İleri Tedavi Tıbbi Ürünler: Ruhsat, Hastane Muafiyeti ve İzlenebilirlik
05 Eylül 2026

İleri Tedavi Tıbbi Ürünler: Ruhsat, Hastane Muafiyeti ve İzlenebilirlik

Gen tedavileri, hücresel tedaviler ve doku mühendisliği ürünleri, ilaç mevzuatının klasik kalıplarına sığmayan bir ürün ailesidir. Türkiye’de bu ürünlerin kendi yönetmeliği vardır ve kuralı nettir: Kurum tarafından ruhsatlandırılmayan hiçbir ileri tedavi tıbbi ürünü piyasaya sunulamaz. Ancak sistemin en tartışmalı yanı bu yasak değil, ona getirilen istisnadır: hastanede tek bir hastaya özel hazırlanan ürünler, belirli şartlarla bu rejimin dışındadır. Bu rehber alanı mevzuat dayanaklarıyla ele alır.

Alanın kendi yönetmeliği vardır. Çerçeve düzenleme, 27 Mayıs 2023 tarihli ve 32203 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğidir. Alan ayrıca kurumsal olarak da yenilenmiştir: 3 Temmuz 2026 tarihli ve 33299 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun teşkilat yapısı güncellenmiş; İlaç ve Eczacılık Başkan Yardımcılığı İlaç ve Biyolojik Ürünler Başkan Yardımcılığı adını almış ve kök hücre, gen tedavileri, doku mühendisliği ürünleri ile ileri tedavi tıbbi ürünlerinin ruhsatlandırma süreçleri daha kapsamlı tanımlanmıştır.

Ruhsat başvurusu, sınıflandırma ve izlenebilirlik için destek

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

İçindekiler

Mevzuat Çerçevesi ve 2026 Yapılanması

Yönetmeliğin amacı; ileri tedavi tıbbi ürünlerin istenen etkililik ve güvenliliğe ve gereken kaliteye sahip olmalarını sağlamak üzere ruhsatlandırma ve farmakovijilansına ilişkin iş ve işlemlerde uygulanacak usul ve esaslar ile ruhsatlandırılmış ileri tedavi tıbbi ürünlere ilişkin uygulamaları belirlemektir.

KonuDüzenleme
Çerçeve düzenlemeİleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği (RG 27/5/2023, S. 32203)
TeşkilatRG 3/7/2026, S. 33299 — İlaç ve Biyolojik Ürünler Başkan Yardımcılığı
Genel ruhsat rejimiBeşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği (RG 11/12/2021, S. 31686)
Doku ve hücreİnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla İlgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik
Klinik araştırmaBeşeri Tıbbi Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik
Farmakovijilansİlaçların Güvenliliği Hakkında Yönetmelik (RG 15/4/2014, S. 28973)
Kombine üründe cihazTıbbi Cihaz Yönetmeliği
Yargı yolu2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
2026 teşkilat değişikliği kapsamı da genişletti. 3 Temmuz 2026 tarihli düzenleme yalnızca bir birim adı değişikliği değildir. Aynı düzenlemeyle kenevirden elde edilen sağlık ürünleri, aromaterapötik ürünler, tıbbi bitki çayları ve özel tıbbi amaçlı gıdalar ilk kez açıkça mevzuat kapsamına alınmış; Tıbbi Cihaz ve Kozmetik Ürünler Başkan Yardımcılığının görev alanı da yeniden şekillendirilerek biyosidal ürün ruhsatlandırması ve reklam denetiminde yeni hükümler getirilmiştir. Bu, başvuru yapılacak birimin ve yazışma muhatabının değiştiği anlamına gelir; dosyalarda güncel birim adının kullanılması gerekir.

Kapsam: Endüstriyel Hazırlık Ölçütü

Yönetmeliğin 2. maddesi kapsamı bir ölçüte bağlar: Yönetmelik, endüstriyel olarak hazırlanmış veya endüstriyel proses içeren bir yöntemle üretilmiş olan ileri tedavi tıbbi ürünleri ile bunlar için ruhsat başvurusunda bulunan veya ruhsat verilmiş olan gerçek ve tüzel kişileri kapsar.

ÖlçütİçeriğiSonucu
Endüstriyel hazırlıkEndüstriyel olarak hazırlanmış olmaKapsamda
Endüstriyel prosesEndüstriyel proses içeren bir yöntemle üretilmiş olmaKapsamda
MuhatapRuhsat başvurusunda bulunan veya ruhsat verilmiş gerçek ve tüzel kişilerKapsamda
Rutin olmayan hazırlıkHastane muafiyeti şartlarını taşıyan ürünlerKapsam dışı
Ölçüt üretim biçimidir, ürünün adı değildir. Bir ürünün bu Yönetmeliğe tabi olup olmadığı, ne olarak adlandırıldığına değil nasıl hazırlandığına bakılarak belirlenir. Endüstriyel proses içeren bir yöntemle üretilen bir hücresel ürün kapsamdayken, aynı tedavi yaklaşımının hastanede rutin olmayan yöntemlerle ve tek hastaya özel hazırlanması farklı sonuç doğurur. Bu nedenle üretim sürecinin tanımlanması ve belgelenmesi, düzenleyici konumun tespitindeki ilk adımdır.

Ürün Türleri ve Sınıflandırma Önceliği

İleri tedavi tıbbi ürünleri üç ana başlıkta toplanır: gen tedavisi tıbbi ürünleri, somatik hücre tedavisi tıbbi ürünleri ve doku mühendisliği ürünleri. Bunlara canlı hücre veya doku içeren kombine ürünler eklenir.

Yönetmelik, sınıflar çakıştığında hangisinin öncelikli olacağını da belirler: somatik hücre tedavisi tıbbi ürünü veya doku mühendisliği ürünü tanımı kapsamına giren ancak aynı zamanda gen tedavisi tıbbi ürünü tanımlamasını karşılayan ürün, gen tedavisi tıbbi ürünü olarak değerlendirilir.

Ürün türüNiteliği
Gen tedavisi tıbbi ürünüGenetik materyalin aktarımına dayalı ürünler
Somatik hücre tedavisi tıbbi ürünüİşlenmiş hücrelerle uygulanan tedaviler
Doku mühendisliği ürünüDoku onarımı veya yenilenmesi amaçlı ürünler
Kombine ürünCanlı hücre veya doku ile tıbbi cihazın birlikte bulunduğu ürünler
Çakışma hâlindeGen tedavisi tıbbi ürünü olarak değerlendirilir
Sınıflandırma, dosya içeriğini ve değerlendirme yolunu belirler. Çakışma hâlinde gen tedavisi lehine sınıflandırma öngörülmesi, en sıkı rejimin uygulanması anlamına gelir. Bu, geliştirici bakımından erken dönemde bilinmesi gereken bir husustur: ürün somatik hücre tedavisi olarak konumlandırılıp geliştirilirken, gen tedavisi tanımını da karşıladığı sonradan tespit edilirse dosya yapısı değişir. Geliştirme sürecinin başında Kurumdan bilimsel tavsiye alınması, bu riski önemli ölçüde azaltır.

Kombine Ürünler: Cihazın Rolü Ne Olursa Olsun

Yönetmeliğin 2. maddesinin ikinci fıkrası, ilaç-cihaz sınırındaki en zor soruyu çözer: canlı hücreler veya dokular içeren kombine ileri tedavi tıbbi ürünleri için tıbbi cihazın rolü ne olursa olsun, bu hücrelerin veya dokuların farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkisi, kombinasyon ürününün temel etki şekli olarak kabul edildiğinden bu tür kombinasyon ürünleri her zaman bu Yönetmelik kapsamında düzenlenir.

UnsurKural
ÜrünCanlı hücre veya doku içeren kombine ürün
Cihazın rolüNe olursa olsun belirleyici değildir
KabulHücre veya dokuların farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkisi temel etki şekli sayılır
SonuçBu ürünler her zaman bu Yönetmelik kapsamındadır
Bu hüküm, sınır tartışmasını baştan kapatır. Klasik ilaç-cihaz ayrımında ölçüt, ürünün temel etki şeklidir. Kombine ileri tedavi ürünlerinde ise Yönetmelik bu değerlendirmeyi yapmayı gerektirmez; canlı hücre veya doku bulunduğunda temel etkinin onlara ait olduğu kabul edilir. Bu, bir iskele veya taşıyıcı cihaz üzerinde hücre bulunduran ürünlerin tıbbi cihaz rejiminde değerlendirilemeyeceği anlamına gelir. Geliştiricinin ürünü cihaz olarak konumlandırma yönündeki tercihi, bu hüküm karşısında sonuç doğurmaz.

Bununla birlikte cihaz mevzuatı tamamen devre dışı kalmaz: kombine ileri tedavi tıbbi ürünlerine ilişkin ciddi advers reaksiyon meydana gelirse, Kurum Tıbbi Cihaz Yönetmeliği hükümlerini uygular. Yani ruhsat rejimi bu Yönetmeliğe, olay sonrası bazı işlemler ise cihaz mevzuatına bağlanmıştır.

Ürününüzün sınıflandırmasını geliştirmenin başında netleştirelim

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Hastane Muafiyeti

Yönetmeliğin en çok tartışılan hükmü budur. 2. maddenin üçüncü fıkrasına göre; belirli kalite standartlarına göre temelde rutin olmayan yöntemlerle hazırlanan ve hastanede sağlık mesleği mensuplarının sorumluluğu altında, tek bir hastaya özel olarak reçete edilen ileri tedavi tıbbi ürünlerine ilişkin iş ve işlemler, kalite ve güvenlilikle ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.

ŞartİçeriğiNeden önemli
Kalite standardıBelirli kalite standartlarına göre hazırlanmaSerbest üretim değildir
Rutin olmayan yöntemTemelde rutin olmayan yöntemlerle hazırlanmaSeri üretimi dışlar
YerHastanede hazırlanmaHastane dışı üretimi dışlar
SorumlulukSağlık mesleği mensuplarının sorumluluğu altındaSorumlu kişi belirlidir
KişiselleştirmeTek bir hastaya özel olarak reçete edilmeGenel kullanımı dışlar
Saklı hükümKalite ve güvenlilik mevzuatı saklıdırTam muafiyet değildir
Muafiyet, beş şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Bu şartlardan herhangi birinin eksikliği muafiyeti ortadan kaldırır ve ürün ruhsat rejimine girer. Uygulamada en sık zorlanılan iki şart; “temelde rutin olmayan yöntem” ve “tek bir hastaya özel” ölçütleridir. Aynı yöntemin çok sayıda hastada tekrarlanması, standart bir protokole bağlanması ve ücret karşılığı düzenli olarak sunulması, uygulamayı rutin hâle getirir ve muafiyet iddiasını zayıflatır. Merkezlerin bu ölçütlere ilişkin değerlendirmesini yazılı olarak belgelemesi gerekir.

Hükmün sonundaki kayıt da ihmal edilmemelidir: muafiyet, kalite ve güvenlilikle ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla tanınmıştır. Yani hastane muafiyeti kapsamındaki bir uygulama, ruhsat yükümlülüğünden muaf olsa dahi kalite ve güvenlilik gerekliliklerinden muaf değildir. Bu, uygulamanın hukuka uygunluğunun ikinci ayağıdır.

Ruhsatsız Piyasaya Sunma Yasağı

Yönetmeliğin 6. maddesi tek cümlelik ve kesindir: “Bu Yönetmelik hükümlerine göre Kurum tarafından ruhsatlandırılmayan hiçbir ileri tedavi tıbbi ürünü piyasaya sunulamaz.”

Yasak, tanıtımı ve erişim vaadini de etkiler. Ruhsatlandırılmamış bir ürünün piyasaya sunulamaması, o ürüne ilişkin ticari tanıtım yapılmasını, hasta kabulü için ilan verilmesini ve tedavi vaadinde bulunulmasını da hukuken sorunlu hâle getirir. Özellikle kök hücre ve hücresel tedavi alanında, ruhsatsız uygulamaların tedavi olarak tanıtılması hem bu hüküm hem sağlık beyanı hem de sağlıkta tanıtım mevzuatı bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Hasta bakımından ise bu, aydınlatılmış onamın geçerliliğini doğrudan etkileyen bir husustur.

Ruhsat Başvurusu ve Elektronik Usul

Ruhsat başvurusu, ileri tedaviye özgü ek ile genel ruhsat mevzuatının ekinin birlikte kullanılmasını gerektirir: başvuru sahibi, ürününü piyasaya sunmak amacıyla ruhsat alabilmek için bu Yönetmeliğin Ek-5’ine ve 11/12/2021 tarihli ve 31686 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin ekinde yer alan Ek-1’e göre Kuruma ruhsat başvurusu yapar.

Usul de belirlenmiştir: Kurum tarafından gerekli görüldüğü hâller, mücbir sebepler veya zorunlu hâller dışında ruhsat başvuruları sadece elektronik olarak kabul edilir ve ruhsatlandırma sürecindeki tüm işlemler bu usulle yürütülür.

UnsurKural
DosyaEk-5 ve Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği Ek-1
Başvuru biçimiSadece elektronik (istisnalar saklı)
İstisnaKurumca gerekli görülen hâller, mücbir sebepler, zorunlu hâller
ZamanBaşvurular yıl boyunca yapılabilir
Ön değerlendirmeBaşvurunun ruhsatlandırma kriterlerine göre incelenmesi
BildirimKabul veya reddin başvuru sahibine resmî olarak bildirilmesi
Yetkili kişi şartı tüzel kişileri bağlar. Yönetmelik, tüzel kişilerin belirtilen vasıfları taşıyan bir kişiyi yetkili kişi olarak görevlendirmesini arar. Ayrıca gerçek kişiler de diş hekimliğinde kullanılan ileri tedavi tıbbi ürünler için ruhsat başvurusu yapabilir. Bu ayrım, başvuru sahibinin sıfatına göre dosya yapısını değiştirir; başvuru öncesinde kimin adına ve hangi sıfatla başvurulacağının netleştirilmesi gerekir.

Bilimsel Tavsiye Mekanizması

Yönetmelik, geliştiricilere düzenleyiciyle erken temas imkânı tanır: Kurum, başvuru olması hâlinde fiyat tarifesinde yer alan bir ücrete tabi olmak kaydıyla, ruhsat başvurusu öncesinde veya ruhsatlandırma süreci içinde başvuru sahibine bilimsel tavsiye verebilir. Aynı imkân, ürün ruhsatlandırıldıktan sonra da tanınmıştır.

AşamaİmkânŞart
Başvuru öncesiBilimsel tavsiyeBaşvuru ve ücret
Ruhsatlandırma süreci içindeBilimsel tavsiyeBaşvuru ve ücret
Ruhsatlandırmadan sonraBilimsel tavsiyeBaşvuru ve ücret
Erken tavsiye, en ucuz risk yönetimidir. İleri tedavi ürünlerinde geliştirme maliyetleri çok yüksektir; sınıflandırma veya dosya yapısına ilişkin bir hatanın geç fark edilmesi yılların ve bütçenin kaybı demektir. Ücrete tabi olsa dahi başvuru öncesi bilimsel tavsiye almak, bu riski büyük ölçüde azaltır. Alınan tavsiyenin yazılı olarak dosyada saklanması, sonraki bir ret kararına karşı açılacak davada da idarenin önceki değerlendirmesiyle çelişkiye düştüğü iddiasının dayanağını oluşturur.

Doku ve Hücre Tedariki

Yönetmeliğin 29. maddesi, ürünün başlangıç materyaline ilişkin zinciri başka bir yönetmeliğe bağlar: bir ileri tedavi tıbbi ürününün insan hücreleri veya dokuları içermesi hâlinde, bu hücre veya dokuların bağışı, tedariki ve test edilmesi; İnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla İlgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak gerçekleştirilir.

AşamaTabi olduğu rejim
Bağışİnsan Doku ve Hücreleri Yönetmeliği
Tedarikİnsan Doku ve Hücreleri Yönetmeliği
Testİnsan Doku ve Hücreleri Yönetmeliği
İmalat ve ruhsatİleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği
Zincirin başındaki bir eksiklik ruhsatı da etkiler. Başlangıç materyalinin bağış, tedarik ve test aşamalarının ayrı bir yönetmeliğe bağlanmış olması, ürün dosyasının bu aşamalara ilişkin uygunluğu da göstermesi gerektiği anlamına gelir. Bağışta rıza usulüne uyulmaması veya tedarik zincirinin belgelenememesi, ürünün kendisi teknik olarak uygun olsa dahi dosyayı sakatlar. Doku ve hücre tedarik sözleşmelerinin bu yönetmeliğe atıfla ve izlenebilirlik yükümlülüğünü karşılayacak biçimde hazırlanması gerekir.

İzlenebilirlik Sistemi

İleri tedavi ürünlerinde izlenebilirlik, sistemin belkemiğidir. Yönetmeliğe göre ruhsat sahibi; ürünün, bu ürüne ait başlangıç maddelerinin ve hammaddelerin, içerebileceği hücre ve dokulara temas eden tüm maddeler dahil olmak üzere, kaynaktan alınması, imalatı, paketlenmesi, depolanması, taşınması ve ürünün kullanıldığı hastane, kurum ve kuruluş veya özel uygulama merkezlerine dağıtılması esnasında izlenmesini sağlayacak sistemi İnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla İlgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik doğrultusunda oluşturur ve yürütür.

HalkaKapsam
Başlangıç maddeleri ve hammaddelerHücre ve dokulara temas eden tüm maddeler dahil
Kaynaktan alınmaİzlenir
İmalatİzlenir
Paketlemeİzlenir
Depolamaİzlenir
Taşımaİzlenir
DağıtımÜrünün kullanıldığı hastane, kurum ve kuruluş veya özel uygulama merkezlerine kadar
İzlenebilirlik hastaya kadar uzanır. Sistemin, ürünün kullanıldığı hastane, kurum ve kuruluş veya özel uygulama merkezlerine dağıtılması aşamasını da kapsaması, izlenebilirliğin depo çıkışında bitmediğini gösterir. Bu, ruhsat sahibi ile uygulama merkezleri arasındaki sözleşmelerde kayıt ve bildirim yükümlülüğünün düzenlenmesini zorunlu kılar. Bir advers reaksiyon bildiriminde, ürünün hangi seriden geldiği ve hangi başlangıç materyaliyle üretildiği geriye doğru gösterilebilmelidir; aksi hâlde hem farmakovijilans yükümlülüğü karşılanamaz hem de sorumluluk sınırı çizilemez.

Farmakovijilans tarafı ayrıca düzenlenmiştir. Yönetmelik, ilaç güvenliliği mevzuatına atıf yapar ve kombine ürünlerde ciddi advers reaksiyon hâlinde Kurumun tıbbi cihaz mevzuatını uygulayacağını öngörür. Bu ikili yapı, ürünün niteliğine göre farklı bildirim ve inceleme süreçlerinin işleyebileceği anlamına gelir.

Karara Karşı Hukuki Yollar

Ruhsat başvurusunun reddi, sınıflandırmaya ilişkin kararlar, ruhsat sonrası tedbirler ve ruhsatsız uygulama iddiasıyla tesis edilen işlemler kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemdir.

İşlemMerciSüreDayanak
Ruhsat başvurusunun reddiİdare mahkemesiAltmış günİYUK m. 2, m. 7
Sınıflandırmaya ilişkin kararİdare mahkemesiAltmış günİYUK m. 2, m. 7
Hastane muafiyeti değerlendirmesiİdare mahkemesiAltmış günİYUK m. 2, m. 7
Ruhsat sonrası tedbirİdare mahkemesiAltmış günİYUK m. 2, m. 7
Faaliyetin durdurulmasıİdare mahkemesiAltmış günİYUK m. 2, m. 7
İdareye başvuruİdari aşamaDava açma süresi içindeİYUK m. 11/1
Zımni retOtuz günİYUK m. 11/2 (7331 s.K. ile değişik)
Yürütmenin durdurulmasıİdare mahkemesiDilekçeyle veya sonradanİYUK m. 27

Dilekçede ileri sürülecek başlıca iptal sebepleri:

  • Kapsam. Ürünün endüstriyel hazırlık ölçütünü karşılamadığı hâlde kapsamda sayılması.
  • Muafiyet. Hastane muafiyeti şartlarının somut olayda gerçekleştiğinin gözetilmemesi.
  • Sınıflandırma. Ürün türünün Yönetmelikteki tanımlara aykırı belirlenmesi.
  • Kombine ürün. Canlı hücre veya doku içeren ürünün cihaz rejiminde değerlendirilmesi.
  • Bilimsel tavsiye. Kurumun önceki tavsiyesiyle çelişen bir değerlendirme yapılması.
  • Gerekçesizlik. Ret kararında hangi kriterin karşılanmadığının gösterilmemesi.
  • Ölçülülük. Giderilebilir bir dosya eksikliğinde doğrudan ret kararı verilmesi.

Yürütmenin durdurulması talebinde İYUK m. 27 uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte aranır. Bu dosyalarda zarar özgündür: ürünler çoğunlukla ileri evre hastalıklarda ve alternatifi bulunmayan durumlarda kullanıldığından, gecikme doğrudan tedaviye erişimi etkiler. Ayrıca ürünlerin kısa raf ömrü ve hastaya özel üretim niteliği, gecikmenin ürünün kullanılamaz hâle gelmesine yol açabileceğini gösterir. Bu husus, üretim ve saklama koşullarına ilişkin belgelerle birlikte dosyaya konmalıdır.

Ruhsat ve Muafiyet İşlemlerine Karşı Yargı Yolu

Ruhsat başvurusunun reddi, hastane muafiyeti kapsamında yapılan başvurulara ilişkin kararlar ve denetim sonucu tesis edilen işlemler idari nitelik taşır.

İdari başvuru ve dava rejimi
KonuKuralMadde
Dava süresiÖzel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi, Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gündür2577 s.K. m.7
BaşlangıçSüre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar2577 s.K. m.7
Üst makama başvuruDava açmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi istenebilir; başvuru dava süresini durdurur2577 s.K. m.11
Zımnî retAltmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır2577 s.K. m.10, m.11
Yürütmenin durdurulmasıTelafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde2577 s.K. m.27
Tam yargıİdari işlem veya eylemden doğan zararda tazminat talebi2577 s.K. m.12-13
Düzenleyici işlemDayanak düzenleyici metnin iptali bireysel işlemle birlikte istenebilir
SınıflandırmaÜrünün hangi rejime tabi olduğuna ilişkin belirleme de dava konusu edilebilir

Sekizinci satır, bu alandaki dosyaların çıkış noktasıdır: bir ürünün ileri tedavi tıbbi ürünü sayılıp sayılmayacağı belirlemesi, sonraki tüm yükümlülükleri belirler. Bu belirlemeye karşı süresinde dava açılmaması, sonraki yaptırımlara karşı savunmayı da zayıflatır.

Hastane muafiyeti, sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Muafiyet kapsamında hazırlanan bir ürünle uygulanan tedavide zarar doğduğunda; kurumun çalışma düzeninin elverişliliğini ispat külfeti kendisindedir (TBK m.66/3) ve borcun ifasında yararlandığı kişilerin fiillerinden kurtuluş kanıtı getiremeksizin sorumludur (TBK m.116). Ayrıca uygulama kişilik hakkına yönelen bir müdahale olduğundan, kendi risklerine ilişkin ayrı bir aydınlatma gerekir (1219 s.K. m.70, TMK m.24-25).

İzlenebilirlik ve Kayıt Yükümlülüğü

Bu ürün grubunda kayıt, hem idari yükümlülük hem de olası bir uyuşmazlıkta savunmanın temelidir.

Kayıt zinciri
AşamaKayıt
Başlangıç materyaliKaynağın ve alınma koşullarının belgelenmesi
Bağışçı/donörUygunluk testleri ve sonuçların kaydı
ÜretimParti kayıtları ve kalite kontrol belgeleri
SaklamaSıcaklık ve koşul ölçümlerinin kesintisiz kaydı
UygulamaHangi ürünün hangi hastaya uygulandığının eşleştirilmesi
İzlemUygulama sonrası uzun dönem takip kayıtları
Bildirimİstenmeyen etki ve kalite kusuru bildirimleri
Saklama süresiKayıtların mevzuatta öngörülen süre boyunca muhafazası

Beşinci satır, kişiye özel üretilen ürünlerde en kritik halkadır: ürün-hasta eşleştirmesinin çift kontrolle yapıldığı ve kayda geçirildiği gösterilemezse, karışma iddiasına karşı savunma belgeye dayanmaz.

Kan ürünleri için kan hizmet birimleri rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İleri tedavi tıbbi ürünler hangi mevzuata tabi?

27 Mayıs 2023 tarihli ve 32203 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği uygulanır.

Yönetmelik neyi kapsar?

Endüstriyel olarak hazırlanmış veya endüstriyel proses içeren bir yöntemle üretilmiş olan ileri tedavi tıbbi ürünleri ile bunlar için ruhsat başvurusunda bulunan veya ruhsat verilmiş olan gerçek ve tüzel kişileri kapsar.

Ruhsatsız ürün piyasaya sunulabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğin 6. maddesine göre bu Yönetmelik hükümlerine göre Kurum tarafından ruhsatlandırılmayan hiçbir ileri tedavi tıbbi ürünü piyasaya sunulamaz.

Hastane muafiyeti nedir?

Belirli kalite standartlarına göre temelde rutin olmayan yöntemlerle hazırlanan ve hastanede sağlık mesleği mensuplarının sorumluluğu altında, tek bir hastaya özel olarak reçete edilen ürünlere ilişkin iş ve işlemler, kalite ve güvenlilikle ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.

Kombine ürünlerde hangi rejim uygulanır?

Canlı hücre veya doku içeren kombine ürünlerde tıbbi cihazın rolü ne olursa olsun, hücre veya dokuların farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkisi temel etki şekli kabul edildiğinden bu ürünler her zaman bu Yönetmelik kapsamında düzenlenir.

Sınıflar çakışırsa ne olur?

Somatik hücre tedavisi tıbbi ürünü veya doku mühendisliği ürünü tanımı kapsamına giren ancak aynı zamanda gen tedavisi tıbbi ürünü tanımlamasını karşılayan ürün, gen tedavisi tıbbi ürünü olarak değerlendirilir.

Ruhsat başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru sahibi, bu Yönetmeliğin Ek-5’ine ve Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin ekindeki Ek-1’e göre Kuruma başvurur; Kurumca gerekli görülen hâller, mücbir sebepler veya zorunlu hâller dışında başvurular sadece elektronik olarak kabul edilir.

Bilimsel tavsiye alınabilir mi?

Evet. Kurum, başvuru olması hâlinde fiyat tarifesinde yer alan bir ücrete tabi olmak kaydıyla ruhsat başvurusu öncesinde, ruhsatlandırma süreci içinde ve ruhsatlandırmadan sonra başvuru sahibine bilimsel tavsiye verebilir.

Doku ve hücre tedariki hangi mevzuata tabi?

Ürünün insan hücreleri veya dokuları içermesi hâlinde, bu hücre veya dokuların bağışı, tedariki ve test edilmesi İnsan Doku ve Hücreleri ile Bunlarla İlgili Merkezlerin Kalite ve Güvenliği Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak gerçekleştirilir.

İzlenebilirlik nereye kadar uzanır?

Ruhsat sahibi; ürünün, başlangıç maddelerinin ve hammaddelerin kaynaktan alınması, imalatı, paketlenmesi, depolanması, taşınması ve ürünün kullanıldığı hastane, kurum ve kuruluş veya özel uygulama merkezlerine dağıtılması esnasında izlenmesini sağlayacak sistemi oluşturur ve yürütür.

Dosyanızı Değerlendirelim

Bu alanda hukuki riskin yoğunlaştığı iki nokta var: sınıflandırma ve hastane muafiyeti. Sınıflandırmada çakışma hâlinde en sıkı rejim olan gen tedavisi lehine karar verilir; kombine ürünlerde ise canlı hücre veya doku bulunduğunda cihazın rolü ne olursa olsun bu Yönetmelik uygulanır. Muafiyet ise beş şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır ve uygulamanın rutinleşmesi bu iddiayı zayıflatır. Üstelik muafiyet, kalite ve güvenlilik mevzuatından muafiyet anlamına gelmez. Bürom; ileri tedavi ürünü geliştiricileri, hastaneler ve uygulama merkezleri için ruhsat süreçleri, sınıflandırma ve muafiyet değerlendirmesi ile iptal davalarında hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.

Muafiyet değerlendirmenizi yazılı olarak birlikte kuralım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

İlgili Rehberler

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Alan hızla gelişmekte olup Kurumun teşkilat yapısı 2026’da yenilenmiş, kapsam genişletilmiştir; dosyanızı işlem tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik, ekleri ve güncel kılavuzlara göre avukatınızla birlikte değerlendiriniz.

Post by Av. Fatma Öztürk