Lehe Olan Kanunun Belirlenmesi ve Uygulanması (TCK m.7): Karşılaştırma Yöntemi, İnfaz Rejimi, 2024-2026 Değişiklikleri ve Uyarlama

Ceza kanunları değiştiğinde hangi kanunun uygulanacağını Türk Ceza Kanunu’nun 7. maddesi belirler. İşlendiği zaman suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimse cezalandırılamaz; sonradan suç olmaktan çıkarılan bir fiil için de ceza verilemez ve verilmişse infazı ile kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. Suçun işlendiği zamanki kanun ile sonraki kanunlar farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. Lehe kanun, 5252 sayılı Kanun m.9/3’e göre önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya ayrı ayrı uygulanıp sonuçlar karşılaştırılarak belirlenir; iki kanunun lehe hükümleri birleştirilemez. Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrür dışındaki infaz rejimi hükümleri derhâl uygulanır; geçici ve süreli kanunlar yürürlükte oldukları sürede işlenen suçlara uygulanmaya devam eder. Hüküm kesinleştikten sonra çıkan lehe kanun için hükmü veren mahkemeden uyarlama istenir (5275 s.K. m.98/1-a). 2024-2026 döneminde yapılan pek çok değişiklik, bu kuralların pratikte ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Anayasal Temel

“Anayasa m.38 – Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez. Suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkumiyetinin sonuçları konusunda da yukarıdaki fıkra uygulanır.”

Anayasa, aleyhe kanunun geçmişe uygulanmasını yalnızca suç ve ceza bakımından değil, zamanaşımı ve mahkûmiyetin sonuçları bakımından da yasaklar. Bu nedenle sonradan cezayı artıran, zamanaşımını uzatan veya mahkûmiyetin sonuçlarını ağırlaştıran bir kanun, yürürlüğe girmeden önce işlenmiş fiillere uygulanamaz. TCK m.2 de kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemeyeceğini ve suç ve ceza içeren hükümlerin uygulanmasında kıyas yapılamayacağını düzenler. Lehe kanun ilkesi ise bu güvencenin öbür yüzüdür: sonradan çıkan kanun faile daha iyi bir durum sağlıyorsa, geçmişteki fiile de uygulanır.

Kanun Metni: TCK m.7

“(1) İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. (2) Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. (3) Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç; infaz rejimine ilişkin hükümler, derhal uygulanır. (4) Geçici veya süreli kanunların, yürürlükte bulundukları süre içinde işlenmiş olan suçlar hakkında uygulanmasına devam edilir.”

Suç Olmaktan Çıkarma: Kendiliğinden Sona Erme

Bir fiil sonradan yürürlüğe giren kanunla suç olmaktan çıkarılmışsa, bu fiil nedeniyle hükmolunmuş ceza veya güvenlik tedbirinin infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar (TCK m.7/1). “Kendiliğinden” ifadesi, bu sonucun bir başvuruya bağlı olmadığını gösterir. Adli Sicil Kanunu da aynı sonucu kayıtlar bakımından düzenler: fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde, bu suçtan mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın tamamen silinir (5352 s.K. m.12/2). Uygulamada kayıtların güncellenmesi zaman alabildiğinden, ilgili kişinin durumu kontrol etmesi ve gerekirse başvuruda bulunması yararlıdır. Kayıtların silinme hesabı için adli sicil silinme hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Lehe Kanun Nasıl Belirlenir? (5252 s.K. m.9/3)

“5252 s.K. m.9/3 – Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir.”

Bu hüküm, lehe kanunun belirlenmesinin kanuni yöntemidir ve karma uygulama yasağının dayanağıdır. Karşılaştırma, soyut olarak iki maddenin ceza aralığına bakılarak değil, her iki kanunun ilgili bütün hükümlerinin somut olaya ayrı ayrı uygulanmasıyla yapılır: temel ceza, nitelikli hâller, artırım ve indirimler, erteleme ve seçenek yaptırım imkânları, zamanaşımı ve diğer sonuçlar her kanuna göre ayrı ayrı hesaplanır ve ortaya çıkan iki sonuç karşılaştırılır. Bir kanunun lehe olan bir hükmüyle diğer kanunun lehe olan başka bir hükmünü birleştirerek üçüncü bir sonuç yaratmak mümkün değildir; çünkü kanun, “ilgili bütün hükümlerin” birlikte uygulanmasını ister.

Tablonun ikinci satırı önemli bir ayrıntıyı içerir: suç tarihi ile hüküm tarihi arasında birden fazla kanun değişikliği olmuşsa, yalnızca ilk ve son kanun değil, aradaki kanunlar da değerlendirilir; çünkü TCK m.7/2 “sonradan yürürlüğe giren kanunlar” ifadesini kullanır. Üçüncü satırdaki “diğer sonuçlar” da belirleyicidir: yeni kanunun ceza aralığı daha ağır olsa bile, somut olayda erteleme, seçenek yaptırım veya önödeme imkânı sağlıyorsa bir bütün olarak lehe olabilir. Anayasa m.38’in zamanaşımını da kapsadığı gözetildiğinde, zamanaşımı süreleri de karşılaştırmanın parçasıdır. Zamanaşımı için dava ve ceza zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Sayısal Örnek: Karşılaştırma Nasıl Yapılır?

Aşağıdaki iki örnek, karşılaştırmanın yalnızca ceza miktarına değil bütün sonuçlara bakılarak yapılması gerektiğini göstermektedir. Örnekler basitleştirilmiştir; başka artırım veya indirim olmadığı ve cezanın alt sınırdan belirlenip takdiri indirim olarak altıda bir indirim uygulandığı varsayılmıştır (TCK m.62/1).

İlk örnekte yeni kanunun ceza aralığı ağırlaştığından eski kanun lehedir; ayrıca eski kanuna göre çıkan 10 aylık ceza kısa süreli hapis cezası olduğundan (TCK m.49/2) seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İkinci örnekte ise yeni kanunun getirdiği indirim, cezayı iki yılın altına indirdiği için yalnızca süreyi değil, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ve erteleme gibi imkânları da açmaktadır. Görüldüğü gibi lehe kanun değerlendirmesi, iki maddenin ceza aralıklarını yan yana koymakla yapılamaz; somut olayda ortaya çıkan bütün sonuçların karşılaştırılmasını gerektirir.

İnfaz Rejimi: Derhâl Uygulama ve İstisnaları

TCK m.7/3’e göre hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç, infaz rejimine ilişkin hükümler derhâl uygulanır. Bu ayrım uygulamada sık karıştırılır. Cezanın hangi kurumda, hangi disiplin kurallarıyla ve hangi usulle infaz edileceğine ilişkin hükümler, değiştiği anda herkes hakkında uygulanır. Buna karşılık hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrür, doğrudan cezanın süresini ve kişinin özgürlüğünü etkilediğinden lehe kanun kuralına tabidir: koşullu salıverilme oranlarını ağırlaştıran bir değişiklik, yürürlüğünden önce işlenmiş suçlara uygulanmaz; hafifleten bir değişiklik ise uygulanır. Erteleme ile HAGB farkı için erteleme ve HAGB rehberine bakabilirsiniz.

Geçici ve Süreli Kanunlar

Belirli bir dönem için çıkarılan veya yürürlük süresi kendi içinde belirlenmiş kanunlar, yürürlükte bulundukları süre içinde işlenmiş suçlar hakkında uygulanmaya devam eder (TCK m.7/4). Bu, lehe kanun ilkesinin bir istisnasıdır: sürenin dolmasıyla kanunun yürürlükten kalkması, o dönemde işlenmiş fiiller bakımından failin lehine bir sonuç doğurmaz. İstisnanın amacı, belirli bir dönemin ihtiyacına göre konulan yasakların, süre dolmak üzereyken ihlal edilmesinin ödüllendirilmemesidir.

Suçun İşlendiği Tarih Nasıl Belirlenir?

Lehe kanun karşılaştırmasının başlangıç noktası, suçun işlendiği tarihtir. Tamamlanmış suçlarda bu tarih genellikle açıktır; ancak icrası zamana yayılan suçlarda ayrıca değerlendirme gerekir. Kanun, dava zamanaşımının başlangıcı bakımından tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günü, teşebbüste kalan suçlarda son hareketin yapıldığı günü, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günü esas alır (TCK m.66/6). Kesintisiz veya zincirleme suçun bir kısmı eski kanun, bir kısmı yeni kanun döneminde gerçekleşmişse, hangi kanunun uygulanacağı somut olayın özelliklerine göre ayrıca tartışılmalı ve bu değerlendirme kararda gösterilmelidir.

2024-2026 Değişikliklerinden Örnekler

Son yıllarda Türk Ceza Kanunu’nda çok sayıda değişiklik yapılmıştır. Aşağıdaki tablo, bu değişikliklerin bir kısmını ve lehe kanun ilkesi bakımından sonuçlarını göstermektedir. Tarihler, TCK’nın yürürlük tablosundaki yürürlük tarihleridir.

Tablonun son satırı, lehe kanun ilkesinin bugün en yaygın uygulandığı alanlardan biridir. Banka hesabını veya kartını başkasına kullandırdığı için dolandırıcılığa iştirakten yargılanan veya mahkûm olan kişiler bakımından, 31/7/2026 tarihinde yürürlüğe giren TCK m.158/4 yarı oranında indirim öngörmektedir. Derdest dosyalarda mahkeme bu hükmü resen gözetmelidir; kesinleşmiş hükümlerde ise hükmü veren mahkemeden uyarlama istenmelidir. Ayrıntılar için IBAN mağdurları ve TCK 158/4 indirimi, beraat ile indirim arasındaki tercih için IBAN dosyasında beraat mi, 158/4 indirimi mi rehberlerine bakabilirsiniz. Tablonun ilk iki satırındaki hakaret değişiklikleri için hakaret suçunda önödeme rehberi ve şikâyet süresi hesaplama aracı yol göstericidir.

Kesinleşmiş Hükümlerde Uyarlama (5275 s.K. m.98)

Hüküm kesinleştikten sonra lehe bir kanun yürürlüğe girerse, sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün TCK m.7 kapsamında değerlendirilmesi için hükmü veren mahkemeden karar istenir (5275 s.K. m.98/1-a). Başvuru cezanın infazını kendiliğinden ertelemez; ancak mahkeme olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m.98/2). Bu kararlar kural olarak duruşma yapılmaksızın verilir ve karar verilmeden önce savcının ve hükümlünün yazılı görüşleri istenebilir (m.101/1); verilen kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.101/3). Uyarlama yargılamasında dava zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz (5252 s.K. m.9/4); yani suç tarihinden bu yana uzun süre geçmiş olması, lehe kanundan yararlanmaya engel değildir.

Uyarlama sonucunda yeni belirlenen ceza, hükümlünün infaz kurumunda geçirdiği süreden daha kısaysa, fazladan geçirilen süre bakımından tahliye gündeme gelir. Bu nedenle özellikle cezanın önemli bir kısmını çekmiş hükümlüler bakımından başvurunun gecikmeden yapılması ve gerekirse infazın durdurulmasının istenmesi önemlidir. İnfaz aşamasındaki başvurular için infaz hâkimliği ve infaz hâkimliğine itiraz rehberlerine bakabilirsiniz; TCK m.158/4 için hazır bir uyarlama dilekçesi TCK 158/4 uyarlama dilekçesi sayfasında yer almaktadır.

Lehe Kanun ile Af Arasındaki Fark

Lehe kanun ile af sık karıştırılır. Genel ve özel af ilanına Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verir (Anayasa m.87). Genel af hâlinde kamu davası düşer ve hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle birlikte ortadan kalkar; özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir, süresi kısaltılabilir veya adli para cezasına çevrilebilir, ancak cezaya bağlı hak yoksunlukları özel affa rağmen etkisini sürdürür (TCK m.65). Lehe kanun ise suçun tanımını, cezasını veya sonuçlarını kalıcı olarak değiştiren genel bir kanun değişikliğinin, TCK m.7 gereği geçmişe de uygulanmasıdır; bunun için ayrıca bir af kanununa gerek yoktur. Lehe kanun ile af ilişkisinin ayrıntıları için lehe kanun uygulaması ve af rehberine bakabilirsiniz.

Kabahatlerde Zaman Bakımından Uygulama

TCK’nın zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır; ancak kabahatler karşılığında öngörülen idari yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhâl uygulama kuralı geçerlidir (Kabahatler Kanunu m.5/1). Kabahat, failin icrai veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır; neticenin oluştuğu zaman bu bakımdan dikkate alınmaz (m.5/2). Bu nedenle bir idari para cezasının miktarı sonradan artırılmışsa, artış yürürlükten önceki davranışlara uygulanmaz; azaltılmışsa geçmişteki davranışlara da uygulanır.

Derdest Dosyada Lehe Kanun: Yargılama ve Kanun Yolu

Lehe kanun kuralı yalnızca kesinleşmiş hükümler için değil, yargılamanın her aşaması için geçerlidir. Soruşturma veya kovuşturma sürerken lehe bir kanun yürürlüğe girerse, savcı ve mahkeme bu kanunu resen gözetmelidir. İlk derece mahkemesi hükmü verdikten sonra, dosya istinaf veya temyiz aşamasındayken lehe bir kanun yürürlüğe girmişse, bu değişiklik kanun yolu dilekçesinde veya ek dilekçeyle ayrıca ileri sürülmelidir. Karşılaştırmanın hükümde gösterilmemesi, kararın denetime elverişli olmaması sonucunu doğurur. Savunma bakımından en güvenli yol, her kanun değişikliğinde somut dosyaya etkisini yazılı olarak hesaplayıp mahkemeye sunmaktır. Bu hesap, hem mahkemenin karşılaştırmayı eksiksiz yapmasını kolaylaştırır hem de kanun yolunda denetimin konusunu açıkça ortaya koyar.

Güvenlik Tedbirleri ve Mahkûmiyetin Sonuçları

TCK m.7/1, yalnızca cezaları değil güvenlik tedbirlerini de kapsar: işlendiği zaman veya sonradan suç sayılmayan fiil için güvenlik tedbiri de uygulanamaz ve hükmolunmuşsa infazı ile kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. Anayasa m.38/2 de aleyhe kanunun geçmişe uygulanmaması kuralının ceza mahkûmiyetinin sonuçlarını kapsadığını belirtir. Bu nedenle hak yoksunlukları, müsadere gibi sonuçlar ve adli sicil kayıtları da lehe kanun değerlendirmesinin parçasıdır. Uyarlama başvurusunda cezanın yanında bu sonuçların da yeni kanuna göre yeniden değerlendirilmesinin istenmesi gerekir.

Başvurudan Önce Hazırlanacaklar

• Kesinleşmiş karar ve gerekçesi: uygulanan maddeler, temel ceza, artırım ve indirimler.
• Suç tarihi ve yeni kanunun yürürlük tarihi: karşılaştırmanın hangi kanunlar arasında yapılacağını gösterir.
• Karşılaştırmalı hesap: her iki kanuna göre ayrı ayrı sonuç ceza ve diğer sonuçlar.
• Müddetname: infaz edilen süre ve mahsup hesabı.
• İnfazın durdurulması talebi: başvuru infazı kendiliğinden durdurmadığından ayrıca istenmelidir.

Hangi Değişiklikler Lehe, Hangileri Aleyhe?

• Genellikle lehe: suç olmaktan çıkarma; ceza aralığını düşürme; hapis yerine veya yanında seçimlik adli para cezası getirme; suçu şikâyete bağlama; önödeme, uzlaştırma veya erteleme imkânı tanıma; indirim sebebi ekleme; zamanaşımını kısaltma.
• Genellikle aleyhe: yeni suç tanımlama; ceza aralığını artırma; nitelikli hâl ekleme; şikâyet şartını kaldırma; önödeme veya uzlaştırma imkânını kaldırma; zamanaşımını uzatma; koşullu salıverilmeyi zorlaştırma.
• Karma sonuç: bir kanun hem lehe hem aleyhe hükümler içeriyorsa, karar somut olayda ortaya çıkan bütün sonuca göre verilir (5252 s.K. m.9/3).

Genellemeler yol gösterici olsa da belirleyici olan somut olaydır. Örneğin bir kanun ceza aralığının alt sınırını düşürüp üst sınırını yükseltmişse, alt sınırdan ceza verilecek bir sanık için yeni kanun lehe, üst sınıra yakın ceza verilecek bir sanık için eski kanun lehe olabilir. Lehe kanun karşılaştırması ve uyarlama başvuruları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Soyut karşılaştırma yapmak: Yalnızca madde metinlerindeki ceza aralıklarına bakılarak lehe kanun belirlenemez.
• İki kanunu karıştırmak: Bir kanunun indirimini diğerinin ceza aralığıyla birleştirmek karma uygulamadır.
• Aradaki kanunları atlamak: Suç ve hüküm tarihi arasındaki her değişiklik değerlendirilmelidir.
• Kesinleşme sonrası hakkın bittiğini sanmak: Kesinleşmiş hükümlerde uyarlama yolu açıktır ve dava zamanaşımı uygulanmaz.
• İnfaz rejimini tamamen derhâl uygulamak: Erteleme, koşullu salıverilme ve tekerrür lehe kanun kuralına tabidir.
• Aleyhe değişikliği geçmişe uygulamak: Ceza artırımları yürürlükten önceki fiillere uygulanamaz.

Dilekçe Örneği: Lehe Kanun Nedeniyle Uyarlama Talebi

Aşağıdaki örnek, banka hesabını başkasına kullandırdığı için dolandırıcılığa iştirakten kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan ve TCK m.158/4’ten yararlanmak isteyen bir hükümlü adına hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Lehe kanun nedir?

Suçun işlendiği zamanki kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunlar farklıysa, fail için daha iyi sonuç doğuran kanundur; bu kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m.7/2).

Lehe kanun nasıl belirlenir?

Önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya ayrı ayrı uygulanır ve ortaya çıkan sonuçlar karşılaştırılır (5252 s.K. m.9/3).

İki kanunun lehe hükümleri birleştirilebilir mi?

Hayır. Kanun, ilgili bütün hükümlerin birlikte uygulanmasını ister; bir kanunun lehe bir hükmüyle diğerinin lehe başka bir hükmü birleştirilemez.

Sonradan suç olmaktan çıkarılan fiil için ne olur?

Ceza verilemez; hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar (TCK m.7/1) ve adli sicil ile arşiv kayıtları talep aranmaksızın silinir (5352 s.K. m.12/2).

Cezayı artıran yeni kanun geçmişe uygulanır mı?

Hayır. Kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş cezadan daha ağır bir ceza verilemez (Anayasa m.38).

İnfaz kuralları değişirse hangisi uygulanır?

İnfaz rejimine ilişkin hükümler derhâl uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler lehe kanun kuralına tabidir (TCK m.7/3).

Geçici kanunlar sona erince ne olur?

Geçici veya süreli kanunlar, yürürlükte oldukları süre içinde işlenen suçlara uygulanmaya devam eder (TCK m.7/4).

Hüküm kesinleştikten sonra lehe kanundan yararlanabilir miyim?

Evet. Hükmü veren mahkemeden TCK m.7 kapsamında değerlendirme yapılmasını isteyebilirsiniz (5275 s.K. m.98/1-a).

Uyarlama başvurusu infazı durdurur mu?

Kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (5275 s.K. m.98/2).

Uyarlamada zamanaşımı engel olur mu?

Hayır. Kesinleşmiş davalarda lehe hükmün belirlenmesi amacıyla yapılan yargılamada dava zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (5252 s.K. m.9/4).

Uyarlama kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. 5275 sayılı Kanun m.98 kapsamında verilen kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.101/3).

TCK 158/4 hangi tarihten itibaren geçerli?

7589 sayılı Kanunla eklenen hüküm 31/7/2026’da yürürlüğe girmiştir; lehe olduğu için önceki fiillere de uygulanır ve kesinleşmiş hükümlerde uyarlama istenebilir.

Kasten yaralamada 2025 ceza artışı eski olaylara uygulanır mı?

Hayır. 7550 sayılı Kanunla 4/6/2025’te yürürlüğe giren ceza artışı aleyhe olduğundan, bu tarihten önce işlenen fiillere uygulanmaz.

Taksirle yaralamadaki 2025 ceza artışı eski olaylara uygulanır mı?

Hayır. 7571 sayılı Kanunla 25/12/2025’te yürürlüğe giren ve TCK m.89/1’deki cezayı dört aydan iki yıla çıkaran değişiklik aleyhe olduğundan bu tarihten önceki fiillere uygulanmaz.

Suç ile hüküm arasında birden fazla kanun değiştiyse hangisi uygulanır?

Suç tarihindeki kanun ile sonradan yürürlüğe giren bütün kanunlar ayrı ayrı olaya uygulanır ve somut olayda en lehe sonucu veren kanun bütünüyle uygulanır (TCK m.7/2; 5252 s.K. m.9/3).

Lehe kanun ile af aynı şey mi?

Hayır. Af, TBMM’nin beşte üç çoğunluğuyla çıkarılan özel bir kanundur (Anayasa m.87; TCK m.65). Lehe kanun ise genel bir kanun değişikliğinin TCK m.7 gereği geçmişteki fiillere de uygulanmasıdır.

İdari para cezalarında da lehe kanun uygulanır mı?

Evet. TCK’nın zaman bakımından uygulama hükümleri kabahatlere de uygulanır; ancak idari yaptırım kararlarının yerine getirilmesinde derhâl uygulama kuralı geçerlidir (Kabahatler K. m.5).

Lehe kanun mahkemece resen uygulanır mı?

Evet. TCK m.7/2 lehe kanunun uygulanacağını emredici biçimde düzenler; derdest dosyada mahkeme bunu resen gözetmelidir. Kesinleşmiş hükümlerde de başvuru yapılması yararlıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, TCK, 5252 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.