Vergi Cennetlerine Yapılan Ödemelerde Stopaj 2026: KVK m.30/7’deki Yüzde Otuzluk Kesinti Neden Uygulanmıyor? — İlan Edilmeyen Ülke Listesi, İki Ölçüt, Fiilen İşleyen Stopaj Rejimi, Kontrol Edilen Yabancı Kurum, Transfer Fiyatlandırması ve İş Merkezi

Türk vergi mevzuatında, vergi cennetlerine yapılan ödemeleri hedefleyen sert bir hüküm vardır ve yaklaşık yirmi yıldır yürürlüktedir: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.30’un yedinci fıkrası, belirlenecek ülkelerde yerleşik olan veya faaliyette bulunan kurumlara nakden veya hesaben yapılan ya da tahakkuk ettirilen her türlü ödeme üzerinden, bu ödemelerin verginin konusuna girip girmediğine veya ödeme yapılan kurumun mükellef olup olmadığına bakılmaksızın yüzde otuz oranında kesinti yapılmasını öngörür. Ancak hükmün işleyebilmesi, hangi ülkelerin bu kapsamda sayılacağının ilan edilmesine bağlanmıştır ve bu liste bugüne kadar ilan edilmemiştir. Sonuç, kanunda yer alan bir yaptırımın uygulamada devre dışı kalmasıdır. Bu rehber önce hükmün metnini ve yapısını çözümler, listenin ilan edilmemesinin pratik sonucunu ortaya koyar; ardından boşluğu fiilen dolduran araçları anlatır: kontrol edilen yabancı kurum hükümleri, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı, iş merkezi tespiti ve otomatik bilgi değişimi. Şirketler için asıl risk, uygulanmayan bir stopajda değil, bu üç araçtadır.

Hükmün Metni ve Yapısı

Kurumlar Vergisi Kanunu m.30, dar mükellefiyete tabi kurumlara yapılan ödemelerde vergi kesintisini düzenler. Maddenin yedinci fıkrası ise bu genel yapının dışında, ayrı bir mantıkla kurulmuş özel bir hükümdür.

Fıkraya göre; kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle ilan edilen ülkelerde yerleşik olan veya faaliyette bulunan kurumlara nakden veya hesaben yapılan veya tahakkuk ettirilen her türlü ödemeler üzerinden, bu ödemelerin verginin konusuna girip girmediğine veya ödeme yapılan kurumun mükellef olup olmadığına bakılmaksızın yüzde otuz oranında vergi kesintisi yapılır.

Metnin yapısı üç unsurdan oluşur: bir ölçüt seti, bir ilan şartı ve bir sonuç. Ölçütler kanunda sayılmıştır; ilan yetkisi idareye bırakılmıştır; sonuç ise yüzde otuz oranında kesintidir. Üç unsurdan ikincisi gerçekleşmediği sürece üçüncüsü doğmaz.

İki Ölçüt: Vergi Kapasitesi ve Bilgi Değişimi

Kanun, bir ülkenin bu kapsamda sayılması için tek bir kritere değil iki kritere birlikte bakılmasını öngörür. Birincisi maddi ölçüttür: o ülkenin vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp sağlamadığı.

İkincisi ise şeffaflık ölçütüdür: bilgi değişimi hususu. Yani yalnızca düşük vergi oranı uygulayan ülkeler değil, vergi konularında bilgi paylaşımına yanaşmayan ülkeler de değerlendirmeye alınır. Bu ikinci ölçüt, hükmü salt bir oran karşılaştırmasından çıkarır ve uluslararası şeffaflık standartlarıyla bağlantılandırır.

Ölçütlerin bu şekilde kurgulanması, hükmün uluslararası eğilimlerle uyumlu olduğunu gösterir. Benzer yaklaşımlar başka hukuk düzenlerinde de mevcuttur ve bölgesel kuruluşların yayımladığı iş birliğine yanaşmayan ülke listeleri de büyük ölçüde bu iki ölçüte dayanır.

Buna karşılık Türk hukukunda ölçütlerin somutlaştırılması, yani hangi ülkelerin bu tanıma girdiğinin belirlenmesi, idari bir işleme bırakılmıştır. Kanun ölçütü verir, listeyi idare yapar. Bu yapı, hükmün kaderini doğrudan idari iradeye bağlamıştır.

Kapsamın Genişliği: Her Türlü Ödeme

Fıkranın en dikkat çekici yönü, kapsamının olağanüstü genişliğidir. Kesinti, nakden veya hesaben yapılan ya da tahakkuk ettirilen her türlü ödemeyi hedefler. Yani fiilî ödeme yapılmamış, yalnızca hesaben kaydedilmiş ya da tahakkuk ettirilmiş tutarlar da kapsamdadır.

Bu yapının amacı açıktır: ödemenin niteliğini değiştirerek kesintiden kaçınma imkânını ortadan kaldırmak. Normalde bir gayrimaddi hak bedelinin mal bedeli gibi gösterilmesi kesinti yükünü değiştirebilirken, bu fıkra kapsamında böyle bir manevra sonuç doğurmaz.

Aynı genişlik, hükmün uygulanmasının neden ekonomik sonuçları büyük olacağını da açıklar. Kapsamın bu kadar geniş olması, hükmün yürürlüğe fiilen girmesi hâlinde vergi cennetlerine yönelen ödeme akışını doğrudan etkileyecek bir araç olduğunu gösterir.

İlan Edilmeyen Liste

Hükmün kaderini belirleyen nokta budur. Kanun, hangi ülkelerin bu kapsamda sayılacağının ilan edilmesini öngörmüş; ancak bu ilan bugüne kadar yapılmamıştır. Hüküm 2006 yılında kabul edilen Kanun’la mevzuata girmiş olmasına rağmen, aradan geçen yaklaşık yirmi yıllık sürede liste yayımlanmamıştır.

Bunun hukuki sonucu nettir: liste ilan edilmediği için hüküm fiilen uygulanamamaktadır. Kanunda yer alan bir yaptırım, uygulamada devre dışı kalmış durumdadır. Kesinti yükümlülüğünün muhatabı olacak kişiler bakımından, hangi ödemelerin kapsamda olduğunu gösteren bir ölçüt bulunmamaktadır.

Konu, kamuoyunda ve yasama organında düzenli olarak gündeme gelmektedir. Listenin yayımlanmamasının vergi kaybına yol açtığı ve bunun bilinçli bir tercih olup olmadığı tartışılmaktadır. Bu tartışmanın bir sonucu olarak listenin ileride yayımlanması ihtimali her zaman mevcuttur; bu nedenle yurt dışına ödeme yapan yapıların bu ihtimali hesaba katması gerekir.

Listenin yayımlanması hâlinde etki ani olacaktır. Hüküm zaten yürürlüktedir; eksik olan yalnızca ölçütlerin somutlaştırılmasıdır. İlan gerçekleştiğinde, kapsama giren ülkelere yapılan ödemeler doğrudan kesinti yükümlülüğü doğuracaktır. Bu nedenle mevcut ödeme akışlarının hangi ülkelere yöneldiğinin bilinmesi, ileriye dönük bir risk haritası niteliğindedir.

Bugün Fiilen Uygulanan Stopaj Rejimi

Yedinci fıkranın uygulanmaması, yurt dışına yapılan ödemelerde hiç stopaj olmadığı anlamına gelmez. Maddenin genel hükümleri, dar mükellef kurumlara yapılan belirli ödemelerde kesinti öngörür ve bu hükümler fiilen işlemektedir.

Kesintiye tabi başlıca ödemeler arasında serbest meslek kazançları, gayrimaddi hakların satışı, devri ve temliki karşılığında yapılan ödemeler, taşınmaz kira gelirleri ve kâr payları sayılabilir. Her bir kalem için uygulanacak oran ayrı ayrı belirlenmiştir.

Ayrıca son yıllarda maddeye yeni bentler eklenmiş; belirli sektörler veya faaliyet konularına ilişkin olarak Türkiye’de iş yeri veya daimi temsilcisi bulunanlardan yapılan mal ve hizmet alımlarına yönelik ödemeler ile elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yapılan ödemeler bakımından düzenlemeler getirilmiştir. Bu alandaki değişikliklerin sık olması nedeniyle güncel metnin izlenmesi gerekir.

Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları

Stopaj hesabında ikinci katman, anlaşma hukukudur. Türkiye’nin çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunan bir ülkedeki kuruma yapılan ödemelerde, anlaşmanın öngördüğü indirimli oran uygulanabilir. Bu, iç mevzuattaki orandan daha düşük olabilir.

İndirimli oranın uygulanabilmesi, alıcının mukimlik belgesini ibraz etmesine bağlıdır. Belge, alıcının o ülkede vergi mukimi olduğunu ve anlaşmadan yararlanma hakkını gösterir. Belgenin ödeme öncesinde temin edilmesi gerekir; sonradan getirilen belgeyle düzeltme yapılması mümkün olsa da süreç uzar.

Vergi cennetleri bakımından ise durum farklıdır: bu ülkelerin önemli bir bölümüyle Türkiye’nin çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmaz. Dolayısıyla anlaşma korumasından yararlanma imkânı da yoktur ve iç mevzuattaki oranlar doğrudan uygulanır.

Anlaşmaların kötüye kullanılması da ayrı bir başlıktır. Ödemenin, gerçekte anlaşma korumasından yararlanamayacak bir tarafa gitmesine rağmen anlaşmalı bir ülkedeki aracı şirket üzerinden yönlendirilmesi, uluslararası vergi hukukunda tartışılan bir sorundur. Bu tür yapılarda gerçek lehtarın kim olduğu sorgulanır.

Boşluğu Dolduran Birinci Araç: Kontrol Edilen Yabancı Kurum

Yedinci fıkranın uygulanmaması, vergi cennetlerine yönelen yapıların denetimsiz olduğu anlamına gelmez. Kanun’da, liste şartına bağlı olmayan ve fiilen işleyen başka araçlar bulunur. Bunların birincisi kontrol edilen yabancı kurum rejimidir.

Kanun m.7, belirli şartları taşıyan yurt dışı iştiraklerin kazancının, dağıtılsın dağıtılmasın Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulmasını öngörür. Bu, klasik vergilendirme mantığından önemli bir sapmadır: normalde yurt dışındaki bir şirketin kazancı, Türkiye’ye kâr payı olarak dağıtıldığında vergilendirilirken, bu rejimde dağıtım beklenmez.

Bu rejim, vergi cenneti listesine bağlı değildir. Ölçüt, ülkenin adı değil iştirakin taşıdığı efektif vergi yüküdür. Dolayısıyla listenin yayımlanmamış olması, bu rejimin uygulanmasına engel oluşturmaz. Yapının analizi offshore, kabuk ve paravan şirket rehberinde ele alınmıştır.

İkinci Araç: Transfer Fiyatlandırması

Vergi cennetlerine değer aktarmanın en yaygın yolu, ilişkili şirketler arasındaki işlemlerin fiyatlandırılmasıdır. Düşük vergili ülkedeki ilişkili şirkete gerçekte hak edilenin üzerinde hizmet, lisans ya da finansman bedeli ödenmesi, kazancı Türkiye’den çıkarır.

Kanun m.13, bu yapıyı doğrudan hedefler. Kurumların ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunmaları hâlinde, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Örtülü dağıtılan kazanç, kâr payı sayılarak vergilendirilir.

Emsallere uygunluk ilkesi, işlemin ilişkisiz kişiler arasında yapılmış olsaydı belirlenecek bedel ile karşılaştırılmasını gerektirir. İspat yükü büyük ölçüde mükelleftedir ve bu ispat dokümantasyonla yapılır. Dokümantasyonun işlem anında hazırlanması, sonradan üretilmesinden çok daha güçlüdür.

Grup içi hizmetlerde ise ek bir soru sorulur: hizmet fiilen sunulmuş mudur ve alan taraf için gerçek bir fayda sağlamış mıdır? Sunulmayan ya da mükerrer bir hizmet için yapılan ödeme, fiyatı emsallere uygun olsa dahi kabul edilmez. Bu nedenle hizmetin varlığını gösteren somut çıktılar saklanmalıdır.

Üçüncü Araç: İş Merkezi ve Tam Mükellefiyet

En radikal araç, şirketin kendisinin Türkiye’de tam mükellef sayılmasıdır. Kanun m.3, kanunî merkezi veya iş merkezi Türkiye’de bulunan kurumların tam mükellef olduğunu ve dünya çapındaki kazançları üzerinden vergilendirileceğini öngörür.

Kanunî merkez, kuruluş belgelerinde gösterilen yerdir ve vergi cenneti yapılarında bu merkez yurt dışındadır. İş merkezi ise iş bakımından işlemlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği yerdir; bu ölçüt kâğıt üzerindeki adrese değil fiilî duruma bakar.

Bir yurt dışı şirketin yönetim kararlarının Türkiye’de alınması, yöneticilerinin Türkiye’de bulunması, sözleşmelerinin Türkiye’de müzakere edilip imzalanması ve muhasebesinin Türkiye’de tutulması, iş merkezinin Türkiye’de olduğu sonucuna götürebilir. Bu tespit yapıldığında sonuç ağırdır: şirket tam mükellef sayılır ve tüm dünya kazancı Türkiye’de vergilendirilir.

Bu değerlendirme de liste şartına bağlı değildir. Şirketin hangi ülkede kurulduğundan bağımsız olarak, fiilî yönetim yerinin Türkiye’de bulunduğu tespit edilebilir. Sermaye ihracı ve yapı kurulumunun kambiyo ayağı yurt dışında şirket kurma ve sermaye ihracı rehberinde anlatılmıştır.

Bilgi Değişiminin Değiştirdiği Denklem

Vergi cennetlerinin geleneksel çekiciliği, düşük vergi oranından çok gizlilikti. Bu denklem, otomatik bilgi değişimi düzeninin yaygınlaşmasıyla köklü biçimde değişmiştir. Türkiye’nin taraf olduğu düzen çerçevesinde, karşı ülkedeki hesap bilgileri idareye ulaşabilmektedir.

Bildirim kapsamında hesap sahibinin kimlik bilgileri, hesap numarası, yıl sonu bakiyesi ve faiz ile temettü gibi gelirlerin brüt tutarı yer alır. Bu bilgi seti, bir yapının varlığını ortaya çıkarmak için yeterlidir. Sistemin işleyişi otomatik bilgi değişimi rehberinde ayrıntılandırılmıştır.

Bunun pratik sonucu şudur: bir ülkenin vergi cenneti listesinde bulunmaması, oradaki varlığın görünmez olduğu anlamına gelmez. Liste, stopaj yükümlülüğünün doğması bakımından anlamlıdır; varlığın idarece öğrenilmesi bakımından değil.

Aynı mantık, aklamayla mücadele tarafında da işler. Riskli ülkelerle yapılan işlemlere özel dikkat gösterilmesi ve düzenleme ile denetim fonksiyonları asgari düzeyde bulunan finans merkezleriyle ilişkili müşteriler bakımından sıkılaştırılmış tedbir uygulanması, vergi mevzuatındaki listeden bağımsız olarak yürür.

Şirketler İçin Pratik Değerlendirme

Yurt dışına ödeme yapan bir şirket bakımından doğru yaklaşım, uygulanmayan bir hükme odaklanmak yerine fiilen işleyen araçlara hazırlanmaktır. Değerlendirme dört soruda özetlenebilir.

Bu soruların ödeme öncesinde cevaplanması, sonradan yapılacak savunmadan çok daha etkilidir. Özellikle emsal analizi ve mukimlik belgesi, ödeme yapıldıktan sonra temin edilmesi güçleşen unsurlardır.

Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, vergi cennetlerine yapılan ödemelerde yüzde otuz stopaj uygulandığının sanılmasıdır; hüküm yürürlükte olmakla birlikte gerekli liste ilan edilmediğinden fiilen uygulanmamaktadır. İkincisi, bunun tersine düşülen hatadır: listenin bulunmamasından hareketle vergi cenneti yapılarının risksiz olduğu sonucuna varmak.

Üçüncüsü, Kanun metnindeki stopaj oranının doğrudan uygulanacağının düşünülmesidir; oranlar yetki çerçevesinde çıkarılan Karar’da ayrıca belirlenmiştir. Dördüncüsü, mukimlik belgesinin ödeme sonrasına bırakılmasıdır.

Beşincisi, transfer fiyatlandırması dokümantasyonunun inceleme başladıktan sonra hazırlanmaya çalışılmasıdır; işlem anında hazırlanmış bir analiz çok daha güçlüdür. Altıncısı, grup içi hizmet ödemelerinde hizmetin fiilen sunulduğunu gösteren çıktıların saklanmamasıdır.

Yedincisi, yurt dışı iştirakin kazancının dağıtılmadıkça vergilendirilmeyeceği varsayımıdır; kontrol edilen yabancı kurum rejimi dağıtım şartı aramaz. Sekizincisi, yapının nerede yönetildiğine dikkat edilmemesi ve iş merkezi riskinin göz ardı edilmesidir.

Dokuzuncusu, bilgi değişimi düzeninin kapsamının küçümsenmesidir. Onuncusu, vergi tarafındaki bir sorunun aklamayla mücadele tarafına da yansıyabileceğinin hesaba katılmamasıdır; iki alan arasındaki geçiş MASAK incelemesinin vergi incelemesine dönüşmesi rehberinde ele alınmıştır. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Gerçek Kişiler Tarafındaki Karşılık

Buraya kadar anlatılanlar kurumlar vergisi mükelleflerine ilişkindir. Gerçek kişiler bakımından da benzer bir mantık işler; ancak dayanak farklıdır. Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler tam mükellef kabul edilir ve Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilir.

Bunun pratik sonucu, vergi cennetinde tutulan bir hesaptan elde edilen faiz, temettü ya da değer artış kazancının Türkiye’de beyan yükümlülüğü doğurabilmesidir. Hesabın bulunduğu ülkenin vergi almaması, Türkiye’deki yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Yurt dışında ödenen verginin mahsubu imkânı ise ayrı bir hükümle düzenlenmiştir. Vergi cennetleri bakımından bu imkân çoğu zaman anlamsız kalır; çünkü orada ödenen vergi ya hiç yoktur ya da sembolik düzeydedir. Dolayısıyla verginin tamamı Türkiye’de doğar.

Gerçek kişiler bakımından ikinci katman, yapının arkasındaki kişinin kim olduğudur. Bir vergi cennetinde kurulan şirketin ya da güven ilişkisine dayanan bir yapının arkasındaki gerçek kişinin Türkiye’de yerleşik olması hâlinde, yapının kazancının gerçekte kime ait olduğu sorgulanır. Bu sorgulamada belirleyici olan kayıtlı sahiplik değil, fiilî kontroldür.

Uluslararası Listeler ve Türkiye

Türkiye kendi listesini ilan etmemiş olsa da, uluslararası düzlemde bu tür listeler mevcuttur ve Türk şirketlerini dolaylı olarak etkiler. Bölgesel kuruluşlar, vergi konularında iş birliğine yanaşmayan ülkeleri belirli aralıklarla listelemekte ve bu listeleri dönemsel olarak güncellemektedir.

Bu listelerin Türk hukukunda doğrudan bağlayıcılığı yoktur. Ancak etkileri dolaylı yollardan hissedilir. Listede yer alan bir ülkeyle yapılan finansal işlemler, muhabir bankacılık zinciri üzerinden daha sıkı denetime tabi tutulabilir; karşı taraftaki kuruluş kendi mevzuatına göre ek bilgi isteyebilir ya da işlemi reddedebilir.

Aklamayla mücadele tarafındaki listelerle vergi tarafındaki listeler de birbirinden ayrılmalıdır. Birincisi aklama ve terörün finansmanı riskine, ikincisi vergi şeffaflığına odaklanır. Bir ülke birinde yer alıp diğerinde yer almayabilir; iki liste aynı şey değildir.

Şirketler bakımından pratik sonuç, ödeme akışının yöneldiği ülkelerin her iki açıdan da değerlendirilmesidir. Vergi tarafında bir yükümlülük doğmasa dahi, bankacılık tarafında işlemin tıkanması mümkündür. Muhabirlik zincirinin işleyişi muhabir bankacılık ve de-risking rehberinde anlatılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi cennetlerine yapılan ödemelerde stopaj var mı?

Kanunda vardır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.30’un yedinci fıkrası, belirlenecek ülkelerde yerleşik olan veya faaliyette bulunan kurumlara nakden veya hesaben yapılan ya da tahakkuk ettirilen her türlü ödeme üzerinden yüzde otuz oranında vergi kesintisi yapılmasını öngörür.

O hâlde neden uygulanmıyor?

Hükmün işleyebilmesi, hangi ülkelerin bu kapsamda sayılacağının ilan edilmesine bağlıdır. Kanun bu yetkiyi idareye bırakmıştır ve bugüne kadar bu liste ilan edilmemiştir. Liste bulunmadığı için hüküm fiilen uygulanamamaktadır; kanunda yer alan bir yaptırım uygulamada devre dışı kalmış durumdadır.

Ülkeler hangi ölçüte göre belirlenecek?

Kanun iki ölçüt sayar: kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususu. Yani yalnızca düşük vergi oranı değil, bilgi paylaşımına yanaşmama da ölçüttür.

Kesinti hangi ödemelere uygulanacak?

Hüküm oldukça geniştir: nakden veya hesaben yapılan ya da tahakkuk ettirilen her türlü ödeme. Dahası, bu ödemelerin verginin konusuna girip girmediğine veya ödeme yapılan kurumun mükellef olup olmadığına bakılmaksızın kesinti öngörülmüştür.

Bu ne anlama geliyor?

Olağan stopaj mantığından ayrılan bir yapı kurulmuştur. Normalde kesinti, ödemenin niteliğine ve alıcının mükellefiyet durumuna bağlıdır. Burada ise ödemenin türü ve alıcının statüsü önemsizleştirilmiş; belirlenen ülkelere yapılan ödeme tek başına kesinti sebebi sayılmıştır.

Şu anda yurt dışına ödemelerde stopaj yok mu?

Vardır. Kanun m.30’un genel hükümleri, dar mükellef kurumlara yapılan belirli ödemelerde kesinti öngörür; serbest meslek kazançları ile gayrimaddi hak bedelleri bunların başında gelir. Uygulanan oranlar ise Kanun metnindeki oran değil, Cumhurbaşkanına tanınan yetki çerçevesinde çıkarılan Karar’daki oranlardır.

Oranlar nereden kontrol edilir?

Kanun m.30’un devam eden fıkrası, oranları gelir unsurları veya faaliyet konuları itibarıyla ayrı ayrı belirleme, sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma yetkisi tanır. Bu yetki kullanılmış olduğundan, uygulanacak oran için yürürlükteki Bakanlar Kurulu veya Cumhurbaşkanı Kararı esas alınmalıdır.

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması stopajı etkiler mi?

Etkiler. Anlaşma bulunan ülkelerde, anlaşmanın öngördüğü indirimli oranın uygulanabilmesi için alıcının mukimlik belgesini ibraz etmesi gerekir. Belge ödeme öncesinde temin edilmediğinde iç mevzuattaki oran uygulanır ve sonradan düzeltme süreci işletilmek zorunda kalınır.

Liste yayımlanmadığına göre risk yok mu?

Bu yanlış bir sonuç olur. Vergi cennetlerine yönelen yapılar bakımından başka araçlar işlemektedir: kontrol edilen yabancı kurum hükümleri, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ve şirketin iş merkezinin fiilen Türkiye’de bulunduğu tespiti. Bu araçların hiçbiri liste şartına bağlı değildir.

Kontrol edilen yabancı kurum nedir?

Kanun m.7, belirli şartları taşıyan yurt dışı iştiraklerin kazancının, dağıtılsın dağıtılmasın Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulmasını öngörür. Şartlar; kontrol oranı, pasif nitelikli gelirin ağırlığı, taşıdığı efektif vergi yükü ve hasılat eşiğidir.

Transfer fiyatlandırması nasıl devreye girer?

Kanun m.13 uyarınca ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedel üzerinden yapılan mal veya hizmet alım satımında, kazancın tamamen veya kısmen örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı kabul edilir. Düşük vergili bir ülkedeki ilişkili şirkete yapılan şişirilmiş ödemeler tipik olarak bu kapsamda değerlendirilir.

Bilgi değişimi bu tabloyu değiştirdi mi?

Büyük ölçüde değiştirdi. Türkiye’nin taraf olduğu otomatik bilgi değişimi düzeni sayesinde, karşı ülkedeki hesap bilgileri idareye ulaşabilmektedir. Bu nedenle bir ülkenin listede bulunmaması, oradaki varlığın görünmez olduğu anlamına gelmez.

Şirketler ne yapmalı?

Yurt dışına yapılan ödemelerin niteliğinin doğru belirlenmesi, stopaj değerlendirmesinin ödeme öncesinde yapılması, mukimlik belgesinin önceden temin edilmesi ve ilişkili kişi işlemlerinde emsallere uygunluğun dokümantasyonla desteklenmesi asgari adımlardır.