Türk hukukunda evlilik, yalnızca evlendirme memuru önünde yapılan resmî nikâhla kurulur; evlenme, tarafların memurun sorusuna olumlu sözlü cevap verdikleri anda oluşur (TMK m.142). Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir (m.143). Dinî nikâh tek başına evlilik doğurmaz. Resmî nikâha geçmek için taraflar içlerinden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memurluğuna birlikte başvurur; nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evlilik sona ermişse buna ilişkin belge, küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcinin onaylı izni ve sağlık raporu sunulur (m.134, 136). Ceza hukuku bakımından ise, evli olduğu hâlde başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi ile evli olduğunu bildiği biriyle evlenen kişi altı aydan iki yıla kadar, gerçek kimliğini saklayarak evlenen kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/1-3). Resmî nikâh olmadan dinî tören yaptırılmasını ve bu töreni yapan kişiyi cezalandıran eski hükümler ise Anayasa Mahkemesinin 27/5/2015 tarihli kararıyla iptal edilmiştir (m.230/5-6).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Dinî nikâhtan resmî nikâha mı geçmek istiyorsunuz?
Belgeler, engeller ve olası hukuki riskleri birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Evlilik (TMK m.142): evlendirme memuru önünde, olumlu sözlü cevapla kurulur. Dinî tören (m.143): aile cüzdanı gösterilmeden yapılamaz; geçerliliği dinî törene bağlı değildir. Yaş (m.124): 17; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16. Küçük ve kısıtlı (m.126-127): yasal temsilcinin izni. Engeller: hısımlık (m.129), önceki evlilik (m.130). Başvuru (m.134-136): birinin oturduğu yer evlendirme memurluğu; nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evliliğin sona erdiğine dair belge, gerekiyorsa onaylı izin, sağlık raporu. Suçlar (TCK m.230): evliyken evlenme 6 ay–2 yıl; evli olduğunu bildiği biriyle evlenme 6 ay–2 yıl; kimliği saklayarak evlenme 3 ay–1 yıl. Zamanaşımı (m.230/4): evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden başlar. AYM (27/5/2015, E.2014/36, K.2015/51): resmî nikâhsız dinî tören ve bunu yapan kişiye ilişkin 5. ve 6. fıkralar iptal. Butlan (TMK m.145): evliyken yapılan ikinci evlilik mutlak butlanla batıl; savcı resen dava açar (m.146).
TMK m.143: Evlenme töreni biter bitmez evlendirme memuru eşlere bir aile cüzdanı verir. Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz. Evlenmenin geçerli olması dinî törenin yapılmasına bağlı değildir.
Neden Resmî Nikâh? Aile ve Hukuki Güvenlik
Anayasaya göre aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır; Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alır (AY m.41). Medeni kanunun resmî nikâhı tek geçerli evlenme şekli olarak benimsemesi, bu korumanın hukuki temelini oluşturur. Resmî nikâh; evlenme ehliyetinin ve engellerin bir kamu görevlisi tarafından denetlenmesini, evliliğin nüfus kayıtlarına işlenerek herkese karşı ispat edilebilir hâle gelmesini ve eşler ile çocuklar için kanunda öngörülen hakların doğmasını sağlar. Dinî nikâh ise bu denetimlerin hiçbirini içermez; bu nedenle özellikle kadınlar ve çocuklar bakımından ciddi hukuki güvencesizlik doğurabilir. Resmî nikâh, eşler arasında mal rejimi, karşılıklı miras hakkı, nafaka ve sosyal güvenlik hakları gibi pek çok sonucun doğmasını sağlar.
Resmî Nikâh ve Dinî Nikâh: Hukuki Fark
| Ölçüt | Resmî nikâh | Yalnızca dinî nikâh |
|---|---|---|
| Evlilik doğurur mu? | Evet (TMK m.142) | Hayır |
| Nüfus kaydı | Evli olarak işlenir | Değişmez |
| Mal rejimi ve miras | Eşler arasında doğar | Kanuni eş sıfatıyla doğmaz |
| Boşanma ve nafaka | Boşanma hükümleri uygulanır | Boşanma davası söz konusu olmaz |
| Çocuklar | Evlilik içinde doğmuş | Soybağı ayrıca kurulmalıdır |
| Ceza hukuku | Evliyken ikinci evlilik suç (m.230) | Resmî nikâhsız dinî tören 2015’ten beri suç değil |
Türk hukukunda evlilik ilişkisi, yalnızca yetkili evlendirme memuru önünde ve kanunun öngördüğü usule uygun olarak kurulur. Evlendirme memuru evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar; evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur (TMK m.142). Evlenme töreni biter bitmez eşlere aile cüzdanı verilir; aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir (m.143). Buna göre yalnızca dinî nikâh kıyılmış bir birliktelik, hukuken evlilik değil, evlilik dışı birlikte yaşamdır. Bu ilişkide taraflar kanuni eş sıfatına sahip olmadığından, eşler arasındaki mal rejimi, yasal miras payı ve boşanma hükümleri uygulanmaz. Dinî nikâhın tek başına evlilik doğurup doğurmadığı için imam nikâhı resmî nikâh yerine geçer mi, dinî nikâhlı birliktelikte ayrılık hâlindeki haklar için dinî nikâhlıyım, ayrılırken hangi haklarım var rehberlerine bakabilirsiniz.
Başvurunuz reddedildi mi?
Ret kararına karşı mahkemeye başvuru yolunu birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15
Resmî Nikâha Geçiş: Adım Adım
| Aşama | İçerik | Madde |
|---|---|---|
| Başvuru | Birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte; yazılı veya sözlü | m.134-135 |
| Belgeler | Nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evliliğin sona erdiğine dair belge, gerekiyorsa onaylı izin, sağlık raporu | m.136 |
| İnceleme | Eksikler tamamlatılır; ehliyet yoksa veya engel varsa ret ve yazılı bildirim | m.137 |
| Redde itiraz | Mahkemeye başvuru; evrak üzerinde kesin karar | m.138 |
| Evlenme izni | Gün ve saat bildirilir veya izin belgesi verilir; 6 ay geçerli | m.139-140 |
| Tören | Memur ve iki ergin tanık önünde, açık; istenirse başka uygun yerde | m.141 |
| Evlenmenin oluşması | Olumlu sözlü cevaplarla | m.142 |
| Aile cüzdanı | Tören biter bitmez verilir | m.143 |
Dinî nikâhla birlikte yaşayan çiftlerin resmî nikâha geçmesi, genel evlenme usulüne tabidir; dinî nikâhın varlığı bu süreçte bir kolaylık veya engel oluşturmaz. Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur; evlendirme memuru belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya görevlendireceği memur, köylerde muhtardır (TMK m.134). Başvuru yazılı veya sözlü olarak yapılabilir (m.135). Her iki taraf da nüfus cüzdanını ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermek zorundadır (m.136). Evlendirme memuru başvuruyu ve belgeleri inceler; eksiklik varsa tamamlatır, evlenmeye ehil olmama veya yasal bir engel bulunması hâlinde başvuruyu reddeder ve durumu yazıyla hemen bildirir (m.137). Ret kararına karşı mahkemeye başvurulabilir ve itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (m.138). Bu başvuru, aile hukukundan doğan işler arasında yer aldığından aile mahkemesine yapılır. Koşullar mevcutsa evlenme gün ve saati bildirilir veya evlenme izni belgesi verilir; bu belge verildiği tarihten itibaren altı ay içinde herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenme hakkı sağlar (m.139). Tören, evlendirme memuru ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık önünde açık olarak yapılır (m.141). Nüfus kaydındaki hatalar varsa başvurudan önce düzeltilmesi gerekebilir; bunun için nüfus kayıt düzeltme davası rehberine bakabilirsiniz.
Evlenme Ehliyeti ve Engelleri
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Yaş | 17 yaşını doldurmak; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16 | TMK m.124 |
| Ayırt etme gücü | Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez | m.125 |
| Küçükler | Yasal temsilcinin izni | m.126 |
| Kısıtlılar | Yasal temsilcinin izni | m.127 |
| Hısımlık | Üstsoy-altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala, teyze ile yeğen; kayın üstsoy ve altsoy; evlat edinen ve evlatlık | m.129 |
| Önceki evlilik | Sona erdiğinin ispatı gerekir | m.130 |
Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez; ancak hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir (TMK m.124). Küçük ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin izni olmadıkça evlenemez (m.126-127). Üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında; kayın hısımlığı meydana getirmiş evlilik sona ermiş olsa bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında ve evlat edinen ile evlatlık arasında evlenme yasaktır (m.129). Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır (m.130). Bu nedenle dinî nikâhla birlikte yaşayan taraflardan biri başka biriyle resmî olarak evliyse, önce bu evliliğin boşanma veya başka bir yolla sona ermesi gerekir. Yaş sınırı bakımından ise, kanunda öngörülen yaşa ulaşmamış kişilerle yapılan dinî nikâhlar hukuken evlilik değildir ve bu kişilerin korunmasına ilişkin kanun hükümleri ayrıca uygulanır.
Sağlık Raporu ve Evlenmeye Engel Hastalık
Evlenme başvurusunda her iki tarafın da evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermesi zorunludur (TMK m.136). Sağlık raporu, evlenecek kişilerin evlenmeye engel olacak derecede bir hastalığının bulunup bulunmadığının tespitine yöneliktir. Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması, evlenmenin mutlak butlanla batıl olmasına yol açan sebepler arasındadır (m.145/3). Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar ise evlenemez (m.125). Uygulamada sağlık raporu yetkili sağlık kuruluşlarından alınır ve belirli bir süre geçerlidir; bu nedenle başvurudan önce raporun güncel olması sağlanmalıdır. Dinî nikâhla uzun süre birlikte yaşamış çiftler için de bu kural aynen geçerlidir; önceki birlikte yaşam sağlık raporu şartını ortadan kaldırmaz.
Önceki Evliliğin Sona Erdiğinin İspatı
Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır (TMK m.130). Bu nedenle daha önce evlenmiş ve boşanmış bir kişinin, boşanma kararının kesinleşme şerhli örneğini veya eşinin ölümünü gösteren belgeyi başvuruya eklemesi gerekir (m.136). Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, boşanma kararının kesinleşmiş olmasına rağmen nüfus kaydına işlenmemiş olmasıdır; bu durumda evlendirme memurluğu başvuruyu reddedebilir. Bu sorunun çözümü, kesinleşme şerhli boşanma kararının nüfus müdürlüğüne sunularak kaydın güncellenmesi veya başvuruya eklenmesidir. Gaipliğine karar verilen kişinin eşi ise, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez (m.131).
TCK m.230: Evlenmeye İlişkin Suçlar
| Fıkra | Fiil | Ceza |
|---|---|---|
| m.230/1 | Evli olduğu hâlde başkasıyla evlenme işlemi yaptırma | 6 ay–2 yıl hapis |
| m.230/2 | Evli olmadığı hâlde evli olduğunu bildiği biriyle evlenme işlemi yaptırma | 6 ay–2 yıl hapis |
| m.230/3 | Gerçek kimliğini saklayarak evlenme işlemi yaptırma | 3 ay–1 yıl hapis |
| m.230/4 | Zamanaşımının başlangıcı | Evlenmenin iptali kararının kesinleşmesi |
| m.230/5-6 | Resmî nikâhsız dinî tören ve bunu yapan kişi | AYM kararıyla iptal |
Türk Ceza Kanunu, aile düzenine karşı suçlar arasında evlenmeye ilişkin üç suç tipini düzenler. Evli olmasına rağmen başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/1). Kendisi evli olmamakla birlikte, evli olduğunu bildiği bir kimseyle evlilik işlemi yaptıran kişi de aynı cezayla cezalandırılır (m.230/2). Bu fıkrada kast açıkça aranır: karşı tarafın evli olduğunu bilmeyen kişi cezalandırılmaz. Gerçek kimliğini saklamak suretiyle bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (m.230/3). Bu suçların ortak özelliği, resmî bir evlenme işleminin yapılmasıdır; yalnızca dinî nikâh kıyılması bu fıkralar kapsamında değildir. Başka bir deyişle resmî olarak evli olan bir kişinin başka biriyle yalnızca dinî nikâh kıyması, kural olarak TCK m.230/1’deki “evlenme işlemi” unsurunu karşılamaz; ancak bu durum, medeni hukuk bakımından boşanma sebeplerinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Kimliğin saklanması sırasında sahte belge kullanılmışsa belgede sahtecilik, resmi makamlara gerçeğe aykırı beyanda bulunulmuşsa resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan da ayrıca gündeme gelebilir. Belgede sahtecilik için belgede sahtecilik, yalan beyan için resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan rehberlerine bakabilirsiniz.
Anayasa Mahkemesi Kararı: Dinî Tören Artık Suç Değil
TCK m.230’un eski beşinci fıkrası, resmî nikâh yapılmadan dinî tören yaptıran erkek ve kadını; altıncı fıkrası ise evlenme akdi yapılmadığını bildiği hâlde dinî töreni yapan kişiyi cezalandırıyordu. Anayasa Mahkemesi 27/5/2015 tarihli ve E.2014/36, K.2015/51 sayılı kararıyla bu iki fıkrayı iptal etmiştir. Bu nedenle bugün resmî nikâh olmaksızın dinî nikâh kıyılması ve bu nikâhı kıyan kişinin fiili, TCK m.230 kapsamında suç oluşturmaz. Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu, aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreninin yapılamayacağı kuralını korumaktadır (TMK m.143). Bu kuralın ihlali artık bir ceza yaptırımına bağlı değildir; ancak dinî törenin hukuki bir evlilik doğurmadığı gerçeği değişmemiştir. Eski metnimizde bu karar doğru biçimde yer alıyordu; bu metinde ayrıca, iptal edilen fıkraların ne anlama geldiği ve bugünkü hukuki durum ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Zamanaşımının Özel Başlangıcı
TCK m.230’daki suçlarda dava zamanaşımı, genel kuraldan farklı olarak suçun işlendiği tarihten değil, evlenmenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TCK m.230/4). Bu özel kural, ikinci evliliğin veya kimliği saklanarak yapılan evliliğin yıllarca fark edilmemesi hâlinde failin zamanaşımından yararlanmasını önler. Birinci ve ikinci fıkralardaki suçlarda cezanın üst sınırı iki yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır ve bu süre iptal kararının kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Bu nedenle birden çok evlilik veya hileli evlenme iddialarında, iptal veya butlan davasının sonucu ceza soruşturması bakımından da belirleyicidir. Zamanaşımı için ceza davasında zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.
Mutlak ve Nispi Butlan
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Evliyken evlenme | Mutlak butlanla batıl | TMK m.145/1 |
| Dava açma | Savcı resen; ilgili herkes | m.146 |
| Önceki evlilik sona ermiş ve diğer eş iyiniyetli | İkinci evliliğin butlanına karar verilemez | m.147 |
| Yanılma, aldatma, korkutma | Nispi butlan; iptal davası | m.148-151 |
| Batıl evlilik | Hâkim kararına kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur | m.156 |
| Çocuklar | Evlilik içinde doğmuş sayılır | m.157 |
Evli bir kişinin yaptığı ikinci resmî evlilik, eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması nedeniyle mutlak butlanla batıldır (TMK m.145/1). Mutlak butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından resen açılır ve ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir (m.146). Evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetliyse, bu evlenmenin butlanına karar verilemez (m.147). Kimliğini saklayarak evlenen kişinin eşi ise yanılma veya aldatma hükümlerine dayanarak evlenmenin iptalini dava edebilir (m.149-150). Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer; mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (m.156). Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır (m.157). Bu davalar aile hukukundan doğan dava ve işler arasında olduğundan aile mahkemelerinde görülür (4787 s.K. m.4). Aynı olay nedeniyle ceza soruşturması da yürütülüyorsa, butlan davasının sonucu zamanaşımının başlangıcı bakımından ceza dosyasına da yansıyacağından, iki dosya arasındaki bağlantı dikkatle takip edilmelidir.
İyiniyetli Eşin Korunması
Karşı tarafın evli olduğunu bilmeden onunla resmî olarak evlenen kişi, hem ceza hem de medeni hukuk bakımından korunur. Ceza hukuku bakımından TCK m.230/2, evli olduğunu bildiği bir kimseyle evlenen kişiyi cezalandırdığından, bu bilgiye sahip olmayan eş suç işlemiş sayılmaz. Medeni hukuk bakımından ise ikinci evlilik mutlak butlanla batıl olsa bile, evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetliyse, bu evlenmenin butlanına karar verilemez (TMK m.147). Evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu kişisel durumunu korur; eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (m.158). Bu nedenle aldatılarak evlendirilen kişinin hakları, butlan kararıyla ortadan kalkmaz.
Kimliği Saklayarak Evlenme
Gerçek kimliğini saklamak suretiyle bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/3). Bu suç, evlenmenin karşı tarafın gerçek kimliği hakkında aldatılması suretiyle gerçekleştirilmesini cezalandırır. Başka birine ait kimlik belgeleriyle evlenmek, sahte nüfus kaydı kullanmak veya kimlik bilgilerini değiştirerek evlenmek bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu fiil çoğu zaman sahte belge kullanımıyla birlikte işlendiğinden, belgede sahtecilik suçu da ayrıca gündeme gelebilir. Aldatılan eş ise medeni hukuk bakımından evlenmenin iptalini dava edebilir; evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa yanılma hükümlerine dayanabilir (TMK m.149/1). Zamanaşımı bu suçta da evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden itibaren işler (TCK m.230/4).
Evlenmeye İlişkin Suçlarda Delil ve Savunma
TCK m.230 kapsamındaki suçlarda en önemli deliller nüfus kayıtları, evlenme kütüğü, evlenme başvurusu sırasında verilen belgeler ve evlendirme memurluğundaki işlem dosyasıdır. Birden çok evlilik iddiasında, önceki evliliğin ikinci evlenme tarihinde devam edip etmediği nüfus kayıtları ve boşanma kararlarının kesinleşme tarihleriyle belirlenir. Evli olduğunu bildiği biriyle evlenme iddiasında ise, sanığın karşı tarafın evli olduğunu bilip bilmediği belirleyicidir; bu bilginin varlığı tanık anlatımları, yazışmalar ve olayın koşullarıyla ortaya konulur. Kimliği saklayarak evlenme iddiasında ise kullanılan kimlik belgelerinin incelenmesi ve gerekirse bilirkişi incelemesi önem taşır. Savunma açısından, evlenme tarihindeki hukuki durumun doğru tespit edilmesi, örneğin önceki evliliğin boşanma kararının o tarihte kesinleşmiş olup olmadığının belirlenmesi, suçun oluşup oluşmadığını doğrudan etkiler.
Usul: Soruşturma ve Yargılama
| Konu | Durum |
|---|---|
| Takip | Resen |
| Uzlaştırma ve önödeme | Yok |
| KDAE | Üst sınır 3 yılı aşmadığından şartlarıyla mümkün (CMK m.171/2) |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl; iptal kararının kesinleşmesinden itibaren |
Evlenmeye ilişkin suçlar resen soruşturulur; uzlaştırma ve önödeme kapsamında değildir. Cezanın üst sınırı üç yılı aşmadığından, şartları varsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi gündeme gelebilir (CMK m.171/2). Sonuç cezanın iki yıl veya daha az olması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması da değerlendirilebilir. Uygulamada bu suçlar çoğu zaman bir butlan veya iptal davası sırasında ortaya çıkar ve hukuk mahkemesi ya da Cumhuriyet savcısı durumu öğrendiğinde ceza soruşturması başlatılır. Bu nedenle aile mahkemesindeki dava ile ceza soruşturması arasındaki ilişki, savunma stratejisi belirlenirken birlikte değerlendirilmelidir.
Dinî Nikâhlı Birliktelikte Haklar ve Resmî Nikâhın Önemi
Yalnızca dinî nikâhla yaşayan çiftler, resmî nikâhın sağladığı hukuki korumalardan yararlanamaz. Kanuni eş sıfatı bulunmadığından, taraflar arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaz, taraflar birbirinin yasal mirasçısı olmaz ve ayrılık hâlinde boşanmaya bağlı nafaka ve tazminat hükümleri doğrudan uygulanmaz. Birlikte yaşama sürecinde edinilen mallar bakımından ise genel hükümlere, örneğin ortaklık veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurulması gerekebilir. Bu nedenle özellikle çocuk sahibi olan veya birlikte mal edinen çiftlerin resmî nikâha geçmesi, her iki tarafın ve çocukların hukuki güvencesi bakımından büyük önem taşır. Resmî nikâh kıyıldığında, taraflar o tarihten itibaren evli sayılır; resmî nikâh geçmişe etkili değildir. Dinî nikâhlı birliktelik süresince edinilen mallar resmî evliliğin mal rejimine kendiliğinden dâhil olmaz; bu nedenle resmî nikâhtan önce edinilen malların durumu, gerekirse bir mal rejimi sözleşmesiyle netleştirilebilir. Dinî nikâhlı birlikteliğin hukuki sonuçları için dinî nikâhla birlikte yaşama, nikâhsız birliktelik için fiili birliktelik rehberlerine bakabilirsiniz.
Çocukların Durumu
Resmî evlilik dışında doğan çocuklar bakımından soybağı, evlilik içinde doğan çocuklardan farklı olarak kurulur. Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur; çocuk ile baba arasında soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK m.282). Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi hâlinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur (m.292). Eşler, evlilik dışında doğmuş ortak çocuklarını evlenme sırasında veya evlenmeden sonra nüfus memuruna bildirmek zorundadır (m.293). Bu nedenle dinî nikâhlı çiftlerin sonradan resmî nikâh kıyması, çocukların hukuki durumunun güvence altına alınması bakımından doğrudan sonuç doğurur. Resmî evliliğin butlanına karar verilmesi hâlinde ise çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m.157). Çocukların soybağı ve nüfus kaydına ilişkin işlemlerde bir aile hukuku avukatından destek alınması önerilir.
Örnek Durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Dinî nikâhlı çift resmî nikâha geçmek istiyor | Genel evlenme usulü; belgelerle başvuru | TMK m.134-136 |
| Resmî evliyken ikinci resmî evlilik | Suç; 6 ay–2 yıl; ikinci evlilik mutlak butlan | TCK m.230/1; TMK m.145 |
| Karşı tarafın evli olduğunu bilerek resmî evlenme | Suç; 6 ay–2 yıl | TCK m.230/2 |
| Karşı tarafın evli olduğunu bilmeden evlenme | Suç yok; iyiniyetli eş korunur | TCK m.230/2; TMK m.147 |
| Sahte kimlikle resmî evlenme | Suç; 3 ay–1 yıl; ayrıca sahtecilik | TCK m.230/3 |
| Resmî nikâhsız dinî tören | 2015’ten beri TCK m.230 kapsamında suç değil | AYM K.2015/51 |
| 16 yaşında evlenme talebi | Olağanüstü durumda hâkim izni | TMK m.124 |
| Evlenme başvurusunun reddi | Mahkemeye itiraz; kesin karar | TMK m.138 |
Sık Yapılan Hatalar
- Dinî nikâhı evlilik sanmak: Mal rejimi, miras ve boşanma hükümleri uygulanmaz.
- Resmî nikâhın geçmişe etkili olduğunu sanmak: Evlilik nikâh tarihinden itibaren kurulur.
- Önceki evliliği sona erdirmeden başvurmak: Önceki evliliğin sona erdiği ispatlanmalıdır.
- Dinî törenin hâlâ suç olduğunu sanmak: TCK m.230/5-6 iptal edilmiştir.
- Zamanaşımını evlilik tarihinden hesaplamak: Süre iptal kararının kesinleşmesinden başlar.
- Ret kararına itiraz etmemek: Mahkemeye başvurulabilir.
⚠️ Dinî nikâh hukuki güvence sağlamaz: Yalnızca dinî nikâhla yaşıyorsanız, kanuni eş olarak miras, mal rejimi ve boşanmaya bağlı haklardan yararlanamazsınız. Resmî nikâh için belgelerinizi hazırlayarak evlendirme memurluğuna başvurun; taraflardan biri başka biriyle resmî olarak evliyse önce bu evliliğin sona ermesi gerekir.
Resmî nikâha geçiş, evlenme başvurusunun reddine itiraz, birden çok evlilik ve hileli evlenme suçlamaları ile butlan davaları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Evlenme Başvurusunun Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Dinî nikâh resmî nikâh yerine geçer mi?
Hayır; evlilik yalnız resmî nikâhla kurulur (TMK m.142-143).
Resmî nikâha nasıl geçilir?
Birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurulur (TMK m.134).
Hangi belgeler gerekir?
Nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evlilik belgesi, gerekiyorsa izin belgesi, sağlık raporu (TMK m.136).
Başvuru reddedilirse?
Mahkemeye başvurulabilir; kesin karar (TMK m.138).
Evlenme izni belgesi ne kadar geçerli?
6 ay (TMK m.139).
Nikâhta kaç tanık gerekir?
Ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık (TMK m.141).
Evlenme yaşı kaçtır?
17; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16 (TMK m.124).
Resmî nikâhsız dinî nikâh suç mu?
2015 AYM kararından beri TCK m.230 kapsamında suç değil.
Dinî tören ne zaman yapılabilir?
Aile cüzdanı gösterildikten sonra (TMK m.143).
Evliyken ikinci kez evlenmek suç mu?
Evet; 6 ay–2 yıl (TCK m.230/1).
Evli olduğunu bildiğim biriyle evlenirsem?
6 ay–2 yıl (TCK m.230/2).
Kimliği saklayarak evlenmek?
3 ay–1 yıl (TCK m.230/3).
Zamanaşımı ne zaman başlar?
Evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden (TCK m.230/4).
İkinci evlilik geçerli mi?
Mutlak butlanla batıl; hâkim kararına kadar sonuç doğurur (TMK m.145, 156).
Butlan davasını kim açar?
Savcı resen; ilgili herkes (TMK m.146).
İkinci evlilikten doğan çocuklar?
Evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m.157).
Resmî nikâh geçmişe etkili mi?
Hayır; nikâh tarihinden itibaren evlilik kurulur.
Evli olduğunu bilmeden evlendim, ne olur?
Suç işlemiş sayılmazsınız; iyiniyetli eş olarak korunursunuz (TMK m.147, 158).
Dinî nikâhtan doğan çocuklar resmî nikâhla ne olur?
Evlilik içinde doğan çocuk hükümlerine tabi olur (TMK m.292).
Nikâh öncesi mallar ne olur?
Resmî evlilik geçmişe etkili değildir; önceki mallar mal rejimine kendiliğinden girmez.
Hangi mahkeme bakar?
Aile hukuku davaları aile mahkemesinde (4787 m.4).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- Zorla Evlendirme: Evliliğin İptali, Cezai Sonuçlar ve Korunma Yolları
- 📘 İmam Nikâhı Resmî Nikâh Yerine Geçer mi?
- Dinî Nikâhlıyım, Ayrılırken Haklarım
- Dinî Nikâhla Birlikte Yaşama
- Nikâhsız Birliktelik
- AYM Süresiz Nafaka Kararı
- Nüfus Kaydı Düzeltme
- Resmi Belgede Yalan Beyan
- Belgede Sahtecilik
- Zincirleme Suç
- Zamanaşımı
- Şikâyet Süresi
- Ceza Hukuku Rehberi
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik (TMK 124)
Resmî nikâh, dinî nikâh ve TCK 230
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TMK, TCK, CMK ve 4787 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davasında Özel Dedektif Raporu Hukuka Uygun mu? (HMK 189/2; TCK 134, 123/A; 5188 s.K.)
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
Bu konuda hukuki destek almak için


