Yıllık İzin Ücretine Hakkaniyet İndirimi: Yargıtay’ın 2024 Yaklaşımı

Yıllık izin ücreti alacaklarında uzun süredir yerleşik bir kural vardı: İzinlerin kullandırıldığını yazılı belgeyle ispat yükü işverende olduğundan, bu alacağa hakkaniyet indirimi uygulanmazdı. Ancak Yargıtay, 2024 tarihli bir kararıyla bu katı kurala bir esneklik getirdi.

Bu yeni yaklaşımı ve sınırlarını inceleyelim.

Önceki kural: indirim yok

Yerleşik uygulamaya göre, yıllık izinlerin kullandırıldığının ispatı işverene aitti ve bu ispat imzalı izin defteri veya eşdeğer yazılı belgeyle yapılırdı. Yazılı belgeyle ispatı mümkün olan bu alacağa, fazla mesai gibi tanıkla ispatlanan alacaklardan farklı olarak, hakkaniyet indirimi uygulanmazdı.

Yani işveren izinleri belgeleyemiyorsa, işçinin talebi kural olarak tam kabul edilirdi.

Yargıtay’ın 2024 kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/6366, K. 2024/9427 sayılı ve 04.06.2024 tarihli kararıyla bu görüşünden kısmen ayrılmıştır. Karara konu olayda, üst düzey yönetici (genel müdür) olarak çalışan ve 9 yıl boyunca hiç izin kullanmadığını ileri süren; ancak duruşmada ‘izin kullandığını fakat ne kadar olduğunu hatırlamadığını’ beyan eden bir davacı vardı.

Daire; ispat yükünün işverende olduğunu teyit etmekle birlikte, davacının üst düzey yönetici konumu, izin belgesi düzenletme yetkisi ve 9 yıl hiç izin kullanmamasının hayatın olağan akışına aykırılığı gibi somut olgular ışığında, hüküm altına alınan yıllık izin miktarından hakkaniyet indirimi yapılabileceğine karar vermiştir.

Bu karar her dosyaya emsal değildir

Önemle belirtmek gerekir ki bu karar, somut olayın kendine özgü koşullarına (üst düzey yöneticilik, izin belgesi düzenletme yetkisi, çelişkili beyan) dayanmaktadır. Tüm yıllık izin uyuşmazlıkları için genel bir ‘indirim’ kuralı getirmemektedir.

Sıradan bir işçinin, izin belgesi düzenletme yetkisi olmayan birinin durumu farklı değerlendirilebilir. Bu nedenle her dosya kendi özelinde ele alınmalıdır.

Pratik noktalar

• Kural hâlâ geçerli: İzinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir.
• İstisna doğdu: Somut olay özelinde hakkaniyet indirimi mümkün hâle geldi.
• Konum önemli: Üst düzey yöneticilik ve belge düzenletme yetkisi belirleyici olabilir.
• Genel emsal değil: Her dosya kendi koşullarında değerlendirilir.

Yıllık izin ücretinde ‘indirim yapılmaz’ kuralı, Yargıtay’ın 2024 kararıyla somut olay özelinde esnetilmiştir. Ancak bu, genel bir kural değil, kendine özgü koşullara dayanan bir istisnadır. İspat yükü hâlâ işverendedir. Bu nedenle kendi dosyanızın nasıl değerlendirileceğini bir uzmanla görüşmeniz yerinde olur.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Yıllık İzin Ücretinde Hakkaniyet İndirimi Tartışması

Fazla mesaide uygulanan indirimin izin ücretine uygulanıp uygulanmayacağı tartışılmıştır.

Üçüncü ve altıncı satırlar ayrımın gerekçesini verir: fazla mesai tanık beyanına dayalı bir tahmin gerektirirken, yıllık izin ücreti kıdem ve ücret gibi belgeye dayalı unsurlarla kesin biçimde hesaplanabilir; ayrıca iznin kullandırıldığını ispat yükü işverende olduğundan belge sunulamayan dönemler için tam hesap yapılır. Sekizinci satır ise uyarıdır — bu alandaki yargı uygulaması güncel kararlarla takip edilmelidir.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

İzin Ücretinde İspat ve Belge Düzeni

Uyuşmazlığın tamamı belgeye dayanır.

Beşinci satır tüm uyuşmazlığın sonucunu belirler: yıllık iznin kullandırıldığını gösteren imzalı belge veya usulüne uygun tutulmuş izin defteri sunulamadığında izin kullandırılmamış kabul edilir ve tüm hak edilen izinlerin ücretine hükmedilir. Bu nedenle belge düzeni işveren açısından en önemli savunma aracıdır.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

Yargı Uygulamasının Takibi

İşçilik alacaklarında içtihat değişebilir.

Altıncı ve dokuzuncu satırlar iki pratik sonuç verir: hangi içtihat uygulanırsa uygulansın, yazılı delille ispatlanan alacaklarda indirim riski ortadan kalkar; ayrıca bu alandaki uygulama değişebildiğinden dava açılmadan önce güncel yargı kararlarının teyit edilmesi gerekir.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

İzin Ücreti Davasında Hesap Denetimi

Bilirkişi raporundaki her kalem denetlenmelidir.

Altıncı ve sekizinci satırlar en sık yapılan iki hesap hatasıdır: izin ücreti son ücret üzerinden hesaplanmalıdır; izin hakkının doğduğu yıllardaki eski ücretler kullanılamaz; ayrıca izin ücretinde zamanaşımı iş sözleşmesi devam ederken işlemediğinden geçmiş yıllara zamanaşımı uygulanması hatalıdır.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

Yıllık İzin Alacağında Dava Stratejisi

İzin ücreti, diğer alacaklarla birlikte istenir.

Üçüncü ve dokuzuncu satırlar iki avantaj sağlar: izin defteri ve imzalı formların mahkemeden celbi istendiğinde, işveren bu belgeleri sunamazsa izin kullandırılmamış kabul edilir; ayrıca izin ücretinde zamanaşımı iş sözleşmesi devam ederken işlemediğinden çok eski yıllara ait kullanılmayan izinler de talep edilebilir.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

İzin Ücreti ile Diğer Alacakların İlişkisi

İzin ücreti, bağımsız bir kalemdir.

Sekizinci satır izin ücretini diğer tüm işçilik alacaklarından ayıran özelliğidir: fazla mesai, hafta tatili ve ücret alacaklarında zamanaşımı iş devam ederken işlerken, yıllık izin ücretinde zamanaşımı yalnızca fesihten itibaren başlar. Bu nedenle geçmiş yıllara ait izinler kaybolmaz.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

İzin Ücreti Alacağında Faiz ve Tahsil

Alacak kesinleştikten sonra tahsil aşaması başlar.

Birinci ve üçüncü satırlar iki pratik noktayı verir: yıllık izin ücretine kıdem tazminatındaki gibi en yüksek mevduat faizi değil yasal faiz uygulanır; ayrıca faiz talebi dava dilekçesinde açıkça belirtilmedikçe hükmedilmez. Yedinci satır ise son güvencedir — işverenin iflası hâlinde işçi alacakları imtiyazlı sırada yer alır.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme süreleri · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · analık hakları ve hamilelikte fesih

Yıllık İzin Ücretinde Hakkaniyet İndirimi

Kullanılmayan izin ücretinde de fazla mesaidekine benzer bir indirim gündeme gelebilir.

İkinci ve altıncı satırlar bu alacağın en güçlü yanını verir: yıllık iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; imzalı izin defteri veya belge sunulamadığında iddia ispatlanamamış sayılır. Bu nedenle fazla mesaideki hakkaniyet indirimi tartışması yıllık izin ücretinde çok daha sınırlı uygulanır — ispat yükü zaten işverendedir.

İzin Ücreti Hesabı ve Sık Yapılan Hatalar

Hesap basit görünür ancak birkaç noktada hata yapılır.

Sekizinci ve dokuzuncu satırlar iki temel kuralı verir: kullanılmayan yıllık izinler yıllar boyunca birikir ve iş sözleşmesi devam ettiği sürece zamanaşımına uğramaz; ancak iş devam ederken izin ücrete dönüştürülemez. Alacak yalnızca fesihle muaccel hâle gelir ve beş yıllık zamanaşımı o tarihten işlemeye başlar.

İzin ve dinlenme rehberlerimiz: yıllık ücretli izin · ara dinlenme hakkı · telafi çalışması · gece çalışması · doğum ve analık izni · fazla mesai hesaplama

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık izin ücretinde hakkaniyet indirimi nedir?

Uzun süre biriktirilmiş izin ücreti taleplerinde, Yargıtay’ın güncel yaklaşımıyla, somut olayın özelliklerine göre hâkim hakkaniyet gereği bir indirim uygulayabilmektedir.

İndirim her izin ücretinde uygulanır mı?

Hayır. İndirim, özellikle yıllarca hiç kullanılmadan biriktirildiği iddia edilen yüksek izin ücreti taleplerinde, dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilir.

İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Kullanılmayan izin günleri, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Hakkaniyet indirimi bu tutara uygulanabilir.