Babamın Yurt Dışında Malı Var — Türkiye’den İşlem Yapabilir miyiz?

Ne yaşandı?

Bir kişi vefat eder; geride yurt dışında bir taşınmaz, banka hesabı veya başka bir malvarlığı kalır; ya da miras bırakan/mirasçılar farklı ülke vatandaşıdır. Mirasçılar bu yabancı unsuru taşıyan mirası nasıl ve hangi ülkenin kurallarına göre paylaşacaklarını bilemez. Rehber, yabancılık unsurlu mirasta uygulanacak hukuku ve Türkiye’den yürütülecek işlemleri ele alıyor.

Mirasçılar, yabancılık unsurlu mirasta uygulanacak hukuku ve izlenecek yolu araştırır.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Yabancılık unsurunu belirleyin: Miras bırakanın vatandaşlığı, malların bulunduğu ülke gibi unsurlar, hangi hukukun uygulanacağını ve yetkili makamı etkiler.
• Uygulanacak hukuku araştırın: Türk hukukunda yabancılık unsurlu miras için özel kurallar vardır; taşınmazlar bakımından çoğunlukla malın bulunduğu ülke hukuku ve makamları belirleyici olabilir.
• İlgili ülkenin sürecini öğrenin: Yurt dışındaki mallar için, o ülkenin miras ve intikal prosedürlerinin de izlenmesi gerekebilir.
• Belgeleri uygun hâle getirin: Veraset ilamı ve diğer belgelerin, yurt dışında geçerli olması için onay/çeviri (apostil vb.) gerekebilir.
• Avukata danışın: Uluslararası miras teknik ve ülkeye özgü olduğundan profesyonel destek şarttır.

Yurt dışında malı bulunan veya yabancılık unsuru taşıyan mirasta, hangi hukukun uygulanacağı; miras bırakanın vatandaşlığına ve malların bulunduğu ülkeye göre değişir, taşınmazlarda çoğunlukla malın bulunduğu ülke belirleyici olabilir. Bu karmaşık alanda mutlaka bir uzmana danışın.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Uygulanacak Hukuk: MÖHUK m.20 Ne Diyor?

Yurt dışındaki malvarlığında uygulanacak hukuk, malın türüne ve bulunduğu ülkeye göre değişir. Bu ayrım yapılmadan atılan adımlar boşa gider.

İkinci satır Türk mirasçılar için en önemli kuraldır: miras genel olarak ölenin millî hukukuna tabi olsa da, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Üçüncü satır ise usule ilişkindir: mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümler malların bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Bunun pratik sonucu şudur: Almanya’daki bir taşınmazın intikal usulü orada, Türkiye’deki taşınmazın usulü burada yürür. Tek bir dosyayla her iki ülke işlemi tamamlanmaz.

Beşinci satır ise vasiyetname bakımından esneklik sağlar: el yazılı vasiyetnamede ölenin millî hukukuna uygunluk yeterlidir.

Mirasçılık Belgesi: Nereden Alınır?

Üçüncü satır sıkça atlanır: yabancılık unsuru bulunan dosyalarda mirasçılık belgesi noterden alınamaz; sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.

Dördüncü satır ise belge trafiğini belirler: yabancı makamlardan alınan belgeler Türkiye’de kullanılacaksa apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir.

Beşinci satır belirgin bir kolaylık sağlar: Türk konsolosluğunda düzenlenen belgeler doğrudan kullanılabilir; apostil zinciri ve tercüme aşaması ortadan kalkar.

Bu nedenle yurt dışındaki mirasçıların vekâletname ve benzeri belgeleri mümkün olduğunca konsolosluk üzerinden düzenletmesi hem zaman hem maliyet kazandırır.

Yabancı Mahkeme Kararı: Tanıma ve Tenfiz

Beşinci satır iki kurum arasındaki temel farktır: tenfizde karşılıklılık şartı aranırken, tanımada bu şart aranmaz.

Bu nedenle yalnızca hukuki durumun kabulü isteniyorsa (örneğin mirasçılık sıfatının tespiti), tanıma talebi yeterli olur ve süreç daha kolay yürür.

İkinci satır ise seçimi belirler: yabancı kararın Türkiye’de zorla icrası gerekiyorsa tenfiz istenmelidir.

Her iki talep de asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülür ve MÖHUK’taki şartlara tabidir.

Vergi ve Süreler

Süre uzun görünse de erken başlanmalıdır: yurt dışı belgelerinin apostil ve tercüme süreçleri haftalar alabilir.

Ayrıca miras hukukundaki süreler bundan bağımsız işler ve çok daha kısadır: resmî defter tutma için 1 ay (TMK m.619-620), mirasın reddi için 3 ay (TMK m.606).

Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından ret süresi bakımından ayrıca dikkat gerekir: TMK m.606 uyarınca süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe ölümü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar.

Kontrol Listesi

Altıncı adım borçlu terekelerde belirleyicidir: ret kararı terekenin tamamı için verilir; yalnızca yurt dışındaki borçlu kısmı reddedip Türkiye’deki malları almak mümkün değildir.

Bu nedenle karar verilmeden önce her iki ülkedeki mal ve borç tablosunun birlikte çıkarılması gerekir.

Beşinci adım ise süreç hızını doğrudan etkiler: konsoloslukta düzenlenen vekâletname apostil ve tercüme aşamalarını ortadan kaldırır.

Birinci adım ise tüm planlamanın temelidir: hangi malın hangi ülkede olduğu bilinmeden ne hukuk seçimi ne süre hesabı yapılabilir.

Ülkeye Göre Ayrı Yürüyen İki Süreç

İkinci satır MÖHUK m.20/2’ye dayanır: mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümler malların bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Bunun sonucu şudur: iki ülkede iki ayrı süreç yürütülür. Türkiye’de alınan mirasçılık belgesi, yurt dışındaki taşınmaz için tek başına yeterli olmayabilir.

Dördüncü satır ise çifte vergilendirme sorusunu gündeme getirir: iki ülke arasında anlaşma bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Beşinci satır ise belge trafiğini belirler ve süreyi uzatan asıl kalemdir: apostil ve yeminli tercüme süreçleri haftalar alabilir.

Yurt Dışındaki Mirasçı İçin Süre Riski

Üçüncü satır yurt dışındaki mirasçılar için önemli bir güvencedir: süre ölüm tarihinden değil, ölümü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Ancak sonradan öğrenildiğinin ispatı gerekir.

Birinci satırdaki bir aylık süre ise en kısa ve en değerli olanıdır. Borç durumu belirsizse defter tutma talebi bu süre içinde yapılmalıdır.

Ayrıca TMK m.619/3 uyarınca mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğerleri hakkında da hüküm ifade eder. Türkiye’deki bir mirasçının başvurusu, yurt dışındakileri de korur.

Bu, yurt dışı dosyalarında pratik bir çözümdür: vekâletname süreci tamamlanmadan Türkiye’deki mirasçı süreyi kurtarabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışındaki mal için Türkiye’den işlem yapabilir miyiz?

Kısmen. Türk mahkemesinden mirasçılık belgesi almak, belgeleri apostilletmek, özel yetkili vekâletname düzenletmek ve tanıma-tenfiz davası açmak Türkiye’den yapılabilir. Ancak yurt dışındaki taşınmazın siciline müdahale o ülke makamlarının yetkisindedir.

Yabancılık unsuru varsa mirasçılık belgesini noter verir mi?

Hayır. Noterlik Kanunu m. 71/B uyarınca belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi, yargılamayı gerektirmesi veya nüfus kayıtlarının yeterli olmaması hâlinde noterler bu belgeyi veremez; başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Türkiye’den alınan veraset ilamı yurt dışında geçerli mi?

Kullanılabilmesi için kural olarak apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir; Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı yolu izlenir. Belgenin kabul edilip edilmeyeceği ilgili ülkenin kendi kurallarına bağlıdır.

Yurt dışında alınan mahkeme kararı Türkiye’de kullanılabilir mi?

Doğrudan kullanılamaz. MÖHUK m. 50 vd. uyarınca tanıma veya tenfiz kararı gerekir. Tanıma kararı kesin hüküm ve kesin delil etkisi sağlar; tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini mümkün kılar.

Tanıma-tenfiz davası nerede açılır?

MÖHUK m. 51 uyarınca kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinde; Türkiye’de bunların hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde. Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuktur.

Türkiye’deki taşınmaz hakkındaki yabancı karar tenfiz edilir mi?

Hayır. MÖHUK m. 54 uyarınca ilâmın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması gerekir; Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin davalar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindedir.

Vergi beyannamesi için sürem ne kadar?

7338 sayılı Kanun m. 9 uyarınca mükelleflerin ölüm tarihinde yabancı bir ülkede bulunması hâlinde beyanname süresi altı aydır. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler de Türkiye’deyse süre dört aydır.

Yurt dışındaki mal da Türkiye’de beyan edilir mi?

7338 sayılı Kanun m. 1 uyarınca Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar nerede bulunursa bulunsun bu verginin konusuna girer. Bu nedenle yurt dışındaki malvarlığı da beyan yükümlülüğü doğurabilir.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.