Hastanede düşme ve bası yarası dosyalarının ortak özelliği tek bir cümlede toplanır: riski bilinir, önlemi de bilinir. Uzun süre yatan, bilinci kapalı veya hareket edemeyen hastada bası yarası gelişebileceği önceden bilinir; alınması gereken önlem de bellidir. Aynı şekilde hastanın düşme riski, kabulde uygulanan bir ölçekle ölçülebilir ve risk düzeyine göre alınacak önlemler yazılı düzenlemelerde tanımlıdır. Bu nedenle bu tablolar, öngörülemez bir talihsizlik değil; büyük ölçüde önlenebilir sayılır — ve dosya buradan kurulur.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 50 rehber tek sayfada.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Hastanede düştünüz ya da yara mı oluştu? Kayıtlar konuşur.
Düşme: Beş Adımlı Yazılı Düzen
Kalite standartları çerçevesinde düşmelerin önlenmesine yönelik bir uygulama düzeni öngörülür. İlk iki adım dosyada doğrudan denetlenir:
- Yazılı düzenleme hazırlanması — kuruma özgü düşme risk faktörlerini, riskin değerlendirilme yöntemini ve risk düzeyine göre alınması gereken önlemleri içermelidir,
- Yatan hastanın bölüme kabulünde düşme riski yönünden değerlendirilmesi ve bu değerlendirmenin hastanenin belirlediği bir ölçekle yapılması.
Uygulamada risk değerlendirmesi için yetişkinlerde ve çocuklarda ayrı ölçekler kullanılır; değerlendirme sonucu hemşirelik formuna işlenir. Değerlendirmenin ayrıca periyodik olarak tekrarlanması öngörülür.
📌 Düşmelerin önlenmesinde birinci sorumlu bellidir
Kurumsal düzenlemelerde açıkça belirtilir: düşmelerin önlenmesinde birincil sorumlu, bölümde hastaya yirmi dört saat bakım veren hemşiredir.
Bu, sorumluluğu tek kişiye yüklemek anlamına gelmez; ancak dosyada hemşirelik kayıtlarının merkezî önemini gösterir. Aranacak olanlar:
• Kabulde yapılan risk değerlendirmesi ve puanı,
• Risk düzeyine göre alınan önlemler,
• Değerlendirmenin tekrarlanıp tekrarlanmadığı,
• Nöbet teslimlerinde riskli hastanın devredilip devredilmediği.
Risk Faktörleri: Üç Grup
| Grup | İçeriği |
|---|---|
| Çevresel | Islak ve kaygan zemin, dağınık oda, yetersiz aydınlatma, serbest kablolar, arızalı ekipman, yatağın yüksek pozisyonda bırakılması |
| Hastaya bağlı | Yaş, tansiyon ve şeker hastalığı, dolaşım ile sindirim sistemi hastalıkları, felç, nörolojik hastalıklar, ruhsal durum |
| Bakım ekipmanı | Damar yolu, solunum cihazı, kalıcı sonda, dren, göğüs tüpü, kalp pili gibi bağlantılar |
⚠️ Riskli ilaç listesi dosyada doğrudan kullanılır
Düşme riskini artıran ilaç grupları kurumsal düzenlemelerde sayılmıştır:
Ruhsal durumu etkileyen ilaçlar, uyku ve sakinleştirici ilaçlar, güçlü ağrı kesiciler, kan sulandırıcılar, idrar söktürücüler ve bağırsak çalıştırıcılar, şeker düşürücüler, kalp ve tansiyon ilaçları.
Bunun dosyadaki karşılığı nettir: hasta bu ilaçlardan birini alıyorsa, düşme riski önceden bilinebilir nitelikteydi. Tedavi çizelgesiyle risk değerlendirme formu yan yana konur: ilaç verilmiş ama risk değerlendirmesi yapılmamışsa, öngörülebilir bir risk gözetilmemiştir.
Kan sulandırıcı kullanan hastada düşme, ayrıca zararın ağırlaşması bakımından da önem taşır.
Alınması Gereken Önlemler
Hastaneler düşme riskini değerlendirmek ve buna göre önlem almakla yükümlüdür. Beklenen önlemler arasında şunlar sayılır:
- Risk skorlaması yapılması,
- Yatak korkuluklarının kullanılması,
- Çağrı zilinin hastanın erişebileceği yerde bulunması,
- Refakat düzeninin sağlanması,
- Islak zemin uyarılarının konulması,
- Sakinleştirici etki altındaki hastanın yalnız bırakılmaması,
- Riskli hastanın işaretlenmesi ve nöbet teslimlerinde bildirilmesi,
- Transferde en az bir sağlık personelinin bulunması,
- Bozuk yatak ve taşıma araçlarının kullanımdan kaldırılması,
- Hasta ve yakınlarının bilgilendirilmesi.
En riskli anlar da bellidir: ameliyat sonrası ilk kalkışlar ve yaşlı hastalar. Bu anlarda yalnız bırakılan hastada, riskin öngörülebilirliği tartışmasızdır.
Olay Bildirimi: İki Yönlü Belge
⚖️ Tutulmaması kuruluş aleyhine değerlendirilebilir
Düşme gerçekleştiğinde tutulması gereken olay bildirimi, hem kalite sisteminin hem de hukuki incelemenin belgesidir. Ve kritik olan şudur: tutulmaması kuruluş aleyhine değerlendirilebilir.
Bu, dosyada iki ayrı soru doğurur:
• Olay bildirimi düzenlenmiş mi; içeriği ne?
• Düzenlenmemişse, olayın hiç kayda geçmemesi nasıl açıklanmaktadır?
Bildirimde yer alması beklenenler: olayın saati, yeri, hastanın o andaki durumu, düşme öncesindeki risk düzeyi, alınmış önlemler ve sonrasında yapılan değerlendirme.
Bu belge istenmeden dosya kurulmuş sayılmaz.
Bası Yarası: Önlem de Bellidir
Uzun süre yatan, bilinci kapalı veya hareket edemeyen hastalarda bası yarası riski bilinir; önlemi de bilinir: düzenli pozisyon değişimi, uygun yatak, cilt bakımı ve beslenme takibi.
Bu nedenle dosyanın merkezinde tek bir belge durur:
| Belge | Ne gösterir |
|---|---|
| Pozisyon değişim çizelgesi | Değişimlerin hangi aralıklarla yapıldığı |
| Cilt değerlendirme kayıtları | Yaranın ne zaman fark edildiği |
| Yara evrelemesi | Tablonun ilerleyip ilerlemediği |
| Yatak ve destek yüzeyi | Uygun donanım sağlanmış mı |
| Beslenme takibi | İyileşmeyi etkileyen yönetim |
| Yara bakımı kayıtları | Uygulanan tedavi ve sıklığı |
Değerlendirme ölçütü açıktır: pozisyon çizelgeleri tutulmamışsa veya yara evreleri ilerlemişse, bakım standardının ihlali tartışılır.
Ayrıca ilerlemiş yaralar ek ameliyatlara ve enfeksiyon riskine yol açarak zararı büyütür; bu nedenle zarar yalnızca yaranın kendisiyle sınırlı kalmaz.
Belirleyici Soru: Yatışta Var mıydı?
Bası yarası dosyalarında ilk teknik soru şudur: yara hastaneye yatışta mevcut muydu, yoksa yatış sırasında mı gelişti?
Bu ayrım, hastane enfeksiyonu dosyalarındaki mantıkla aynıdır. Cevap için gereken belge de bellidir: yatış anında yapılan cilt değerlendirmesi. Böyle bir kayıt yoksa, yaranın önceden bulunduğu savunması dayanaksız kalır.
Kurumsal sorumluluğun genel çerçevesi için: hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi.
Yoğun Bakım Dosyalarıyla İç İçe
Bu konu, yoğun bakım dosyalarıyla iç içe geçer. Uzun süreli yatışlarda düşme, bası yarası ve enfeksiyon başlıkları çoğu zaman aynı dosyada bulunur ve zararı birlikte büyütür.
Bu nedenle talep kurulurken üç başlık birlikte değerlendirilmeli; kusur oranı da buna göre istenmelidir. Hesabın kurulması için: malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır?
Dilekçe Örneği 1 — Bakım Kayıtlarının Celbi
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İdare Mahkemesi / Tüketici Mahkemesi)
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Bakım kayıtlarının celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil …/…/20… – …/…/20… tarihleri arasında [hastane / servis]‘de yatarak tedavi görmüş; bu süreçte [düşme / bası yarası] meydana gelmiştir.
2. CELBİ İSTENEN KAYITLAR.
a) Risk değerlendirmesi
i. Kabulde yapılan düşme riski değerlendirme formu; kullanılan ölçek, puan ve tarih ile saat,
ii. Değerlendirmenin tekrarlanıp tekrarlanmadığı ve tekrar tarihleri,
iii. Kabulde yapılan cilt değerlendirmesi ve bulguları,
iv. Bası yarası riski değerlendirmesi ve tekrarları,
v. Kurumun düşme ve bası yarası önlenmesine ilişkin yazılı düzenlemeleri.
b) Alınan önlemler
vi. Risk düzeyine göre alınan önlemlerin kaydı,
vii. Riskli hasta olarak işaretlenip işaretlenmediği,
viii. Nöbet teslim kayıtlarında riskin devredildiğine dair ibare,
ix. Refakatçi bulunup bulunmadığı,
x. Hasta ve yakınlarına yapılan bilgilendirmeye ilişkin kayıt.
c) Bakım kayıtları
xi. Pozisyon değişim çizelgeleri — tüm dönem ve saatleriyle,
xii. Cilt bakımı ve yara bakımı kayıtları,
xiii. Beslenme takibi kayıtları,
xiv. Kullanılan yatak ve destek yüzeyine ilişkin kayıt,
xv. Hemşire gözlem notlarının tamamı — saatleriyle.
d) Olay
xvi. Olay bildirim formu; düzenlenmemişse bu hususun bildirilmesi,
xvii. Olayın saati ve yeri,
xviii. Olay sonrası yapılan değerlendirme ve tetkikler ile saatleri,
xix. Yara ilk fark edildiğinde evresi ve sonraki evreleme kayıtları,
xx. Varsa ilgili alandaki kamera kayıtlarının muhafazası.
e) Kurumsal
xxi. Olay tarihindeki nöbet listesi ve serviste görevli personel sayısı,
xxii. Servisteki hasta sayısı,
xxiii. Yatak, korkuluk ve çağrı zili gibi donanımın bakım kayıtları.
3. Kayıtların sisteme giriş saatlerine ilişkin log kayıtlarının ayrıca sorulmasını ve kamera kayıtlarının MUHAFAZASINA ivedilikle karar verilmesini talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda sayılan kayıtların CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişi Soruları
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Kusur iddialarımız ve bilirkişiye sorulmasını talep ettiğimiz hususlardır.
AÇIKLAMALAR:
1. TEMEL İDDİAMIZ. Bu tablolarda risk bilinir, önlem de bilinir. Müvekkilin durumu, riski önceden öngörülebilir kılmaktaydı; buna rağmen öngörülen önlemler alınmamıştır.
2. KUSUR İDDİALARIMIZ. (Dosyaya uygun olanlar seçilir)
a) Risk değerlendirmesi yapılmamıştır. Yatan hastanın bölüme kabulünde düşme riski yönünden ve belirlenen bir ölçekle değerlendirilmesi gerekirdi; dosyada bu forma rastlanmamaktadır.
b) Riskli ilaç kullanımı gözetilmemiştir. Müvekkil [uyku ilacı / sakinleştirici / kan sulandırıcı / idrar söktürücü / tansiyon ilacı] kullanmaktaydı. Bu ilaç grupları düşme riskini artıran etkenler arasında sayılmaktadır; buna rağmen risk değerlendirmesi yapılmamış veya önlem alınmamıştır. (Ek: tedavi çizelgesi)
c) Önlemler alınmamıştır. [Yatak korkulukları kaldırılmamış / çağrı zili erişilebilir değil / refakat düzeni sağlanmamış / ıslak zemin uyarısı konmamış].
d) Yalnız bırakılmıştır. Müvekkil, sakinleştirici etki altındayken (veya) ameliyat sonrası ilk kalkışında yalnız bırakılmıştır. Bu anlar en riskli anlar arasında sayılır.
e) Olay bildirimi düzenlenmemiştir. Düşme gerçekleştiğinde tutulması gereken olay bildirimi hem kalite sisteminin hem hukuki incelemenin belgesidir; tutulmaması kuruluş aleyhine değerlendirilmelidir.
f) Pozisyon değişimi yapılmamıştır. Bası yarası riski bilinen bir hastada düzenli pozisyon değişimi gerekirken, pozisyon çizelgesi tutulmamıştır (veya) çizelgede [ … ] saatlik boşluklar bulunmaktadır.
g) Yara ilerlemiştir. Yara ilk fark edildiğinde [evre] iken, sonrasında [evre]‘ye ilerlemiştir. Evrenin ilerlemesi bakım standardının ihlaline işaret eder.
h) Yatışta yara yoktu. Kabulde yapılan cilt değerlendirmesinde yara bulunmadığı kayıtlıdır (veya) kabulde cilt değerlendirmesi hiç yapılmamıştır; bu hâlde yaranın önceden bulunduğu savunması dayanaksızdır.
i) Personel yetersizdir. Olay tarihinde serviste görevli personel sayısı ile hasta sayısı arasındaki oran, gerekli gözetimin sağlanmasına elverişli değildir.
3. BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR.
i. Müvekkil risk grubunda mıydı; kullandığı ilaçlar riski artırır nitelikte miydi?
ii. Kabulde risk değerlendirmesi yapılmış mıdır; usulüne uygun mudur?
iii. Değerlendirme tekrarlanmalı mıydı; tekrarlanmış mıdır?
iv. Risk düzeyine göre alınması gereken önlemler nelerdir; alınmış mıdır?
v. Pozisyon değişimi hangi aralıklarla yapılmalıydı; çizelgeye göre yapılmış mıdır?
vi. Kullanılan yatak ve destek yüzeyi uygun mudur?
vii. Yara yatışta mevcut muydu, yatış sırasında mı gelişti?
viii. Yaranın evre ilerlemesi bakım standardının ihlaline işaret eder mi?
ix. Cilt ve beslenme takibi yeterli midir?
x. Olay bildirimi düzenlenmiş midir; düzenlenmemesi nasıl değerlendirilmelidir?
xi. Personel sayısı gerekli gözetimin sağlanmasına elverişli midir?
xii. Oluşan zarar önlenebilir nitelikte midir?
xiii. Kusur kimlerde ve hangi oranlardadır?
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıdaki hususların sevk yazısına AYNEN DERCİNE ve raporda AYRI AYRI CEVAPLANMASINA karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Dilekçe Örneği 3 — Kurum Tarafında Savunma
[ … ] MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: 20…/…… E.
DAVALI: [Hastane / İdare] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KONU: Davaya cevaplarımızdır.
AÇIKLAMALAR:
1. YAZILI DÜZENLEME MEVCUTTUR. Kurumumuzda düşme ve bası yarası riskinin önlenmesine ilişkin yazılı düzenleme bulunmakta olup risk faktörleri, değerlendirme yöntemi ve alınacak önlemler tanımlıdır. (Ek-1)
2. RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMIŞTIR.
a) Davacı, bölüme kabulünde belirlenen ölçekle düşme riski yönünden değerlendirilmiştir. (Ek-2)
b) Kabulde cilt değerlendirmesi yapılmış ve bulgular kayda geçirilmiştir. (Ek-3)
c) Değerlendirmeler periyodik olarak tekrarlanmıştır. (Ek-4)
3. ÖNLEMLER ALINMIŞTIR.
d) Risk düzeyine uygun önlemler uygulanmış ve kayda geçirilmiştir,
e) Davacı riskli hasta olarak işaretlenmiş ve nöbet teslimlerinde bildirilmiştir. (Ek-5)
f) Hasta ve yakınları bilgilendirilmiştir. (Ek-6)
g) Pozisyon değişimleri öngörülen aralıklarla yapılmış ve çizelgeye işlenmiştir. (Ek-7)
h) Uygun yatak ve destek yüzeyi sağlanmış, cilt bakımı ile beslenme takibi yürütülmüştür. (Ek-8)
4. OLAY USULÜNE UYGUN YÖNETİLMİŞTİR. Olay sonrasında olay bildirim formu düzenlenmiş, davacı gecikmeksizin değerlendirilmiş ve gerekli tetkikler yapılmıştır. (Ek-9)
5. DAVACI TARAFI. (Varsa) Davacı, kendisine ve refakatçisine yapılan uyarılara rağmen yardım almaksızın hareket etmiştir. (Ek-10: bilgilendirme belgesi ve tanık listesi)
6. Bası yarası bakımından; davacının [hareketsizlik / beslenme durumu / altta yatan hastalıkları] gibi etkenler yara gelişimini kolaylaştırmaktadır. Bu husus bilirkişi incelemesinde değerlendirilmelidir.
SONUÇ VE İSTEM: Davanın REDDİNE; aksi kanaatte kusur ve nedensellik oranları gözetilerek karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
Kontrol Listesi
- Kabulde düşme riski değerlendirmesi yapılmış mı?
- Kabulde cilt değerlendirmesi var mı?
- Değerlendirmeler tekrarlanmış mı?
- Tedavi çizelgesi ile risk formu yan yana konuldu mu?
- Risk düzeyine göre alınan önlemler kayıtlı mı?
- Nöbet teslim kayıtlarında risk devredilmiş mi?
- Pozisyon çizelgesi istendi mi; boşluk var mı?
- Yaranın ilk evresi ve sonraki evreleri belgelendi mi?
- Olay bildirim formu düzenlenmiş mi?
- Olay tarihindeki personel ve hasta sayısı soruldu mu?
Sık Yapılan Altı Hata
- Talihsizlik sayıp geçmek. Bu tablolarda risk bilinir, önlem de bilinir; bu nedenle önlenebilir sayılır.
- Risk formunu istememek. Kabulde ölçekle değerlendirme yapılması beklenir; yokluğu kusurdur.
- İlaç listesini gözden kaçırmak. Riskli ilaç kullanan hastada risk önceden öngörülebilirdi.
- Olay bildirimini sormamak. Tutulmaması kuruluş aleyhine değerlendirilebilir.
- Pozisyon çizelgesini atlamak. Bası yarası dosyasının merkezindeki belgedir.
- Yatış anını sormamak. Yaranın yatışta bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
Bakım Kusurunda İspat Külfetinin Yer Değiştirmesi
Düşme ve bası yarası dosyalarının hukuki değeri, ispat külfetinin nerede olduğundan gelir. Bu dosyalarda zarar, kurumun çalışma düzeniyle doğrudan bağlantılıdır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Adam çalıştıran | Adam çalıştıran, çalışanın işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür | TBK m.66/1 |
| Kurtuluş kanıtı | Seçim, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özenin gösterildiği ispat edilirse sorumluluk doğmaz | TBK m.66/2 |
| Organizasyon sorumluluğu | İşletmede adam çalıştıran, işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat etmedikçe, o işletmenin faaliyetleri dolayısıyla sebep olunan zararı gidermekle yükümlüdür | TBK m.66/3 |
| Çalışan aranmaz | Zarara belirli bir çalışanın yol açması gerekmez; işletme faaliyetinin sebep olması yeterlidir | |
| İfa yardımcısı | Borçlu, borcun ifasında yararlandığı kişilerin fiillerinden sorumludur ve kurtuluş kanıtı getiremez | TBK m.116 |
| Özen ölçütü | Benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır | TBK m.506/3 |
| Bedensel zarar | Tedavi giderleri, bakım gideri, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54 |
| Kamu hastanesi | Hizmet kusuru; dava öncesi idareye başvuru zorunludur | 2577 s.K. m.13 |
Üçüncü ve dördüncü satırlar, bu dosyaların hukuki omurgasını oluşturur: hastanın hangi hemşirenin nöbetinde düştüğünü ya da pozisyon değişiminin kim tarafından atlandığını ortaya koyması gerekmez. Zararın kurumun faaliyeti sırasında doğduğu gösterildiğinde, düzenin elverişliliğini ispat külfeti kuruma geçer.
Kurtuluş kanıtı, yazılı bakım düzeninden ibarettir. Düşme risk değerlendirme formları, risk skoruna göre alınan önlem kayıtları, yatak korkuluğu ve refakatçi bildirimleri, pozisyon değiştirme çizelgeleri, basınç azaltıcı yüzey kullanımı ve cilt bütünlüğü değerlendirme kayıtları; düzenin kurulduğunu ve işlediğini gösteren belgelerdir. Bu kayıtlar dosyaya getirtilmediğinde veya eksik sunulduğunda, sonuç doğrudan kurumun aleyhine doğar (HMK m.220).
Yatışta Var Mıydı Sorusunun Belgesi
Bası yarası dosyalarında tartışmanın tamamı, lezyonun yatış anında mevcut olup olmadığında toplanır.
| Aşama | Aranan kayıt |
|---|---|
| Yatış | Kabul muayenesinde cilt bütünlüğü değerlendirmesi |
| Risk skoru | Yatışta ve düzenli aralıklarla yapılan risk ölçümleri |
| Önlem kararı | Skora göre alınan önlemlerin kaydı |
| Pozisyon çizelgesi | Değişim saatleri ve uygulayan personel |
| Beslenme takibi | Beslenme ve sıvı desteğinin izlenmesi |
| Lezyon tespiti | İlk tespit tarihi, evresi ve fotoğraf kaydı |
| Konsültasyon | Yara bakımı konsültasyonunun istenip istenmediği |
| Olay bildirimi | Kurum içi olay bildirim formunun düzenlenmesi |
Birinci ve altıncı satırların karşılaştırılması, dosyanın sonucunu belirler: yatış muayenesinde cilt bütünlüğü değerlendirilmemişse, lezyonun sonradan geliştiği yönündeki iddiayı çürütecek bir kayıt kalmaz. Bu boşluk, ispat külfeti kurumda olduğu için onun aleyhine yorumlanır.
Kurumsal kusur için organizasyon kusuru rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hastanede düşme ve bası yarası önlenebilir mi?
Büyük ölçüde önlenebilir sayılır. Uzun süre yatan, bilinci kapalı veya hareket edemeyen hastada bası yarası riski bilinir ve önlemi de bilinir; düşme riski de kabulde uygulanan bir ölçekle ölçülebilir ve risk düzeyine göre alınacak önlemler yazılı düzenlemelerde tanımlıdır.
Düşme riski değerlendirmesi zorunlu mu?
Kalite standartları çerçevesinde yatan hastanın bölüme kabulünde düşme riski yönünden değerlendirilmesi ve bu değerlendirmenin hastanenin belirlediği bir ölçekle yapılması öngörülür. Değerlendirmenin ayrıca periyodik olarak tekrarlanması gerekir.
Düşmelerin önlenmesinde kim sorumludur?
Kurumsal düzenlemelerde düşmelerin önlenmesinde birincil sorumlunun, bölümde hastaya yirmi dört saat bakım veren hemşire olduğu belirtilir. Bu, sorumluluğu tek kişiye yüklemez ancak hemşirelik kayıtlarının dosyadaki merkezî önemini gösterir.
Hangi ilaçlar düşme riskini artırır?
Kurumsal düzenlemelerde ruhsal durumu etkileyen ilaçlar, uyku ve sakinleştirici ilaçlar, güçlü ağrı kesiciler, kan sulandırıcılar, idrar söktürücüler ve bağırsak çalıştırıcılar, şeker düşürücüler ile kalp ve tansiyon ilaçları sayılır.
Riskli ilaç kullanımı dosyada nasıl kullanılır?
Tedavi çizelgesi ile risk değerlendirme formu yan yana konur. İlaç verilmiş ancak risk değerlendirmesi yapılmamışsa, öngörülebilir bir risk gözetilmemiş demektir. Kan sulandırıcı kullanan hastada düşme, zararın ağırlaşması bakımından da önem taşır.
Hangi önlemler alınmalıydı?
Risk skorlaması, yatak korkuluklarının kullanılması, çağrı zilinin erişilebilir olması, refakat düzeni, ıslak zemin uyarıları, sakinleştirici etki altındaki hastanın yalnız bırakılmaması, riskli hastanın işaretlenmesi ve nöbet teslimlerinde bildirilmesi, transferde personel bulunması ile bozuk ekipmanın kullanımdan kaldırılması beklenir.
En riskli anlar hangileridir?
Ameliyat sonrası ilk kalkışlar ve yaşlı hastalar en riskli durumlar arasında sayılır. Bu anlarda yalnız bırakılan hastada riskin öngörülebilirliği tartışmasızdır.
Olay bildirimi neden önemli?
Düşme gerçekleştiğinde tutulması gereken olay bildirimi hem kalite sisteminin hem hukuki incelemenin belgesidir; tutulmaması kuruluş aleyhine değerlendirilebilir. Bu nedenle dosyada mutlaka istenmelidir.
Bası yarasında hangi belge belirleyicidir?
Pozisyon değişim çizelgesidir. Değerlendirme ölçütü açıktır: pozisyon çizelgeleri tutulmamışsa veya yara evreleri ilerlemişse bakım standardının ihlali tartışılır.
Yaranın yatışta mı yoksa sonra mı geliştiği nasıl belirlenir?
Yatış anında yapılan cilt değerlendirmesi kaydıyla belirlenir. Böyle bir kayıt yoksa, yaranın önceden bulunduğu savunması dayanaksız kalır.
Zarar yalnızca yaranın kendisi midir?
Değildir. İlerlemiş yaralar ek ameliyatlara ve enfeksiyon riskine yol açarak zararı büyütür; bu nedenle talep yalnızca yarayla sınırlı kurulmamalıdır.
Hangi kayıtları istemeliyim?
Kabuldeki risk değerlendirme formunu ve cilt değerlendirmesini, tekrar değerlendirmeleri, alınan önlemlerin kaydını, nöbet teslim kayıtlarını, pozisyon değişim çizelgelerini, cilt ile yara bakımı ve beslenme takibi kayıtlarını, olay bildirim formunu, yara evreleme kayıtlarını ve olay tarihindeki personel ile hasta sayısını isteyin.
Hastanede düştünüz ya da yara mı oluştu? Kayıtlar konuşur.
Yatan hastada pıhtı önleyici tedavinin ihmali ayrı bir sorumluluk alanıdır: pulmoner emboli: tanı gecikmesi ve profilaksi ihmali.
İlgili Rehberler
- Hastane enfeksiyonu ve organizasyon kusuru tazminat rehberi
- Hasta dosyası nasıl alınır? Delil toplama rehberi
- İlaç uygulama ve reçete hataları: malpraktis sorumluluk rehberi
- Malpraktiste tazminat nasıl hesaplanır?
- Komplikasyon mu, malpraktis mi? Ayrım ve komplikasyon yönetimi
- Malpraktis davası: kamu mu özel mi, hangi mahkeme, hangi süre?
- Tıbbi kayıtların sonradan değiştirilmesi
- Ortopedi malpraktisi: kompartman sendromu, alçı ve kırık tanısı
- Hasta hakları ihlali başvuru dilekçesi örneği
- Tüm dilekçe örnekleri
Dayanak Mevzuat
- 6098 sayılı TBK m. 49 — haksız fiil ve uygun illiyet bağı
- 6098 sayılı TBK m. 66 — adam çalıştıranın sorumluluğu
- 6098 sayılı TBK m. 54, 56 — bedensel zararda tazminat kalemleri ve manevi tazminat
- 6098 sayılı TBK m. 502 vd. — vekâlet ve özen borcu
- Hemşirelik Yönetmeliği — hemşirenin görev, yetki ve sorumlulukları
- Sağlıkta Kalite Standartları — düşme ve bası yarası risklerinin yönetimi
- Hasta Hakları Yönetmeliği — güvenli hizmet ve kayıtlara erişim
- 2577 sayılı İYUK m. 13 — kamu tarafında tam yargı davası ve süreler
