Acentelik Denkleştirme (Portföy) Tazminatı: TTK m.122
Acentelik sözleşmesi sona erdiğinde acente, kazandırdığı müşteri çevresi için denkleştirme (portföy) tazminatı talep edebilir. Bu rehberde denkleştirme istemini açıklıyoruz.
Yasal Dayanak
Konu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 122. maddesi ("Denkleştirme İstemi") çerçevesinde düzenlenir; aynı hüküm hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli sözleşmelere de kıyasen uygulanabilir.
Konu Nedir?
Acente; sözleşme sona erdikten sonra müvekkilin, acentenin kazandırdığı yeni müşterilerden önemli menfaat sağlamaya devam etmesi ve acentenin ücret kaybına uğraması hâlinde, hakkaniyete uygun düşüyorsa denkleştirme talep edebilir.
Tazminat, son beş yıllık ortalama yıllık gelir esas alınarak belirlenen üst sınırı aşamaz.
Kimleri Etkiler?
- Acenteler ve tek satıcılar (distribütörler)
- Müvekkil ve sağlayıcı işletmeler
- Benzeri sürekli sözleşme tarafları
Pratik Adımlar
- Yeni müşteri çevresinin ve sağlanan menfaatin belgelenmesi
- Sözleşmenin sona erme biçiminin (kusur durumu) değerlendirilmesi
- Tazminat hesabı ve üst sınır kontrolü
- Sona ermeden itibaren bir yıl içinde talebin ileri sürülmesi
Hukuki Riskler
Haklı sebep olmadan acentenin feshi veya acentenin kusuruyla müvekkilin haklı feshi hâlinde talep düşer. Bir yıllık sürenin kaçırılması ve menfaat ile müşteri çevresinin ispatlanamaması diğer risklerdir.
Sonuç ve Tavsiye
Denkleştirme talebini belge ve hesapla desteklemek ve süresinde ileri sürmek önemlidir. Ticaret hukuku desteği önerilir.