Resmî Nikâha Nasıl Geçilir? Dinî Nikâh Yerine Geçer mi? (TMK 134-143) — Belgeler, Ehliyet ve Engeller, TCK 230 Suçları ve AYM İptal Kararı
10 Temmuz 2026

Resmî Nikâha Nasıl Geçilir? Dinî Nikâh Yerine Geçer mi? (TMK 134-143) — Belgeler, Ehliyet ve Engeller, TCK 230 Suçları ve AYM İptal Kararı

Türk hukukunda evlilik, yalnızca evlendirme memuru önünde yapılan resmî nikâhla kurulur; evlenme, tarafların memurun sorusuna olumlu sözlü cevap verdikleri anda oluşur (TMK m.142). Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir (m.143). Dinî nikâh tek başına evlilik doğurmaz. Resmî nikâha geçmek için taraflar içlerinden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memurluğuna birlikte başvurur; nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evlilik sona ermişse buna ilişkin belge, küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcinin onaylı izni ve sağlık raporu sunulur (m.134, 136). Ceza hukuku bakımından ise, evli olduğu hâlde başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi ile evli olduğunu bildiği biriyle evlenen kişi altı aydan iki yıla kadar, gerçek kimliğini saklayarak evlenen kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/1-3). Resmî nikâh olmadan dinî tören yaptırılmasını ve bu töreni yapan kişiyi cezalandıran eski hükümler ise Anayasa Mahkemesinin 27/5/2015 tarihli kararıyla iptal edilmiştir (m.230/5-6).

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

📌 Ana rehber: İmam Nikâhı Resmî Nikâh Yerine Geçer mi?. Bu sayfa, resmî nikâha geçişi ve evlenmeye ilişkin suçları Türk Medeni Kanunu m.124-158 ve TCK m.230 ile CMK m.171 metinleri üzerinden ele alır. Evlenme ehliyeti ve yaş, yasal temsilci izni, evlenme engelleri, başvuru ve belgeler, tören ve aile cüzdanı, dinî törenin hukuki durumu, birden çok evlilik ve hileli evlenme suçları, AYM iptal kararı, mutlak ve nispi butlan, çocukların durumu ve zamanaşımının özel başlangıcı anlatılır.

Dinî nikâhtan resmî nikâha mı geçmek istiyorsunuz?
Belgeler, engeller ve olası hukuki riskleri birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

⚡ Net Cevap: Evlilik (TMK m.142): evlendirme memuru önünde, olumlu sözlü cevapla kurulur. Dinî tören (m.143): aile cüzdanı gösterilmeden yapılamaz; geçerliliği dinî törene bağlı değildir. Yaş (m.124): 17; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16. Küçük ve kısıtlı (m.126-127): yasal temsilcinin izni. Engeller: hısımlık (m.129), önceki evlilik (m.130). Başvuru (m.134-136): birinin oturduğu yer evlendirme memurluğu; nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evliliğin sona erdiğine dair belge, gerekiyorsa onaylı izin, sağlık raporu. Suçlar (TCK m.230): evliyken evlenme 6 ay–2 yıl; evli olduğunu bildiği biriyle evlenme 6 ay–2 yıl; kimliği saklayarak evlenme 3 ay–1 yıl. Zamanaşımı (m.230/4): evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden başlar. AYM (27/5/2015, E.2014/36, K.2015/51): resmî nikâhsız dinî tören ve bunu yapan kişiye ilişkin 5. ve 6. fıkralar iptal. Butlan (TMK m.145): evliyken yapılan ikinci evlilik mutlak butlanla batıl; savcı resen dava açar (m.146).

TMK m.143: Evlenme töreni biter bitmez evlendirme memuru eşlere bir aile cüzdanı verir. Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz. Evlenmenin geçerli olması dinî törenin yapılmasına bağlı değildir.

Neden Resmî Nikâh? Aile ve Hukuki Güvenlik

Anayasaya göre aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır; Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alır (AY m.41). Medeni kanunun resmî nikâhı tek geçerli evlenme şekli olarak benimsemesi, bu korumanın hukuki temelini oluşturur. Resmî nikâh; evlenme ehliyetinin ve engellerin bir kamu görevlisi tarafından denetlenmesini, evliliğin nüfus kayıtlarına işlenerek herkese karşı ispat edilebilir hâle gelmesini ve eşler ile çocuklar için kanunda öngörülen hakların doğmasını sağlar. Dinî nikâh ise bu denetimlerin hiçbirini içermez; bu nedenle özellikle kadınlar ve çocuklar bakımından ciddi hukuki güvencesizlik doğurabilir. Resmî nikâh, eşler arasında mal rejimi, karşılıklı miras hakkı, nafaka ve sosyal güvenlik hakları gibi pek çok sonucun doğmasını sağlar.

Resmî Nikâh ve Dinî Nikâh: Hukuki Fark

Resmî nikâh ile dinî nikâhın karşılaştırması
ÖlçütResmî nikâhYalnızca dinî nikâh
Evlilik doğurur mu?Evet (TMK m.142)Hayır
Nüfus kaydıEvli olarak işlenirDeğişmez
Mal rejimi ve mirasEşler arasında doğarKanuni eş sıfatıyla doğmaz
Boşanma ve nafakaBoşanma hükümleri uygulanırBoşanma davası söz konusu olmaz
ÇocuklarEvlilik içinde doğmuşSoybağı ayrıca kurulmalıdır
Ceza hukukuEvliyken ikinci evlilik suç (m.230)Resmî nikâhsız dinî tören 2015’ten beri suç değil

Türk hukukunda evlilik ilişkisi, yalnızca yetkili evlendirme memuru önünde ve kanunun öngördüğü usule uygun olarak kurulur. Evlendirme memuru evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar; evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur (TMK m.142). Evlenme töreni biter bitmez eşlere aile cüzdanı verilir; aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz ve evlenmenin geçerliliği dinî törene bağlı değildir (m.143). Buna göre yalnızca dinî nikâh kıyılmış bir birliktelik, hukuken evlilik değil, evlilik dışı birlikte yaşamdır. Bu ilişkide taraflar kanuni eş sıfatına sahip olmadığından, eşler arasındaki mal rejimi, yasal miras payı ve boşanma hükümleri uygulanmaz. Dinî nikâhın tek başına evlilik doğurup doğurmadığı için imam nikâhı resmî nikâh yerine geçer mi, dinî nikâhlı birliktelikte ayrılık hâlindeki haklar için dinî nikâhlıyım, ayrılırken hangi haklarım var rehberlerine bakabilirsiniz.

Başvurunuz reddedildi mi?
Ret kararına karşı mahkemeye başvuru yolunu birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Resmî Nikâha Geçiş: Adım Adım

Resmî nikâh süreci (TMK m.134-143)
AşamaİçerikMadde
BaşvuruBirinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte; yazılı veya sözlüm.134-135
BelgelerNüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evliliğin sona erdiğine dair belge, gerekiyorsa onaylı izin, sağlık raporum.136
İncelemeEksikler tamamlatılır; ehliyet yoksa veya engel varsa ret ve yazılı bildirimm.137
Redde itirazMahkemeye başvuru; evrak üzerinde kesin kararm.138
Evlenme izniGün ve saat bildirilir veya izin belgesi verilir; 6 ay geçerlim.139-140
TörenMemur ve iki ergin tanık önünde, açık; istenirse başka uygun yerdem.141
Evlenmenin oluşmasıOlumlu sözlü cevaplarlam.142
Aile cüzdanıTören biter bitmez verilirm.143

Dinî nikâhla birlikte yaşayan çiftlerin resmî nikâha geçmesi, genel evlenme usulüne tabidir; dinî nikâhın varlığı bu süreçte bir kolaylık veya engel oluşturmaz. Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur; evlendirme memuru belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya görevlendireceği memur, köylerde muhtardır (TMK m.134). Başvuru yazılı veya sözlü olarak yapılabilir (m.135). Her iki taraf da nüfus cüzdanını ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermek zorundadır (m.136). Evlendirme memuru başvuruyu ve belgeleri inceler; eksiklik varsa tamamlatır, evlenmeye ehil olmama veya yasal bir engel bulunması hâlinde başvuruyu reddeder ve durumu yazıyla hemen bildirir (m.137). Ret kararına karşı mahkemeye başvurulabilir ve itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (m.138). Bu başvuru, aile hukukundan doğan işler arasında yer aldığından aile mahkemesine yapılır. Koşullar mevcutsa evlenme gün ve saati bildirilir veya evlenme izni belgesi verilir; bu belge verildiği tarihten itibaren altı ay içinde herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenme hakkı sağlar (m.139). Tören, evlendirme memuru ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık önünde açık olarak yapılır (m.141). Nüfus kaydındaki hatalar varsa başvurudan önce düzeltilmesi gerekebilir; bunun için nüfus kayıt düzeltme davası rehberine bakabilirsiniz.

Evlenme Ehliyeti ve Engelleri

Evlenme ehliyeti ve engelleri
KonuKuralMadde
Yaş17 yaşını doldurmak; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16TMK m.124
Ayırt etme gücüAyırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemezm.125
KüçüklerYasal temsilcinin iznim.126
KısıtlılarYasal temsilcinin iznim.127
HısımlıkÜstsoy-altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala, teyze ile yeğen; kayın üstsoy ve altsoy; evlat edinen ve evlatlıkm.129
Önceki evlilikSona erdiğinin ispatı gerekirm.130

Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez; ancak hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir (TMK m.124). Küçük ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin izni olmadıkça evlenemez (m.126-127). Üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında; kayın hısımlığı meydana getirmiş evlilik sona ermiş olsa bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında ve evlat edinen ile evlatlık arasında evlenme yasaktır (m.129). Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır (m.130). Bu nedenle dinî nikâhla birlikte yaşayan taraflardan biri başka biriyle resmî olarak evliyse, önce bu evliliğin boşanma veya başka bir yolla sona ermesi gerekir. Yaş sınırı bakımından ise, kanunda öngörülen yaşa ulaşmamış kişilerle yapılan dinî nikâhlar hukuken evlilik değildir ve bu kişilerin korunmasına ilişkin kanun hükümleri ayrıca uygulanır.

Sağlık Raporu ve Evlenmeye Engel Hastalık

Evlenme başvurusunda her iki tarafın da evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu vermesi zorunludur (TMK m.136). Sağlık raporu, evlenecek kişilerin evlenmeye engel olacak derecede bir hastalığının bulunup bulunmadığının tespitine yöneliktir. Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması, evlenmenin mutlak butlanla batıl olmasına yol açan sebepler arasındadır (m.145/3). Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar ise evlenemez (m.125). Uygulamada sağlık raporu yetkili sağlık kuruluşlarından alınır ve belirli bir süre geçerlidir; bu nedenle başvurudan önce raporun güncel olması sağlanmalıdır. Dinî nikâhla uzun süre birlikte yaşamış çiftler için de bu kural aynen geçerlidir; önceki birlikte yaşam sağlık raporu şartını ortadan kaldırmaz.

Önceki Evliliğin Sona Erdiğinin İspatı

Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır (TMK m.130). Bu nedenle daha önce evlenmiş ve boşanmış bir kişinin, boşanma kararının kesinleşme şerhli örneğini veya eşinin ölümünü gösteren belgeyi başvuruya eklemesi gerekir (m.136). Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, boşanma kararının kesinleşmiş olmasına rağmen nüfus kaydına işlenmemiş olmasıdır; bu durumda evlendirme memurluğu başvuruyu reddedebilir. Bu sorunun çözümü, kesinleşme şerhli boşanma kararının nüfus müdürlüğüne sunularak kaydın güncellenmesi veya başvuruya eklenmesidir. Gaipliğine karar verilen kişinin eşi ise, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez (m.131).

TCK m.230: Evlenmeye İlişkin Suçlar

Evlenmeye ilişkin suçlar (TCK m.230)
FıkraFiilCeza
m.230/1Evli olduğu hâlde başkasıyla evlenme işlemi yaptırma6 ay–2 yıl hapis
m.230/2Evli olmadığı hâlde evli olduğunu bildiği biriyle evlenme işlemi yaptırma6 ay–2 yıl hapis
m.230/3Gerçek kimliğini saklayarak evlenme işlemi yaptırma3 ay–1 yıl hapis
m.230/4Zamanaşımının başlangıcıEvlenmenin iptali kararının kesinleşmesi
m.230/5-6Resmî nikâhsız dinî tören ve bunu yapan kişiAYM kararıyla iptal

Türk Ceza Kanunu, aile düzenine karşı suçlar arasında evlenmeye ilişkin üç suç tipini düzenler. Evli olmasına rağmen başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/1). Kendisi evli olmamakla birlikte, evli olduğunu bildiği bir kimseyle evlilik işlemi yaptıran kişi de aynı cezayla cezalandırılır (m.230/2). Bu fıkrada kast açıkça aranır: karşı tarafın evli olduğunu bilmeyen kişi cezalandırılmaz. Gerçek kimliğini saklamak suretiyle bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (m.230/3). Bu suçların ortak özelliği, resmî bir evlenme işleminin yapılmasıdır; yalnızca dinî nikâh kıyılması bu fıkralar kapsamında değildir. Başka bir deyişle resmî olarak evli olan bir kişinin başka biriyle yalnızca dinî nikâh kıyması, kural olarak TCK m.230/1’deki “evlenme işlemi” unsurunu karşılamaz; ancak bu durum, medeni hukuk bakımından boşanma sebeplerinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Kimliğin saklanması sırasında sahte belge kullanılmışsa belgede sahtecilik, resmi makamlara gerçeğe aykırı beyanda bulunulmuşsa resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan da ayrıca gündeme gelebilir. Belgede sahtecilik için belgede sahtecilik, yalan beyan için resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan rehberlerine bakabilirsiniz.

Anayasa Mahkemesi Kararı: Dinî Tören Artık Suç Değil

TCK m.230’un eski beşinci fıkrası, resmî nikâh yapılmadan dinî tören yaptıran erkek ve kadını; altıncı fıkrası ise evlenme akdi yapılmadığını bildiği hâlde dinî töreni yapan kişiyi cezalandırıyordu. Anayasa Mahkemesi 27/5/2015 tarihli ve E.2014/36, K.2015/51 sayılı kararıyla bu iki fıkrayı iptal etmiştir. Bu nedenle bugün resmî nikâh olmaksızın dinî nikâh kıyılması ve bu nikâhı kıyan kişinin fiili, TCK m.230 kapsamında suç oluşturmaz. Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu, aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreninin yapılamayacağı kuralını korumaktadır (TMK m.143). Bu kuralın ihlali artık bir ceza yaptırımına bağlı değildir; ancak dinî törenin hukuki bir evlilik doğurmadığı gerçeği değişmemiştir. Eski metnimizde bu karar doğru biçimde yer alıyordu; bu metinde ayrıca, iptal edilen fıkraların ne anlama geldiği ve bugünkü hukuki durum ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Zamanaşımının Özel Başlangıcı

TCK m.230’daki suçlarda dava zamanaşımı, genel kuraldan farklı olarak suçun işlendiği tarihten değil, evlenmenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TCK m.230/4). Bu özel kural, ikinci evliliğin veya kimliği saklanarak yapılan evliliğin yıllarca fark edilmemesi hâlinde failin zamanaşımından yararlanmasını önler. Birinci ve ikinci fıkralardaki suçlarda cezanın üst sınırı iki yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır ve bu süre iptal kararının kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Bu nedenle birden çok evlilik veya hileli evlenme iddialarında, iptal veya butlan davasının sonucu ceza soruşturması bakımından da belirleyicidir. Zamanaşımı için ceza davasında zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Mutlak ve Nispi Butlan

Batıl evlilikler (TMK m.145-158)
KonuKuralMadde
Evliyken evlenmeMutlak butlanla batılTMK m.145/1
Dava açmaSavcı resen; ilgili herkesm.146
Önceki evlilik sona ermiş ve diğer eş iyiniyetliİkinci evliliğin butlanına karar verilemezm.147
Yanılma, aldatma, korkutmaNispi butlan; iptal davasım.148-151
Batıl evlilikHâkim kararına kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğururm.156
ÇocuklarEvlilik içinde doğmuş sayılırm.157

Evli bir kişinin yaptığı ikinci resmî evlilik, eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması nedeniyle mutlak butlanla batıldır (TMK m.145/1). Mutlak butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından resen açılır ve ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir (m.146). Evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetliyse, bu evlenmenin butlanına karar verilemez (m.147). Kimliğini saklayarak evlenen kişinin eşi ise yanılma veya aldatma hükümlerine dayanarak evlenmenin iptalini dava edebilir (m.149-150). Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer; mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (m.156). Mahkemece butlanına karar verilen bir evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır (m.157). Bu davalar aile hukukundan doğan dava ve işler arasında olduğundan aile mahkemelerinde görülür (4787 s.K. m.4). Aynı olay nedeniyle ceza soruşturması da yürütülüyorsa, butlan davasının sonucu zamanaşımının başlangıcı bakımından ceza dosyasına da yansıyacağından, iki dosya arasındaki bağlantı dikkatle takip edilmelidir.

İyiniyetli Eşin Korunması

Karşı tarafın evli olduğunu bilmeden onunla resmî olarak evlenen kişi, hem ceza hem de medeni hukuk bakımından korunur. Ceza hukuku bakımından TCK m.230/2, evli olduğunu bildiği bir kimseyle evlenen kişiyi cezalandırdığından, bu bilgiye sahip olmayan eş suç işlemiş sayılmaz. Medeni hukuk bakımından ise ikinci evlilik mutlak butlanla batıl olsa bile, evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetliyse, bu evlenmenin butlanına karar verilemez (TMK m.147). Evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu kişisel durumunu korur; eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (m.158). Bu nedenle aldatılarak evlendirilen kişinin hakları, butlan kararıyla ortadan kalkmaz.

Kimliği Saklayarak Evlenme

Gerçek kimliğini saklamak suretiyle bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.230/3). Bu suç, evlenmenin karşı tarafın gerçek kimliği hakkında aldatılması suretiyle gerçekleştirilmesini cezalandırır. Başka birine ait kimlik belgeleriyle evlenmek, sahte nüfus kaydı kullanmak veya kimlik bilgilerini değiştirerek evlenmek bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu fiil çoğu zaman sahte belge kullanımıyla birlikte işlendiğinden, belgede sahtecilik suçu da ayrıca gündeme gelebilir. Aldatılan eş ise medeni hukuk bakımından evlenmenin iptalini dava edebilir; evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa yanılma hükümlerine dayanabilir (TMK m.149/1). Zamanaşımı bu suçta da evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden itibaren işler (TCK m.230/4).

Evlenmeye İlişkin Suçlarda Delil ve Savunma

TCK m.230 kapsamındaki suçlarda en önemli deliller nüfus kayıtları, evlenme kütüğü, evlenme başvurusu sırasında verilen belgeler ve evlendirme memurluğundaki işlem dosyasıdır. Birden çok evlilik iddiasında, önceki evliliğin ikinci evlenme tarihinde devam edip etmediği nüfus kayıtları ve boşanma kararlarının kesinleşme tarihleriyle belirlenir. Evli olduğunu bildiği biriyle evlenme iddiasında ise, sanığın karşı tarafın evli olduğunu bilip bilmediği belirleyicidir; bu bilginin varlığı tanık anlatımları, yazışmalar ve olayın koşullarıyla ortaya konulur. Kimliği saklayarak evlenme iddiasında ise kullanılan kimlik belgelerinin incelenmesi ve gerekirse bilirkişi incelemesi önem taşır. Savunma açısından, evlenme tarihindeki hukuki durumun doğru tespit edilmesi, örneğin önceki evliliğin boşanma kararının o tarihte kesinleşmiş olup olmadığının belirlenmesi, suçun oluşup oluşmadığını doğrudan etkiler.

Usul: Soruşturma ve Yargılama

TCK m.230 suçlarında usul
KonuDurum
TakipResen
Uzlaştırma ve önödemeYok
KDAEÜst sınır 3 yılı aşmadığından şartlarıyla mümkün (CMK m.171/2)
Görevli mahkemeAsliye ceza
Dava zamanaşımı8 yıl; iptal kararının kesinleşmesinden itibaren

Evlenmeye ilişkin suçlar resen soruşturulur; uzlaştırma ve önödeme kapsamında değildir. Cezanın üst sınırı üç yılı aşmadığından, şartları varsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi gündeme gelebilir (CMK m.171/2). Sonuç cezanın iki yıl veya daha az olması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması da değerlendirilebilir. Uygulamada bu suçlar çoğu zaman bir butlan veya iptal davası sırasında ortaya çıkar ve hukuk mahkemesi ya da Cumhuriyet savcısı durumu öğrendiğinde ceza soruşturması başlatılır. Bu nedenle aile mahkemesindeki dava ile ceza soruşturması arasındaki ilişki, savunma stratejisi belirlenirken birlikte değerlendirilmelidir.

Dinî Nikâhlı Birliktelikte Haklar ve Resmî Nikâhın Önemi

Yalnızca dinî nikâhla yaşayan çiftler, resmî nikâhın sağladığı hukuki korumalardan yararlanamaz. Kanuni eş sıfatı bulunmadığından, taraflar arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaz, taraflar birbirinin yasal mirasçısı olmaz ve ayrılık hâlinde boşanmaya bağlı nafaka ve tazminat hükümleri doğrudan uygulanmaz. Birlikte yaşama sürecinde edinilen mallar bakımından ise genel hükümlere, örneğin ortaklık veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurulması gerekebilir. Bu nedenle özellikle çocuk sahibi olan veya birlikte mal edinen çiftlerin resmî nikâha geçmesi, her iki tarafın ve çocukların hukuki güvencesi bakımından büyük önem taşır. Resmî nikâh kıyıldığında, taraflar o tarihten itibaren evli sayılır; resmî nikâh geçmişe etkili değildir. Dinî nikâhlı birliktelik süresince edinilen mallar resmî evliliğin mal rejimine kendiliğinden dâhil olmaz; bu nedenle resmî nikâhtan önce edinilen malların durumu, gerekirse bir mal rejimi sözleşmesiyle netleştirilebilir. Dinî nikâhlı birlikteliğin hukuki sonuçları için dinî nikâhla birlikte yaşama, nikâhsız birliktelik için fiili birliktelik rehberlerine bakabilirsiniz.

Çocukların Durumu

Resmî evlilik dışında doğan çocuklar bakımından soybağı, evlilik içinde doğan çocuklardan farklı olarak kurulur. Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur; çocuk ile baba arasında soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK m.282). Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi hâlinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur (m.292). Eşler, evlilik dışında doğmuş ortak çocuklarını evlenme sırasında veya evlenmeden sonra nüfus memuruna bildirmek zorundadır (m.293). Bu nedenle dinî nikâhlı çiftlerin sonradan resmî nikâh kıyması, çocukların hukuki durumunun güvence altına alınması bakımından doğrudan sonuç doğurur. Resmî evliliğin butlanına karar verilmesi hâlinde ise çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m.157). Çocukların soybağı ve nüfus kaydına ilişkin işlemlerde bir aile hukuku avukatından destek alınması önerilir.

Örnek Durumlar

Evlenmeye ilişkin örnekler
DurumDeğerlendirmeDayanak
Dinî nikâhlı çift resmî nikâha geçmek istiyorGenel evlenme usulü; belgelerle başvuruTMK m.134-136
Resmî evliyken ikinci resmî evlilikSuç; 6 ay–2 yıl; ikinci evlilik mutlak butlanTCK m.230/1; TMK m.145
Karşı tarafın evli olduğunu bilerek resmî evlenmeSuç; 6 ay–2 yılTCK m.230/2
Karşı tarafın evli olduğunu bilmeden evlenmeSuç yok; iyiniyetli eş korunurTCK m.230/2; TMK m.147
Sahte kimlikle resmî evlenmeSuç; 3 ay–1 yıl; ayrıca sahtecilikTCK m.230/3
Resmî nikâhsız dinî tören2015’ten beri TCK m.230 kapsamında suç değilAYM K.2015/51
16 yaşında evlenme talebiOlağanüstü durumda hâkim izniTMK m.124
Evlenme başvurusunun reddiMahkemeye itiraz; kesin kararTMK m.138

Sık Yapılan Hatalar

  • Dinî nikâhı evlilik sanmak: Mal rejimi, miras ve boşanma hükümleri uygulanmaz.
  • Resmî nikâhın geçmişe etkili olduğunu sanmak: Evlilik nikâh tarihinden itibaren kurulur.
  • Önceki evliliği sona erdirmeden başvurmak: Önceki evliliğin sona erdiği ispatlanmalıdır.
  • Dinî törenin hâlâ suç olduğunu sanmak: TCK m.230/5-6 iptal edilmiştir.
  • Zamanaşımını evlilik tarihinden hesaplamak: Süre iptal kararının kesinleşmesinden başlar.
  • Ret kararına itiraz etmemek: Mahkemeye başvurulabilir.

⚠️ Dinî nikâh hukuki güvence sağlamaz: Yalnızca dinî nikâhla yaşıyorsanız, kanuni eş olarak miras, mal rejimi ve boşanmaya bağlı haklardan yararlanamazsınız. Resmî nikâh için belgelerinizi hazırlayarak evlendirme memurluğuna başvurun; taraflardan biri başka biriyle resmî olarak evliyse önce bu evliliğin sona ermesi gerekir.

Resmî nikâha geçiş, evlenme başvurusunun reddine itiraz, birden çok evlilik ve hileli evlenme suçlamaları ile butlan davaları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Evlenme Başvurusunun Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği

ANKARA NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNEİTİRAZ EDENLER: 1- Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) 2- Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) VEKİLİ: Av. … KARŞI TARAF: … Belediyesi Evlendirme Memurluğu KONU: Evlenme başvurusunun reddine ilişkin karara itirazımızın sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- TMK m.134 ve m.136 bakımından: Müvekkiller, … tarihinde … Belediyesi Evlendirme Memurluğuna birlikte başvurmuş ve nüfus cüzdanları, nüfus kayıt örnekleri ile sağlık raporlarını sunmuşlardır. Müvekkiller yıllardır dinî nikâhla birlikte yaşamakta olup ortak çocukları bulunmaktadır.2- TMK m.130 bakımından: Evlendirme memurluğu, müvekkillerden …’nin nüfus kaydında önceki evliliğine ilişkin bir şerh bulunduğu gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir. Oysa müvekkilin önceki evliliği … Aile Mahkemesinin … tarihli ve … sayılı kararıyla boşanmayla sona ermiş ve karar … tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşme şerhli karar ektedir. Nüfus kaydındaki eksiklik, kararın nüfusa bildirilmemesinden kaynaklanmaktadır.3- TMK m.137 bakımından: Evlendirme memurunun, başvuruda bir noksanlık görmesi hâlinde bunu tamamlaması veya tamamlattırması gerekirken, müvekkillere belge sunma imkânı tanımadan başvuruyu doğrudan reddetmesi kanuna aykırıdır.4- TMK m.138 bakımından: Ret kararına karşı Mahkemenize başvurma hakkımız bulunmaktadır. Müvekkiller arasında herhangi bir evlenme engeli bulunmamaktadır.HUKUKİ SEBEPLER: 4721 sayılı TMK m.130, 134, 136, 137, 138; 4787 sayılı Kanun m.4 ve ilgili mevzuat.DELİLLER: Ret yazısı, boşanma kararı ve kesinleşme şerhi, nüfus kayıt örnekleri, sağlık raporları.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle evlendirme memurluğunun ret kararının kaldırılmasına ve müvekkillerin evlenmesine engel bulunmadığına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. … /… /2026İtiraz Edenler Vekili Av. …

Sık Sorulan Sorular

Dinî nikâh resmî nikâh yerine geçer mi?

Hayır; evlilik yalnız resmî nikâhla kurulur (TMK m.142-143).

Resmî nikâha nasıl geçilir?

Birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurulur (TMK m.134).

Hangi belgeler gerekir?

Nüfus cüzdanı, nüfus kayıt örneği, önceki evlilik belgesi, gerekiyorsa izin belgesi, sağlık raporu (TMK m.136).

Başvuru reddedilirse?

Mahkemeye başvurulabilir; kesin karar (TMK m.138).

Evlenme izni belgesi ne kadar geçerli?

6 ay (TMK m.139).

Nikâhta kaç tanık gerekir?

Ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık (TMK m.141).

Evlenme yaşı kaçtır?

17; olağanüstü durumda hâkim izniyle 16 (TMK m.124).

Resmî nikâhsız dinî nikâh suç mu?

2015 AYM kararından beri TCK m.230 kapsamında suç değil.

Dinî tören ne zaman yapılabilir?

Aile cüzdanı gösterildikten sonra (TMK m.143).

Evliyken ikinci kez evlenmek suç mu?

Evet; 6 ay–2 yıl (TCK m.230/1).

Evli olduğunu bildiğim biriyle evlenirsem?

6 ay–2 yıl (TCK m.230/2).

Kimliği saklayarak evlenmek?

3 ay–1 yıl (TCK m.230/3).

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Evlenmenin iptali kararının kesinleşmesinden (TCK m.230/4).

İkinci evlilik geçerli mi?

Mutlak butlanla batıl; hâkim kararına kadar sonuç doğurur (TMK m.145, 156).

Butlan davasını kim açar?

Savcı resen; ilgili herkes (TMK m.146).

İkinci evlilikten doğan çocuklar?

Evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m.157).

Resmî nikâh geçmişe etkili mi?

Hayır; nikâh tarihinden itibaren evlilik kurulur.

Evli olduğunu bilmeden evlendim, ne olur?

Suç işlemiş sayılmazsınız; iyiniyetli eş olarak korunursunuz (TMK m.147, 158).

Dinî nikâhtan doğan çocuklar resmî nikâhla ne olur?

Evlilik içinde doğan çocuk hükümlerine tabi olur (TMK m.292).

Nikâh öncesi mallar ne olur?

Resmî evlilik geçmişe etkili değildir; önceki mallar mal rejimine kendiliğinden girmez.

Hangi mahkeme bakar?

Aile hukuku davaları aile mahkemesinde (4787 m.4).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Resmî nikâh, dinî nikâh ve TCK 230
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TMK, TCK, CMK ve 4787 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk