Türk hukukunda “tahkim” tek bir rejimden ibaret değildir; ikiye ayrılır. Hangi rejimin uygulanacağını belirleyen anahtar kavram ise “yabancılık unsuru”dur. Bu ayrımı bilmek, doğru kuralları uygulamak için şarttır.
İç tahkim ve milletlerarası tahkim
İç (millî) tahkim, herhangi bir yabancılık unsuru taşımayan, tamamen iç (yerli) uyuşmazlıklara ilişkindir ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun tahkim hükümlerine (m. 407 ve devamı) tabidir. Milletlerarası tahkim ise yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için öngörülmüştür ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’na tabidir.
Yabancılık unsuru nedir?
Peki bir uyuşmazlığa “yabancı” niteliğini ne kazandırır? Tarafların farklı ülkelerde yerleşik olması, sözleşmenin yabancı bir ülkeyle önemli bir bağlantısının bulunması ya da tahkim yerinin yurt dışında belirlenmiş olması gibi hâller, yabancılık unsuru oluşturabilir.
İki rejim arasında temel kurumlar (tahkim anlaşması, hakem seçimi, hakem kararının iptali gibi) büyük ölçüde benzerdir; ancak ayrıntılarda farklılıklar vardır. Doğru rejimin belirlenmesi, hem uygulanacak kuralları hem de mahkeme denetiminin kapsamını etkilediğinden, sürecin başında netleştirilmelidir.
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tahkim uygulaması olaya ve uygulanacak kurallara göre değiştiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız yararınıza olacaktır.
