İnternetten Aldığım Üründen Vazgeçtim – Cayma Hakkım Var mı?

On dört gün — ama bilgilendirilmediyseniz çok daha uzun

Mesafeli sözleşmelerde tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Satıcının “satış kesinleşti” ya da “kampanyalı ürün iade edilmez” savunması bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Süre ne zaman başlar?

• Mal satışında — tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün.
• Ayrı ayrı teslim edilen mallarda — son malın teslim alındığı gün.
• Birden fazla parçadan oluşan mallarda — son parçanın teslim alındığı gün.
• Hizmet sözleşmelerinde — sözleşmenin kurulduğu gün.

Ön bilgilendirme yapılmamışsa süre uzar. Bu, en az bilinen ve en güçlü koruma noktasıdır. Satıcı cayma hakkı konusunda usulüne uygun bilgilendirme yapmamışsa tüketici on dört günlük süreye bağlı kalmaz. Satıcı bilgilendirmeyi sonradan yaparsa on dört günlük süre o tarihten işlemeye başlar. Buna karşılık satıcı, on dört günlük sürenin bitiminden itibaren bir yıl içinde bilgilendirme yapmazsa cayma hakkı bu bir yılın sonunda sona erer.

Yani teslimden aylar sonra bile cayma mümkün olabilir — yeter ki ön bilgilendirme yükümlülüğü yerine getirilmemiş olsun. Sipariş sayfasındaki ve e-posta teyidindeki bilgilendirme metnini saklamak bu nedenle önemlidir.

Ürünü kullanmış olmak hakkı düşürmez

Satıcıların en sık ileri sürdüğü ikinci savunma “ürün kullanılmış, iade alamayız” biçimindedir. Bu da hukuken doğru değildir.

Cayma hakkı süresi içinde malın kullanılmasına yasal bir engel yoktur. Yönetmelikteki istisnalar dışında, kullanılmış mallar için de cayma hakkı kullanılabilir. Dahası tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.

Bir ürünü denemek, kutusundan çıkarmak, giymek ya da çalıştırmak — malın niteliğini ve işleyişini anlamak için gereken ölçüde — cayma hakkını ortadan kaldırmaz. Sorumluluk yalnızca bu ölçünün aşıldığı, malın değerini düşüren kullanımlar bakımından doğar.

Cayma hakkının bulunmadığı hâller sınırlı sayıdadır. Yönetmeliğin 15. maddesinde sayılan başlıca istisnalar şunlardır:

• Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcının kontrolünde olmayan mallar,
• Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan kişiye özel mallar,
• Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
• Tesliminden sonra ambalajı açılmış kozmetik ve kişisel bakım ürünleri ile sağlık ve hijyen bakımından iadeye uygun olmayanlar,
• Tesliminden sonra ambalajı açılmış ses veya görüntü kayıtları ile bilgisayar sarf malzemeleri ve yazılımlar,
• Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışındaki süreli yayınlar,
• Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar,
• Tüketicinin onayıyla cayma süresi dolmadan ifasına başlanan hizmetler.

Kampanyalı, indirimli ya da “son ürün” olması istisna değildir. Bu tür kayıtlar cayma hakkını sınırlandıramaz; tüketici aleyhine düzenlemeler haksız şart olarak değerlendirilir.

Süreler ve 2026 değişikliği: iade masrafı

Malı geri gönderme süresi on dört gündür. Bu süre, 23 Ağustos 2022 tarihli ve 31932 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Değişiklik Yönetmeliği ile on günden on dört güne çıkarılmıştır. İnternette hâlâ “on gün” diyen çok sayıda kaynak bulunmaktadır; bu bilgi güncel değildir.

Satıcının iade yükümlülüğü de on dört gündür ve başlangıcı hangi taşıyıcının kullanıldığına göre değişir:

• Ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıyla iade edilmişse — süre, malın o taşıyıcıya teslim edildiği tarihten başlar.
• Başka bir taşıyıcıyla iade edilmişse — süre, malın satıcıya ulaştığı tarihten başlar.

İade tek seferde ve masrafsız yapılmalıdır. Satıcı, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun biçimde, tüketiciye herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeden tek seferde iade yapmak zorundadır. Ayrıca varsa malın tüketiciye teslim masrafları da iade kapsamındadır.

İade masrafında önemli bir gelişme: Yönetmelikte yapılan düzenlemeyle, satıcının iade için belirttiği taşıyıcı aracılığıyla gönderim yapılması hâlinde tüketicinin iade masraflarından sorumlu tutulamayacağı; ön bilgilendirmede taşıyıcının bildirilmediği durumlarda ise iade masrafına ilişkin tüketiciden bir bedel talep edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak biçimde yapılandırılmıştır.

Ayıplı mal her hâlde istisnadır: tüketiciye teslim edilen mal ayıplıysa, tüketici iadeye ilişkin masraflardan hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Platform da sorumlu: aracı hizmet sağlayıcı

Bu, e-ticaret mağdurları için en pratik yeniliktir. Satıcı ortadan kaybolduğunda ya da iadeyi yapmadığında muhatapsız kalmazsınız.

Platform üzerinden kurulan ve bedelin tahsiline aracılık edilen mesafeli sözleşmelerde, aracı hizmet sağlayıcı — teslim sonrası bedelin satıcıya aktarıldığı durum hariç olmak üzere — ödemelerin tüketiciye iade edilmesinden satıcı ile birlikte müteselsilen sorumludur.

Yani pazaryeri üzerinden alışveriş yaptıysanız ve bedel henüz satıcıya aktarılmamışsa, iade talebinizi doğrudan platforma yöneltebilirsiniz. Platform “biz aracıyız, satıcıyla görüşün” diyerek sorumluluktan kurtulamaz.

Ayrıca sistem kurma yükümlülüğü vardır. Satıcı ve sağlayıcının cayma hakkının kullanılabilmesi için gerekli sistemi kurma zorunluluğu, aracı hizmet sağlayıcılar bakımından da öngörülmüştür. “Sitede iade butonu yok” ya da “iade talebi oluşturulamıyor” gibi durumlar bu yükümlülüğün ihlalidir.

Cayma bildiriminin şekli serbesttir. Bildirim e-posta, faks, posta ya da platformun kendi sistemi üzerinden yapılabilir. Önemli olan, bildirimin süresi içinde yöneltildiğinin ispatlanabilmesidir; bu nedenle gönderim kaydının saklanması gerekir.

Yapılacaklar:

1. Cayma bildirimini yazılı yapın ve tarihini belgeleyin — ekran görüntüsü, e-posta, gönderi kaydı.
2. Ön bilgilendirme metnini saklayın. Cayma hakkı, süresi ve usulü hakkında bilgilendirme yapılmamışsa süre uzar.
3. Satıcının belirttiği taşıyıcıyla gönderin — masraf ve süre bakımından lehinizedir.
4. On dört gün içinde malı gönderin ve kargo fişini saklayın.
5. İade yapılmazsa uyuşmazlık bedeline göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurun; hakem heyeti başvurusu ücretsizdir ve parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden başvurudan önce kontrol edilmelidir.