Şirket Aracıyla Kaza Yaptım, Masrafı Maaşımdan Kesiyorlar

Ne yaşandı?

Bir işçi, görevi gereği kullandığı şirket aracıyla maddi hasarlı bir kaza yapar. İşveren, hasarın bedelini doğrudan işçinin maaşından kesmeye başlar. İşçi, bütçesi bir anda sarsıldığı için endişelenir.

İşçi, işverenin bu kesintiyi yapıp yapamayacağını, yapabilecekse hangi sınırlar içinde olacağını merak eder.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Ücretin korunmasını bilin: Ücret, işçinin temel geçim kaynağıdır ve özel olarak korunur. İşveren, işçinin rızası ve yasal sınırlar olmaksızın ücretten keyfî kesinti yapamaz.
• Kusur ve sorumluluğu ayırın: İşçinin her hasardan tam sorumlu tutulması doğru değildir; işçinin kusur derecesi, işin niteliği ve işverenin sorumluluğu birlikte değerlendirilir.
• Kesinti sınırlarına dikkat edin: Ücretten yapılabilecek kesintiler kanunla sınırlandırılmıştır; bu sınırların aşılması hukuka aykırı olabilir.
• İtirazınızı kayıt altına alın: Kesintiye itiraz ettiğinizi yazılı olarak bildirin; ödeme bordrolarını ve kesinti kayıtlarını saklayın.
• Avukata danışın: Haksız kesintinin iadesi ve sorumluluğun sınırı için profesyonel destek alın.

İş sırasında oluşan bir hasarın bedelinin tümüyle ve doğrudan maaşınızdan kesilmesi, çoğu zaman hukuka uygun değildir. İşçinin kusuru ve ücretin korunması ilkeleri birlikte değerlendirilir. İtirazınızı belgeleyip hakkınızı aramanız mümkündür.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.

İşçinin Verdiği Zarardan Sorumluluğu

İşveren, doğrudan kesinti yapamaz.

Birinci ve dokuzuncu satırlar iki temel korumayı verir: işveren, işçinin sebep olduğu zararı gerekçe göstererek ücretinden keyfî ve sınırsız kesinti yapamaz; kesinti ancak kanuni şartlar ve sınırlar dâhilinde mümkündür; haksız kesinti hâlinde işçi hem haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir hem kesilen tutarın iadesini dava edebilir.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Şirket Aracıyla Kazada Sorumluluk Dağılımı

Zarar, birden fazla kaynaktan karşılanır.

Beşinci ve altıncı satırlar ayrımın özünü verir: işçinin hafif kusuruyla verdiği zararlarda sorumluluk sınırlı değerlendirilir ve işletme riski kapsamında işverende kalabilir; buna karşılık alkollü veya ehliyetsiz araç kullanma gibi ağır kusur hâllerinde işçinin sorumluluğu belirgin biçimde genişler.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Ücretten Kesinti Kuralları

Kesinti, sıkı şartlara bağlıdır.

Yedinci ve dokuzuncu satırlar iki temel korumayı verir: ücretin kanunen haczedilemeyen kısmı üzerinde işverenin takas ve mahsup yapması mümkün değildir; kanuni şartlara uyulmadan yapılan kesintilerde işçi hem kesilen tutarın iadesini isteyebilir hem haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Şirket Aracıyla Kazada Sık Sorulanlar

En çok merak edilen hususlar.

Üçüncü ve yedinci satırlar iki temel korumayı verir: işçinin kusuru ispatlanamadığı sürece meydana gelen zarar işletme riski kapsamında değerlendirilir ve işçiye yansıtılamaz; kanuni şartlara uyulmadan yapılan kesintilerde işçi hem iade davası açabilir hem iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

İşverenin Zarar Talebinde Usul

Talep, hukuki yolla ileri sürülür.

Birinci ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: işçinin kusurunu ispat yükü işverendedir; kusur ortaya konamadığında zarar işletme riski kapsamında değerlendirilir; işçinin savunması da öncelikle kusursuzluk ve zararın işletme faaliyetinin olağan riski olduğu üzerine kurulur.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Şirket Aracı Kullanımında Önleyici Tedbirler

Yazılı düzen, uyuşmazlığı önler.

Birinci ve dokuzuncu satırlar iki pratik tedbiri verir: araç teslim alınırken mevcut hasarların tutanakla kayıt altına alınması, sonradan yöneltilecek zarar iddialarına karşı en güçlü savunmayı oluşturur; teslim ve iade tutanaklarının saklanması işçi bakımından temel ispat aracıdır.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

İşçinin Zararında Yargı Süreci

Uyuşmazlık iş mahkemesinde çözülür.

Yedinci ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: işçinin sorumlu tutulduğu hâllerde dahi mahkeme hakkaniyet gereği işçinin ekonomik durumunu dikkate alarak tazminat tutarında indirim yapabilir; haksız ücret kesintisi ise işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı talep etme hakkı verir.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Şirket Aracında Trafik Cezaları ve Sorumluluk

Ceza, plaka üzerinden kesilir.

İkinci ve beşinci satırlar iki noktayı verir: plaka üzerinden kesilen cezalarda ihlal anında aracı kullanan çalışan bildirilerek hem ceza hem ceza puanı ona aktarılabilir; ancak bu cezaların çalışanın ücretinden kesilmesi kanuni şartlar ve sınırlar dâhilinde mümkündür, keyfî kesinti yapılamaz.

İlgili rehberlerimiz: promil ölçümüne itiraz · promil sınırı · bilinçli taksir · değer kaybı tazminatı · sigorta tahkim komisyonu · kaskoda hasar reddi

Kural: Keyfi Kesinti Yasak — Yazılı Onay veya Mahkeme Kararı Şart (TBK m.407)

Ücret, işçinin temel geçim kaynağı olduğu için özel olarak korunur. İşveren, size ait olduğunu ileri sürdüğü bir zararı (kaza masrafı gibi) maaşınızdan tek taraflı ve keyfi olarak kesemez. TBK m.407/2 açıktır: işveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça takas edemez; ancak işçinin kasten sebebiyet verdiği ve yargı kararıyla sabit bir zarardan doğan alacaklar, ücretin haczedilebilir kısmı kadar takas edilebilir. Yani maaşınızdan kesinti için ya olaydan sonra vereceğiniz yazılı onay ya da kasıtlı zararı ortaya koyan bir mahkeme kararı gerekir. İş sözleşmesinde ‘zarara sebep olursa maaştan kesilir’ türünden bir madde bulunması dahi tek başına yeterli değildir; ayrıca önceden alınan onaylar geçersizdir — onay ancak zarar doğduktan sonra alınabilir. Yargıtay da mahkeme kararı ve işçinin onayı olmadan ücretten yapılan kesintileri hukuka aykırı bulmaktadır.

Sorumluluk Kusurla Sınırlıdır; Kesinti Üst Sınırı Dörtte Birdir (İş K. m.35)

İşçinin her hasardan tam sorumlu tutulması doğru değildir. Kasıt veya ağır ihmaliniz yoksa kazanın mali yükü kural olarak size yansıtılmaz; sorumluluğunuz kusur derecenize, işin niteliğine ve işletme riskine göre belirlenir. Aracın kaskosu hasarı, zorunlu trafik sigortası ise karşı tarafın zararını karşılar; üçüncü kişilerin kusurundan da sorumlu tutulamazsınız. Ayrıca zararın tam ve doğru biçimde tespit edilmesi gerekir. Bir an için geçerli bir takas (yazılı onay ya da kasıt + mahkeme kararı) bulunsa dahi kesinti sınırsız değildir: İş Kanunu m.35 uyarınca aylık ücretinizin en fazla dörtte biri haczedilebilir veya kesilebilir. Bakmakla yükümlü olduğunuz aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu sınırın dışındadır ve nafaka alacaklarının hakları saklıdır.

Ücret Kesme Cezası Ayrı Bir Kurumdur ve Ne Yapabilirsiniz?

Bu kesintiyi, disiplin cezası olan ücret kesme cezasıyla karıştırmamak gerekir. Ücret kesme cezası (İş K. m.38) yalnızca iş veya toplu sözleşmede gösterilen sebeplerle verilebilir; sebebi ve miktarı size derhal yazılı bildirilmeli, bir ayda iki gündeliğinizden fazla olamaz ve kesilen tutarı işveren kendisi alamaz — işçilerin eğitim ve sosyal hizmetleri için Bakanlık hesabına yatırılır. Haksız bir kesintiyle karşılaştıysanız yollarınız şunlardır: önce işvereni yazılı olarak uyarıp kesilen tutarın iadesini isteyin; sonuç alamazsanız Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına (ALO 170) şikâyette bulunun ve İş Mahkemesinde ücret alacağı davası açarak kesilen tutarın iadesini talep edin. Haksız kesinti ücretinizin eksik ödenmesi sayıldığından, İş Kanunu m.24/II-e uyarınca sözleşmenizi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı dahil haklarınızı isteyebilirsiniz. İşveren, gerçek bir zararı varsa bunu maaştan kesmek yerine ancak dava açarak talep edebilir.

Sık Sorulan Sorular

Mevzuat Çerçevesi: Sorumluluk ve İspat

Kim işletendir?

İşleten sıfatı, aracın maliki olmakla otomatik olarak örtüşmez. Belirleyici olan, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işletmek ve araç üzerinde fiilî hâkimiyet bulundurmaktır.

Son satır uygulamada sık tartışılır: tescil kaydı bir karine oluşturur, ancak aksi ispatlanabilir. Bu nedenle husumet yöneltilirken hem trafik tescil kaydı hem fiilî kullanım durumu birlikte incelenmelidir.

İspat Yükü ve Kusur Karineleri

Tablonun alt yarısı sorumluya aittir. Bu, savunma tarafında yapılacak eksikliğin de sonucu doğrudan etkilediği anlamına gelir; iddia edilen ama ispatlanmayan bir indirim sebebi uygulanmaz.

İlliyet Bağını Kesen Hâller

Sorumluluğun doğması için fiil ile zarar arasında uygun nedensellik bağı aranır. Bu bağı kesen üç hâl kabul edilir ve her birinde ispat yükü sorumludadır.

Uygulamada bu hâller nadiren tam kurtuluş sağlar. Yoğun yağış, buzlanma veya yola çıkan hayvan gibi olaylar çoğu zaman mücbir sebep sayılmaz; çünkü sürücüden yol ve hava koşullarına uygun hız ve dikkat beklenir. Öngörülebilir bir riskin gerçekleşmesi mücbir sebep oluşturmaz.

Delil Tespiti: Zamanında Yapılması Gereken İş

Bazı deliller zamanla yok olur: fren izi silinir, araç onarılır, olay yeri değişir, kamera kayıtları saklama süresi dolduğunda silinir. Bu hâllerde dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400. maddesi uyarınca, hâlin aciliyeti bulunan veya delilin kaybolma ihtimali olan durumlarda mahkemeden delil tespiti talep edilir. Talep dilekçesinde tespiti istenen delilin ne olduğu, neden aciliyet bulunduğu ve tespitin hangi vakıaya ilişkin olduğu gösterilmelidir.

İlk üç satır için gecikme telafi edilemez. Özellikle kamera kayıtları, kaza sonrası ilk günlerde talep edilmezse çoğu zaman geri getirilemez.

İdari Yaptırıma İtiraz: Süre ve Merci

Trafik idari para cezalarına ve ehliyet işlemlerine itiraz, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Süre kaçırıldığında karar kesinleşir.

İtiraz dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından sakat olduğu somut delillerle gösterilmelidir: tutanakta zorunlu unsur eksikliği, ölçüm cihazının kalibrasyonu, tebligat usulsüzlüğü, fiilin sabit olmaması veya sürücünün başka kişi olması.

İdari süreç ile adli süreç birbirinden bağımsız yürür. Karayolları Trafik Kanunu m. 48/5’teki “fiil bir suç oluştursa bile” ibaresi, ceza soruşturmasının varlığının idari yaptırımı engellemeyeceğini açıkça gösterir.

Sorumluluk Haritası: Kim, Neyden?

Birden fazla sorumlunun bulunduğu hâllerde zarar görene karşı müteselsil sorumluluk esastır; zarar gören dilediği birine, birkaçına veya hepsine başvurabilir. Ödeme yapan sorumlunun diğerlerine rücu hakkı saklıdır ve bu iç ilişki zarar göreni ilgilendirmez.

Manevi tazminat bu tablonun tek istisnasıdır: zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir ve kusurlu sürücü ile işletene yöneltilir.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Asli kusur ve tali kusur: KTK m. 84
• 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
• Haksız fiilde maddi ve manevi tazminatın esasları
• Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
• Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?