Sepsis dosyalarının hukuki ağırlığı, tıbbın bu alandaki yaklaşımını değiştirmiş olmasından gelir. Önceki dönemde altı saatlik hedeflerle yürütülen tedavi, sonraki güncellemelerle bir saatlik bir pakete dönüştürülmüştür: sepsisin acil bir durum olduğu ve gerekli tüm tedavilerin ilk bir saat içinde başlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Gecikmenin bedeli de sayısal olarak bildirilir: antibiyotik tedavisinin başlatılmasındaki her saatlik gecikmenin ölüm oranını belirgin biçimde artırdığı belirtilmektedir. Bu nedenle dosya, dakika dakika bir çizelge üzerine kurulur.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Enfeksiyon ağırlaşarak mı ilerledi? Saatler belirleyici.
Bir Saatlik Bakım Demeti: Beş Bileşen
Tedavinin temeli, sepsis kılavuzlarına dayalı bir saatlik bakım demetinin uygulanmasıdır. Demet beş bileşenden oluşur:
| # | Bileşen |
|---|---|
| 1 | Laktat ölçümü |
| 2 | Antibiyotiklerden önce kan kültürü alınması |
| 3 | Geniş spektrumlu antibiyotik tedavisinin başlatılması |
| 4 | Hipotansiyon veya laktat yüksekliğinde kilogram başına otuz mililitre kristaloid sıvı |
| 5 | Hipotansiyon sürüyorsa vazopresör desteği |
📌 Dosyanın iskeleti bu beş satırdır
Bu demet, dosyayı doğrudan denetlenebilir hâle getirir. Her bileşen için tek bir soru sorulur: yapıldı mı ve hangi saatte?
Kılavuzlarda belirtildiği üzere; triyaj, acil servis ya da diğer servislerde sepsis tanısı konulduktan sonra ivedi olarak ilk bir saat içinde kan kültürleri ve laktat düzeyi için kan alınmalı; laktat yüksekliği veya tansiyon düşüklüğü varlığında sıvı resüsitasyonu, uygun antibiyotikle eş zamanlı olarak vazopresör tedavileri başlanmalıdır.
Septik şok tanısı almış hastalarda ise ifade daha da kesindir: bir saat içerisinde mutlaka antibiyotik başlanmalıdır; bu gerçek acil bir durumdur.
Şok tablosu bulunmayan sepsiste antibiyotiğin mümkünse daha geniş bir süre içinde başlanabileceği belirtilmekle birlikte, güncel yaklaşım tüm tedavilerin ilk bir saatte başlatılmasını esas alır.
Gecikmenin Ölçülebilir Bedeli
⚖️ Her saat sayısal bir kayıptır
Bu alanda nedensellik tartışması, tahmine değil veriye dayandırılabilir. Kaynaklarda belirtildiği üzere: geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi kültür alındıktan hemen sonra ve sepsis tanısının ilk saatinde başlatılmalıdır; antibiyotik tedavisinin başlatılmasındaki her saatlik gecikme ölüm oranını belirgin biçimde artırmaktadır.
Sepsis, altın saatler olarak bilinen ilk altı saatlik dönemde tedavi edilmesi gereken bir hastalık olarak tanımlanır.
Bunun dosyadaki karşılığı şudur: bilirkişiye “gecikme oldu mu” değil, “kaç saat gecikildi ve bu gecikmenin beklenen sonuca etkisi nedir” sorusu yöneltilmelidir.
Kültür ve Antibiyotik: İki Yönlü Denge
Bu, sepsis dosyalarının en incelikli noktasıdır ve iki ayrı kusur doğurabilir.
Bir yandan: uygun antibiyotik verilmesinden hemen sonra dakikalar içinde kültürler sterilleşebilir. Bu nedenle patojenleri saptama şansını artırmak için kültürler antibiyotik verilmeden önce alınmalı; aerobik ve anaerobik olmak üzere en az iki set kan kültürü gönderilmelidir.
Öte yandan: kan kültürü alınması için uygun antibiyotiğin başlanması geciktirilmemelidir. Kültürler hızlı biçimde alınamıyorsa antibiyotik bekletilmez.
| Senaryo | Doğan kusur |
|---|---|
| Kültür hiç alınmadan antibiyotik verilmiş | Etken belirlenememiş; tedavi yönlendirilememiş |
| Kültür beklenirken antibiyotik geciktirilmiş | Bir saatlik hedef kaçırılmış |
| Tek set kültür alınmış | Saptama şansı düşürülmüş |
| Kültür alınmış ancak sonucu izlenmemiş | Tedavi kültüre göre düzenlenmemiş |
Dosyada bu nedenle iki saat ayrı ayrı sorulur: kültür alma saati ve antibiyotik başlama saati.
Tanı: Skorlar Tek Başına Yetmez
⚠️ qSOFA negatifti savunması geçerli değildir
Kaynaklarda açıkça belirtilir: sepsis tanısı tek bir laboratuvar testiyle konulamaz. Vital bulgular, organ işlev bozukluğu bulguları ve klinik değerlendirme birlikte ele alınmalıdır.
Daha da önemlisi: klinik şüphe her zaman skorlama sistemlerinden daha değerlidir ve hasta dinamik olarak yeniden değerlendirilmelidir.
Skorlar bakımından da ayrım nettir: erken uyarı skorları uyarı amaçlıdır; qSOFA yalnızca kötü gidiş açısından uyarıcıdır ve tanı koydurucu değildir. Sepsiste asıl belirleyici olan organ işlev bozukluğudur.
Bu nedenle “skoru düşüktü” biçimindeki bir savunma, klinik tablonun değerlendirilmemiş olmasını mazur göstermez.
Ayrıca beyaz küre yüksekliği veya düşüklüğü gibi laboratuvar değişikliklerinin tek başına sepsisi dışlamadığı ya da doğrulamadığı; bunların yalnızca erken uyarı işareti olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilir.
Laktat: Tek Ölçüm Yetmez
Laktat, doku kanlanmasındaki bozukluğun göstergesidir ve dosyada iki kez sorulur. Kılavuzlarda ilk bakılan laktatın belirli bir düzeyin üzerinde olması hâlinde iki ile dört saat içerisinde tekrar ölçülmesi ve başlanmış olan sıvı tedavisinin buna göre yönlendirilmesi öngörülür; laktatın normalleştirilmesi hedeflenir.
Bu nedenle denetlenecek olan: laktat kaç kez ölçülmüş, ölçümler arasındaki süre ne kadar ve tedavi sonuca göre yönlendirilmiş mi?
Kaynak Kontrolü: Ayrı Bir Başlık
Tedavi yalnızca antibiyotikten ibaret değildir. Kılavuzlarda kaynak kontrolü ayrıca düzenlenmiştir: ilk on iki saatte, apse veya yerel enfeksiyon varsa drene edilmelidir.
Bu, dosyada bağımsız bir kusur başlığıdır: antibiyotik zamanında başlanmış olsa dahi, enfeksiyon odağı boşaltılmamışsa tedavi eksik kalır. Sorulacaklar:
- Enfeksiyon odağı araştırıldı mı; hangi görüntüleme yapıldı?
- Odak saptandıysa drenaj veya cerrahi düşünüldü mü?
- Karar hangi saatte alındı ve işlem ne zaman yapıldı?
- Kurumda imkân yoksa sevk sağlandı mı?
Ameliyat ve Girişim Sonrası Sepsis
Sepsis dosyalarının önemli bir bölümü, bir girişim sonrasında gelişen enfeksiyonun geç fark edilmesinden doğar. Bu hâlde dosya iki eksenli yürür: enfeksiyonun gelişmesi ve tablonun yönetimi.
Birinci eksen için kurumun önlem yükümlülüğü ve ispat yükü devreye girer: hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi. İkinci eksen ise bu yazının konusudur.
Acil Servis Ekseni
Sepsis dosyaları çoğu zaman aynı zamanda acil servis dosyasıdır: triyaj kategorisi, bekleme süresi, gözlem ve taburculuk kararı ayrıca denetlenir. Özellikle erken taburculuk bu alanda ağır sonuç doğurur; hasta enfeksiyon bulgularıyla gönderilmiş ve saatler sonra ağırlaşmış olabilir.
Ayrıntı: acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk.
Nedensellik Sorusu
Bu dosyalarda soru üç aşamalı ve saat esaslı kurulur:
- Sepsis hangi saatte tanınabilirdi — hangi bulgu, hangi kayıtta?
- Tanı o saatte konsaydı bir saatlik demet hangi saatte tamamlanırdı?
- Fiilen tamamlandığı saat ile arasındaki fark kaç saattir ve bu farkın beklenen sonuca etkisi nedir?
Üçüncü aşamada, her saatlik gecikmenin ölüm oranını artırdığına ilişkin veriler kullanılabilir. Aynı yapının diğer alanlardaki karşılığı için: inme (felç) tanı ve tedavi gecikmesi.
Dilekçe Örneği 1 — Kayıtların Celbi
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İdare Mahkemesi / Tüketici Mahkemesi)
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACILAR VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kayıtların celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. [Müvekkil / müteveffa] …/…/20… tarihinde saat [ … ] sularında [şikâyet] nedeniyle başvurmuş; sonrasında [sepsis / septik şok] tablosu gelişmiştir.
2. CELBİ İSTENEN KAYITLAR.
a) Başvuru ve değerlendirme
i. Kabul kaydı ve başvuru saati,
ii. Triyaj formu; kategori ve saati,
iii. İlk muayene notu ve saati,
iv. Tüm vital bulgu ölçümleri — saatleriyle,
v. Erken uyarı skoru veya benzeri değerlendirme yapıldıysa sonucu ve saati,
vi. Enfeksiyon odağının araştırıldığına dair kayıtlar.
b) Bir saatlik demet
vii. Laktat ölçümü — istem ve sonuç saatleri; kaç kez ölçüldüğü,
viii. Kan kültürü — alınma saati, kaç set alındığı ve sonuç tarihleri,
ix. Alınan diğer kültürler,
x. Antibiyotik başlama saati ve seçilen antibiyotik,
xi. Sıvı tedavisi — başlama saati ve verilen miktar,
xii. Vazopresör uygulanıp uygulanmadığı ve başlama saati.
c) Takip ve kaynak kontrolü
xiii. Tedaviye yanıtın değerlendirildiğine dair kayıtlar ve saatleri,
xiv. Tekrarlanan laktat ölçümleri,
xv. Yapılan görüntülemeler; istem, uygulama ve rapor saatleri,
xvi. Enfeksiyon odağına yönelik drenaj veya cerrahi kararı ve uygulama saatleri,
xvii. Konsültasyon istem ve cevapları ile saatleri,
xviii. Yoğun bakım yatış kararı ve saati; yatak durumu.
d) Sonuç
xix. (Taburcu edilmişse) Taburculuk formu ve o andaki bulgular,
xx. Sonraki başvurular ve saatleri,
xxi. (Ölüm hâlinde) Ölüm belgesi ve varsa otopsi raporu.
3. Kayıtların sisteme giriş saatlerine ilişkin log kayıtlarının ayrıca sorulmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacılar Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACILAR VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kusur iddialarımız ve bilirkişiye sorulmasını talep ettiğimiz hususlardır.
AÇIKLAMALAR:
1. ZAMAN ÇİZELGESİ.
— [Saat] Başvuru; vital bulgular: [ … ]
— [Saat] İlk muayene
— Laktat: [bakılmadı / … saatinde, sonuç …]
— Kan kültürü: [alınmadı / … saatinde, … set]
— Antibiyotik: [… saatinde başlandı] — başvurudan [ … ] saat sonra
— Sıvı tedavisi: [ … ]
— Vazopresör: [ … ]
— Odak araştırması / drenaj: [ … ]
— Yoğun bakıma alınma: [ … ]
— Sonuç: [ … ]
2. KUSUR İDDİALARIMIZ. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Bir saatlik demet uygulanmamıştır. Sepsis tanısı konulduktan sonra ivedi olarak ilk bir saat içinde laktat ve kan kültürü için kan alınması, sıvı tedavisi ile uygun antibiyotiğin eş zamanlı başlanması gerekirdi. Septik şokta ise bir saat içerisinde mutlaka antibiyotik başlanmalıdır; bu gerçek acil bir durumdur. Somut olayda antibiyotik başvurudan [ … ] saat sonra başlanmıştır.
b) Laktat bakılmamıştır. Demetin bileşenlerinden biri olan laktat ölçümü yapılmamıştır (veya) yalnızca bir kez bakılmış; ilk değer yüksek olmasına rağmen iki ile dört saat içinde tekrar ölçülmemiştir.
c) Kültür alınmamıştır. Antibiyotik verilmesinden hemen sonra kültürler dakikalar içinde sterilleşebildiğinden, patojeni saptama şansını artırmak için kültürlerin antibiyotik öncesinde ve en az iki set hâlinde alınması gerekirdi.
(Alternatif iddia:) Kültür beklenirken antibiyotik geciktirilmiştir; oysa kan kültürü alınması için antibiyotiğin başlanması geciktirilmemelidir.
d) Klinik tablo değerlendirilmemiştir. Sepsis tanısı tek bir laboratuvar testiyle konulamaz; vital bulgular, organ işlev bozukluğu ve klinik değerlendirme birlikte ele alınmalıdır. Klinik şüphe skorlama sistemlerinden daha değerlidir ve hasta dinamik olarak yeniden değerlendirilmelidir.
(Karşı taraf skora dayanıyorsa:) qSOFA yalnızca kötü gidiş açısından uyarıcı olup tanı koydurucu değildir; skorun düşük olması klinik tablonun değerlendirilmemesini mazur göstermez.
e) Kaynak kontrolü yapılmamıştır. İlk on iki saatte apse veya yerel enfeksiyon varsa drene edilmelidir. Somut olayda odak [araştırılmamış / saptandığı hâlde boşaltılmamıştır].
f) Erken taburculuk. Müvekkil enfeksiyon bulgularıyla taburcu edilmiş; [ … ] saat sonra ağırlaşarak geri dönmüştür.
g) Yoğun bakıma alınmamıştır. Tablonun ağırlığına rağmen yoğun bakım takibi sağlanmamıştır.
3. BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR.
i. Başvuru bulguları sepsis şüphesi doğurur nitelikte miydi?
ii. Sepsis hangi saatte tanınabilirdi; hangi bulgu buna işaret etmektedir?
iii. Bir saatlik demetin beş bileşeni uygulanmış mıdır; her biri hangi saatte?
iv. Antibiyotik hangi saatte başlanmalıydı; fiilen ne zaman başlanmıştır?
v. Kan kültürü antibiyotik öncesinde ve yeterli sayıda alınmış mıdır?
vi. Laktat ölçülmüş ve gerekiyorsa tekrarlanmış mıdır; tedavi buna göre yönlendirilmiş midir?
vii. Sıvı tedavisi ve gerekiyorsa vazopresör zamanında uygulanmış mıdır?
viii. Enfeksiyon odağı araştırılmış mıdır; kaynak kontrolü gerekli miydi ve hangi süre içinde yapılmalıydı?
ix. Hasta dinamik olarak yeniden değerlendirilmiş midir?
x. Taburculuk kararı uygun mudur?
xi. Yoğun bakım takibi gerekli miydi?
xii. Kaç saatlik gecikme söz konusudur ve bu gecikmenin beklenen sonuca etkisi nedir?
xiii. Kusur kimlerde ve hangi oranlardadır?
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıdaki hususların sevk yazısına AYNEN DERCİNE ve raporda AYRI AYRI CEVAPLANMASINA karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacılar Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Kurum Tarafında Savunma
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Hastane / İdare] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Davaya cevaplarımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. DEMET UYGULANMIŞTIR.
a) Laktat ölçümü yapılmış ve gerekli görülen aralıkla tekrarlanmıştır. (Ek-1: istem ve sonuç saatleri)
b) Kan kültürleri antibiyotik öncesinde ve yeterli sayıda alınmıştır. (Ek-2)
c) Geniş spektrumlu antibiyotik, tanının konulmasından itibaren öngörülen süre içinde başlanmıştır. (Ek-3: başlama saati)
d) Sıvı tedavisi uygulanmış ve yanıt değerlendirilmiştir. (Ek-4)
e) Gerekli görüldüğünde vazopresör desteği sağlanmıştır. (Ek-5)
2. TANI GÜÇLÜĞÜ. Sepsis tanısı tek bir laboratuvar testiyle konulamaz; beyaz küre değişiklikleri gibi bulgular tek başına sepsisi doğrulamaz ya da dışlamaz. Davacının başvuru anındaki bulguları [ … ] olup tablo sonradan gelişmiştir.
3. DİNAMİK DEĞERLENDİRME YAPILMIŞTIR. Hasta düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilmiş, vital bulgular izlenmiş ve tablo ağırlaştığında tedavi buna göre düzenlenmiştir. (Ek-6: gözlem notları ve saatler)
4. KAYNAK KONTROLÜ SAĞLANMIŞTIR. Enfeksiyon odağı araştırılmış; saptanan odak için [drenaj / cerrahi] öngörülen süre içinde gerçekleştirilmiştir. (Ek-7)
5. YOĞUN BAKIM. Tablonun gerektirdiği anda yoğun bakım takibi sağlanmıştır. (Ek-8)
6. NEDENSELLİK. Sorumluluk için eksikliğin tespiti yeterli olmayıp zararla arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır. Davacının altta yatan [hastalıkları / bağışıklık durumu] gözetildiğinde, tablonun seyri bu etkenlerle de açıklanmaktadır.
SONUÇ VE İSTEM: Davanın REDDİNE; aksi kanaatte kusur ve nedensellik oranları gözetilerek karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Kontrol Listesi
- Başvurudan antibiyotiğe kadar geçen süre hesaplandı mı?
- Laktat ölçülmüş mü; kaç kez?
- Kan kültürü alınmış mı; kaç set ve hangi saatte?
- Kültür antibiyotik öncesinde mi alınmış?
- Sıvı tedavisi ve miktarı kayıtlı mı?
- Vazopresör gerekmiş mi; ne zaman başlanmış?
- Enfeksiyon odağı araştırılmış mı?
- Drenaj veya cerrahi ne zaman yapılmış?
- Hasta yeniden değerlendirilmiş mi?
- Taburcu edilmişse o andaki vital bulgular ne?
Sık Yapılan Altı Hata
- Demeti bir bütün olarak sormamak. Beş bileşenin her biri ayrı ayrı ve saatiyle denetlenir.
- Yalnızca antibiyotiğe bakmak. Laktat, kültür, sıvı ve vazopresör de demetin parçasıdır.
- Skor savunmasını kabullenmek. Klinik şüphe skorlardan daha değerlidir; qSOFA tanı koydurucu değildir.
- Kaynak kontrolünü atlamak. Antibiyotik zamanında verilse dahi odak boşaltılmamışsa tedavi eksiktir.
- Tek laktat ölçümüyle yetinmek. Yüksek değer belirli aralıkla tekrarlanmalıdır.
- Nedenselliği soyut bırakmak. Bu alanda gecikmenin saat cinsinden etkisi sorulabilir.
Zamanla Ölçülen Sorumluluğun Hukuki Zemini
Sepsis dosyalarında kusur, tanının konulup konulmadığından çok bakım demetinin hangi dakikada uygulandığında aranır. Kurumsal düzen bu dosyalarda hekim kararı kadar belirleyicidir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşme | Hekim-hasta ilişkisi kural olarak vekâlet sözleşmesidir | TBK m.502 |
| Sadakat ve özen | Vekil, işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür | TBK m.506/2 |
| Objektif ölçüt | Benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır | TBK m.506/3 |
| Borca aykırılık | Borcun gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar giderilir | TBK m.112 |
| Organizasyon | İşletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğu ispat edilmedikçe sorumluluk sürer | TBK m.66/3 |
| İfa yardımcısı | Borçlu, borcun ifasında yararlandığı kişilerin fiillerinden sorumludur ve kurtuluş kanıtı getiremez | TBK m.116 |
| Bedensel zarar | Tedavi giderleri, bakım gideri, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54 |
| Ölüm hâli | Cenaze giderleri, tedavi giderleri ve destekten yoksun kalma | TBK m.53 |
| Müteselsil sorumluluk | Birlikte zarara sebebiyet verenler müteselsilen sorumludur | TBK m.61 |
Beşinci ve altıncı satırlar, sepsis dosyalarının merkezindedir: antibiyotiğin eczaneden temin edilememesi, kültür alma imkânının bulunmaması veya yoğun bakım yatağı bekleyişi belirli bir kişinin hatasından çok kurumun düzeninden doğar. Bu iddiada ispat külfeti kuruma geçer.
Bakım demeti, saat saat denetlenir. Bilirkişiye yöneltilecek soru ‘sepsis tanısı doğru kondu mu’ değil; ‘ilk tanınma saatinden itibaren kültür alma, antibiyotik başlama, sıvı ve laktat ölçümü hangi dakikada yapılmalıydı ve dosyada hangi dakikada yapılmıştır’ biçiminde kurulmalıdır. Bu sorunun cevabı yalnızca order ve uygulama kayıtlarındaki saatlerden çıkarılabilir.
Kaynak Kontrolü ve İzlem
Antibiyotik tedavisi tek başına yeterli değildir; enfeksiyon kaynağının kontrolü ayrı bir kusur başlığıdır.
| Konu | Ne aranır |
|---|---|
| Tanınma | Sepsis düşünüldüğü anın kayda geçirildiği saat |
| Kültür | Kültürlerin antibiyotik öncesi alınıp alınmadığı |
| Antibiyotik | İlk dozun uygulanma saati ve seçim gerekçesi |
| Sıvı | Sıvı tedavisinin miktarı ve zamanlaması |
| Laktat | İlk ölçüm ve tekrar ölçümün yapılıp yapılmadığı |
| Kaynak kontrolü | Drenaj, debridman veya cihaz çıkarılmasının zamanı |
| Yoğun bakım | Yatış kararı ve gerçekleşme saatleri |
| İzlem | Yanıt alınamadığında tedavinin gözden geçirilmesi |
Altıncı satır, ameliyat ve girişim sonrası sepsis dosyalarında belirleyicidir: antibiyotik başlanmış olsa dahi kaynak kontrolünün geciktirilmesi bağımsız bir kusur oluşturur. Girişim kararının verildiği saat ile uygulandığı saat arasındaki fark ayrıca sorulmalıdır.
Enfeksiyon dosyaları için hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sepsiste tedavi ne kadar sürede başlamalı?
Sepsis acil bir durum olup gerekli tüm tedavilerin ilk bir saat içinde başlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Septik şok tanısı almış hastalarda ise bir saat içerisinde mutlaka antibiyotik başlanması gerektiği ve bunun gerçek acil bir durum olduğu belirtilir.
Bir saatlik bakım demeti nedir?
Beş bileşenden oluşur: laktat ölçümü, antibiyotiklerden önce kan kültürü alınması, geniş spektrumlu antibiyotik tedavisinin başlatılması, hipotansiyon veya laktat yüksekliğinde kilogram başına otuz mililitre kristaloid sıvı uygulanması ve hipotansiyon sürüyorsa vazopresör desteği.
Gecikmenin zararı ölçülebilir mi?
Bu alanda ölçülebilir. Kaynaklarda antibiyotik tedavisinin başlatılmasındaki her saatlik gecikmenin ölüm oranını belirgin biçimde artırdığı belirtilmektedir; sepsis altın saatler olarak bilinen ilk altı saatlik dönemde tedavi edilmesi gereken bir hastalık olarak tanımlanır.
Kan kültürü ne zaman alınmalı?
Antibiyotik verilmesinden hemen sonra kültürler dakikalar içinde sterilleşebildiğinden, patojenleri saptama şansını artırmak için kültürler antibiyotik öncesinde alınmalıdır. Aerobik ve anaerobik olmak üzere en az iki set kan kültürü gönderilir.
Kültür için antibiyotik geciktirilebilir mi?
Geciktirilemez. Kan kültürü alınması için uygun antibiyotiğin başlanması geciktirilmemelidir; kültürler hızlı biçimde alınamıyorsa antibiyotik bekletilmez. Bu nedenle dosyada kültür alma saati ile antibiyotik başlama saati ayrı ayrı sorulur.
Skor düşüktü savunması geçerli mi?
Değildir. Sepsis tanısı tek bir laboratuvar testiyle konulamaz; klinik şüphe her zaman skorlama sistemlerinden daha değerlidir ve hasta dinamik olarak yeniden değerlendirilmelidir. qSOFA yalnızca kötü gidiş açısından uyarıcı olup tanı koydurucu değildir.
Kan değerleri normaldi denirse?
Beyaz küre yüksekliği veya düşüklüğü gibi laboratuvar değişiklikleri tek başına sepsisi dışlamaz ya da doğrulamaz; bunlar yalnızca erken uyarı işareti olarak değerlendirilir. Sepsiste asıl belirleyici olan organ işlev bozukluğudur.
Laktat kaç kez ölçülmeli?
İlk bakılan laktat belirli bir düzeyin üzerindeyse iki ile dört saat içerisinde tekrar ölçülmeli ve başlanmış olan sıvı tedavisi buna göre yönlendirilmelidir; laktatın normalleştirilmesi hedeflenir.
Kaynak kontrolü nedir?
Enfeksiyon odağının boşaltılmasıdır. Kılavuzlarda ilk on iki saatte apse veya yerel enfeksiyon varsa drene edilmesi öngörülür. Antibiyotik zamanında başlanmış olsa dahi odak boşaltılmamışsa tedavi eksik kalır.
Ameliyat sonrası gelişen sepsiste ne denetlenir?
Dosya iki eksenli yürür: enfeksiyonun gelişmesi bakımından kurumun önlem yükümlülüğü ve ispat yükü, tablonun yönetimi bakımından ise tanı ile tedavi zamanlaması ayrı ayrı değerlendirilir.
Acil servisten gönderildim, sonra ağırlaştım. Ne yapmalıyım?
Başvuru saati, triyaj kategorisi, ölçülen vital bulgular, yapılan tetkikler ve taburculuk anındaki bulgular istenmelidir. Erken taburculuk bu alanda ağır sonuç doğurur; hastanın enfeksiyon bulgularıyla gönderilip gönderilmediği denetlenir.
Bilirkişiye nasıl bir soru sorulmalı?
Soru üç aşamalı ve saat esaslı kurulur: sepsis hangi saatte tanınabilirdi, tanı o saatte konsaydı bir saatlik demet hangi saatte tamamlanırdı ve fiilen tamamlandığı saat ile arasındaki fark kaç saattir. Üçüncü aşamada her saatlik gecikmenin sonuca etkisine ilişkin veriler kullanılabilir.
Enfeksiyon ağırlaşarak mı ilerledi? Saatler belirleyici.
İlgili Rehberler
- Acil serviste malpraktis: triyaj, stabilizasyon ve sevk
- Hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi
- İnme (felç) tanı ve tedavi gecikmesi
- Kalp krizi tanısının atlanması: EKG, troponin ve gözlem
- İlaç uygulama ve reçete hataları
- Ölümle sonuçlanan malpraktis: tazminat ve ceza yolu rehberi
- Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
- Malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır?
- Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği — acil başvuruların kabulü ve stabilizasyon
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve uygun illiyet bağı
- 6098 sayılı TBK m. 53 — ölüm hâlinde destekten yoksun kalma
- 6098 sayılı TBK m. 54, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri ve manevi tazminat
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- Hasta Hakları Yönetmeliği — güvenli hizmet ve kayıtlara erişim
- 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
- 3359 sayılı Kanun Ek m. 18 — sağlık meslek mensuplarında soruşturma izni
