Eziyet Suçu (TCK 96): Cezası, Eşe ve Kadına Karşı İşlenmesi, İşkence, Kötü Muamele ve Yaralamadan Farkı

Eziyet suçu, Türk Ceza Kanunu m.96’da düzenlenir: bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz. Eziyet çocuğa, kendini savunamayacak durumdaki kişiye veya gebe kadına ya da üstsoy, altsoy, babalık, analık, eş veya boşanılan eşe karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Aynı davranışları kamu görevlisi gerçekleştirirse suç eziyet değil işkencedir (TCK m.94). Eziyet şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında yer almaz ve cezanın üst sınırı on yılı aşmadığından asliye ceza mahkemesinde görülür. Kadına karşı işlenen eziyette vekili bulunmayan mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir; aile içi olaylarda ceza soruşturmasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma ve uzaklaştırma kararı da talep edilebilir.

Kanun Metni: TCK m.96

“(1) Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz. (2) Yukarıdaki fıkra kapsamına giren fiillerin; a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı, b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı, İşlenmesi halinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

Madde bugünkü hâlini iki değişiklikle almıştır. 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunla ikinci fıkranın (b) bendine “veya boşandığı eşe” ibaresi eklenmiş, böylece boşanmadan sonra da devam eden eziyet davranışları nitelikli hâl kapsamına alınmıştır. 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunla ise birinci fıkraya, suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırının iki yıl altı aydan az olamayacağı cümlesi eklenmiştir. Aynı Kanun, kasten yaralama, tehdit ve işkence suçlarına da kadına karşı işlenme hâli için benzer alt sınır kuralları getirmiştir.

Eziyet, Kanunun “İşkence ve Eziyet” başlıklı bölümünde işkenceden hemen sonra düzenlenmiştir. Bu sistematik, iki suçun koruduğu değerin aynı olduğunu gösterir: kişinin insan onuru ile bedensel ve ruhsal bütünlüğü. İki suçu ayıran temel unsur failin kim olduğudur. İşkencede fail kamu görevlisidir; eziyette ise fail herkes olabilir. Eziyet bu nedenle en sık aile içinde, birlikte yaşanan konutlarda, bakım ve gözetim ilişkilerinde ya da iş ve okul ortamında karşımıza çıkar.

Ceza Tablosu: Temel ve Nitelikli Hâller

Tablodaki iki ayrıntı uygulamada önem taşır. Birincisi, kadına karşı işlenme hâli için getirilen iki yıl altı aylık alt sınır birinci fıkraya aittir. Eziyet aynı zamanda eşe, gebe kadına veya başka bir nitelikli hâle giriyorsa ikinci fıkra uygulanır ve alt sınır zaten üç yıldır. İkincisi, m.96/2-b’deki liste kasten yaralamadaki listeyle aynı değildir. Kasten yaralamada kardeşe karşı işlenme de nitelikli hâl sayılır (TCK m.86/3-a); eziyette ise kardeş, ikinci fıkrada sayılan kişiler arasında yer almaz. Kardeşe karşı eziyet bu nedenle birinci fıkra kapsamında kalır; mağdur kardeş aynı zamanda çocuk veya kendini savunamayacak durumdaysa (a) bendi ayrıca değerlendirilir.

Hâkim temel cezayı alt ve üst sınır arasında belirlerken suçun işleniş biçimini, kullanılan araçları, suçun işlendiği zaman ve yeri, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını, failin kusurunun ağırlığını ve güttüğü amaç ve saiki göz önünde bulundurur (TCK m.61/1). Eziyet dosyalarında davranışların ne kadar süre devam ettiği, mağdur üzerinde bıraktığı etki ve fiillerin yoğunluğu, bu ölçütler üzerinden cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasında belirleyici olur.

Eziyet Nedir? Davranış, Süreç ve Etki

Kanun “eziyet” kavramını tanımlamaz ve eziyet sayılan davranışları tek tek saymaz. Madde, “bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları” cezalandırır. Kavramın içeriği, aynı bölümde yer alan işkence tanımıyla birlikte okunduğunda belirginleşir: TCK m.94/1, insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışları işkence sayar. Eziyet de aynı nitelikteki davranışları, failin kamu görevlisi olması şartı aranmaksızın kapsar.

Eziyeti tek başına bir yumruk, bir hakaret veya bir tehditten ayıran şey, davranışların bir süreç içinde ve birbirine bağlı biçimde tekrarlanması ve kişi üzerinde bir bütün olarak acı ve aşağılanma etkisi doğurmasıdır. Kanun maddede “davranışlar” ifadesini kullanmış, tek seferlik darp, tehdit ve hakaret fiillerini ise ayrı maddelerde (TCK m.86, m.106, m.125) düzenlemiştir. Bu nedenle eziyet iddiasının ispatında belirleyici olan, olayların tarih sırasıyla ve bir bütün olarak ortaya konmasıdır. Tek bir olayı anlatan şikâyet, o olayın karşılık geldiği suç kapsamında değerlendirilir; süreci anlatan ve belgeleyen şikâyet ise eziyet nitelendirmesinin zeminini oluşturur.

Eziyet fiziksel şiddetle sınırlı değildir; madde, davranışın fiziksel olmasını aramaz. 6284 sayılı Kanun da şiddeti; kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketler olarak tanımlar ve bunlara yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de şiddet kapsamında sayar (6284 s.K. m.2/1-d). Bu tanım koruma tedbirleri içindir; ancak ceza dosyasında da psikolojik boyutun ciddiye alınması gerektiğini gösterir. Fiziksel şiddet olmaksızın süren aşağılamanın aile hukukundaki karşılığını fiziksel şiddet yok ama sürekli aşağılanıyorum, ekonomik baskıyı ekonomik şiddet rehberlerinde ele aldık.

Tablodaki davranışların her biri tek başına ele alındığında başka bir suçun kapsamına girebilir. Eziyetin ayırt edici yanı, bu davranışların bir örüntü hâlinde tekrarlanması ve kişi üzerinde toplu bir etki doğurmasıdır. Bu nedenle şikâyette her olayın yalnızca tarihini ve ne olduğunu değil, aynı davranışın ne sıklıkla tekrarlandığını ve kişinin hayatını nasıl etkilediğini de anlatmak gerekir.

Eziyet, İşkence ve Kötü Muamele Arasındaki Fark

Birbirine benzeyen fiilleri kapsayan bu üç suç; fail sıfatı, aranan ilişki, ceza ağırlığı ve usul bakımından belirgin biçimde ayrılır. Nitelendirmenin doğru yapılması, dosyanın hangi mahkemede görüleceğini, uzlaştırmaya gidip gitmeyeceğini ve zamanaşımına uğrayıp uğramayacağını da belirler.

İşkence bakımından Kanun, fiillerin mağdurda kalıcı zararlara veya ölüme yol açması hâlinde cezanın artırılacağı ayrı bir madde öngörmüştür (TCK m.95). Eziyet için böyle bir “neticesi sebebiyle ağırlaşmış eziyet” maddesi yoktur. Bu fark, eziyet sırasında ağır bir yaralanma meydana geldiğinde hangi hükmün uygulanacağı sorusunu doğurur; bu konuya aşağıda içtima başlığında değindik. Kamu görevlisinin fiilleri için işkence suçu, aynı konutta yaşayanlar arasındaki süreklilik göstermeyen davranışlar için kötü muamele suçu rehberlerine bakabilirsiniz.

Kötü muamele ile eziyet arasındaki sınır, aile içi dosyalarda en sık tartışılan konudur. Kötü muamele, fail ile mağdur arasında aynı konutta birlikte yaşama veya terbiye, bakım ve gözetim ilişkisi arar; eziyette ise böyle bir ilişki şart değildir. Buna karşılık kötü muameledeki ceza, eziyetteki cezanın çok altındadır. Aynı konutta yaşayanlar arasında süreklilik ve yoğunluk gösteren, kişide acı ve aşağılanma etkisi bırakan davranışlar eziyet olarak değerlendirilirken, daha sınırlı ve münferit kötü davranışlar kötü muamele kapsamında kalır. Kamu görevlisinin görevle ilişkisi bulunmayan, örneğin kendi ailesine yönelik davranışlarının işkence mi eziyet mi sayılacağı ise fiilin kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantısı üzerinden değerlendirilir.

Aynı Olayda Hangi Suç? Yaralama, Tehdit, Hakaret ve Hürriyetten Yoksun Kılma

Eziyet kapsamındaki davranışların çoğu, tek başına ele alındığında başka bir suçu da oluşturur. Bu nedenle eziyet şikâyetlerinde, olayların hangi kısmının eziyet nitelendirmesine, hangi kısmının ayrı bir suça karşılık geldiği birlikte değerlendirilir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan fiillerin kanundaki karşılıklarını gösterir.

Tablonun son satırı, şikâyetin nasıl kurulacağını belirler. Tek tek ele alındığında şikâyete bağlı veya uzlaştırma kapsamında olan hakaret ve tehdit fiilleri, bir eziyet süreci içinde değerlendirildiğinde resen yürüyen ve daha ağır cezalı bir dosyaya dönüşebilir. Bu suçların her biri hakkında ayrıntılı bilgi için kasten yaralama, tehdit, hakaret, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve ısrarlı takip rehberlerine bakabilirsiniz.

İçtima: Eziyetten ve Diğer Suçlardan Ayrı Ayrı Ceza Verilir mi?

Eziyet ile birlikte yaralama, tehdit veya hakaret de gerçekleşmişse, faile her suçtan ayrı ayrı ceza verilip verilmeyeceği dosyanın en teknik sorusudur. Kanundaki çerçeve üç hükümden oluşur. Bileşik suçta, biri diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturduğu için tek fiil sayılan suçlarda içtima hükümleri uygulanmaz (TCK m.42). Fikri içtimada, işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44). Bu iki durumun dışında kalan, birbirinden bağımsız fiiller için ise her suçtan ayrı ceza verilir.

Kanun koyucu, bir suç sırasında ağır yaralama meydana gelmesi hâlinde ayrıca ceza verilmesini istediğinde bunu açıkça yazar. Örneğin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri gerçekleşirse, ayrıca kasten yaralamaya ilişkin hükümler uygulanır (TCK m.109/6). Eziyet maddesinde ise böyle bir hüküm bulunmadığı gibi, işkencedeki TCK m.95 benzeri bir netice sebebiyle ağırlaşma maddesi de öngörülmemiştir. Bu nedenle eziyet sürecinin parçası olan basit yaralamaların eziyetin içinde mi kalacağı, ağır sonuç doğuran bir yaralamanın ise TCK m.44 çerçevesinde mi yoksa ayrı bir fiil olarak mı değerlendirileceği, somut olaydaki fiillerin birbirinden ayrılabilir olup olmadığına bağlıdır.

Hem şikâyetçi hem sanık bakımından pratik sonuç şudur: olayların her biri tarih, yer ve sonuç bakımından ayrı ayrı belgelenmelidir. Böylece mahkeme hangi fiilin eziyet sürecinin parçası olduğunu, hangisinin bağımsız bir suç oluşturduğunu tespit edebilir. Aynı fiil nedeniyle hem eziyetten hem de o fiilin karşılık geldiği suçtan ayrıca ceza verildiği düşünülüyorsa, bu durum kanun yolunda içtima kuralları üzerinden ileri sürülmelidir. Fikri içtimanın genel esasları için fikri içtima rehberine bakabilirsiniz.

Usul: Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

Görevli mahkeme konusunda eski kaynaklarda yer alan “eziyet davaları ağır ceza mahkemesinde görülür” bilgisi, kanunun bugünkü sistemine uymaz. Ağır ceza mahkemeleri; ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile kanunda ayrıca sayılan suçlara bakar (5235 s.K. m.12); eziyet bu listede yer almaz ve nitelikli hâlinde dahi üst sınır sekiz yıldır. Bu nedenle eziyet davası asliye ceza mahkemesinde görülür. Eziyetle birlikte, örneğin nitelikli cinsel saldırı gibi ağır cezanın görevine giren bir suç da işlenmişse, bağlantı nedeniyle davaların ağır ceza mahkemesinde birleştirilmesi mümkündür.

Zamanaşımı bakımından çocuklara karşı işlenen suçlarda özel bir kural vardır: üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda dava zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m.66/6). Anne veya babanın çocuğa karşı gerçekleştirdiği eziyet bakımından bu kural, çocuğun reşit olduktan sonra da şikâyette bulunabilmesini sağlar. Zamanaşımının genel esasları için dava ve ceza zamanaşımı, mağdurun soruşturma ve kovuşturmadaki hakları için mağdur hakları rehberlerine bakabilirsiniz.

6284 Sayılı Kanun: Koruma ve Uzaklaştırma Kararı

Aile içinde veya kadına yönelik olarak gerçekleşen eziyette, ceza soruşturması kadar önemli olan ikinci yol 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’dur. Bu Kanun, ceza soruşturmasından bağımsız olarak işler ve mağdurun hemen korunmasını amaçlar. Ev içi şiddet; şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti kapsar (m.2/1-b).

Tedbir kararına rağmen devam eden takip ve temas, ayrıca ısrarlı takip suçunun ağırlaştırılmış hâlini oluşturabilir: hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen failin ısrarlı takibi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir (TCK m.123/A/2-c). Tedbir kararının nasıl alınacağını uzaklaştırma kararı nasıl alınır, ihlal hâlinde izlenecek yolu 6284 tedbir kararının ihlali rehberlerinde ayrıntılı olarak anlattık. Çocuğa yönelik şiddette başvuru yolları için aile içinde çocuğa şiddet rehberine bakabilirsiniz.

Delil: Tek Olayı Değil Süreci Belgelemek

Eziyet dosyalarında en sık yaşanan kayıp, olayların tek tek ve birbirinden kopuk anlatılması nedeniyle sürecin ortaya konamamasıdır. Delil toplama, tek bir olaya değil bir zaman çizgisine odaklanmalıdır. Bu çizgiyi oluşturan kayıtların her biri, eziyetin süreklilik ve etki yönünü ayrı ayrı destekler.

1. Kronoloji hazırlayın. Her olay için tarih, saat, yer, ne yaşandığı ve varsa tanıkları yazılı olarak kaydedin; hafızaya güvenmeyin.
2. Her olaydan sonra adli rapor alın. Farklı tarihlere ait darp raporları, sürecin en güçlü belgesidir. Raporun nasıl alınacağını darp raporu rehberinde anlattık.
3. Sağlık ve psikolojik destek kayıtlarını saklayın. Psikiyatri başvuruları, reçeteler ve tedavi kayıtları, davranışların ruhsal etkisini gösterir.
4. Size gönderilen mesajları koruyun. Tehdit, hakaret ve baskı içeren yazışmaların ekran görüntülerini tarihleriyle birlikte saklayın. Karşı tarafın telefonuna izinsiz erişerek delil toplamayın; bu, sizi ayrı bir suçun şüphelisi konumuna getirebilir.
5. Tanıkları belirleyin. Komşular, iş arkadaşları, aile üyeleri ve öğretmenler, olayların tekrarlandığını gösteren en önemli kaynaklardır.
6. Önceki başvuruları dosyaya ekleyin. Daha önce kolluğa yapılan başvurular, 6284 kararları ve ihlal tutanakları sürecin varlığını belgeler.

Aile içi şiddet dosyalarında delil toplamanın ayrıntıları için aile içi şiddet davasında delil rehberine bakabilirsiniz. Eziyet şikâyetiniz veya koruma kararı başvurunuz için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye elinizdeki raporlar, mesaj kayıtları ve varsa önceki başvuru belgeleriyle gelmeniz yeterlidir.

Boşanma ve Tazminat Boyutu

Eşe karşı gerçekleştirilen eziyet, ceza sorumluluğunun yanında aile hukukunda da doğrudan sonuç doğurur. Eşlerden her biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir (TMK m.162). Bu dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Süreler nedeniyle, eziyet süreci sona erdikten sonra hareketsiz kalmak boşanma bakımından hak kaybına yol açabilir. Bu boşanma sebebini hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış rehberinde, ceza davasının boşanmaya etkisini aile içi şiddette ceza davası ve boşanma rehberinde ele aldık.

Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir (TMK m.24). Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini de talep edebilir (TBK m.58). Eziyet sonucu tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı gibi maddi zararlar doğmuşsa bunlar da ayrıca istenebilir. Ceza davasındaki mahkûmiyet, tazminat davasında olayların ispatını kolaylaştırır; ancak tazminat davası ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir.

Şüpheli veya Sanık Konumundaysanız: Savunmada Öne Çıkan Noktalar

• Nitelendirme: Olaylar birbirinden bağımsız ve münferit ise, eziyet yerine her olayın karşılık geldiği suç (TCK m.86, m.106, m.125 veya m.232) tartışılmalıdır.
• Süreç ve etki unsuru: Davranışların bir süreç içinde tekrarlandığı ve mağdur üzerinde toplu bir acı ve aşağılanma etkisi doğurduğu somut delillerle ortaya konmalıdır; iddia bu yönüyle incelenmelidir.
• Nitelikli hâlin koşulları: Mağdurun m.96/2’de sayılan kişilerden olup olmadığı ayrıca denetlenmelidir; örneğin kardeş bu listede yer almaz.
• İçtima: Aynı fiil nedeniyle hem eziyetten hem de başka bir suçtan ayrıca ceza istenmesi, TCK m.42 ve m.44 çerçevesinde değerlendirilmelidir.
• Delilin hukuka uygunluğu: Hukuka aykırı yollarla elde edilmiş kayıtların delil olarak kullanılamayacağı hatırlatılmalıdır (CMK m.217/2).
• Cezanın belirlenmesi: Alt sınırdan uzaklaşılmasının TCK m.61/1’deki ölçütlerle gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği kanun yolunda denetlenmelidir.

Şikâyet Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, aylar boyunca eşi tarafından dövülen, eve kapatılan, telefonuna el konulan ve tehdit edilen bir kadın adına, ceza şikâyeti ile koruma tedbiri talebini birlikte içerecek biçimde hazırlanmıştır. Tarihler ve olaylar dosyanıza göre düzenlenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Olayları tek tek anlatmak: Eziyet süreci ancak olayların bir bütün olarak anlatılmasıyla ortaya konabilir.
• Şikâyetten vazgeçince dosyanın kapanacağını sanmak: Eziyet resen soruşturulur ve uzlaştırma yoktur.
• Görevli mahkemeyi ağır ceza sanmak: Eziyet, bağlantı hâli dışında asliye ceza mahkemesinde görülür.
• Kardeşe karşı eziyette nitelikli hâl beklemek: Kardeş m.96/2’de sayılmamıştır.
• Koruma kararı için ceza davasını beklemek: 6284 sayılı Kanundaki tedbirler bağımsızdır ve koruyucu tedbir için delil aranmaz.
• Boşanma süresini kaçırmak: TMK m.162’deki altı aylık ve beş yıllık süreler hak düşürücüdür.
• Karşı tarafın telefonundan delil toplamak: Hukuka aykırı delil kullanılamaz ve yeni bir suç dosyası doğurabilir.

Sık Sorulan Sorular

Eziyet suçunun cezası nedir?

Temel hâlde iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m.96/1). Suç kadına karşı işlenirse alt sınır iki yıl altı aydan az olamaz; ikinci fıkradaki nitelikli hâllerde ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.

Eşe karşı eziyetin cezası nedir?

Eşe veya boşandığı eşe karşı işlenen eziyet TCK m.96/2-b uyarınca üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası gerektirir. “Boşandığı eş” ibaresi 7331 sayılı Kanunla 2021’de eklenmiştir.

Eziyet ile işkence arasındaki fark nedir?

İşkence yalnızca kamu görevlisi tarafından işlenebilir ve cezası üç yıldan on iki yıla kadar hapistir (TCK m.94); işkencede zamanaşımı işlemez. Eziyet ise herkes tarafından işlenebilir.

Eziyet ile kötü muamele arasındaki fark nedir?

Kötü muamele aynı konutta birlikte yaşayanlar veya terbiye hakkı sahibi ile ilgili kişiler arasında aranır ve cezası iki aydan bir yıla kadar hapistir (TCK m.232). Süreklilik ve yoğunluk gösteren, bir bütün olarak acı ve aşağılanma doğuran davranışlar eziyet kapsamında değerlendirilir.

Tek bir dayak olayı eziyet sayılır mı?

Tek seferlik darp kural olarak kasten yaralama (TCK m.86) kapsamında değerlendirilir. Eziyet, davranışların bir süreç içinde tekrarlanmasını ve bir bütün olarak etki doğurmasını gerektirir.

Psikolojik şiddet eziyet olur mu?

Evet. TCK m.96 davranışın fiziksel olmasını aramaz. Sürekli aşağılama, korkutma, aç bırakma veya eve kapatma gibi davranışlar da eziyet oluşturabilir; bunların somut delillerle ortaya konması gerekir.

Eziyet suçu şikâyete bağlı mı?

Hayır. Savcılık resen soruşturur; şikâyetten vazgeçme dosyayı kapatmaz. Eziyet uzlaştırma kapsamında da değildir (CMK m.253/1).

Eziyet davası hangi mahkemede görülür?

Asliye ceza mahkemesinde görülür. Cezanın üst sınırı nitelikli hâlde bile sekiz yıldır ve eziyet ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar arasında sayılmamıştır (5235 s.K. m.11, m.12, m.14). Ağır cezalık bir suçla bağlantı varsa davalar birleştirilebilir.

Kadına karşı eziyette avukat görevlendirilir mi?

Evet. Vekili bulunmayan mağdur, kadına karşı işlenen eziyet suçunda soruşturma ve kovuşturma evresinde baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234/1-a-3, b-5).

Eziyet suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Temel hâlde dava zamanaşımı sekiz yıl, nitelikli hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1-e, d). Üstsoy tarafından çocuğa karşı işlenen suçlarda süre çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden işlemeye başlar (m.66/6).

Eziyet mağduru koruma kararı alabilir mi?

Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi tedbirler istenebilir. Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (m.8/3).

Eşim bana eziyet ediyor, boşanabilir miyim?

Evet. Pek kötü veya ağır derecede onur kırıcı davranış TMK m.162’deki boşanma sebeplerindendir. Dava, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl içinde açılmalıdır; affeden eşin dava hakkı yoktur.

Eziyet nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Evet. Kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58); tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybı gibi maddi zararlar da ayrıca talep edilebilir.

Kardeşe karşı eziyet nitelikli hâl midir?

Hayır. TCK m.96/2’de kardeş sayılmamıştır; kardeşe karşı eziyet birinci fıkra kapsamında cezalandırılır. Kardeş çocuk veya kendini savunamayacak durumdaysa (a) bendi ayrıca değerlendirilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, 5235 sayılı Kanun, 6284 sayılı Kanun, TMK ve TBK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.