Yaşlı babanızın taşınmazını vekâletle sattınız, bedel onun hesabına geçti ve hesap kapandı; ya da annenizin hesabından onun adına yaptığınız işlemler sorgulanıyor. Bu dosyalar iki ayrı soruyu birden doğurur: paranın kaynağı nedir ve bu işlemleri yapmaya yetkiniz var mıydı? İkinci soru, diğer kaynak dosyalarında bulunmayan bir boyuttur; çünkü vekâletle yapılan işlemlerde hem vekâletin kapsamı hem de vekilin kendi lehine işlem yapıp yapmadığı incelenir. Bu rehber, vekâletle yapılan işlemlerde blokenin sebeplerini, vekâletin kapsamı ve özel yetki gerektiren işlemleri (TBK m.504), vekilin özen ve hesap verme borcunu (TBK m.506, m.508), yaşlı ve hasta kişilerde ehliyet tartışmasını, vekâletin ölümle sona ermesini ve kaynak dosyasının nasıl kurulacağını anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Vekâletle yapılan işlemde hesap mı kısıtlandı?
Vekâletin kapsamı, işlemin belgelenmesi, itiraz ve kısmi çözülme için Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppVekâletli İşlemlerde Blokenin Sebepleri
Bloke sebepleri ve karşılıkları
| Sebep | Görünen | Karşılığı |
|---|---|---|
| Yaşlı hesap sahibinin profili | Emekli aylığı dışında hareketi olmayan hesaba yüksek giriş | Satış veya intikal belgeleriyle girişin açıklanması |
| İşlemi vekilin yapması | Hesap sahibi hiç şubeye gelmemiş, tüm işlemler vekilce yapılmış | Vekâletnamenin kapsamı ve geçerliliği |
| Paranın vekile aktarılması | Satış bedelinin bir kısmının vekilin hesabına geçmesi | Aktarmanın hukuki sebebi: bağış, borç ödemesi, masraf |
| Şikâyet | Diğer mirasçılar veya yakınlar şikâyetçi | İşlemin hesap sahibinin iradesine uygunluğu |
| Ehliyet tartışması | Hesap sahibi hasta veya ileri yaşta; rapor iddiası | İşlem tarihindeki sağlık durumu ve akli meleke raporu |
Bu tablonun üçüncü ve dördüncü satırı, dosyayı kaynak tartışmasından çıkarıp bir aile hukuku ve ceza hukuku uyuşmazlığına dönüştürür; çünkü artık tartışılan şey paranın nereden geldiği değil, kime ait olduğu ve kimin kullandığıdır. Genel çerçeve için yüksek tutarlı parama el koydu rehberimize bakabilirsiniz.
Vekâletin Kapsamı: Özel Yetki Gerektiren İşlemler
Türk Borçlar Kanunu m.504, vekâletin kapsamının sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirleneceğini; vekâletin, vekilin üstlendiği işin görülmesi için gerekli hukuki işlemlerin yapılması yetkisini de kapsadığını düzenler. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, özel yetki verilmesini gerektiren işleri sayar: vekilin, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamayacağı, sulh olamayacağı, hakeme başvuramayacağı, iflas, iflasın ertelenmesi ve konkordato talep edemeyeceği, kambiyo taahhüdünde bulunamayacağı, bağışlama yapamayacağı, kefil olamayacağı, taşınmazı devredemeyeceği ve bir hak ile sınırlandıramayacağı belirtilir. Bu sayım, vekâletli işlemlerde ilk bakılacak yerdir: taşınmaz satışı veya bağış yapılmışsa vekâletnamede bu yetkinin açıkça bulunması gerekir; yoksa işlem yetkisiz temsil hükümlerine göre değerlendirilir ve hesap sahibinin icazetine bağlı kalır.
İşlem türüne göre yetki denetimi
| İşlem | Özel yetki gerekir mi? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Taşınmaz satışı ve devri | Evet | TBK m.504/3; vekâletnamede açık yetki aranır |
| Bağışlama | Evet | TBK m.504/3; vekilin kendisine bağış tartışmalıdır |
| Kefil olma, kambiyo taahhüdü | Evet | TBK m.504/3 |
| Dava açma, sulh, tahkim | Evet | TBK m.504/3; vekâletnamede ayrıca yazılmalı |
| Banka hesabından para çekme ve havale | Vekâletnamenin metnine bağlı | Bankalar çoğunlukla açık banka yetkisi arar |
| Hesap açma ve kapatma | Vekâletnamenin metnine bağlı | Banka iç düzenlemeleri de belirleyicidir |
| Kira tahsili, fatura ödeme | Genel yetki yeterli olabilir | İşin niteliğine göre (TBK m.504/1-2) |
| Vekilin kendisiyle işlem yapması | Ayrıca değerlendirilir | Çıkar çatışması; açık izin ve belge aranır |
Vekilin Borçları: Özen ve Hesap Verme
Vekâlet ilişkisinde vekilin iki temel borcu, bloke dosyasının da omurgasını oluşturur. TBK m.506, vekilin üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlü olduğunu; vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışın esas alınacağını düzenler. TBK m.508 ise vekilin, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlü olduğunu belirtir. Pratik sonuç şudur: vekil, kendi lehine değil vekâlet veren lehine hareket etmek ve aldığı her şeyi ona aktarmak zorundadır.
Bloke dosyasında bu hükümler iki yönde işler. Vekil bakımından savunma, işlemin vekâlet verenin yararına ve talimatıyla yapıldığını göstermekle kurulur: satış bedelinin vekâlet verenin hesabına geçmesi, harcamaların onun ihtiyaçları için yapılması ve her hareketin belgelenmesi. Vekâlet veren veya yakınları bakımından ise aynı hükümler bir talep hakkının dayanağıdır: hesap verme ve aldıklarını iade etme borcuna aykırılık, hukuk davasına; işlemin hileli biçimde kendi lehine yapılması ise güveni kötüye kullanma gibi cezai sorumluluğa yol açabilir. Bu nedenle vekâletli işlemlerde belgelendirme, sadece bankaya karşı değil aile içine karşı da korumadır.
Kaynak Dosyası: İki Katman
Vekâletli işlemde sunulacak belgeler
| Katman | Belge | Ne ispatlar? |
|---|---|---|
| Yetki | Noterden düzenlenmiş vekâletname (tarih ve yevmiye numarasıyla) | İşlemi yapma yetkisinin varlığı ve kapsamı |
| Yetki | Vekâletin azledilmediğine dair kayıt | İşlem tarihinde yetkinin devam ettiği |
| Ehliyet | Vekâletname düzenlenirken alınan sağlık raporu (istenmişse) | Hesap sahibinin iradesinin geçerliliği |
| İşlem | Tapu resmî senedi, noter satış sözleşmesi veya ilgili işlem belgesi | İşlemin gerçekliği |
| Para | Bedelin hesap sahibinin hesabına geçtiğini gösteren dekont | Paranın asıl sahibine gittiği |
| Kullanım | Hesap sahibinin ihtiyaçları için yapılan harcama belgeleri | Paranın onun yararına kullanıldığı |
| İrade | Hesap sahibinin yazılı beyanı veya video kaydı | İşlemin onun talimatıyla yapıldığı |
| Aile | Diğer mirasçıların bilgilendirildiğine dair yazışmalar | Şeffaflık; sonraki uyuşmazlığın önlenmesi |
Beşinci satır, bu dosyaların kilit noktasıdır: bedelin doğrudan hesap sahibinin hesabına geçmesi, vekilin kendi lehine işlem yapmadığını gösteren en güçlü delildir. Bedelin vekilin hesabına geçmesi hâlinde ise aktarmanın hukuki sebebi ayrıca belgelenmelidir. Belgelerin ispat gücü için paranın kaynağını ispat rehberimize bakabilirsiniz.
Ehliyet Tartışması: Akli Meleke
Yaşlı veya hasta kişilerin işlemlerinde en sık karşılaşılan itiraz, işlem tarihinde fiil ehliyetinin bulunmadığıdır. Türk Medeni Kanunu m.9, fiil ehliyetine sahip olan kimsenin kendi fiilleriyle hak edinebileceğini ve borç altına girebileceğini; m.10, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyetinin bulunduğunu; m.13 ise yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkesin ayırt etme gücüne sahip sayılacağını düzenler. Noterlik uygulamasında, işlem yapan kişinin durumu hakkında tereddüt doğduğunda sağlık raporu istenebilir; bu rapor, sonradan açılacak bir ehliyetsizlik iddiasına karşı en güçlü belgedir.
Bloke dosyasında bu tartışma iki biçimde çıkar: ya bir yakın, işlemin ehliyetsizken yapıldığını ileri sürerek şikâyetçi olmuştur ya da savcılık, hesap sahibinin durumunu resen araştırmaktadır. Savunmada sunulacaklar bellidir: işlem tarihine yakın sağlık raporları, hastane kayıtları, kullanılan ilaçlar, kişinin o dönemde kendi başına yaptığı diğer işlemler (alışveriş, seyahat, banka işlemleri) ve mümkünse noter işlemi sırasında alınmış kayıtlar. Ayırt etme gücünün varlığı işlem anına göre değerlendirilir; genel bir hastalık tanısı, tek başına ehliyetsizlik sonucu doğurmaz. Akli meleke raporunun nasıl alındığı ve hangi işlemlerde istendiği için akli meleke raporu rehberimize bakabilirsiniz.
Vekâlet Ne Zaman Sona Erer?
Vekâletin sona erdiği hâller, dosyada sık atlanan bir noktadır ve sonradan yapılan işlemleri geçersiz kılabilir. TBK m.512, vekâlet verenin ve vekilin her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebileceğini; m.513 ise sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça sözleşmenin vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla kendiliğinden sona ermiş olacağını düzenler. Yani vekâlet veren vefat ettiğinde vekâlet kural olarak son bulur; ölümden sonra vekâlete dayanılarak yapılan çekimler ve devirler, yetkisiz işlem hâline gelir ve tereke bakımından iade yükümlülüğü doğurur. Aynı şekilde vekâlet verenin ehliyetini kaybetmesi (vesayet altına alınması gibi) de vekâleti sona erdirir; bu hâlde işlemleri vasi yapar. Pratik sonuç şudur: hesap sahibinin vefatından sonra hesaptan yapılan her hareketin tarihi, ölüm tarihiyle karşılaştırılır; bu nedenle ölümden sonraki işlemler yapılmamalı, terekeye ilişkin işlemler mirasçılık belgesiyle ve tüm mirasçıların katılımıyla yürütülmelidir. Miras kaynaklı girişlerde izlenecek yol için miras param bloke edildi rehberimize bakabilirsiniz.
Adım Adım ve Dilekçe
Vekâletli işlemde hesap kısıtlandığında
| Sıra | Adım | Amaç |
|---|---|---|
| 1 | Bankadan kısıtlamanın türünü ve varsa karar bilgisini yazılı isteyin | Başvuru yolu ve süre |
| 2 | Başvuruyu hesap sahibi adına yapın; vekâletnamenin kapsamını kontrol edin | Doğru başvurucu ve yetki |
| 3 | Askıya alma ise 48 saat içinde başsavcılığa; elkoyma ise 7 gün içinde itiraz edin | Hak düşürücü süreler |
| 4 | Vekâletname, işlem belgeleri ve bedelin hesap sahibine geçtiğini gösteren dekontları toplayın | İki katmanlı kaynak dosyası |
| 5 | Paranın hesap sahibinin ihtiyaçları için kullanıldığını gösteren harcama belgelerini ekleyin | Vekilin sadakat borcuna uygunluk |
| 6 | Hesap sahibi sağ ve ayırt etme gücüne sahipse yazılı beyanını alın | İradenin ortaya konması |
| 7 | Ehliyet tartışması varsa işlem tarihine yakın sağlık kayıtlarını sunun | Ayırt etme gücünün gösterilmesi |
| 8 | Hesap sahibinin bakım, sağlık ve geçim giderleri için kısmi çözülme isteyin | Yaşlı kişinin ihtiyaçlarının karşılanması |
Diğer Mirasçılar Şikâyetçiyse
Bu dosyaların önemli bir kısmı, aile içi bir şikâyetle başlar: kardeşlerden biri, diğerinin vekâletle yaptığı işlemleri öğrenir ve savcılığa başvurur. İddia genellikle üç başlıkta toplanır: işlemin hesap sahibinin iradesi dışında yapıldığı, paranın vekil tarafından kendi lehine kullanıldığı ve hesap sahibinin ehliyetsiz olduğu. Her iddianın cevabı ayrı belgelerle verilir. İrade iddiasına karşı, hesap sahibinin yazılı beyanı ve işlem sırasındaki tutumu; kendi lehine kullanma iddiasına karşı, bedelin hesap sahibinin hesabına geçtiği ve harcamaların onun için yapıldığı; ehliyetsizlik iddiasına karşı, işlem tarihine yakın sağlık kayıtları sunulur. Aynı olaydan üç ayrı süreç doğabilir: ceza soruşturması, tapu iptali veya vekâlet görevinin kötüye kullanılmasına dayalı hukuk davası ve tereke uyuşmazlığı. Bu süreçler birbirinden bağımsız yürür; ceza dosyasında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı, hukuk davasını kendiliğinden sona erdirmez. Vekil bakımından en iyi korunma, işlemler yapılırken şeffaflıktır: diğer mirasçıların bilgilendirilmesi, harcama kayıtlarının tutulması ve mümkünse ortak karar alınması, sonradan doğacak uyuşmazlıkların çoğunu baştan önler.
Bakım ve Vesayet: Alternatif Yollar
Hesap sahibi artık kendi işlerini göremeyecek durumdaysa, vekâlet doğru araç olmayabilir; çünkü vekâlet, verenin ehliyetini kaybetmesiyle sona erer (TBK m.513) ve ehliyetsiz bir kişinin verdiği vekâlet geçerli olmaz. Bu hâlde Türk Medeni Kanunu’ndaki koruma kurumları devreye girer: m.405, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken kişinin vesayet altına alınabileceğini düzenler; m.429 ise bir kişinin işlerini görmekten aciz olması gibi hâllerde kayyım atanmasını öngörür. Vesayet veya kayyımlık kararı, sulh hukuk mahkemesinden alınır ve atanan vasi veya kayyım, kişinin malvarlığını mahkeme denetimi altında yönetir; belirli önemli işlemler için ayrıca mahkeme izni gerekir. Bu yol, vekâletten daha yavaş ve daha resmîdir; buna karşılık hem hesap sahibini korur hem de işlemleri yapan kişiyi ileride doğacak iddialardan büyük ölçüde korur. Aile içinde güven sorunu ihtimali bulunan veya malvarlığı yüksek olan durumlarda, vekâlet yerine bu kurumların değerlendirilmesi yerinde olur.
Yaşlı Kişiyi Hedef Alan Dolandırıcılıklar
Bu dosyaların bir bölümünde vekil kötü niyetli değildir; asıl mağdur hesap sahibidir ve para, üçüncü kişiler tarafından alınmıştır. Yaşlıları hedef alan kurgular belirli kalıplarda yürür: telefonla arayıp kendini kamu görevlisi olarak tanıtan kişiler, “hesabınız tehlikede, parayı güvenli hesaba aktarın” diyerek havale yaptırır; bazen kişi bankaya götürülüp yüksek tutarlı çekim yaptırılır; bazen de tanımadığı biri adına vekâlet verdirilerek taşınmazı devredilir. Bu hâlde hesabın kısıtlanması, aslında mağduriyetin tespiti sürecinin parçasıdır ve yapılacak iş şikâyetçi olmaktır. Şikâyet dilekçesine telefon kayıtları, banka işlem kayıtları, şubedeki kamera kayıtlarının talebi ve varsa vekâletname bilgileri eklenir. Yaşlı kişinin ifadesi alınırken yanında bir yakınının veya vekilin bulunması istenebilir. Ayrıca bankaya yazılı başvuruyla, işlemin gerçekleştiği şubedeki görüntülerin ve işlem kayıtlarının muhafaza edilmesi talep edilmelidir; bu kayıtlar belirli süre sonra silinebileceğinden talep gecikmeden yapılmalıdır. Önleyici tedbir olarak, yaşlı yakınların hesaplarına günlük ve aylık transfer limiti konulması, internet bankacılığının kapatılması veya işlem bildirimlerinin bir yakının telefonuna gelmesi ayarlanabilir; bankalar bu düzenlemeleri müşteri talebiyle yapar.
Vekâletname Nasıl Düzenlenmeli?
Sorunların çoğu, vekâletnamenin ya çok dar ya da çok geniş yazılmasından doğar. Çok dar olduğunda işlem yapılamaz; çok geniş olduğunda ise hem hesap sahibi korunmasız kalır hem de vekil, sonradan “sınırsız yetkiyle hareket etti” iddiasıyla karşılaşır. Dengeli bir vekâletname altı unsuru taşır. Birincisi amaçtır: vekâletin hangi iş için verildiği yazılır (“[..] ada [..] parsel sayılı taşınmazın satışı ve bedelinin tahsili için”). İkincisi yetkilerin sayılmasıdır: TBK m.504/3 kapsamındaki işlemler için açık ifadeler kullanılır. Üçüncüsü bedelin akıbetidir: satış bedelinin doğrudan vekâlet verenin hesabına yatırılacağı vekâletnameye yazılabilir; bu kayıt, sonradan doğacak tartışmaların çoğunu önler. Dördüncüsü süredir: vekâletname belirli bir süreyle sınırlandırılabilir. Beşincisi, vekilin kendisiyle işlem yapamayacağına ilişkin kayıttır: çıkar çatışması doğuran işlemler açıkça dışarıda bırakılabilir. Altıncısı azil usulüdür: vekâlet verenin her zaman azledebileceği (TBK m.512) zaten kanunen düzenlenmiştir; azil hâlinde durumun bankaya ve tapuya bildirilmesi gerektiği hatırlanmalıdır. Vekâletname düzenlenirken hesap sahibinin sağlık durumu hakkında tereddüt varsa, noterden rapor istenmesi talep edilebilir; bu rapor sonradan en güçlü belge olur.
Sık Yapılan Hatalar
Vekâletli işlemlerde görülen hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Satış bedelini kendi hesabına almak | Kendi lehine işlem şüphesi; hesap verme borcuna aykırılık | Bedelin doğrudan hesap sahibinin hesabına geçmesi |
| Vekâletnamede özel yetki olmadan devir yapmak | Yetkisiz temsil; işlemin geçerliliği tartışılır | TBK m.504/3 kapsamındaki yetkilerin açıkça alınması |
| Harcama kaydı tutmamak | Paranın nereye gittiği açıklanamaz | Her harcamanın belgelenmesi |
| Diğer mirasçıları bilgilendirmemek | Şikâyet ve dava | Şeffaflık; yazılı bilgilendirme |
| Ölümden sonra vekâletle işlem yapmak | Vekâlet sona ermiştir; yetkisiz işlem | Mirasçılık belgesiyle ve tüm mirasçıların katılımıyla |
| Ehliyet tartışmasını önemsememek | İşlemin iptali riski | İşlem sırasında sağlık raporu alınması |
| Hesap sahibinin kartını kullanmak | Kim tarafından yapıldığı belirsiz işlemler | Vekâletle ve kayıtlı biçimde işlem yapmak |
Ortak Hesap ve Yetkili Hesap Uygulamaları
Vekâlet dışında, yaşlı yakınların işlerini yürütmek için kullanılan iki uygulama daha vardır ve ikisi de farklı sonuçlar doğurur. Birincisi ortak hesaptır: hesap iki kişi adına açılır ve her ikisi de işlem yapabilir. Bu, pratik görünse de mülkiyet sorununu bulanıklaştırır; hesaptaki paranın kime ait olduğu, yatıran kişiye ve paranın kaynağına göre belirlenir ve hesabın “ortak” olması, paranın yarısının diğer sahibe ait olduğu anlamına gelmez. Hesap sahibinin vefatı hâlinde de terekeye dâhil olan kısım üzerinde mirasçıların hakkı doğar; bu nedenle ortak hesaptan yapılan çekimler sonradan uyuşmazlık konusu olur. İkincisi, banka nezdinde verilen sınırlı yetkidir: hesap sahibi, bankaya vereceği bir talimatla belirli işlemler için bir yakınını yetkilendirebilir. Bu yol vekâletnameden daha dar ve bankaya özgüdür; ancak kayıtlıdır ve kimin hangi işlemi yaptığını gösterir. Üç seçenek arasında tercih yapılırken ölçüt şudur: hangi yol, kimin ne yaptığını en iyi kayda geçiriyorsa o tercih edilmelidir. Kart ve şifre paylaşımı ise hiçbirine benzemez: hiçbir iz bırakmaz, sorumluluğu belirsizleştirir ve bloke dosyasında savunmayı en çok zorlaştıran uygulamadır.
Bakım Giderleri İçin Kısmi Çözülme
Bu dosyalarda kısıtlamanın en ağır sonucu, yaşlı hesap sahibinin ihtiyaçlarının karşılanamamasıdır: bakım evi ücreti, ilaç ve tedavi giderleri, bakıcı ödemesi, elektrik ve doğal gaz faturaları ödenemez hâle gelir. Bu, kısmi çözülme talebinin en kolay kabul edilen hâllerinden biridir; çünkü talep, şüpheliye değil korunması gereken bir kişiye yöneliktir. Talebin güçlü kurulması için üç şey gerekir. Birincisi belgedir: bakım evi sözleşmesi ve aylık faturası, hastane ve eczane belgeleri, bakıcı için yapılan ödemelerin kayıtları, abonelik faturaları. İkincisi tutarın makul ve dökümlü olmasıdır: aylık gider listesi kalem kalem çıkarılır ve toplam gösterilir. Üçüncüsü ödemenin doğrudan alıcıya yapılmasının istenmesidir: tutarın hesap sahibine değil doğrudan bakım evine, hastaneye veya faturayı düzenleyen kuruma ödenmesi talep edildiğinde, tedbirin amacı zedelenmediği için kabul daha kolay olur. Talep reddedilirse güncel belgelerle her ay yenilenir; red kararları saklanır, çünkü hem itirazın hem de ileride yapılacak bireysel başvurunun dayanağıdır. Ölçülülük argümanının nasıl kurulacağı için uzun süren elkoymada ne yapılır rehberimize bakabilirsiniz.
Vekilin Cezai Sorumluluğu Nerede Başlar?
Vekâletli işlemlerde çizgi, yetkinin kullanılması ile yetkinin kötüye kullanılması arasındadır ve bu çizgi aşıldığında tablo ceza hukukuna geçer. Türk Ceza Kanunu m.155, başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişinin güveni kötüye kullanma suçundan cezalandırılacağını düzenler; maddenin ikinci fıkrası, suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde cezanın artırılacağını öngörür. Vekâlet ilişkisi, tam olarak bu ikinci fıkranın kapsamına giren bir güven ilişkisidir. Ayrıca vekâletname sahte olarak düzenlenmiş veya işlem sahte belgeyle yapılmışsa belgede sahtecilik hükümleri; hesap sahibi aldatılarak işlem yaptırılmışsa dolandırıcılık hükümleri gündeme gelir. Vekil bakımından korunma yolu bellidir: yetki sınırları içinde kalmak, bedeli hesap sahibine geçirmek, her harcamayı belgelemek ve kendi lehine işlem yapmamak. Bu dört kural uygulandığında, aile içinden gelen bir şikâyet dahi belgelerle kısa sürede karşılanır.
Hesap Sahibi Adına Başvuru Kim Yapar?
Bu dosyalarda usulî bir ayrıntı sonucu belirler: kısıtlanan hesap yaşlı yakınınıza aitse, başvuruyu yapacak kişi de kural olarak odur. Vekil, yalnızca vekâletnamedeki yetkiye dayanarak onun adına başvurabilir; kendi adına yaptığı başvuru, “ilgili sıfatı” bulunmadığı gerekçesiyle sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle dilekçede başvuran olarak hesap sahibinin adı yazılır, vekil sıfatı ve vekâletnamenin tarih ile yevmiye numarası belirtilir ve vekâletnamenin bir örneği eklenir. Vekâletnamede ceza soruşturmalarına ilişkin yetki yoksa, yalnızca bu iş için yeni bir vekâletname düzenlenmesi gerekir; hesap sahibi bunu düzenleyemeyecek durumdaysa vesayet veya kayyımlık yoluna başvurulur ve atanan kişi mahkeme kararıyla işlem yapar. İkinci bir nokta, kendi hesabı da kısıtlanmış olan vekilin konumudur: bu hâlde iki ayrı başvuru gerekir; biri hesap sahibi adına, diğeri kendi adına. Üçüncüsü, diğer mirasçıların konumudur: hesap sahibi vefat etmişse başvuru mirasçılar tarafından yapılır ve veraset ilamı eklenir; mirasçılardan biri tek başına da talepte bulunabilir, ancak terekeye ilişkin işlemlerde diğerlerinin de bilgilendirilmesi ileride doğacak uyuşmazlıkları önler.
🧭 Bu yazı MASAK Rehberi’nin parçasıdır
Hesap blokesi, şüpheli işlem bildirimi, elkoyma, kaynak ispatı, aklama suçu, şirket hesabı, yurt dışı transfer, iade ve tazminat rehberlerinin tamamı: MASAK Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Babamın hesabı, benim vekâletle yaptığım satış yüzünden mi kapandı?
Çoğunlukla sebep, emekli aylığı dışında hareketi olmayan bir hesaba giren yüksek tutardır; buna işlemin tamamen vekil tarafından yapılmış olması ve varsa aile içi şikâyet eklenir. Başvuru, hesap sahibi adına ve vekâletnameyle yapılır.
Vekâletnamemde hangi yetkiler olmalı?
TBK m.504/3, taşınmazın devri ve bir hakla sınırlandırılması, bağışlama, kefil olma, kambiyo taahhüdü, dava açma, sulh ve tahkim gibi işlemler için özel yetki arar. Banka işlemleri bakımından da vekâletnamede açık banka yetkisi bulunması gerekir; bankalar ayrıca kendi iç düzenlemelerine göre belge isteyebilir.
Satış bedelini kendi hesabıma alabilir miyim?
Alınmamalıdır. TBK m.508, vekilin vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlü olduğunu düzenler; bedelin doğrudan hesap sahibinin hesabına geçmesi, kendi lehine işlem yapılmadığını gösteren en güçlü delildir. Zorunlu bir aktarma varsa hukuki sebebi yazılı hâle getirilmelidir.
Babam vefat etti, vekâletim geçerli mi?
Hayır. TBK m.513 uyarınca sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla kendiliğinden sona erer. Ölümden sonra vekâlete dayanılarak yapılan işlemler yetkisizdir ve terekeye iade yükümlülüğü doğurur.
Kardeşlerim şikâyetçi oldu; ne yapmalıyım?
Üç iddiaya üç ayrı belgeyle cevap verin: iradeye karşı hesap sahibinin yazılı beyanı, kendi lehine kullanma iddiasına karşı bedelin onun hesabına geçtiği ve harcamaların onun için yapıldığı, ehliyetsizlik iddiasına karşı işlem tarihine yakın sağlık kayıtları. Ceza, hukuk ve tereke süreçleri birbirinden bağımsız yürür.
Ehliyetsizlik iddiası nasıl karşılanır?
Ayırt etme gücü işlem anına göre değerlendirilir (TMK m.13); genel bir hastalık tanısı tek başına ehliyetsizlik sonucu doğurmaz. İşlem tarihine yakın sağlık raporları, hastane kayıtları ve kişinin o dönemde kendi başına yaptığı diğer işlemler sunulur. İşlem sırasında alınan sağlık raporu en güçlü belgedir.
Annem işlerini göremiyor; vekâlet yeterli mi?
Ehliyetini kaybetmiş bir kişinin verdiği vekâlet geçerli olmaz ve mevcut vekâlet de sona erer (TBK m.513). Bu hâlde TMK m.405 kapsamında vesayet veya m.429 kapsamında kayyımlık değerlendirilmelidir; vasi veya kayyım, malvarlığını mahkeme denetimi altında yönetir.
Yaşlı yakınımın parasını onun için harcadım; nasıl belgelerim?
Her harcamayı belgeleyin: bakım evi ve hastane ödemeleri, ilaç faturaları, bakıcı ücretleri, fatura ve kira ödemeleri. Ödemelerin hesap sahibinin hesabından ve doğrudan alıcıya yapılması, nakit çekimlerden kaçınılması esastır; nakit çekim yapılmışsa neye harcandığı ayrıca gösterilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat hükümleri yazının hazırlandığı tarihteki hâliyle aktarılmıştır; somut olayınız için bir avukata danışınız.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 MASAK Rehberi (Hub)Dört tedbir, süre tablosu, konuma göre başlangıç noktası
- Miras Param Bloke Edildi: Veraset İlamı, İntikal Vergisi ve İspat
- Ev veya Arsa Sattım, Satış Bedelim Bloke Edildi
- Akli Meleke Raporu Nedir, Nasıl Alınır? Tapu ve Noterde
- Paranın Kaynağını İspat: Hangi Belge Hangi İddiayı Karşılar?
- MASAK Blokesi Nasıl Kaldırılır? Başvuru Yolları ve Dilekçe Örnekleri
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İletişime GeçinBu içerik Ceza Hukuku alanındadır.
Ceza Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Altın Dolandırıcılığı 2026: TCK m.157-158 Cezası, “Polis/Savcıyım Altınları Teslim Edin” Tuzağı, Kuyumcuya Sahte Bilezik, Aldatma Kabiliyeti, Etkin Pişmanlık ve Suç Duyurusu Dilekçesi
- ▸ Baroya Avukat Şikâyeti Dilekçesi Örneği 2026 ve Disiplin Süreci: Yetkili Baro (m.139), Yönetim Kurulunun Bir Yıllık Karar Süresi (m.141), On Beş Günlük İtiraz (m.142), Savunma Hakkı (m.137), Zamanaşımı (m.159) — Word ve PDF Şablon
- ▸ Avukat Disiplin Cezaları 2026: 7571 Sayılı Kanun Sonrası Uyarma, Kınama, Para Cezası, İşten Çıkarma ve Meslekten Çıkarma — Avukatlık Kanunu m.134-136’da Hangi Fiil Hangi Cezayı Gerektirir, Tekerrür, Savunma Hakkı, İtiraz, Zamanaşımı ve Sicilden Silinme
- ▸ Kira Gelirlerim Bloke Edildi 2026: Kira Tahsilatında Kaynak İspatı — Banka Üzerinden Tahsil Zorunluluğu (VUK m.257), Konut ve İşyeri Kirasında Beyan ve Stopaj (GVK m.70, m.86, m.94), Depozito (TBK m.342) ve Eşleştirme Tablosu
Bu konuda hukuki destek almak için