Taraflar tahkime karar verdiğinde, önlerinde iki temel yol vardır: tahkimi bir kurumun çatısı altında mı yoksa bağımsız (kurumsuz) olarak mı yürütecekler? Buna göre tahkim, kurumsal veya ad hoc olarak ikiye ayrılır.
Kurumsal tahkim
Kurumsal tahkim, bir tahkim kurumunun (örneğin ICC veya İstanbul Tahkim Merkezi ISTAC gibi) kuralları ve sekretaryası altında yürütülür. Kurum, süreçleri yönetir, hakem atanmasına yardımcı olur, takvimi takip eder ve genellikle önceden belli bir ücret tarifesi sunar. Yani süreç boyunca kurumsal bir destek ve düzen vardır.
Ad hoc tahkim
Ad hoc tahkimde ise taraflar herhangi bir kuruma bağlı değildir; tahkimi kendi belirledikleri usule göre yürütürler. Uygulamada taraflar sıklıkla hazır bir kurallar setine (örneğin UNCITRAL Tahkim Kuralları’na) atıf yaparak boşlukları doldurur.
İki yöntemin de artıları ve eksileri vardır: kurumsal tahkim düzen, destek ve güven sağlarken bir maliyet getirebilir; ad hoc tahkim daha esnek ve potansiyel olarak daha ekonomiktir, ancak tarafların iyi niyetine ve işbirliğine daha bağımlıdır. Hangisinin seçileceği; işin büyüklüğüne, tarafların ilişkisine ve öngörülebilirlik ihtiyacına göre belirlenir.
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tahkim uygulaması olaya ve uygulanacak kurallara göre değiştiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız yararınıza olacaktır.
