Kripto ile Ödeme Yapmak Yasak mı? 2026: TCMB Yönetmeliği m.1-6, SPKn Kripto Varlık Tanımı, Bankalar ve Ödeme Kuruluşları Farkı, Kripto ile Ödeme Kararlaştırılan Sözleşmeler ve İzinsiz Hizmet Riski

“Kripto alıp satabiliyorum, o hâlde onunla ödeme de yapabilirim” — bu, sık yapılan bir hatadır. Türkiye’de kripto varlık yatırımı serbest ama ödeme aracı olarak kullanımı yasaktır. Bu ayrımın kaynağı, kripto alanındaki ilk düzenleme olan TCMB Yönetmeliğidir. Bu rehberde ödeme yasağının kapsamını web-doğrulamalı biçimde açıklıyoruz.

Yasağın kaynağı: TCMB Yönetmeliği

Kripto varlıklara ilişkin Türk hukukundaki ilk düzenleme, TCMB tarafından çıkarılan ve 16 Nisan 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliktir. Yönetmelik; ödemelerde, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların kullanılmasını yasaklamıştır. TCMB, gerekçe olarak kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılmasının taşıdığı riskleri göstermiştir.

Neyin yasak, neyin serbest olduğu

Ayrımı netleştirelim: Yasak olan, kripto varlığı bir mal veya hizmetin bedelini ödemek için kullanmaktır (ödeme aracı işlevi). Serbest olan ise kripto varlık alım-satımı ve yatırımıdır; bu, SPK gözetimindeki platformlar üzerinden yapılabilir. Yani “Bitcoin ile kahve almak” yasak; “Bitcoin alıp portföyde tutmak” serbesttir.

Dolaylı kullanım ve ödeme aracıları da yasak

Yasak yalnızca doğrudan ödemeyi değil, dolaylı kullanımı da kapsar. Ödeme hizmeti sağlayıcılarının, kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasına imkân sağlayacak şekilde iş modeli geliştirmesi yasaktır. Uluslararası ödeme ağ geçitleri (payment gateway) üzerinden veya üçüncü taraf aracılar kullanılarak yapılan kripto ödemeler de yasağa tabidir. Bu, yasağın etrafından dolaşma girişimlerini de kapsar.

İşletmeler için risk

TCMB Yönetmeliği’nin açık yasağına rağmen kripto ödeme kabul eden işletmeler ciddi risk altındadır: tespit hâlinde idari para cezası, vergi incelemesi ve MASAK soruşturması gündeme gelebilir. Ayrıca kripto işlemlerinin geri döndürülemez niteliği, hatalı ödeme veya iade taleplerinde hukuki belirsizlik ve tüketici uyuşmazlıkları doğurur. E-ticaret platformlarının kripto ödeme entegrasyonu da yasak kapsamında değerlendirilir.

Gelecekte değişebilir mi?

7518 sayılı Kanun ile kripto varlıkların yasal tanımının yapılması, ödeme yasağının ileride yumuşatılabileceğine ilişkin beklentileri artırmıştır. Özellikle Dijital Türk Lirası (CBDC) çalışmaları, stablecoin bazlı ödeme tartışmaları ve uluslararası uyum süreçleri bu alanı etkileyebilir. Ancak bunlar henüz beklenti düzeyindedir; bugün itibarıyla ödeme yasağı yürürlüktedir ve buna uygun hareket edilmelidir.

Neyin Yasak Olduğu, Neyin Olmadığı

Bu konudaki en yaygın yanlış, yasağın kapsamının abartılmasıdır. Düzenleme ödeme fonksiyonunu hedefler; kripto varlıkların varlığını veya ticaretini değil.

Özetle: Kripto varlıkları alabilir, satabilir ve saklayabilirsiniz; ancak bir mal veya hizmetin bedelini kripto ile ödeyemez, ödettiremezsiniz.

Düzenlemenin dayanağı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan ve 30 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe giren yönetmeliktir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun ödeme hizmetlerine ilişkin yetkisinin Merkez Bankasına devredilmesinin ardından, ödemeler alanında düzenleyici otorite Merkez Bankası olmuştur.

«Dolaylı Kullanım» Ne Demek?

Metindeki «doğrudan veya dolaylı» ifadesi, yasağın kapsamını genişletir ve uygulamada en çok tereddüt yaratan noktadır.

Doğrudan kullanım: Satıcının fiyatı kripto olarak belirlemesi ve müşterinin cüzdanına transfer yapması.

Dolaylı kullanım sayılabilecek kurgular:

• Ödemenin görünürde para birimiyle yapılıp arka planda kripto ile netleştirilmesi.
• Kripto varlığın anında bozdurulup satıcıya aktarılmasını sağlayan ödeme çözümleri.
• Kripto bakiyeye bağlı çalışan ve mağazalarda harcama imkânı veren ödeme aracı kurguları.
• Alışverişte kriptonun ödeme aracı gibi işlev gördüğü her yapı.

İşletmeler için pratik sonuç: «Biz kripto kabul etmiyoruz, ödeme sağlayıcı bozduruyor» savunması güvenli değildir; dolaylı kullanım da yasak kapsamındadır. Ticari faaliyetinizde bu tür bir çözüm kullanacaksanız önceden hukukî değerlendirme alınmalıdır — Ticaret Hukuku Rehberimiz genel çerçeveyi verir.

Banka mı, Ödeme Kuruluşu mu? Gözden Kaçan Ayrım

Bu ayrım, «madem yasak, bankadan borsaya nasıl para gönderebiliyorum?» sorusunun cevabıdır.

Yönetmelik iki ayrı fıkrada, iki farklı muhatap grubu belirler:

• Ödeme hizmeti sağlayıcıları bakımından: ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto tabanlı iş modeli geliştirme ve hizmet sunma yasağı. Bu kavram bankaları da kapsar.
• Ödeme ve elektronik para kuruluşları bakımından: kripto platformlarına veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık yasağı.

Kritik nokta: İkinci yasağın muhatabı ödeme ve elektronik para kuruluşlarıdır. Öğretide, bankaların ödeme hizmeti sağlayıcısı sayılmakla birlikte ödeme kuruluşu tanımına girmediği ve bu nedenle kripto platformlarına yapılacak fon aktarımlarının tamamının engellenmediği değerlendirmesi yapılmaktadır.

Pratikte bu, banka havalesi ile platforma para aktarımının sürdürülebilmesini açıklar. Buna karşılık ödeme ve elektronik para kuruluşları üzerinden yapılan aktarımlar yasak kapsamındadır. Kurumların kendi risk politikaları gereği ek kısıtlamalar uygulayabileceği de unutulmamalıdır.

«Kripto Varlık» Tanımı ve Kapsam Dışı Kalanlar

Yönetmelik, mevzuatta ilk kez bir kripto varlık tanımı yapmıştır:

«Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıklar.»

Tanımın dışında bırakılanlar önemlidir:

• İtibari para — nakit ulusal ve yabancı paralar.
• Kaydi para — banka hesabındaki bakiye.
• Elektronik para — mevzuata göre ihraç edilmiş elektronik para.
• Ödeme aracı ve menkul kıymet ile diğer sermaye piyasası araçları.

Neden önemli? Bir dijital varlık bu kategorilerden birine giriyorsa, yönetmelikteki kripto varlık yasağı ona uygulanmaz; kendi rejimine tabi olur. Merkez Bankasının dijital para çalışmaları da bu ayrım üzerinden yürür — dijital ulusal para, kripto varlık değil itibari paranın dijital biçimi olarak kurgulanır.

2024 Sonrası: Lisanslı Dönem

Ödeme yasağı yürürlükte kalırken, kripto varlık piyasası ayrı bir kanunla düzenlenmiştir.

7518 sayılı Kanun ile Sermaye Piyasası Kanununda yapılan değişiklik şunları getirmiştir:

• Kripto varlığın yasal tanımı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısı kavramı.
• Faaliyet izni ve lisans zorunluluğu: Platformlar Sermaye Piyasası Kurulundan izin almak durumundadır.
• Yatırımcının korunmasına ilişkin yükümlülükler ve denetim mekanizması.

Kullanıcı açısından ne değişti?

• Platform seçerken yetki durumunu kontrol edin. Yetkisiz platformlarla çalışmak, uyuşmazlık hâlinde başvuru imkânlarınızı zayıflatır.
• Aklama ile mücadele mevzuatı bakımından kripto varlık hizmet sağlayıcıları yükümlü kabul edilmiştir; kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri işler.
• Ödeme yasağı devam eder. Lisanslı platform üzerinden işlem yapmak, kripto ile ödeme yapılabileceği anlamına gelmez.

Sermaye piyasası çerçevesi için SPK Hukuku rehberimiz başvurulabilir.

Sık Sorulan Somut Durumlar

• Maaş kripto ile ödenebilir mi? Ücretin kripto varlıkla ödenmesi, ödeme yasağı bakımından sorunludur. Ayrıca iş hukuku, ücretin ödenme biçimine ilişkin kendi kurallarını içerir.
• Kira kripto ile ödenebilir mi? Kira bedelinin kripto ile ödenmesi de bir ödeme işlemidir ve yasak kapsamında değerlendirilir. Sözleşmede böyle bir kayıt bulunması, hukuka aykırılığı gidermez — Sözleşme Hukuku Rehberimiz.
• İşletmem kripto kabul edebilir mi? Hayır. «Kriptoyla ödeme kabul edilir» ilanı vermek dahi ödemede kullanıma yönelik hizmet sunulması olarak değerlendirilebilir.
• Yurt dışındaki bir siteye kripto ile ödeme yaparsam? Düzenleme kişilere yönelik ödeme yasağı öngördüğünden, işlemin yurt dışı unsuru taşıması tek başına yasağı ortadan kaldırmaz.
• Borcumu kripto ile ödeyip kurtulabilir miyim? Ödemenin geçerliliği ve borcun sona erip ermediği ayrı bir tartışmadır; alacaklı kabul etmek zorunda değildir.
• Vergi durumu ne? Kripto varlık kazançlarının vergilendirilmesine ilişkin özel düzenleme uzun süredir gündemdedir; güncel durumun işlem tarihine göre teyit edilmesi gerekir — Vergi Hukuku Rehberimiz.

Yaptırım ve Uyuşmazlık Boyutu

Kurumsal yaptırım: Yasak, esas olarak ödeme hizmeti sağlayıcıları ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarına yönelik yükümlülükler getirir. Bu kuruluşlar bakımından düzenleyici otoritenin idari yaptırım yetkisi bulunur.

Bireysel işlemler bakımından: Kripto ile yapılan bir ödemenin hukukî sonuçları tartışmalıdır. Uyuşmazlık çıktığında karşılaşılan tipik sorunlar:

• Borcun sona erip ermediği ve ödemenin geçerliliği.
• İadenin nasıl yapılacağı — kripto olarak mı, para olarak mı; hangi tarihteki değer üzerinden?
• İspat sorunu: Cüzdan adresleri ile kişiler arasındaki bağın kurulması.

Dolandırıcılık boyutu ayrıdır ve yaygındır: «Yatırım» vaadiyle kripto transferi istenen senaryolar bağımsız bir suç konusudur — sahte yatırım ve kripto vaadiyle dolandırıcılık, internetten ve telefonla dolandırıcılık ve nitelendirme ölçütleri için hile ölçütü ve nitelendirme. Şikâyet yapısı için şikâyet dilekçesi örneğimiz.

Hesabınızdan izinsiz çıkış olmuşsa bankaya karşı yürütülecek ayrı bir hat vardır — oltalama mağduru ve bankanın sorumluluğu, izinsiz kart harcaması ve bankaların haksız kesintileri.

Kripto Varlıkların Diğer Hukuk Alanlarındaki Görünümü

Ödeme yasağı, kripto varlıkların malvarlığı değeri olma niteliğini ortadan kaldırmaz. Bu nedenle şu alanlarda gündeme gelirler:

• Boşanmada mal paylaşımı: Evlilik içinde edinilen kripto varlıklar tasfiyeye dâhil olabilir; tespit ve değerleme sorunları doğar — edinilmiş mallara katılma rejimi.
• Miras: Terekeye dâhil olurlar; erişim bilgilerinin bulunamaması pratikte en büyük sorundur — Miras Hukuku Rehberimiz.
• İcra ve haciz: Platformdaki bakiyeye yönelik takip yolları tartışılmaktadır — haczedilemeyen mallar.
• Tüketici uyuşmazlıkları: Platform hizmetinden kaynaklanan sorunlarda başvuru yolları için tüketici hakem heyeti başvurusu.

Pratik tavsiye: Cüzdan adresleri, platform hesap dökümleri ve işlem kayıtlarını düzenli olarak saklayın. Bu belgeler hem uyuşmazlıkta hem de miras ve tasfiye süreçlerinde belirleyicidir. Ceza boyutu için Ceza Hukuku Rehberimiz başvurulabilir.

Yönetmeliğin Tam Çerçevesi: Altı Madde

Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 16.04.2021 tarihli ve 31456 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 30.04.2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir (m.5). Yönetmelik yalnızca altı maddeden oluşur; dayanağı Merkez Bankası Kanunu m.4 ile 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un 12. ve 18. maddeleridir (m.2). Kısa olmasına rağmen üç ayrı yasak içerir: kripto varlıkların ödemelerde kullanılmaması, ödeme hizmeti sağlayıcılarının kripto varlığa dayalı iş modeli geliştirmemesi ve ödeme ile elektronik para kuruluşlarının kripto platformlarına fon aktarımında aracılık etmemesi.

İki Tanım: Yönetmelik ve Sermaye Piyasası Kanunu

Yönetmelik kripto varlığı, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıklar olarak tanımlar (m.3/1). 2024 yılında 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen tanım ise kripto varlığı, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklar olarak tanımlar (SPKn m.3). Yönetmeliğin tanımı, ödeme hukukundaki diğer araçlarla karışmaması için olumsuz unsurlar içerir; Kanunun tanımı ise değer veya hak ifade etme özelliğini öne çıkarır. Sonuç olarak aynı varlık, alım satım ve saklama hizmetleri yönünden SPK’nın, ödemede kullanım yönünden ise Merkez Bankası düzenlemesinin kapsamına girer. Bu iki düzenleme birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır: Lisanslı bir platformda kripto varlık almak Sermaye Piyasası Kanunu’na uygun olabilir, ancak aynı varlığı bir mal veya hizmet bedeli olarak kullanmak Yönetmeliğe aykırı olmaya devam eder. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşterileriyle yaptığı sözleşmelerin asgari içeriği ise Kurulca belirlenebilir ve bu sözleşmelerde hizmet sağlayıcının müşterisine karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan şartlar geçersizdir (SPKn m.35/C-1).

Yasağın Muhatapları: Kim Neyi Yapamaz?

Yönetmeliğin en sık yanlış anlaşılan yönü, yasakların muhataplarıdır. Kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı kullanılamayacağı kuralı genel olarak ifade edilmiştir (m.3/2) ve ödemelerde kullanılmasına yönelik hizmet sunulması da yasaktır (m.3/3). İş modeli yasağı ise ödeme hizmeti sağlayıcılarına yöneliktir; bunlar ödeme hizmetlerinde ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı kullanılacağı iş modelleri geliştiremez ve bu tür iş modellerine hizmet sunamaz (m.4/1). Platformlara fon aktarımında aracılık yasağı ise yalnızca ödeme ve elektronik para kuruluşlarına yöneliktir (m.4/2). Bu ayrım uygulamada önemli bir sonuç doğurur: Maddede bankalar sayılmadığından, yatırımcıların banka hesaplarından kripto varlık platformlarına Türk lirası gönderip çekmesi bu hükmün kapsamında değildir; buna karşılık ödeme veya elektronik para kuruluşu üzerinden platformlara para gönderilmesi yasak kapsamındadır.

Kripto ile Ödeme Kararlaştırılan Sözleşmeler

Borçlar Kanunu’na göre konusu para olan borç ülke parasıyla ödenir; başka bir para birimiyle ödeme kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme kaydı yoksa borç ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parasıyla da ödenebilir (TBK m.99). Kripto varlık ise Yönetmelikteki tanım gereği itibari para, kaydi para veya elektronik para değildir (TCMB Yön. m.3/1); bu nedenle bir sözleşmede bedelin kripto varlıkla ödenmesinin kararlaştırılması, para borcu kurallarıyla değil, ödeme yasağıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kanunun emredici hükümlerine veya kamu düzenine aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür; ancak sözleşmenin bir kısmının hükümsüzlüğü, bu kısım olmadan sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılmadıkça diğer hükümleri etkilemez (TBK m.27). Uygulamada en güvenli yol, bedelin Türk lirası olarak belirlenmesi ve ödemenin ülke parasıyla yapılmasıdır. Ülke parası dışında bir para birimiyle belirlenen borçlarda bile Kanun, aynen ödeme kaydı bulunmadıkça ülke parasıyla ödeme imkânını tanır ve borç ödeme gününde ödenmezse alacaklıya vade veya fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk lirası talep etme hakkı verir (TBK m.99). Bu kurallar, bedeli kripto varlık cinsinden belirlenmiş ancak Türk lirası ile ödenmesi kararlaştırılmış sözleşmelerde de rayiç hesabının nasıl yapılacağının sözleşmede açıkça gösterilmesini gerektirir.

Bir mal karşılığında kripto varlık verilmesinin ödeme mi yoksa mal değişimi mi olduğu da tartışılabilir. Mal değişim sözleşmesi, taraflardan her birinin bir veya birden çok şeyin zilyetlik ve mülkiyetini diğerine devretmeyi üstlendiği sözleşmedir ve satış hükümleri buna da uygulanır (TBK m.282-283). Kanundaki tanım zilyetlik ve mülkiyeti devredilebilen bir “şey”den söz ettiğinden, gayri maddi bir varlık olan kripto varlığın bu kavrama girip girmediği ayrıca değerlendirilmelidir. İşlemin fiilen bir ödeme aracı işlevi görmesi, Yönetmelikteki “dolaylı kullanım” yasağı yönünden risk oluşturur.

Yönetmeliğe Aykırılığın Yaptırımı: 6493 Sayılı Kanun

Yönetmelik, 6493 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarıldığından, ödeme hizmeti sağlayıcılarının Yönetmeliğe aykırılığı bu Kanundaki yaptırım rejimine tabidir. Kanunda ve Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenlemelerde yer alan ve ayrı bir cezai yaptırım öngörülmeyen hususlara aykırı davranan sistem işleticileri ve ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösteren tüzel kişiler hakkında Merkez Bankası Yönetim Komitesince Kanun metnine göre kırk bin liradan dokuz yüz bin liraya kadar idari para cezası verilir; menfaat temin edilmiş veya zarara yol açılmışsa ceza bunun iki katından az olamaz (6493 s.K. m.27/1). Aynı kabahatin karar verilinceye kadar birden çok işlenmesi hâlinde tek ceza verilir ve iki kat artırılır; menfaat veya zarar varsa ceza bunun üç katından az olamaz (m.27/1). Ceza, savunma alındıktan sonra verilir; savunma istem yazısının tebliğinden itibaren bir ay içinde savunma verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır (m.27/3). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir (m.27/4-5). İzin almadan ödeme kuruluşu veya elektronik para kuruluşu gibi faaliyet göstermek ise bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası gerektiren ayrı bir suçtur (m.28/1). Kripto varlıklarla ödeme hizmeti sunan izinsiz yapılar bu nedenle hem ödeme hukuku hem de sermaye piyasası hukuku yönünden cezai risk altındadır.

Kripto Kabul Eden İşletme İzinsiz Hizmet Sağlayıcıya Dönüşebilir mi?

Kripto varlıkla ödeme almak isteyen bir işletmenin, müşterilerine kripto varlık alım satımı, saklaması veya transferi gibi hizmetler sunmaya başlaması, ödeme yasağının ötesinde sermaye piyasası mevzuatı yönünden de sonuç doğurur. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulması ve faaliyete başlaması Kurul iznine bağlıdır (SPKn m.35/B-1). Platform, kripto varlık alım satımı, ilk satış veya dağıtım, takas, transfer ve bunların gerektirdiği saklama işlemlerinden bir veya daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluş olarak tanımlanır (SPKn m.3). İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası gerektiren bir suçtur (m.109/A-1). Bu nedenle bir işletmenin kasasında müşteriler adına kripto varlık tutması veya müşteriler arasında kripto varlık transferine aracılık etmesi, ödeme yasağından bağımsız olarak ağır bir ceza riski taşır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının lisans şartları bu rehberimizde, izinsiz platform işletmenin cezası ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Maaş ve Prim Kripto Varlıkla Ödenebilir mi?

Bazı yazılım ve teknoloji şirketleri, çalışanlarına maaşın bir kısmını kripto varlık olarak ödemeyi teklif eder. İş Kanunu’na göre ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır; ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir (İş K. m.32/1-2). Yabancı para olarak kararlaştırılan ücret de ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenebilir (m.32/2). Kripto varlık, Yönetmelikteki tanım gereği itibari para, kaydi para veya elektronik para olmadığından (TCMB Yön. m.3/1), ücretin kripto varlıkla ödenmesi hem İş Kanunu’ndaki para ile ödeme kuralına hem de ödemede kullanım yasağına aykırılık riski taşır. Bu nedenle ücretin Türk lirası olarak belirlenip ödenmesi, çalışanın isterse bu parayla lisanslı bir platformda kripto varlık alması hukuken güvenli yoldur.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: E-ticaret sitesinde kripto ile ödeme. Bir çevrim içi mağaza, ürün bedellerini kripto varlıkla da kabul etmeye karar verir. Kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı kullanılması yasak olduğundan bu uygulama Yönetmeliğe aykırıdır (m.3/2). Mağazanın ödeme kuruluşu da bu işleme aracılık eden bir iş modeli geliştiremez (m.4/1).

Senaryo 2: Kira bedelinin kripto ile ödenmesi. Ev sahibi ile kiracı, kira bedelinin her ay belirli miktarda kripto varlıkla ödenmesini kararlaştırır. Bedelin ödemede kripto varlıkla ifası Yönetmelik yönünden risklidir; sözleşmede bedelin Türk lirası olarak belirlenmesi ve ödemenin ülke parasıyla yapılması gerekir (TBK m.99). Kira bedeline ilişkin hükmün geçersiz sayılması hâlinde sözleşmenin diğer hükümleri kural olarak geçerliliğini korur (TBK m.27).

Senaryo 3: Ödeme kuruluşu üzerinden platforma para yatırma. Bir yatırımcı, elektronik para kuruluşundaki bakiyesinden bir kripto varlık platformuna para göndermek ister. Ödeme ve elektronik para kuruluşları platformlara fon aktarımına aracılık edemediğinden işlem gerçekleştirilemez (m.4/2); aynı aktarım banka hesabından yapılabilir.

Senaryo 4: Kripto varlık karşılığında ikinci el araç. İki kişi, bir otomobilin belirli miktarda kripto varlık karşılığında devredilmesinde anlaşır. İşlem bir ödeme olarak nitelendirilirse Yönetmelikteki yasak kapsamına girer (m.3/2); taraflar bunu mal değişimi olarak kurgulasa bile, kripto varlığın Kanundaki “şey” kavramına girip girmediği tartışmalı olduğundan işlemin fiilen ödeme aracı işlevi görmesi risk oluşturur (TBK m.282). Ayrıca araç satışlarına ilişkin özel şekil kuralları ayrıca uygulanır.

Senaryo 5: Yazılım şirketinde kripto prim. Bir teknoloji şirketi, çalışanlarına yıl sonu primini kripto varlık olarak ödemeyi planlar. Prim de ücret niteliğinde bir istihkak olduğundan kural olarak Türk parası ile ödenmelidir (İş K. m.32/2). Şirketin kendisi çalışanlar adına kripto varlık tutar veya transfer ederse, ayrıca izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı riski doğabilir (SPKn m.109/A).

Uyum Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de kripto para almak yasak mı?

Hayır. Yönetmelik kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasını yasaklar (TCMB Yön. m.3/2); kripto varlıkların lisanslı platformlarda alınıp satılması ve saklanması Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki izin rejimine tabidir (SPKn m.35/B).

Bankadan kripto borsasına para gönderebilir miyim?

Yönetmelikteki fon aktarımı yasağı yalnızca ödeme ve elektronik para kuruluşlarına yöneliktir (TCMB Yön. m.4/2); bankalar bu hükümde sayılmamıştır.

Kripto ile ödeme kararlaştırılan sözleşme geçersiz mi?

Ödeme hükmü Yönetmelik yönünden risklidir; hükümsüz sayılan kısım, bu kısım olmadan sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılmadıkça diğer hükümleri etkilemez (TBK m.27).

Yönetmeliğe aykırı davranan ödeme kuruluşuna ne ceza verilir?

Merkez Bankasınca Kanun metnine göre 40.000 TL’den 900.000 TL’ye kadar idari para cezası verilir; menfaat veya zarar varsa ceza bunun en az iki katıdır (6493 s.K. m.27/1).

İzinsiz şekilde kripto ile ödeme hizmeti sunmak suç mu?

İzin almadan ödeme veya elektronik para kuruluşu gibi faaliyet göstermek bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektiren suçtur (6493 s.K. m.28/1); kripto varlık alım satım veya saklama hizmeti de sunuluyorsa izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçu gündeme gelir (SPKn m.109/A).

Maaşımı kripto olarak alabilir miyim?

Ücret kural olarak Türk parası ile ödenir (İş K. m.32/2) ve kripto varlıklar ödemelerde kullanılamaz (TCMB Yön. m.3/2); güvenli yol, ücretin Türk lirası olarak ödenmesidir.

Lisanslı bir platformdan aldığım kriptoyu alışverişte kullanabilir miyim?

Hayır. Platformun lisanslı olması alım satım ve saklama hizmetinin hukuka uygunluğunu gösterir; kripto varlığın mal veya hizmet bedeli olarak kullanılması ise Yönetmelik uyarınca yasaktır (TCMB Yön. m.3/2).

Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi?

30 Nisan 2021’de yürürlüğe girdi (TCMB Yön. m.5).

Türkiye’de kripto para yasak mı?

Kripto varlıkların alınması, satılması ve saklanması yasak değildir. Yasak olan, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılmasıdır.

Yasağın dayanağı nedir?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan ve 30 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe giren Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliktir.

“Dolaylı kullanım” ne demek?

Ödemenin görünürde para birimiyle yapılıp arka planda kripto ile netleştirilmesi, kriptonun anında bozdurularak satıcıya aktarılması veya kripto bakiyeye bağlı harcama imkânı veren kurgular bu kapsamda değerlendirilebilir.

İşletmem kripto ile ödeme kabul edebilir mi?

Hayır. Kripto varlıklar ödemelerde kullanılamaz ve bu yönde hizmet sunulamaz. “Kriptoyla ödeme kabul edilir” ilanı vermek dahi ödemede kullanıma yönelik hizmet olarak değerlendirilebilir.

Madem yasak, bankadan platforma nasıl para gönderebiliyorum?

Yönetmelikte iki ayrı muhatap grubu vardır. Kripto platformlarına fon aktarımına aracılık yasağının muhatabı ödeme ve elektronik para kuruluşlarıdır. Öğretide bankaların ödeme kuruluşu tanımına girmediği ve bu nedenle aktarımların tamamının engellenmediği değerlendirilmektedir.

Kripto varlık tanımına ne girmiyor?

İtibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları tanım dışında tutulmuştur. Bu kategorilere giren dijital varlıklar kendi rejimlerine tabidir.

7518 sayılı Kanun ne getirdi?

Sermaye Piyasası Kanununda yapılan değişiklikle kripto varlığın yasal tanımı yapıldı, kripto varlık hizmet sağlayıcıları için faaliyet izni ve lisans zorunluluğu ile yatırımcının korunmasına ilişkin yükümlülükler getirildi. Ödeme yasağı ise yürürlükte kalmaya devam etti.

Kira veya maaş kripto ile ödenebilir mi?

İkisi de ödeme işlemidir ve yasak kapsamında değerlendirilir. Sözleşmede böyle bir kayıt bulunması hukuka aykırılığı gidermez.

Kripto varlıklar boşanma ve mirasta dikkate alınır mı?

Ödeme yasağı, kripto varlıkların malvarlığı değeri olma niteliğini ortadan kaldırmaz. Evlilik içinde edinilenler tasfiyeye dâhil olabilir ve terekeye girerler; pratikte asıl sorun tespit, değerleme ve erişim bilgilerine ulaşmadır.