Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşunda Hesap Blokesi 2026: Dijital Cüzdanım Donduruldu, Param Çekilmiyor — 6493 Sayılı Kanun ve Koruma Hesabı, Kuruluş Tedbiri ile Elkoyma Ayrımı, 5549 m.19/A Erteleme, İcra Haczi, TCMB ve Tüketici Yolu

Dijital cüzdan, ön ödemeli kart ve para transferi uygulamalarında hesabın donması, bankadaki blokeyle aynı hukuki rejime tabi değildir. Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları 6493 sayılı Kanun uyarınca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından izin alan, banka olmayan kuruluşlardır; paranız mevduat değil, bir bankada açılmış koruma hesabında tutulan fondur. Bu yüzden blokenin kaynağı beş ayrı yerden gelebilir: kuruluşun kendi tedbiri, MASAK kaynaklı erteleme, savcılık veya hâkimlik kararıyla elkoyma, icra haczi ve dolandırıcılık ya da yasa dışı bahis kaynaklı soruşturma. Her birinin kaldırılma yolu, süresi ve başvurulacak mercii farklıdır. Bu rehber, kaynağın nasıl tespit edileceğini, ilk günlerde ne yapılacağını, kuruluşa, TCMB’ye ve tüketici mercilerine başvuruyu, elkoymaya itirazı ve kuruluşun tasfiyesi hâlinde fonların akıbetini anlatır.

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşu Nedir, Bankadan Farkı Nedir?

27 Haziran 2013 tarihli ve 28690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun, daha önce dağınık biçimde düzenlenen ya da hiç düzenlenmemiş olan ödeme hizmetlerini tek bir çerçeveye kavuşturmuştur. Kanun, ödeme kuruluşunu ödeme hizmeti sağlamak ve gerçekleştirmek üzere yetkilendirilmiş tüzel kişi olarak tanımlar. Elektronik para ise, ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan ve ihraç eden kuruluş dışındaki kişilerce de ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değerdir.

Bu kuruluşların yetkilendirilmesi ve gözetimi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına aittir. Elektronik para; Merkez Bankasınca yetkilendirilen elektronik para kuruluşları, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren bankalar ve Posta ve Telgraf Teşkilatı tarafından ihraç edilebilir. Elektronik para kuruluşları, aldıkları faaliyet izni kapsamında ödeme hizmetlerini de sunabilir.

Kullanıcı açısından en önemli fark güvence rejimidir. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının topladığı fonlar mevduat veya katılım fonu sayılmaz; bu nedenle Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu güvencesi uygulanmaz. Bunun yerine Kanun, fonların kuruluşun kendi malvarlığından ayrılmasını öngören koruma hesabı rejimini kurar. Uygulamada kullanıcıların en sık yanıldığı nokta budur: dijital cüzdandaki bakiye, banka hesabındaki mevduatla aynı hukuki niteliği taşımaz.

Paranız Nerede Duruyor? Koruma Hesabı Rejimi

6493 sayılı Kanun m.22, ödeme kuruluşu tarafından ödeme hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla alınan fonlar ile elektronik para kuruluşunun elektronik para ihracı karşılığında topladığı fonların korunmasını düzenler. Uygulama esasları Merkez Bankasınca çıkarılan Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik’te ayrıntılandırılmıştır.

Kural şudur: müşteriden alındığı günü izleyen iş günü sonuna kadar ödeme gerçekleştirilmezse, ödeme amacıyla alınan fonlar 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir bankada, kuruluş adına açılan ve sadece bu fonların korunması amacıyla kullanılan hesaba yatırılır. Elektronik para tarafında da, ihraç karşılığında alınan ve izleyen iş günü sonuna kadar kullanılmayan ya da iade edilmeyen fonlar elektronik para koruma hesabına aktarılır. Kuruluşlar koruma hesaplarındaki fonlara ilişkin kayıtları müşteri bazında takip edilebilecek şekilde tutar ve kendi kayıtlarını bankadan alınan hesap ekstreleriyle düzenli olarak karşılaştırır.

Koruma hesabındaki fonların başka amaçla kullanılması yasaktır. Kuruluş bu fonu kredi olarak kullandıramaz, ticari faaliyetinde işletemez. Kanun ayrıca fonların akıbetini tasfiye hâline karşı da güvenceye bağlamıştır: kabul edilen fonlar ve bunların tutulduğu hesaplar, kuruluşun iradi ya da zorunlu tasfiyeye tabi tutulması veya faaliyet izninin iptal edilmesi gibi hâllerde, başka kanunlarda belirtilen önceliklere bakılmaksızın fon sahiplerinin haklarının tazmin edilmesinde kullanılır. Kuruluşlar fon sahiplerinin haklarının tazmininden sorumludur.

Blokenin Beş Farklı Kaynağı

Uygulamada yapılan en büyük hata, her blokeyi aynı kabul edip aynı dilekçeyi her yere göndermektir. Oysa kaynak farklıysa merci, süre ve sonuç da farklıdır. Aşağıdaki ayrım, izlenecek yolu baştan belirler.

Kaynağı öğrenmenin en hızlı yolu kuruluşa yazılı başvuru yapmaktır. Başvuruda tedbirin kuruluşun kendi kararına mı, yoksa bir kamu makamının talebine mi dayandığı açıkça sorulmalıdır. Kuruluş, şüpheli işlem bildiriminde bulunup bulunmadığını açıklayamaz; ancak adli bir karar varsa bunun varlığını ve dosya bilgisini paylaşması beklenir. Bu ayrım, banka hesapları bakımından CMK 128/A ve kısa süreli askıya alma rehberinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Kuruluşun Kendi Tedbiri: Sözleşme ve Mevzuat Zemini

Ödeme ve elektronik para kuruluşları MASAK yükümlüsüdür ve yükümlülük denetimine tabidir. Bu sıfatları, onlara kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi, muhafaza ve ibraz ile bilgi verme yükümlülüğü yükler. Tedbirler Yönetmeliği m.22 uyarınca kimlik tespitinin yapılamadığı veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemediği durumlarda iş ilişkisi tesis edilemez ve talep edilen işlem gerçekleştirilemez. Daha önce alınan kimlik bilgilerinin yeterliliği veya doğruluğu konusunda şüphe nedeniyle tespit ve teyit yapılamıyorsa iş ilişkisi sona erdirilir.

Pratikte kullanıcının karşılaştığı tablo şudur: uygulama içinde ek belge talebi çıkar, belge yüklenmezse hesap kısıtlanır, yüklenen belge yeterli görülmezse kısıtlama sürer. Bu aşamada istenen belgeler çoğunlukla kimlik doğrulama, adres teyidi ve fonun kaynağına ilişkin belgelerdir. Fonun kaynağının hangi belgeyle nasıl gösterileceği, blokenin kalkması bakımından belirleyicidir; belge eşleştirmesinin ayrıntısı paranın kaynağını ispat rehberinde tablo hâlinde verilmiştir.

Kuruluşun kendi tedbiri adli bir karar değildir. Bu nedenle sulh ceza hâkimliğine yapılacak itiraz görevsizlikle sonuçlanır. İzlenecek yol, kuruluşa yazılı başvuru, sonuç alınamazsa gözetim makamına şikâyet ve gerektiğinde tüketici yargısına başvurudur. Buna karşılık kuruluşun tedbiri sürdürürken bakiyeyi iade etmemesi, sözleşmeye aykırılık iddiasının konusunu oluşturur.

MASAK Kaynaklı Erteleme ve Askıya Alma

5549 sayılı Kanun m.19/A, şüpheli işlem bildirimine konu olan işlemlerin gerçekleştirilmesinin yedi iş gününü geçmemek üzere ertelenebilmesine imkân tanır. Bu erteleme, bir suç isnadı değildir; incelemenin tamamlanabilmesi için öngörülmüş geçici bir tedbirdir. Sürenin sonunda ya tedbir kalkar ya da dosya adli sürece taşınır.

Erteleme süresince kullanıcıya ayrıntılı açıklama yapılmaması, kuruluşun keyfiliğinden değil, kanunun açıklama yasağından kaynaklanır. 5549 sayılı Kanun m.4/2, yükümlülerin şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemeler dışında hiç kimseye açıklayamayacağını düzenler; m.14 bu yasağın ihlalini bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektiren suç olarak öngörür. Bu nedenle müşteri temsilcisinden ayrıntı beklemek sonuç vermez.

Bu aşamada yapılacak en yararlı iş, beklemek değil dosyayı hazırlamaktır. Fonun kaynağına ilişkin belgeler, hesap hareketlerinin açıklaması ve karşı tarafla ilişkinin niteliğini gösteren sözleşme ya da yazışmalar bir araya getirilir. Süre dolduğunda tedbir kalkmazsa aynı dosya doğrudan savcılığa sunulabilecek hâle gelmiş olur.

Elkoyma Kararı ve İtiraz

Tedbir adli mercie taşındığında rejim değişir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan hâllerde banka hesapları dâhil malvarlığı değerlerine elkonulmasını düzenler ve bu tedbiri hâkim kararına bağlar. Elkoyma, bakiyeyi kullanılamaz hâle getirir ve kaldırılması ancak yargısal yolla mümkündür.

Karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu m.267 ve devamı uyarınca itiraz edilir. İtiraz dilekçesi kararı veren hâkimliğe verilir; hâkimlik kararında direnirse dosya itirazı incelemeye yetkili mercie gönderilir. İtirazda ileri sürülecek başlıca hususlar şunlardır: kuvvetli şüphe sebeplerinin somutlaştırılmaması, elkonulan tutar ile isnat arasında ölçüsüzlük, hesaba giren fonun suçla ilgisinin gösterilememesi, iyiniyetli üçüncü kişi durumu ve tedbirin süresinin makul olmaktan çıkması.

İtirazın reddedilmesi yolun sonu değildir. Değişen koşullara dayanarak yeniden değerlendirme talep edilebilir, kısmi çözülme istenebilir ve koşulları oluştuğunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelir. Bu aşamalar elkoymaya itirazın reddi hâlinde izlenecek yol rehberinde anlatılmıştır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ya da beraat hâlinde iade, Ceza Muhakemesi Kanunu m.131 uyarınca istenir.

İcra Haczi ve Koruma Hesabı

Ödeme kuruluşu nezdindeki bakiye, hukuken kullanıcının kuruluştan olan alacağıdır. Bu nedenle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89 çerçevesinde üçüncü kişideki alacağın haczi usulü işler: icra dairesi kuruluşa haciz ihbarnamesi gönderir, kuruluş bakiyeyi bloke eder ve dosyaya bildirir. Buradaki bloke bir MASAK tedbiri değildir; sebebi borçtur.

Koruma hesabının varlığı bu haczi engellemez. Koruma hesabı, kuruluşun kendi alacaklılarına karşı müşteri fonunu ayrıştırmaya yarar; müşterinin kendi borcu için konulan hacze karşı koruma sağlamaz. Haczin kaldırılması borcun ödenmesi, takibe itiraz, zamanaşımı def’i veya haczedilmezlik şikâyeti yollarıyla istenir ve merci icra dairesi ile icra hukuk mahkemesidir.

Uygulamada karşılaşılan bir başka durum, aynı hesapta hem icra haczi hem adli elkoyma bulunmasıdır. Bu hâlde tedbirlerin niteliği ve önceliği ayrı ayrı değerlendirilir; birinin kalkması diğerinin devamına engel olmaz. Bu nedenle her iki dosya da ayrı ayrı takip edilmelidir.

Bahis ve Dolandırıcılık Kaynaklı Blokeler

Dijital cüzdanlar, hızlı ve çok sayıda transfer imkânı sunduğu için yasa dışı bahis ve dolandırıcılık akışlarında sık kullanılır. 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.5, yasa dışı bahis oynatma, oynanmasına yer ve imkân sağlama, reklamını yapma ve bu oyunlardan elde edilen paranın nakline aracılık etme fiillerini ayrı ayrı cezalandırır. Hesabına bahis kaynaklı fon giren kişi, aracılık iddiasıyla soruşturmaya konu olabilir.

Dolandırıcılık tarafında ise akış tersine işler: mağdurun parası, üçüncü kişilerin hesapları üzerinden hızla dağıtılır. Bu hesapların sahipleri çoğu zaman olayın farkında değildir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.158 nitelikli dolandırıcılığı düzenler; hesabını kullandıranın durumu, bilgisi ve iradesine göre değişir. Hesap sahibinin ilk günlerde izleyeceği yol IBAN mağduru rehberinde adım adım gösterilmiştir.

Her iki hâlde de ortak kural şudur: hesaba nereden ne geldiğini gösteren kayıt, savunmanın temelidir. Uygulamanın ekstresi zamanında indirilmeli, karşı tarafla yazışmalar saklanmalı ve varsa satış, borç ya da hizmet ilişkisini gösteren belge dosyaya konmalıdır. Bu belgeler sonradan toplanmaya çalışıldığında çoğu kez erişilemez hâle gelir.

İlk Günlerde Yapılacaklar

Bu sıralamanın en kritik halkası ikinci adımdır. Kaynağı öğrenmeden yapılan başvurular, çoğu zaman yanlış mercie gider ve zaman kaybettirir. Süreç hakkında hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Kuruluşa Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Başvurunun yazılı ve kayıt altına alınabilir bir kanaldan yapılması gerekir. Uygulama içi sohbet kayıtları çoğu zaman sonradan erişilemez hâle geldiği için, kuruluşun kayıtlı elektronik posta adresine ya da tebligata elverişli adresine yazılı başvuru tercih edilmelidir. Dilekçede kimlik ve hesap bilgileri, tedbirin fark edildiği tarih, tedbirin kaynağının sorulması, bakiyenin iadesi talebi ve fonun kaynağına ilişkin eklerin listesi yer alır.

Şikâyet ve Gözetim Mercileri

Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları Merkez Bankasından faaliyet izni alır; izin, gözetim ve düzenleme yetkisi bu kurumdadır. Bilgi sistemleri denetimi Merkez Bankasınca belirlenen esaslara göre periyodik olarak yapılır; yıllık finansal bağımsız denetim ise Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilmiş denetim şirketlerince yürütülür. Kuruluşlar ayrıca MASAK tarafından yürütülen yükümlülük denetimlerine tabidir.

6493 sayılı Kanun kapsamında kurulan ve ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarının üye olduğu, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği de şikâyet mercilerindendir. Uygulamada kuruluş nezdinde sonuç alınamayan başvurularda, önce meslek birliğine, sonra Merkez Bankasına şikâyet yolu izlenir.

Hizmetin kişisel amaçla kullanıldığı hâllerde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun devreye girer. Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine, üzerindekiler tüketici mahkemesine götürülür; parasal sınırlar her yıl güncellendiği için başvuru öncesinde cari yıl tutarının kontrol edilmesi gerekir. Ticari amaçla kullanımda ise genel hükümlere göre asliye ticaret mahkemesi yetkilidir.

Hesabın Tek Taraflı Kapatılması ve Bakiyenin İadesi

Kuruluşun iş ilişkisini sona erdirmesi, bakiyeyi alıkoyma hakkı vermez. Tedbirler Yönetmeliği m.22 kapsamında ilişkinin sona erdirilmesi, kimlik tespitinin yapılamamasına dayanır; bu durum fonun iadesini değil, yeni işlem yapılmamasını gerektirir. Bakiyenin, kullanıcının kendi adına kayıtlı bir banka hesabına aktarılması talep edilebilir. Kuruluşun iade için kimlik doğrulaması istemesi olağandır ve bu talep karşılanmalıdır.

Buna karşılık adli bir elkoyma varsa iade talebi kuruluşa değil, kararı veren mercie yöneltilir. Kuruluşun elkoyma kararına rağmen iade yapması mümkün değildir. Bu ayrımın karıştırılması, aylarca yanlış mercie yapılan başvurularla sonuçlanır.

Hesabın kapatılmasının ardından başka kuruluşlarda da hesap açılamaması, ayrı bir sorundur ve bankacılık tarafındaki benzer durumla aynı mantıkta işler. Bu konudaki haklar ve izlenecek yol hesap kapatma ve yeni hesap açılamaması rehberinde ele alınmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, blokenin kaynağı öğrenilmeden dilekçe yağdırmaktır. Kuruluşun kendi tedbiri için sulh ceza hâkimliğine, adli elkoyma için tüketici hakem heyetine yapılan başvurular sonuçsuz kalır ve süre kaybettirir. İkincisi, uygulamadaki kayıtların indirilmemesidir; erişim kapandığında ekstre almak çoğu zaman mümkün olmaz. Üçüncüsü, fonun kaynağına ilişkin belgelerin sonradan toplanmaya çalışılmasıdır.

Dördüncüsü, müşteri temsilcisinden şüpheli işlem bildirimi yapılıp yapılmadığının öğrenilmeye çalışılmasıdır; kanun bu bilginin paylaşılmasını suç olarak düzenlediği için ısrar sonuç vermez. Beşincisi, elkoyma kararına itiraz süresinin kaçırılmasıdır. Altıncısı, dijital cüzdandaki paranın mevduat sanılması ve TMSF güvencesine güvenilerek yüksek bakiye tutulmasıdır. Yedincisi, aynı hesapta birden fazla tedbir bulunduğunda birinin kalkmasıyla sorunun bittiğinin sanılmasıdır.

Son olarak, tedbirin uzaması hâlinde hiçbir şey yapmadan beklemek en maliyetli hatadır. Adli tedbirlerde sürenin makul olmaktan çıkması başlı başına bir itiraz sebebidir; kuruluş tedbirlerinde ise gözetim makamına yapılan şikâyet çoğu kez süreci hızlandırır.

Ön Ödemeli Kart, Anonim Ürünler ve Limitler

Ödeme ekosisteminde kimlik tespiti gerektirmeyen ya da sınırlı tespitle kullanılabilen ürünler, aklama riskinin en yoğunlaştığı alandır. Bu nedenle mevzuat, bu ürünlerin kullanım alanını ve tutarını daraltma yönünde ilerlemiştir. 25 Aralık 2024 tarihli Tedbirler Yönetmeliği değişikliğiyle kimlik tespiti gerektirmeyen ön ödemeli kart uygulamalarının kapsamı sınırlandırılmış, belirli mecralarda bu kartların kullanılabilmesi tam kimlik tespiti şartına bağlanmıştır.

Kullanıcı açısından bunun somut sonucu şudur: sınırlı doğrulamayla açılan bir cüzdanda bakiye belirli bir düzeyi aştığında ya da belirli işlem türleri denendiğinde sistem otomatik olarak ek belge ister ve bu istek karşılanmazsa hesap kısıtlanır. Bu kısıtlama çoğu zaman bir şüphe isnadı değil, ürün limitinin aşılmasının sonucudur. Kimlik doğrulamasının tamamlanmasıyla kendiliğinden kalkar.

Ayrıca Merkez Bankasının Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği uyarınca kripto varlıklar ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılamaz ve ödeme hizmeti sağlayıcıları kripto varlıklara ilişkin ödeme hizmeti sunamaz. Cüzdan hesabının kripto alım satımına aracılık eder biçimde kullanılması, hem sözleşmeye hem bu düzenlemeye aykırılık oluşturur ve tedbirin gerekçesini kurar. Kripto platformu tarafındaki bloke rejimi ise ayrı işler; ayrıntısı kripto hesabın bloke edilmesi rehberindedir.

Zamanaşımı, Saklama ve Delil Yönetimi

5549 sayılı Kanun m.8 uyarınca yükümlüler, yükümlülüklerine ve işlemlerine ilişkin her türlü ortamdaki belgeyi düzenleme tarihinden, defter ve kayıtları son kayıt tarihinden, kimlik tespitine ilişkin belgeleri ise son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl süreyle muhafaza ve istenmesi hâlinde ibraz etmekle yükümlüdür. Bu süre, kullanıcı bakımından da bir imkândır: geçmiş işlemlere ilişkin kayıtların kuruluştan talep edilebileceği süreyi gösterir.

Delil yönetiminde ikinci kural, kayıtların ham hâliyle saklanmasıdır. Ekran görüntüsü yerine kuruluşun ürettiği ekstre dosyasının indirilmesi, yazışmalarda kayıtlı elektronik posta kullanılması ve başvuru tarihlerinin belgelenmesi, sonraki aşamalarda ispat yükünü hafifletir. Özellikle tedbirin ne zaman başladığının belgelenmesi, makul süre itirazının temelini oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ödeme kuruluşu hesabımdaki para TMSF güvencesinde mi?

Hayır. Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları banka değildir; topladıkları fon mevduat veya katılım fonu sayılmaz ve TMSF mevduat güvencesi kapsamında değildir. Buna karşılık 6493 sayılı Kanun m.22 uyarınca müşteri fonları, kuruluşun kendi malvarlığından ayrı olarak bir bankada açılan koruma hesabında tutulur ve başka amaçla kullanılamaz.

Koruma hesabı ne işe yarar?

Müşteriden alınan ve alındığı günü izleyen iş günü sonuna kadar kullanılmayan fonlar, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir bankada kuruluş adına açılan ve yalnızca bu fonların korunması amacıyla kullanılan hesaba aktarılır. Kuruluş bu fonları kredi olarak veremez, ticari faaliyetinde kullanamaz. Kayıtlar müşteri bazında takip edilecek şekilde tutulur ve banka ekstresiyle günlük olarak karşılaştırılır.

Hesabımı kuruluş kendi kararıyla dondurabilir mi?

Evet, belirli hâllerde. Tedbirler Yönetmeliği m.22 uyarınca kimlik tespitinin yapılamadığı veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemediği durumlarda işlem gerçekleştirilemez; daha önce alınan kimlik bilgilerinin doğruluğundan şüphe edilip tespit yenilenemiyorsa iş ilişkisi sona erdirilir. Ayrıca çerçeve sözleşmede öngörülen hâllerde kuruluş tedbir uygulayabilir. Bu, adli bir elkoyma kararı değildir ve kaldırılması da adli mercie değil kuruluşa başvuruyla istenir.

Blokenin kaynağını nasıl öğrenirim?

İlk adım kuruluşa yazılı başvurudur. Tedbirin kuruluşun kendi kararına mı, MASAK kaynaklı bir işleme mi, yoksa savcılık veya hâkimlik kararına mı dayandığı sorulur. Adli bir karara dayanıyorsa dosya numarası ve karar tarihi istenir; bu bilgiyle ilgili Cumhuriyet başsavcılığından dosya sorgulaması yapılabilir.

Şüpheli işlem bildirimi yapıldığını kuruluş bana söyleyebilir mi?

Hayır. 5549 sayılı Kanun m.4/2 uyarınca yükümlüler şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu, denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemeler dışında hiç kimseye açıklayamaz. Bu yasağın ihlali m.14 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. Bu nedenle müşteriye çoğu zaman yalnızca mevzuat gereği tedbir uygulandığı bildirilir.

MASAK kaynaklı erteleme ne kadar sürer?

5549 sayılı Kanun m.19/A uyarınca işlemin gerçekleştirilmesi yedi iş gününü geçmemek üzere ertelenebilir. Bunun yanında ceza muhakemesi tarafında bankalar bakımından öngörülen kısa süreli askıya alma yetkisi ve akabinde savcılık ile hâkimlik kararıyla uygulanan elkoyma rejimi işler. Süreler kısa olduğu için başvurunun gecikmesi telafisi güç sonuç doğurur.

Elkoyma kararına nereye itiraz edilir?

Elkoyma kararına karşı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.267 ve devamı uyarınca itiraz yoluna başvurulur. İtiraz, kararı veren sulh ceza hâkimliğine verilecek dilekçeyle yapılır ve itirazı incelemeye yetkili hâkimlik karara bağlar. İtirazın reddi hâlinde koşulları varsa yeniden değerlendirme talebi ve Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelir.

Kuruluş cevap vermezse nereye şikâyet ederim?

Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından faaliyet izni alır ve TCMB gözetimine tabidir; ayrıca 6493 sayılı Kanun kapsamında kurulan Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği üyesidir. Şikâyet bu mercilere yapılabilir. Bireysel kullanım söz konusuysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu da açıktır.

Kuruluşun faaliyet izni iptal edilirse param ne olur?

6493 sayılı Kanun m.22 uyarınca kabul edilen fonlar ve bunların tutulduğu hesaplar, kuruluşun iradi ya da zorunlu tasfiyeye tabi tutulması veya faaliyet izninin iptal edilmesi gibi hâllerde, başka kanunlarda belirtilen önceliklere bakılmaksızın fon sahiplerinin haklarının tazmini ve Kanundan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi için kullanılır. Kuruluşlar fon sahiplerinin haklarının tazmininden sorumludur.

Hesabıma icra haczi gelebilir mi?

Gelebilir. Kuruluş nezdindeki bakiye, borçlunun üçüncü kişideki alacağı niteliğindedir ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89 çerçevesinde haciz ihbarnamesine konu olur. Bu bir MASAK tedbiri değildir; kaldırılması icra dosyası üzerinden, borcun ödenmesi, itiraz ya da haczedilmezlik şikâyeti yollarıyla istenir.

Bahis sitesinden gelen para hesabımı dondurur mu?

Evet, bu en sık rastlanan bloke sebeplerindendir. 7258 sayılı Kanun m.5 yasa dışı bahis oynatma ve buna aracılık etme fiillerini cezalandırır; para nakline aracılık ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Hesaba bahis kaynaklı fon girmesi hâlinde hem tedbir hem soruşturma gündeme gelir.

Bloke kalkarsa paramı hemen çekebilir miyim?

Tedbirin kaynağına bağlıdır. Kuruluşun kendi tedbiri kaldırıldığında bakiye genellikle doğrudan kullanılabilir hâle gelir. Adli elkoymada ise iade, kararı veren merciin iade kararına bağlıdır; kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat hâlinde 5271 sayılı Kanun m.131 uyarınca iade istenir.