Tenkis Davasına Cevap Dilekçesi Örneği 2026 — Davalı Mirasçının Savunması ve Karşı Hesap

Tenkis davasında davalı olmak, muris muvazaasında davalı olmaktan farklı bir konumdur. Muvazaada tartışma işlemin gerçek olup olmadığı üzerinedir; tenkiste ise işlemin geçerliliği çoğu zaman kabul edilir, tartışma hesap üzerinedir. Mirasbırakanın yaptığı kazandırma gerçek olabilir, bağış niteliğinde olabilir, ama yine de tasarruf edilebilir kısmın içinde kalıyorsa tenkise tabi değildir.

Bu, savunmanın karakterini belirler. Tenkis davasında davalı, olayları inkâr etmek yerine hesabı çürütmek zorundadır: hesap terekesi doğru mu kurulmuş, değerleme hangi tarihe göre yapılmış, tenkis sırası doğru uygulanmış mı, davacının saklı payı gerçekten zedelenmiş mi. Buna bir de hak düşürücü süre boyutu eklenir; muris muvazaasından farklı olarak tenkis süreye tabidir ve bu, davalının elindeki en keskin araçtır. Bu sayfa, davalı mirasçının savunma hatlarını ve örnek cevap dilekçesini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleriyle veriyor. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

İlk İki Hafta: Süreler ve Usul

HMK m.127 uyarınca cevap dilekçesi verme süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Durum ve koşullar gerektiriyorsa hâkim, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir; ancak ek süre talebinin de iki haftalık süre içinde yapılması gerekir.

Süresinde cevap verilmemesi hâlinde HMK m.128 uyarınca davalı, davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Tenkis gibi hesaba dayanan bir davada bunun en ağır sonucu, karşı hesabın dosyaya hiç girmemesi ve bilirkişinin yalnızca davacının verileriyle çalışmasıdır.

İlk itirazlar bakımından da süre kesindir. Yetki itirazı HMK m.116 ve devamı uyarınca cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Tenkiste yetki, TMK m.576’ya dayanır: mirasbırakanın tasarruflarının tenkisine ilişkin davalar, mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Görev bakımından ise dava asliye hukuk mahkemesine aittir.

Birinci Savunma: Hak Düşürücü Süre Dolmuş

Tenkis davalarında savunmanın en güçlü ve en hızlı sonuç veren hattı budur. TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Zamanaşımından farkı büyüktür: kesilmez, durmaz ve hâkim tarafından resen dikkate alınır. Yani davalı bu def’iyi ileri sürmese bile mahkemenin gözetmesi gerekir; ancak dilekçede tarihleriyle birlikte gösterilmesi, dosyanın erken aşamada sonuçlanmasını sağlar.

Tartışma çoğunlukla bir yıllık sürenin başlangıcında düğümlenir. Davacı, saklı payının zedelendiğini geç öğrendiğini ileri sürer. Savunma tarafında bu iddiayı çürüten olgular şunlardır: davacının tapu kaydını daha önce sorguladığını gösteren kayıtlar, veraset ilamının alınma tarihi, aynı taşınmaza ilişkin daha önce açılmış davalar veya yapılmış icra takipleri, aile içinde devrin bilindiğini gösteren tanık beyanları.

On yıllık azami süre ise öğrenmeye bağlı değildir ve tartışmaya kapalıdır. Sağlararası kazandırmalarda bu süre mirasın açılmasından, yani ölüm tarihinden itibaren işler. Ölümün üzerinden on yıl geçmişse tenkis talebi esasa girilmeden reddedilir.

İkinci Savunma: Kazandırma Tenkise Tabi Değil

Sağlararası her kazandırma tenkise tabi değildir. TMK m.565 hangi kazandırmaların tenkise tabi olduğunu sınırlı sayıda saymıştır: mirasçılık sıfatını kaybedenlere yapılan kazandırmalar, miras haklarına mahsuben yapılan kazandırmalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılanlar, dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamalar, ölümden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapılan bağışlamalar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar.

Bu listeye girmeyen bir kazandırma tenkis edilemez. Savunma bakımından iki alt hat doğar.

Kazandırma ivazlıdır. Devir gerçek bir satışsa, bakım karşılığıysa veya emek karşılığıysa bağışlama değildir ve m.565 kapsamına girmez. Bedelin ödendiğini gösteren banka kayıtları ve davalının o tarihteki malî gücü bu savunmanın omurgasıdır. Bedelin piyasa değerinin bir miktar altında olması tek başına bağış anlamına gelmez; ancak fark büyükse karma bağışlama tartışması doğar. Bu ayrım için karma bağışlama ve tenkis rehberimize bakabilirsiniz.

Kazandırma bir yıllık süre dışındadır ve dönme hakkı saklı tutulmamıştır. Ölümden bir yıldan önce yapılmış olağan bir bağışlama, kanunun saydığı diğer hâllerden birine girmiyorsa tenkise tabi değildir. Burada belirleyici olan, kazandırmanın saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı taşıyıp taşımadığıdır. Hangi işlemlerin kapsama girdiği için tenkise tabi kazandırmalar rehberimize bakınız.

Üçüncü Savunma: Saklı Pay Zedelenmemiş

Tenkis, kazandırmanın varlığıyla değil saklı payın zedelenmesiyle doğar. Hesap doğru kurulduğunda kazandırma tasarruf edilebilir kısmın içinde kalıyor olabilir; bu hâlde dava reddedilir.

Hesabın adımları şöyledir: ölüm tarihindeki net tereke bulunur, üzerine tenkise tabi kazandırmalar eklenerek hesap terekesi oluşturulur, TMK m.506’daki oranlarla saklı paylar hesaplanır, hesap terekesinden saklı paylar düşülerek TMK m.505’teki tasarruf edilebilir kısım bulunur ve kazandırmanın bu kısmı aşıp aşmadığına bakılır.

Savunma bu adımların her birine ayrı ayrı itiraz edebilir. En sık kullanılan itirazlar şunlardır: net terekenin eksik hesaplandığı, terekedeki borçların düşülmediği, davacının fiilen aldığı değerlerin hesaba katılmadığı, diğer mirasçılara yapılan kazandırmaların hesap terekesine eklenmediği ve davacının kendisinin de kazandırma almış olduğu.

Tablonun anlattığı şudur: tenkis davalarının kaderi çoğu zaman hesap terekesinin kapsamında belirlenir. Davacıya sağlığında yapılmış bir devrin hesaba eklenmesi, tek başına sonucu tersine çevirebilir. Bu nedenle savunma tarafında tapu ve banka araştırmasının davacı bakımından da yapılması gerekir. Hesap yöntemi için saklı pay ve tenkis hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Dördüncü Savunma: Değerleme Tarihi ve Yöntemi Yanlış

Tenkis dosyalarında bilirkişi raporunun en tartışmalı kalemi değerlemedir ve buradaki bir hata, tenkis miktarını kat kat değiştirebilir.

Tartışma iki noktada toplanır. Birincisi hangi tarihteki değerin esas alınacağıdır; kazandırmanın yapıldığı tarihteki değer ile ölüm tarihindeki değer arasında büyük fark bulunabilir. Değerlendirmede esas alınacak an bakımından TMK m.507 belirleyicidir ve raporun bu hükme uygun kurulup kurulmadığı denetlenmelidir.

İkincisi hangi ölçütle değerleme yapıldığıdır: emsal karşılaştırma mı, maliyet yöntemi mi, gelir yöntemi mi kullanılmış; seçilen emsaller gerçekten karşılaştırılabilir mi; taşınmazın imar durumu, yüzölçümü ve konumu doğru alınmış mı. Ayrıca kazandırma tarihinden sonra davalı tarafından yapılan yatırımların değere etkisinin ayrıştırılıp ayrıştırılmadığı incelenmelidir; davalının kendi kaynağıyla yaptığı bina, tenkis hesabında mirasbırakanın kazandırması gibi değerlendirilemez.

Rapora itiraz soyut olmamalıdır. “Değer yüksek belirlenmiştir” gibi bir beyan sonuç doğurmaz; itirazın karşı emsallerle, imar durumu belgeleriyle ve gerekiyorsa özel bilirkişi görüşüyle desteklenmesi gerekir. İtirazın nasıl kurulacağı için bilirkişi raporuna itiraz rehberimize, değerleme tartışmasının ayrıntısı için tenkiste değerleme rehberimize bakınız.

Beşinci Savunma: Tenkis Sırası Bana Gelmez

Birden çok kazandırma varsa hepsi aynı anda indirilmez. TMK m.570 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır.

Bu sıralama davalı için doğrudan bir savunma üretir. Mirasbırakan bir vasiyetname bırakmışsa, tenkis önce oradan yapılır; vasiyetle bırakılan değer saklı payı tamamlamaya yetiyorsa sağlararası kazandırmalara hiç sıra gelmez. Aynı şekilde, davalıya yapılan devirden daha yeni tarihli bir kazandırma varsa önce o indirilir.

Savunma dilekçesinde bu nedenle mirasbırakanın bütün tasarruflarının dökümü verilmelidir: varsa vasiyetname, diğer mirasçılara yapılan devirler ve bunların tarihleri. Davacı çoğu zaman yalnızca kendi hedefindeki devri dosyaya sunar; sıralamanın tamamlanması davalının işidir. Sıranın işleyişi için tenkiste sıra rehberimize bakabilirsiniz.

Altıncı Savunma: İade Kapsamı ve Seçimlik Hak

Dava kısmen kabul edilse dahi davalının elinde iki önemli koruma kalır ve bunların cevap dilekçesinde baştan ileri sürülmesi gerekir.

İyiniyet ve iade kapsamı. TMK m.566 uyarınca iyiniyetli olan kişi, geri verme borcunu sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve ancak zenginleşmesi ölçüsünde yerine getirir. Davalının kazandırmayı alırken saklı payı zedelediğini bilmediği ve bilmesinin de beklenemeyeceği ortaya konursa sorumluluk daralır. İyiniyetli olmayan kişinin sorumluluğu ise ağırdır.

Seçimlik hak. TMK m.564 uyarınca tenkise tabi kazandırmanın konusu, değerinde eksilme meydana gelmeksizin bölünemiyorsa, kazandırmadan yararlanan kişi dilerse malı geri verip tasarruf edilebilir kısma karşılık gelen değeri isteyebilir, dilerse tenkisi gereken tutarı para olarak ödeyebilir. Taşınmazı elinde tutmak isteyen davalı için bu, davanın en kritik hükmüdür ve talep edilmezse mahkeme kendiliğinden uygulamayabilir.

Seçimlik hakkın kullanılacağının cevap dilekçesinde açıkça bildirilmesi, hükmün “taşınmazın iadesi” yerine “bedel ödenmesi” biçiminde kurulmasını sağlar. Kurumun ayrıntısı için tenkiste seçimlik hak rehberimize, iyiniyet tartışması için tenkiste iyiniyet ve iade kapsamı rehberimize bakınız.

Yedinci Savunma: Davacının Saklı Pay Sahibi Olmadığı

Tenkis davasını yalnızca saklı pay sahibi mirasçılar açabilir. Bu sıfatın bulunmaması, esasa girilmeden sonuç alınmasını sağlar.

Son satır özellikle önemlidir: tenkis, davacının yalnızca zedelenen saklı payı ölçüsünde istenebilir. Kazandırmanın tamamının iadesini isteyen bir talep, saklı payı aşan kısım bakımından reddedilir ve bu, karşı taraf lehine vekâlet ücreti doğurur.

Cevap Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin örnektir. Savunma hatlarından yalnızca dosyada fiilen karşılığı bulunanlar kullanılmalı, tarihler ve tutarlar somut olaya göre yazılmalıdır.

Savunmada Toplanacak Deliller

Sekizinci Savunma: Denkleştirme Talebiyle Karşı Dava

Savunma her zaman sadece reddetmekten ibaret değildir. Davacı da mirasbırakandan sağlığında kazandırma almışsa, davalının elinde saldırıya geçme imkânı doğar ve bu, çoğu dosyada hiç kullanılmaz.

TMK m.669 ve devamında düzenlenen denkleştirme, yasal mirasçıların mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak üzere terekeye geri vermelerini öngörür. Bu yükümlülük mirasçıların birbirine karşıdır. Davacı, çeyiz, kuruluş sermayesi, konut edindirme veya işletme devri gibi bir kazandırma almışsa denkleştirme gündeme gelir.

Bu talep iki ayrı biçimde ileri sürülebilir. Birincisi, hesap terekesine ekleme yoluyla savunma içinde kalır ve saklı payın zedelenmediğini göstermeye hizmet eder. İkincisi, HMK m.132 ve devamı uyarınca karşı dava olarak ileri sürülür ve bağımsız bir talep hâline gelir. Karşı dava, cevap dilekçesiyle birlikte açılmak zorundadır; bu süre kaçırıldığında talep ayrı bir dava olarak yeniden harç ödenerek açılmak durumunda kalır.

Kurumun tenkisten ayrımı da savunma değeri taşır: denkleştirme yalnızca yasal mirasçılar arasında ve miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar bakımından işler; tenkis ise saklı payı korur ve üçüncü kişilere yapılan kazandırmalara da uzanır. Davacının talebi aslında denkleştirme konusuysa, tenkis olarak kurulmuş dava bu yönden de tartışmaya açıktır. Ayrıntı için mirasta denkleştirme rehberimize ve denkleştirme dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Cevaptan Karara: Yargılamanın Seyri

Cevap dilekçesi verildikten sonra dosya belirli bir düzende ilerler ve savunmanın her aşamada yapması gereken ayrı bir iş vardır. Tenkis dosyalarının uzunluğu duruşma sayısından değil, hesap raporunun kaç kez tekrarlandığından kaynaklanır.

Ön inceleme aşamasında süre def’inin öncelikle incelenmesini talep etmek, savunma bakımından en verimli usul hamlesidir. Def’i kabul edilirse dosya keşif ve bilirkişi aşamasına hiç girmeden sonuçlanır; bu da yıllar ve ciddi bir yargılama gideri tasarrufu demektir.

Savunmada Sık Yapılan Hatalar

İki haftalık süreyi kaçırmak. HMK m.128 uyarınca vakıalar inkâr edilmiş sayılır ve karşı hesap dosyaya hiç girmez; bilirkişi yalnızca davacının verileriyle çalışır.

Süre def’ini tarihsiz yazmak. “Süre dolmuştur” beyanı yeterli değildir; ölüm tarihi, dava tarihi ve öğrenmeye ilişkin olgular tek tek gösterilmelidir.

Yalnızca kendi devrine odaklanmak. Tenkis bir hesap davasıdır. Davacıya ve diğer mirasçılara yapılan kazandırmalar hesap terekesine eklenmedikçe savunma eksik kalır.

Seçimlik hakkı ileri sürmemek. TMK m.564’teki bedel ödeme seçeneği talep edilmezse hüküm taşınmazın iadesi biçiminde kurulabilir.

Bilirkişi raporuna soyut itiraz etmek. Karşı emsal, imar belgesi ve gerekirse özel bilirkişi görüşüyle desteklenmeyen itirazlar ek rapor aşamasında sonuç vermez.

Kendi yaptığı yatırımı ayrıştırmamak. Kazandırma tarihinden sonra davalının kendi kaynağıyla yaptığı yapı ve iyileştirmeler, mirasbırakanın kazandırması gibi değerlendirilemez; keşifte bu ayrımın yapılması istenmelidir.

Tenkis sırasını gündeme getirmemek. Vasiyetname veya daha yeni tarihli bir başka kazandırma varsa TMK m.570 uyarınca önce onlar indirilir; bu husus çoğu dosyada hiç ileri sürülmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Tenkis davasına cevap süresi ne kadar?

HMK m.127 uyarınca dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Hâkim, durum ve koşulların gerektirdiği hâllerde bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir; ek süre talebinin de iki hafta içinde yapılması gerekir.

Tenkiste hak düşürücü süre ne kadar?

TMK m.571 uyarınca saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıldır. Bu süreler hak düşürücüdür; kesilmez, durmaz ve hâkim tarafından resen dikkate alınır.

Ölümün üzerinden on yıl geçtiyse dava reddedilir mi?

Sağlararası kazandırmalar bakımından evet. On yıllık azami süre mirasın açılmasından, yani ölüm tarihinden itibaren işler ve öğrenmeye bağlı değildir. Süre dolmuşsa talep esasa girilmeden reddedilir.

Her bağış tenkise tabi mi?

Hayır. TMK m.565 tenkise tabi sağlararası kazandırmaları sınırlı sayıda saymıştır. Bu listeye girmeyen bir kazandırma tenkis edilemez. Ölümden bir yıldan önce yapılmış olağan bir bağışlama, sayılan diğer hâllerden birine girmiyorsa kapsam dışıdır.

Satış yaptım, yine de tenkis edilir mi?

Gerçek bir satış ivazlı işlemdir ve bağışlama sayılmaz. Bedelin ödendiğinin banka kayıtlarıyla ve ödeme gücünün belgelerle ortaya konması gerekir. Bedel piyasa değerinin çok altındaysa karma bağışlama tartışması doğabilir.

Saklı payın zedelenmediğini nasıl ispatlarım?

Hesap terekesinin doğru kurulmasıyla. Terekedeki tüm malvarlığı unsurları, borçlar ve özellikle davacıya sağlığında yapılmış kazandırmalar hesaba dâhil edilmelidir. Davacıya yapılmış bir devrin hesaba eklenmesi çoğu dosyada sonucu tersine çevirir.

Bilirkişi değeri çok yüksek belirlemiş, ne yapmalıyım?

İtirazın somut olması gerekir: karşı emsal satışlar, imar durumu belgesi, yüzölçümü ve konum verileri sunulmalı, gerekirse özel bilirkişi görüşü alınmalıdır. Ayrıca değerlendirmede esas alınan an bakımından TMK m.507’ye uygunluk denetlenmelidir.

Taşınmaza sonradan ben bina yaptım, hesapta ne olur?

Kazandırma tarihinden sonra kendi kaynağınızla yaptığınız yapı ve iyileştirmeler, mirasbırakanın kazandırması gibi değerlendirilemez. Keşifte arsa ile yapının değerinin ayrı ayrı belirlenmesi talep edilmelidir.

Tenkis sırası ne demek, savunmama nasıl yarar?

TMK m.570 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan, sonra en yeni tarihliden eskiye doğru sağlararası kazandırmalardan yapılır. Vasiyetname veya sizinkinden daha yeni bir kazandırma varsa önce onlar indirilir ve size sıra gelmeyebilir.

Taşınmazı vermek zorunda mıyım, para ödeyebilir miyim?

TMK m.564 uyarınca kazandırmanın konusu değerinde eksilme olmaksızın bölünemiyorsa, kazandırmadan yararlanan kişi dilerse malı geri verip tasarruf edilebilir kısma karşılık gelen değeri ister, dilerse tenkisi gereken tutarı para olarak öder. Bu seçimin cevap dilekçesinde açıkça bildirilmesi gerekir.

İyiniyetli olmam sorumluluğumu azaltır mı?

Azaltır. TMK m.566 uyarınca iyiniyetli kişi geri verme borcunu sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve ancak zenginleşmesi ölçüsünde yerine getirir. İyiniyetli olmayanın sorumluluğu daha ağırdır.

Kardeşim tenkis davası açtı, hakkı var mı?

Kardeşler saklı pay sahibi değildir; kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanun ile 2007’de kaldırılmıştır. Bu nedenle kardeş sıfatıyla açılan tenkis davası aktif husumet yokluğundan reddedilir.

Davacı kazandırmanın tamamının iadesini istiyor, mümkün mü?

Değil. Tenkis, davacının yalnızca zedelenen saklı payı ölçüsünde istenebilir. Bu sınırı aşan talep, aşan kısım bakımından reddedilir ve karşı taraf lehine vekâlet ücreti doğurur.

Karşı dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz; ancak HMK m.132 ve devamı uyarınca karşı dava cevap dilekçesiyle birlikte açılmalıdır. Davacıya yapılmış kazandırmalar bakımından denkleştirme talebiniz varsa bu imkân değerlendirilmelidir.

Tenkis ile denkleştirme arasındaki fark savunmama yarar mı?

Yarayabilir. Kazandırma miras payına mahsuben yapılmışsa kurum tenkis değil, TMK m.669 ve devamındaki denkleştirmedir. Talebin yanlış kuruma dayandırılması davanın reddi sonucunu doğurabilir.

Davacı da babamdan mal almıştı, bunu nasıl kullanırım?

İki yolla. Birincisi, bu kazandırmayı hesap terekesine ekleterek saklı payın zedelenmediğini göstermek. İkincisi, TMK m.669 ve devamındaki denkleştirme talebini HMK m.132 uyarınca karşı dava olarak ileri sürmek. Karşı dava cevap dilekçesiyle birlikte açılmalıdır.

Ön incelemede süre def’imin öncelikle incelenmesini isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz ve savunma bakımından en verimli hamle budur. Def’i kabul edilirse dosya keşif ve bilirkişi aşamasına hiç girmeden sonuçlanır; bu da yıllar ve ciddi bir yargılama gideri tasarrufu sağlar.

Çeyiz ve düğün giderleri denkleştirmeye girer mi?

Miras payına mahsuben verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi kural olarak denkleştirmeye tabidir. Buna karşılık olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet üzere verilen hediyeler kapsam dışıdır; olağanı aşan kısım ise tartışma konusu olabilir.