İnme dosyalarının tamamı tek bir ilkeye dayanır: zaman beyindir. Uygulanan tedavilerin etkisi doğrudan zamana bağlıdır — damar yoluyla uygulanan pıhtı eritici tedavi ilk dört buçuk saat içinde, pıhtının damardan çıkarılması işlemi ise ilk altı saatlik süreçte yapıldığında etkinliği ve güvenilirliği ispatlanmış tedavilerdir. Bu alanın diğer dosyalardan farkı, gecikmenin zararının sayısal olarak gösterilebilmesidir: ilk doksan dakikada tedavi edilen her dört buçuk hastadan biri tam olarak düzelirken, üç ile dört buçuk saat arasında tedavi edilenlerde bu oran on dört hastada bire düşmektedir.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Felç sonrası kalıcı hasar mı kaldı? Saat kayıtları belirleyici.
Zaman Pencereleri
| Tedavi | Pencere | Not |
|---|---|---|
| Damar yoluyla pıhtı eritici | Belirti başlangıcından itibaren ilk dört buçuk saat | Tedavinin temel taşı |
| Mekanik trombektomi | İlk altı saatlik süreç; büyük damar tıkanıklığında daha geniş pencere değerlendirilebilir | Pıhtının damardan çıkarılması |
| İleri görüntülemeyle seçim | Kurtarılabilir beyin dokusu gösterilebilen olgularda pencere genişleyebilir | Olguya özgü değerlendirme |
📌 Gecikmenin bedeli ölçülebilir
Bu dosyalarda nedensellik tartışması, diğer alanlardan daha somut yürütülebilir. Alan kaynaklarında tedavi süresine göre tam düzelme oranları şöyle bildirilmektedir:
• İlk doksan dakika içinde tedavi edilenlerde her dört buçuk hastadan biri tam düzelir,
• Doksan ile yüz seksen dakika arasında her dokuz hastadan biri,
• Yüz seksen ile iki yüz yetmiş dakika arasında her on dört hastadan biri.
Bunun dosyadaki değeri büyüktür: gecikme yalnızca bir usul eksikliği değil, ölçülebilir bir sonuç kaybıdır. Bilirkişiye sorulacak nedensellik sorusu bu veriler üzerinden kurulabilir.
Dosyanın En Kritik Verisi: Belirti Başlangıç Saati
Tüm pencereler belirtilerin başladığı andan itibaren işler. Bu nedenle dosyanın ilk sorusu şudur: belirti başlangıç saati kayıtlarda var mı?
Aranacaklar:
- Hastanın veya yakınının beyanına göre belirtilerin başladığı saat,
- Bu saatin kayda geçirilip geçirilmediği,
- Başlangıç saati bilinmiyorsa bunun kayda geçirilip geçirilmediği,
- Son normal görülme saati,
- Acile varış saati ve aradaki fark.
Belirti başlangıç saatinin hiç sorulmamış olması, tedavi kararının hangi pencerede alındığının sonradan belirlenememesine yol açar — ve bu belirsizlik ispat bakımından hekim aleyhine sonuç doğurur.
Acil Değerlendirme Zinciri
Kaynaklarda süreç net biçimde tarif edilir: hasta acil servis hekimince hızla öykü alınarak değerlendirilir ve en kısa sürede nöroloji uzmanı tarafından görülerek nörolojik muayenesi yapılır.
| Adım | İçeriği |
|---|---|
| Öykü ve değerlendirme | Acil servis hekimince hızla |
| Parmak ucu şeker ölçümü | Acil olarak yapılacak tetkikler arasında sayılır |
| Oksijen ölçümü | Aynı şekilde |
| Nöroloji değerlendirmesi | En kısa sürede uzman tarafından |
| Beyin görüntülemesi | Tomografi veya manyetik rezonans |
| Tedavi kararı | Pencere ve kontrendikasyonlara göre |
İkinci satır çoğu dosyada atlanır ancak önemlidir: kan şekeri düşüklüğü inme tablosunu taklit edebildiğinden, acil tetkikler arasında parmak ucu şeker ölçümü sayılmıştır. Bu ölçümün yapılmamış olması, ayırıcı tanının kurulmadığını gösterir.
Görüntüleme Olmazsa Olmazdır
⚖️ Öykü ve muayene tek başına yetmez
Kaynaklarda açık bir tespit vardır: inme klinik pratiğinde öykü ve muayene ile olayın tıkayıcı mı yoksa kanayıcı mı nitelikte olduğunun ortaya konulabilmesi mümkün değildir. Akut inmeli hastanın değerlendirilmesi ve tedavi planlamasında görüntüleme bulguları olmazsa olmazdır.
Bunun dosyadaki karşılığı doğrudandır: görüntüleme yapılmadan verilen bir tedavi kararı ya da tersine, görüntüleme yapılmadan hastanın gönderilmesi savunulamaz.
Sorulacak: görüntüleme hangi saatte istendi, hangi saatte yapıldı ve hangi saatte raporlandı? Bu üç saat arasındaki farklar, gecikmenin nerede oluştuğunu gösterir.
Görüntülemenin yorumlanmasındaki hatalar için: radyoloji ve patoloji rapor hataları.
Sevk Kararı: Hangi Hastaneye?
Bu alanda hastane seçimi başlı başına bir karardır. Kaynaklarda belirtilen ölçüt şudur: belirti başlangıç süresi altı saatten kısa ise en yakın inme merkezine gidilmesi; ilave on beş dakikadan uzun bir zaman almayacaksa diğer hastaneler geçilerek kapsamlı inme merkezine gidilmesi sağlanmalıdır.
Güncel kılavuzlarda ayrıca; hızlı hastaneler arası transfer süreçlerine sahip iyi işleyen bir sistem bulunmadığı durumda hastanın doğrudan trombektomi yapabilen en yakın hastaneye götürülmesinin değerlendirilmesi desteklenmektedir.
💡 Deneyimli merkez farkı belgelenmiştir
Kaynaklarda şu tespit yer alır: inme tedavisi konusunda deneyimsiz hastanelerden ziyade deneyimli inme merkezlerine transfer edilen hastalara bu merkezlerde öncelik verildiği ve daha fazla hastaya pıhtı eritici tedavi uygulandığı belirtilmektedir.
Bu, dosyada iki soru doğurur:
• Hastanın götürüldüğü kurumda tedavi imkânı var mıydı?
• Yoksa uygun merkeze sevk ne kadar sürede sağlandı?
Hastane öncesi dönemde hangi hastaneye gidileceği kararında; nakil süresi ve mesafe, coğrafi koşullar, hastaya ve inmeye ait özellikler, yerel ambulans kaynakları ve yerel hastanelerin inme tedavi kapasitesi — uzman erişimi ve görüntüleme imkânları dâhil — birlikte değerlendirilir.
Tedavi Sonrası Takip
Pıhtı eritici tedavi uygulanan hastaların ilk yirmi dört saatte yoğun bakımda takip ve tedavi edilmesi; sonrasında klinik ve görüntüleme bulgularına göre ilgili servise alınması öngörülür.
Bu nedenle dosyada tedavi sonrası dönem de denetlenir: hasta uygun birimde izlendi mi, kanama gibi komplikasyonlar yönünden takip yapıldı mı ve kötüleşme hâlinde ne kadar sürede müdahale edildi?
Nedensellik Sorusu Nasıl Kurulur?
Bu dosyalarda nedensellik, silonun diğer alanlarındaki üç aşamalı yapıyla ve sayısal veriyle birlikte kurulur:
- Kusursuz bir süreçte hasta hangi saatte tedaviye alınabilirdi?
- O saatte hangi tedavi uygulanabilir durumdaydı — pencere içinde miydi?
- O tedaviyle beklenen sonuç ile fiilen ulaşılan sonuç arasındaki fark nedir?
Üçüncü aşamada tedavi süresine göre tam düzelme oranlarına ilişkin veriler kullanılabilir. Bu yapı, tanı gecikmesi dosyalarının genel çerçevesiyle aynıdır: kanserde tanı gecikmesi ve sonuç takip zinciri.
Acil Servis Ekseni
İnme dosyaları çoğu zaman aynı zamanda bir acil servis dosyasıdır. Triyaj kategorisi, bekleme süresi, gözlem ve sevk usulü ayrıca denetlenir: acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk.
Dilekçe Örneği 1 — Kayıtların Celbi
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İdare Mahkemesi / Tüketici Mahkemesi)
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kayıtların celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. [Müvekkil / müteveffa] …/…/20… tarihinde saat [ … ] sularında [belirtiler] nedeniyle [hastane]‘ye başvurmuş; hâlen [kalıcı tablo] mevcuttur.
2. CELBİ İSTENEN KAYITLAR.
a) Başvuru ve zaman verileri
i. Acil servis kabul kaydı ve varış saati,
ii. Triyaj formu; kategori ve saati,
iii. Kayıtlara geçen belirti başlangıç saati ve son normal görülme saati,
iv. Bu bilginin hastadan veya yakınından alındığına dair kayıt,
v. (Ambulansla getirildiyse) Çağrı saati, olay yerine varış, hastaneye varış saatleri ve ambulans kayıtları.
b) Değerlendirme
vi. İlk hekim değerlendirmesi ve saati,
vii. Parmak ucu şeker ölçümü ve saati,
viii. Oksijen ölçümü ve vital bulgular,
ix. Nöroloji konsültasyonu istem saati, geliş saati ve muayene bulguları,
x. Nörolojik değerlendirme skorlaması yapıldıysa sonucu.
c) Görüntüleme
xi. Beyin görüntülemesinin istem saati,
xii. Uygulama saati,
xiii. Raporlama saati ve raporun içeriği,
xiv. Ham görüntüler — dijital ortamda,
xv. İleri görüntüleme yapılıp yapılmadığı.
d) Tedavi kararı
xvi. Pıhtı eritici tedavi uygulandı mı; uygulandıysa karar ve başlama saatleri,
xvii. Uygulanmadıysa gerekçesi ve kontrendikasyon değerlendirmesi,
xviii. Trombektomi değerlendirmesi yapıldı mı,
xix. Kurumda bu tedavilerin uygulanabilirliği,
xx. Sevk düşünüldü mü; düşünüldüyse hangi merkezle görüşüldü, sevk ve varış saatleri.
e) Sonrası
xxi. Tedavi sonrası yoğun bakım takibi yapılıp yapılmadığı,
xxii. Takip kayıtları ve saatleri,
xxiii. Kontrol görüntülemeleri,
xxiv. Güncel sağlık kurulu raporları.
3. Kayıtların sisteme giriş saatlerine ilişkin log kayıtlarının ayrıca sorulmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kusur iddialarımız ve bilirkişiye sorulmasını talep ettiğimiz hususlardır.
AÇIKLAMALAR:
1. ZAMAN ÇİZELGESİ.
— [Saat] Belirtilerin başlangıcı
— [Saat] Acile varış — başlangıçtan [ … ] dakika sonra
— [Saat] Triyaj; kategori: [ … ]
— [Saat] İlk hekim değerlendirmesi
— Parmak ucu şeker ölçümü: [yapıldı / kaydı yok]
— [Saat] Nöroloji konsültasyonu istendi
— [Saat] Nöroloji hastayı gördü — [ … ] dakika
— [Saat] Görüntüleme istendi
— [Saat] Görüntüleme yapıldı
— [Saat] Rapor çıktı
— Tedavi: [uygulanmadı / … saatinde başlandı]
— Belirti başlangıcından tedaviye: [ … ] saat
2. KUSUR İDDİALARIMIZ. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Belirti başlangıç saati sorulmamıştır. Tüm tedavi pencereleri belirtilerin başladığı andan itibaren işlediğinden bu bilgi zorunludur; kayıtlarda bulunmamaktadır.
b) Nöroloji değerlendirmesi gecikmiştir. Hastanın en kısa sürede nöroloji uzmanı tarafından görülmesi gerekirken [ … ] dakika geçmiştir.
c) Ayırıcı tanı kurulmamıştır. Acil olarak yapılacak tetkikler arasında sayılan parmak ucu şeker ölçümü yapılmamıştır.
d) Görüntüleme gecikmiştir. Akut inmeli hastanın değerlendirilmesinde görüntüleme bulguları olmazsa olmazdır; zira öykü ve muayene ile olayın tıkayıcı mı kanayıcı mı olduğunun ortaya konulması mümkün değildir. Görüntüleme istemden [ … ] dakika sonra yapılmış, rapor [ … ] dakika sonra çıkmıştır.
e) Tedavi penceresi kaçırılmıştır. Damar yoluyla pıhtı eritici tedavi ilk dört buçuk saat, mekanik trombektomi ilk altı saatlik süreçte etkinliği ispatlanmış tedavilerdir. Müvekkil pencerede başvurmasına rağmen tedavi uygulanmamıştır.
f) Gerekçe gösterilmemiştir. Tedavi uygulanmadıysa buna esas kontrendikasyon değerlendirmesi kayıtlarda yer almamaktadır.
g) Sevk yapılmamıştır. Kurumda tedavi imkânı bulunmadığı hâlde uygun merkeze yönlendirme yapılmamıştır. Oysa belirti başlangıcı altı saatten kısa ise en yakın inme merkezine; ilave on beş dakikadan uzun sürmeyecekse kapsamlı inme merkezine gidilmesi öngörülür.
h) Takip yetersizdir. Pıhtı eritici tedavi uygulanan hastaların ilk yirmi dört saatte yoğun bakımda izlenmesi gerekirken bu sağlanmamıştır.
3. BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR.
i. Başvuru bulguları inme ile uyumlu muydu?
ii. Belirti başlangıç saati sorulup kaydedilmeli miydi?
iii. Nöroloji değerlendirmesi ne kadar sürede yapılmalıydı?
iv. Parmak ucu şeker ölçümü dâhil acil tetkikler yapılmış mıdır?
v. Görüntüleme ne kadar sürede yapılmalıydı; fiilen ne kadar sürmüştür?
vi. Görüntüleme doğru yorumlanmış mıdır?
vii. Müvekkil, başvuru anı itibarıyla hangi tedavi penceresinde idi?
viii. Pıhtı eritici tedavi veya trombektomi uygulanabilir miydi; kontrendikasyon var mıydı?
ix. Kurumda tedavi imkânı yoksa sevk gerekli miydi; ne kadar sürede yapılmalıydı?
x. Kusursuz bir süreçte müvekkil hangi saatte tedaviye alınabilirdi?
xi. O saatte uygulanacak tedaviyle beklenen sonuç ne olurdu?
xii. Tedavi süresine göre tam düzelme oranlarına ilişkin veriler gözetildiğinde, gecikmenin sonuca etkisi nedir?
xiii. Kusur kimlerde ve hangi oranlardadır?
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıdaki hususların sevk yazısına AYNEN DERCİNE ve raporda AYRI AYRI CEVAPLANMASINA karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Kurum Tarafında Savunma
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Hastane / İdare] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Davaya cevaplarımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. BAŞVURU PENCERE DIŞINDADIR. Kayıtlara göre davacının belirtileri saat [ … ] itibarıyla başlamış; acile varış saat [ … ]‘dir. Bu itibarla başvuru, pıhtı eritici tedavi için öngörülen dört buçuk saatlik pencerenin dışındadır. (Ek-1: kabul kaydı ve öykü)
(Alternatif:) Belirti başlangıç saati bilinmemekte olup bu husus kayıtlara işlenmiştir; son normal görülme saati esas alındığında pencere aşılmıştır.
2. DEĞERLENDİRME ZAMANINDA YAPILMIŞTIR.
a) Hasta acil servis hekimince hızla değerlendirilmiştir. (Ek-2)
b) Parmak ucu şeker ölçümü ve oksijen ölçümü yapılmıştır. (Ek-3)
c) Nöroloji konsültasyonu gecikmeksizin istenmiş ve hasta uzmanca görülmüştür. (Ek-4: saat kayıtları)
d) Beyin görüntülemesi ivedilikle yapılmış ve raporlanmıştır. (Ek-5)
3. TEDAVİ KARARI USULÜNE UYGUNDUR. (Duruma göre) Pıhtı eritici tedavi, [pencere aşımı / kontrendikasyon] nedeniyle uygulanamamıştır; gerekçe kayıtlarda gösterilmiştir. (Ek-6)
4. SEVK USULÜNE UYGUNDUR. (İlgiliyse) Kurumumuzda ileri girişim imkânı bulunmadığından davacı, uygun merkezle koordinasyon sağlanarak gecikmeksizin nakledilmiştir. (Ek-7: sevk ve varış saatleri)
5. TAKİP SAĞLANMIŞTIR. Tedavi uygulanan hasta yoğun bakımda izlenmiş; kontrol görüntülemeleri yapılmıştır. (Ek-8)
6. NEDENSELLİK. Sorumluluk için eksikliğin tespiti yeterli olmayıp zararla arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır. Somut olayda davacının mevcut durumu, inmenin niteliği ve yaygınlığıyla açıklanmaktadır; bu husus bilirkişi incelemesiyle ortaya konmalıdır.
SONUÇ VE İSTEM: Davanın REDDİNE; aksi kanaatte kusur ve nedensellik oranları gözetilerek karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Kontrol Listesi
- Belirti başlangıç saati kayıtlarda var mı?
- Son normal görülme saati sorulmuş mu?
- Varış ile ilk değerlendirme arasındaki süre hesaplandı mı?
- Nöroloji konsültasyonu ne kadar sürede sağlanmış?
- Parmak ucu şeker ölçümü yapılmış mı?
- Görüntülemenin istem, uygulama ve rapor saatleri ayrı ayrı alındı mı?
- Ham görüntüler istendi mi?
- Hasta hangi tedavi penceresindeydi?
- Tedavi uygulanmadıysa gerekçesi kayıtlı mı?
- Sevk düşünülmüş mü; hangi merkezle görüşülmüş?
Sık Yapılan Altı Hata
- Belirti başlangıç saatini atlamak. Tüm pencereler bu andan itibaren işler.
- Tek bir gecikme aramak. Gecikme triyaj, konsültasyon, görüntüleme ve karar aşamalarına dağılmış olabilir.
- Görüntüleme saatlerini birleştirmek. İstem, uygulama ve rapor saatleri ayrı ayrı sorulmalıdır.
- Sevk sorusunu sormamak. Kurumda imkân yoksa uygun merkeze yönlendirme beklenir.
- Nedenselliği soyut bırakmak. Bu alanda gecikmenin sonuca etkisi sayısal verilerle desteklenebilir.
- Şeker ölçümünü gözden kaçırmak. Acil tetkikler arasında sayılır ve ayırıcı tanının parçasıdır.
Zamanla Ölçülen Özen Borcunun Hukuki Zemini
İnme dosyalarında kusur, tanının konulup konulmadığından çok hangi dakikada konulduğunda aranır. Hukuki ölçüt ise diğer acil dosyalarıyla aynıdır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşme | Hekim-hasta ilişkisi kural olarak vekâlet sözleşmesidir | TBK m.502 |
| Sadakat ve özen | Vekil, işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür | TBK m.506/2 |
| Objektif ölçüt | Benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır | TBK m.506/3 |
| Borca aykırılık | Borcun gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar giderilir | TBK m.112 |
| Organizasyon | İşletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğu ispat edilmedikçe sorumluluk sürer | TBK m.66/3 |
| Kamu hastanesi | Hizmet kusuru; dava öncesi idareye başvuru zorunludur | 2577 s.K. m.13 |
| Bedensel zarar | Tedavi giderleri, bakım gideri, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54 |
| Manevi tazminat | Ağır bedensel zararda manevi tazminata hükmedilebilir | TBK m.56 |
Beşinci satır, inme dosyalarında sıkça karşılaşılan tabloyu karşılar: görüntülemenin gecikmesi, uzman hekime ulaşılamaması veya ileri merkeze naklin organize edilememesi çoğu zaman kişisel bir hatadan değil kurumsal düzenden kaynaklanır. Bu iddia ileri sürüldüğünde ispat külfeti kuruma geçer.
Belirti başlangıç saati, dosyanın tek referans noktasıdır. Tedavi seçeneklerinin tamamı bu saate göre belirlendiğinden, kayıtlarda belirtinin ne zaman başladığının kimden ve nasıl öğrenildiğinin yazılı olması gerekir. Bu bilgi kaydedilmemişse, hem tedavi kararının doğruluğu hem de gecikmenin varlığı tartışmalı hâle gelir. Anamnez notu, ambulans formu ve yakın beyanı bu saatin üç ayrı kaynağıdır.
Zaman Çizelgesinin Kurulması
Nedensellik değerlendirmesi, kayıtlardaki saat farklarının karşılaştırılmasıyla yapılır.
| Kayıt | Alınacak bilgi |
|---|---|
| Ambulans formu | Belirti başlangıcı, alma ve varış saatleri |
| Triyaj | Başvuru saati ve kategori |
| İlk muayene | Muayene saati ve nörolojik değerlendirme |
| Görüntüleme | İstem, çekim ve rapor saatleri |
| Laboratuvar | Örnek, sonuç ve sonucun görüldüğü saatler |
| Konsültasyon | İstem ve yanıt saatleri |
| Tedavi kararı | Karar saati ve gerekçesi |
| Sevk | Sevk kararı, nakil başlangıç ve varış saatleri |
Dördüncü satır, gecikmenin en sık ortaya çıktığı halkadır: görüntülemenin çekilmesi ile raporlanması arasındaki süre, çoğu dosyada kaybedilen zamanın büyük bölümünü oluşturur. Bu iki saat arasındaki fark, radyoloji iş yükü ve iletim düzeni bakımından kurumsal kusur tartışmasını da açar.
Acil dosyalarında yöntem için acil serviste tanı gecikmesi rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İnmede tedavi için süre sınırı var mı?
Vardır. Damar yoluyla uygulanan pıhtı eritici tedavi belirti başlangıcından itibaren ilk dört buçuk saat içinde, mekanik trombektomi ise ilk altı saatlik süreçte yapıldığında etkinliği ve güvenilirliği ispatlanmış tedavilerdir.
Gecikmenin zararı ölçülebilir mi?
Bu alanda ölçülebilir. Kaynaklarda ilk doksan dakikada tedavi edilenlerde her dört buçuk hastadan birinin, doksan ile yüz seksen dakika arasında her dokuz hastadan birinin, yüz seksen ile iki yüz yetmiş dakika arasında ise her on dört hastadan birinin tam olarak düzelebildiği bildirilmektedir.
Dosyanın en kritik verisi nedir?
Belirti başlangıç saatidir; çünkü tüm tedavi pencereleri bu andan itibaren işler. Bu saatin sorulup kayda geçirilmemiş olması, tedavi kararının hangi pencerede alındığının sonradan belirlenememesine yol açar.
Acilde hangi adımlar izlenmeliydi?
Hasta acil servis hekimince hızla değerlendirilir ve en kısa sürede nöroloji uzmanı tarafından görülerek nörolojik muayenesi yapılır. Acil olarak yapılacak tetkikler arasında parmak ucu şeker ölçümü, oksijen ölçümü ve beyin görüntülemesi sayılır.
Şeker ölçümü neden önemli?
Kan şekeri düşüklüğü inme tablosunu taklit edebildiğinden acil tetkikler arasında parmak ucu şeker ölçümü sayılmıştır. Bu ölçümün yapılmamış olması ayırıcı tanının kurulmadığını gösterir.
Görüntüleme olmadan tanı konulabilir mi?
Konulamaz. Kaynaklarda öykü ve muayene ile olayın tıkayıcı mı yoksa kanayıcı mı nitelikte olduğunun ortaya konulmasının mümkün olmadığı; akut inmeli hastanın değerlendirilmesi ve tedavi planlamasında görüntüleme bulgularının olmazsa olmaz olduğu belirtilir.
Görüntülemede hangi saatler sorulmalı?
Üç saat ayrı ayrı sorulmalıdır: istem saati, uygulama saati ve raporlama saati. Bu üç saat arasındaki farklar gecikmenin nerede oluştuğunu gösterir.
Hangi hastaneye götürülmeliydi?
Belirti başlangıç süresi altı saatten kısa ise en yakın inme merkezine gidilmesi; ilave on beş dakikadan uzun bir zaman almayacaksa diğer hastaneler geçilerek kapsamlı inme merkezine gidilmesi öngörülür.
Deneyimli merkez farkı var mı?
Kaynaklarda inme tedavisi konusunda deneyimsiz hastanelerden ziyade deneyimli inme merkezlerine transfer edilen hastalara bu merkezlerde öncelik verildiği ve daha fazla hastaya pıhtı eritici tedavi uygulandığı belirtilmektedir.
Tedaviden sonra nasıl takip edilmeli?
Pıhtı eritici tedavi uygulanan hastaların ilk yirmi dört saatte yoğun bakımda takip ve tedavi edilmesi, sonrasında klinik ve görüntüleme bulgularına göre ilgili servise alınması öngörülür.
Tedavi uygulanmadıysa bu kusur mudur?
Tek başına değildir; kontrendikasyonlar bulunabilir. Ancak tedavi uygulanmadıysa buna esas değerlendirmenin kayıtlarda gösterilmiş olması aranır; gerekçenin bulunmaması ayrı bir eksikliktir.
Nedensellik sorusu nasıl kurulur?
Üç aşamalıdır: kusursuz bir süreçte hasta hangi saatte tedaviye alınabilirdi, o saatte hangi tedavi uygulanabilir durumdaydı ve o tedaviyle beklenen sonuç ile fiilen ulaşılan sonuç arasındaki fark nedir. Üçüncü aşamada tedavi süresine göre tam düzelme oranları kullanılabilir.
Felç sonrası kalıcı hasar mı kaldı? Saat kayıtları belirleyici.
İlgili Rehberler
- Acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk
- Kalp krizi tanısının atlanması: EKG, troponin ve gözlem
- Kanserde tanı gecikmesi ve sonuç takip zinciri
- Radyoloji ve patoloji rapor hataları
- Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
- Malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır?
- Ağır maluliyette yaşam boyu giderler: protez, cihaz, tadilat
- Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
- Malpraktiste Adli Tıp raporu ve itiraz rehberi
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği — acil başvuruların kabulü ve sevk usulü
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve uygun illiyet bağı
- 6098 sayılı TBK m. 54, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri ve manevi tazminat
- 6098 sayılı TBK m. 53 — ölüm hâlinde destekten yoksun kalma
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- Hasta Hakları Yönetmeliği — sağlık hizmetlerinden yararlanma ve kayıtlara erişim
- 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
- 3359 sayılı Kanun Ek m. 18 — sağlık meslek mensuplarında soruşturma izni
