İş Kanunu’na göre asıl olan belirsiz süreli iş sözleşmesidir; belirli süreli sözleşme ise istisnadır ve ancak objektif bir nedenin varlığında, yazılı olarak yapılabilir (m. 11). İki sözleşme türü arasındaki fark; özellikle sözleşmenin sona ermesi, ihbar ve kıdem tazminatı bakımından önem taşır.
10 Saniyede Hukuk · İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Belirli süreli sözleşme beni nasıl etkiler?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
Sözleşmeniz belirli süreli mi gösteriliyor? Haklarınızın etkilenip etkilenmediğini değerlendirelim.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppİş Sözleşmesinde Süre: Asıl Belirsiz, İstisna Belirli
İş Kanunu m. 9 uyarınca iş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılabilir. Ancak m. 11/1 açıkça belirtir: iş ilişkisi bir süreye bağlı olarak yapılmadığı hâlde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Yani kural belirsiz süreli sözleşmedir; belirli süreli sözleşme yapılması, sözleşmeyi süreye bağlamayı haklı kılan objektif bir nedenin bulunmasına bağlıdır. Bir sözleşmenin belirli süreli olduğunu ileri süren tarafın bunu ispatlaması gerekir.
Belirli Süreli Sözleşme ve Objektif Neden (m. 11)
Belirli süreli iş sözleşmesi; belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak, işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan sözleşmedir. Maddedeki “gibi” ifadesi nedeniyle objektif nedenler sınırlı sayıda değildir; örneğin raporlu bir işçinin yerine geçici çalışma, mevsimlik üretim artışı, belirli bir projeye özgü işler objektif neden sayılabilir. Önemli olan, nedenin sözleşmeyi süreye bağlamayı gerçekten haklı kılmasıdır; sadece tarafların süre kararlaştırması yeterli değildir, objektif neden yoksa sözleşme belirsiz süreli kabul edilir.
Zincirleme (Üst Üste) Belirli Süreli Sözleşmeler
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz; aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (m. 11). Esaslı nedene dayalı zincirleme sözleşmeler ise belirli süreli olma özelliğini korur. Bu kuralın amacı, işverenin ihbar ve kıdem tazminatından kaçınmak için sözleşmeyi yapay biçimde süreye bağlamasını engellemektir. Türk Borçlar Kanunu m. 430 uyarınca on yıldan uzun süreli belirli süreli sözleşme yapılamaz; Yargıtay da uzun yıllar (örneğin altı yıl) süren art arda sözleşmeleri belirsiz süreli kabul etmektedir.
Sona Erme Farkı: Belirli Sözleşme Kendiliğinden Biter
Belirli süreli sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça, fesih bildirimine gerek olmaksızın sürenin bitiminde kendiliğinden sona erer. Buna karşılık belirsiz süreli sözleşme, ihbar sürelerine uyularak veya haklı nedenle feshedilir. Belirli süreli sözleşme süresinin bitiminden sonra örtülü olarak sürdürülürse belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür.
İhbar ve Kıdem Tazminatı Farkları
İki sözleşme türü tazminat bakımından önemli ölçüde ayrışır:
- İhbar tazminatı: m. 17’deki bildirim süreleri yalnızca belirsiz süreli sözleşmeler için öngörülmüştür. Belirli süreli sözleşme kendiliğinden sona erdiğinden, kural olarak ihbar tazminatı doğmaz.
- Kıdem tazminatı: 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi belirli/belirsiz ayrımı yapmaz; koşulları sağlayan belirli süreli işçi de kıdem tazminatına hak kazanabilir. Ancak sözleşme sürenin sonunda kendiliğinden sona ererse kural olarak kıdem alınamaz (5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamındaki hâller istisnadır).
- Belirli süreli sözleşme süresinden önce işçinin haklı feshi veya işverenin haksız feshiyle sona ererse kıdem hakkı doğabilir; buna karşılık sözleşmenin yenilenmeyeceğini işçi bildirmişse işçi kıdem talep edemez.
Eşit Davranma ve Ayrımcılık Yasağı (m. 12)
Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmesinin süreli olmasından dolayı belirsiz süreli çalışan emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Belirli bir zaman ölçütüne göre ödenen ücret ve bölünebilir menfaatler, işçinin çalıştığı süreyle orantılı olarak verilir. Bir çalışma şartından yararlanmak için kıdem arandığında, ayrımı haklı kılan neden yoksa emsal belirsiz süreli işçinin kıdemi esas alınır. İş güvencesi hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle bu ayrımın önemi daha da artmıştır; çünkü belirli süreli işçi kural olarak işe iade kapsamı dışında kalır. Bu nedenle belirli süreli sözleşme, işçiyi iş güvencesinden yoksun bırakmak için kullanılamaz.
İki Sözleşme Türünün Karşılaştırması
Farklar fesih ve tazminat boyutunda yoğunlaşır.
| Ölçüt | Belirli süreli | Belirsiz süreli |
|---|---|---|
| Kuruluş | Objektif neden gerekir | Serbest |
| Sona erme | Sürenin dolmasıyla kendiliğinden | Fesih bildirimi ile |
| İhbar süresi | Gerekmez | Kıdeme göre 2-8 hafta |
| İhbar tazminatı | Gündeme gelmez | Doğabilir |
| İş güvencesi | Yararlanamaz | Şartları varsa yararlanır |
| İşe iade davası | Açılamaz | Açılabilir |
| Kıdem tazminatı | Şartları varsa doğar | Şartları varsa doğar |
| Süreden önce fesih | Bakiye süre ücreti | Genel hükümler |
| Ayrımcılık yasağı | Uygulanır | Uygulanır |
Beşinci ve altıncı satırlar en belirleyici farkı verir: belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçi iş güvencesinden yararlanamaz ve işe iade davası açamaz — bu nedenle işverenler zaman zaman objektif neden bulunmamasına rağmen belirli süreli sözleşme yapmayı tercih eder; ancak bu durumda sözleşme baştan belirsiz süreli sayılır.
Objektif Neden ve Zincirleme Sözleşme
Belirli süreli sözleşmenin geçerliliği iki aşamalı denetime tabidir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| İlk sözleşme | Objektif neden aranır | İşin niteliği |
| Objektif neden örnekleri | Belirli bir işin tamamlanması, proje, mevsimlik iş | Sayılı değil |
| Geçerli sayılmayanlar | Deneme amaçlı, iş güvencesinden kaçınma | Muvazaa |
| Yenileme | Esaslı neden olmadıkça zincirleme yapılamaz | Sınır |
| Zincirleme yapılırsa | Baştan belirsiz süreli sayılır | Sonuç |
| İstisna | Her yenilemede esaslı neden varsa | Geçerli kalır |
| İspat | Objektif nedeni işveren ispatlar | Yük işverende |
| Sonuç | Belirsiz süreli sayılırsa iş güvencesi doğar | İşe iade |
| Kıdem | Tüm süreler birleştirilir | Zincirleme sözleşmelerde |
Dördüncü ve dokuzuncu satırlar iki önemli sonucu verir: esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli sözleşmeler zincirleme olarak yenilenemez; yenilenirse sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır; ayrıca zincirleme yapılan sözleşmelerde tüm çalışma süreleri kıdem tazminatı hesabında birleştirilir.
İş sözleşmesi rehberlerimiz: iş sözleşmesi türleri · objektif neden şartı · deneme süresi · kısmi süreli çalışma · uzaktan çalışma · geçici iş ilişkisi
Belirsiz Süreli Sayılmanın Sonuçları
Sözleşme belirsiz süreli sayıldığında haklar geriye dönük doğar.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| İş güvencesi | Şartları varsa uygulanır | İşe iade hakkı |
| İşe iade davası | Fesihten itibaren bir ay | Arabulucuya |
| İhbar tazminatı | Bildirim süresine uyulmadıysa | Doğar |
| Kıdem tazminatı | Tüm süreler birleştirilir | Zincirleme sözleşmeler |
| Yıllık izin | Toplam kıdeme göre | Gün sayısı artar |
| İspat yükü | Objektif nedeni işveren ispatlar | Yük işverende |
| Muvazaa iddiası | Sözleşmenin gerçek niteliği | Denetim |
| Sonuç | Fesih geçersizse işe iade | Ağır sonuç |
| Öneri | Sözleşme türünü sorgulayın | Dava öncesi |
Birinci ve dördüncü satırlar en değerli iki sonucu verir: belirli süreli görünen sözleşme belirsiz süreli sayıldığında işçi iş güvencesinden yararlanır ve işe iade davası açabilir; ayrıca zincirleme yapılan sözleşmelerdeki tüm çalışma süreleri birleştirilerek kıdem tazminatı ve yıllık izin hesaplanır.
İş sözleşmesi rehberlerimiz: iş sözleşmesi türleri · objektif neden şartı · deneme süresi · kısmi süreli çalışma · uzaktan çalışma · geçici iş ilişkisi
Hangi Hâllerde Belirli Süreli Sözleşme Yapılabilir?
Objektif nedenler işin niteliğinden kaynaklanmalıdır.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Belirli bir işin tamamlanması | Proje bazlı çalışma | Geçerli |
| Belirli bir olgunun ortaya çıkması | Şarta bağlı | Geçerli |
| Mevsimlik iş | Yılın belirli dönemi | Geçerli |
| İkame | Analık izni, askerlik, uzun rapor | Geçerli |
| Süreli teşvik veya fon | Finansmanın sona ermesi | Değerlendirilir |
| Geçersiz — deneme amaçlı | Deneme süresi ayrı kurum | Muvazaa |
| Geçersiz — güvenceden kaçınma | İşe iade engelleme | Muvazaa |
| Geçersiz — süreklilik arz eden iş | Asıl faaliyet | Belirsiz süreli |
| İspat | Objektif nedeni işveren ispatlar | Yük işverende |
Sekizinci ve dokuzuncu satırlar denetimin özünü verir: işletmenin sürekli ve asıl faaliyeti kapsamındaki işler için belirli süreli sözleşme yapılamaz; ayrıca objektif nedenin varlığını ispat yükü işverendedir — ispatlanamadığında sözleşme baştan belirsiz süreli sayılır.
İş sözleşmesi rehberlerimiz: iş sözleşmesi türleri · objektif neden şartı · deneme süresi · kısmi süreli çalışma · uzaktan çalışma · geçici iş ilişkisi
Belirli Süreli Sözleşmede İşçinin Hakları
Sözleşme türü tüm hakları ortadan kaldırmaz.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Ayrımcılık yasağı | Belirsiz sürelilerle eşit muamele | Emredici |
| Ücret ve ekler | Aynı işi yapanla eşit | Fark yapılamaz |
| Yıllık izin | Bir yıl dolunca doğar | Kıdeme göre |
| Fazla mesai | Zamlı ödenir | Aynı kurallar |
| Kıdem tazminatı | Bir yıl şartıyla | Süre sonunda da |
| İSG hakları | Tam olarak | Fark yok |
| Sendika hakkı | Vardır | Üyelik ve toplu sözleşme |
| Bilgilendirme | Boş belirsiz süreli pozisyonlar | Duyurulmalı |
| Sınır | İş güvencesi ve ihbar tazminatı | Bu ikisi uygulanmaz |
Birinci ve dokuzuncu satırlar dengeyi kurar: belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçiye, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan emsal işçiden farklı işlem yapılamaz ve ücret, izin, fazla mesai gibi haklar aynen uygulanır; farklılık yalnızca iş güvencesi ve ihbar tazminatı bakımından ortaya çıkar.
İş sözleşmesi rehberlerimiz: iş sözleşmesi türleri · objektif neden şartı · deneme süresi · kısmi süreli çalışma · uzaktan çalışma · geçici iş ilişkisi
Sözleşme Türü Uyuşmazlığında Dava Stratejisi
Nitelendirme tartışması dava dilekçesinde kurulur.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Sözleşme metnini inceleyin | Objektif neden yazılı mı | İlk bakış |
| 2. Yenileme sayısı | Kaç kez yenilendi | Zincirleme |
| 3. İşin niteliği | Süreklilik arz ediyor mu | Asıl faaliyet |
| 4. Emsal işçiler | Aynı işi belirsiz sürelilerle yapanlar var mı | Güçlü delil |
| 5. İddia | Belirsiz süreli sayılması | Ön talep |
| 6. İşe iade | Bir ay içinde arabulucuya | Süre kaçmasın |
| 7. Terditli talep | Kabul edilmezse alacaklar | Alternatif |
| 8. İspat yükü | Objektif nedeni işveren ispatlar | Lehe kural |
| 9. Belge | Tüm sözleşme nüshalarını toplayın | Yenilemeler |
Dördüncü ve altıncı satırlar iki kritik noktayı verir: aynı işi belirsiz süreli sözleşmeyle yapan emsal işçilerin bulunması, belirli süreli sözleşmenin objektif nedene dayanmadığını gösteren en güçlü delildir; ayrıca nitelendirme tartışması sürerken işe iade için öngörülen bir aylık süre işlediğinden başvuru geciktirilmemelidir.
İş sözleşmesi rehberlerimiz: iş sözleşmesi türleri · objektif neden şartı · deneme süresi · kısmi süreli çalışma · uzaktan çalışma · geçici iş ilişkisi
İlgili Rehberler
- 📘 İş Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- İş Sözleşmesinin Türleri
- Haklı Nedenle Fesih: İşçi ve İşveren
- Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
- Deneme Süreli İş Sözleşmesi
- Lehe Olan Kanunun Belirlenmesi ve Uygulanması (TCK m. 7)
- Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Yenilenmesi (4857 SK m.11): Objektif…
- Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Süresinden Önce Feshi
Belirli süreli sözleşmenizin geçerliliğini ve tazminat haklarınızı birlikte değerlendirelim.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSıkça Sorulan Sorular
Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi arasındaki temel fark nedir?
Belirsiz süreli sözleşme asıldır ve ihbar sürelerine uyularak feshedilir. Belirli süreli sözleşme ancak objektif neden varsa yazılı yapılabilir ve süresinin sonunda kendiliğinden sona erer; kural olarak ihbar tazminatı doğurmaz.
Belirli süreli sözleşme hangi durumlarda yapılabilir?
Belirli süreli işlerde, belli bir işin tamamlanması veya belli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşulların varlığında ve yazılı olarak yapılabilir (m. 11). Objektif neden yoksa sözleşme belirsiz süreli sayılır.
Üst üste belirli süreli sözleşme yapılırsa ne olur?
Esaslı bir neden olmadıkça zincirleme belirli süreli sözleşme yapılamaz; yapılırsa sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme sözleşmeler belirli süreli özelliğini korur.
Belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı var mı?
Kural olarak yoktur. İhbar süreleri belirsiz süreli sözleşmeler için öngörülmüştür; belirli süreli sözleşme süresinin sonunda kendiliğinden sona erdiğinden ihbar tazminatı doğmaz.
Belirli süreli sözleşmede kıdem tazminatı alınır mı?
Koşulları sağlayan işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir; ancak sözleşme sürenin sonunda kendiliğinden sona ererse kural olarak kıdem alınamaz (5580 sayılı Kanun kapsamındaki hâller istisnadır).
Belirli süreli çalışan işçiye ayrım yapılabilir mi?
Hayır. Ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, belirli süreli işçi salt sözleşmesinin süreli olmasından dolayı emsal belirsiz süreli işçiden farklı işleme tabi tutulamaz (m. 12).
