Babamın Şirketteki Ortaklık Payı (Limited/Anonim) Ne Olacak?

Ne yaşandı?

Bir kişi vefat eder; geride bir limited veya anonim şirketteki ortaklık payı (hisse) kalır. Mirasçılar bu payın kendilerine geçip geçmediğini, şirkette söz sahibi olup olamayacaklarını ve diğer ortakların tutumunu merak eder. Şirket türüne göre durum değişebilir. Rehber, limited ve anonim şirket paylarının intikalindeki farkları ve ortaklık sıfatının akıbetini ele alıyor.

Mirasçılar, şirket payının intikalini ve ortaklık haklarını araştırır.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Şirket türünü belirleyin: Anonim ve limited şirkette payın intikali farklı kurallara tabidir; payın türü ve şirket sözleşmesindeki hükümler belirleyicidir.
• Payın terekeye dahil olduğunu bilin: Ortaklık payı bir malvarlığı değeri olarak kural olarak terekeye dahildir ve mirasçılara geçer.
• Şirket sözleşmesini inceleyin: Özellikle limited şirkette, esas sözleşmede payın mirasçılara geçişine ilişkin özel düzenlemeler bulunabilir.
• Ortaklık haklarını araştırın: Mirasçıların ortak sıfatı kazanması, oy/kâr payı gibi hakları ve diğer ortaklarla ilişkisi değerlendirilmelidir.
• Avukata/mali müşavire danışın: Ticaret hukuku boyutuyla teknik olduğundan profesyonel destek şarttır.

Vefat eden yakınınızın şirket payı, kural olarak terekeye dahildir ve mirasçılara geçer; ancak intikalin nasıl olacağı şirketin türüne ve esas sözleşmesine göre değişir. Bu nedenle şirket sözleşmesini incelemek ve bir uzmana danışmak büyük önem taşır.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.

Limited Şirkette: Onay Gerekmez, Ancak Bir Şart Var

Limited şirket payının mirasçılara geçişi, sağlararası devirden farklı bir rejime tabidir ve mirasçılar için elverişlidir.

Birinci satır mirasçılar için temel güvencedir: limited şirket payı miras yoluyla geçtiğinde genel kurulun onayı aranmaz. Pay, TMK m.599 uyarınca külli halefiyetle mirasçılara geçer.

Üçüncü satır ise şirkete tanınan sınırlı bir imkândır: şirket, payı devralmak isteyen kişiyi reddedebilir; ancak bunun için payın gerçek değerini ödemeyi önermesi gerekir.

Bu nedenle mirasçılar iki ihtimalden birini elde eder: ya ortak olurlar ya da payın gerçek değerini alırlar. Karşılıksız kalma söz konusu olmaz.

İkinci satır ise pratik bir adımdır: mirasçıların pay defterine kaydedilmesi için şirkete mirasçılık belgesiyle başvurulmalıdır. Kayıt yapılmazsa genel kurul çağrıları mirasçılara ulaşmaz.

Anonim Şirkette: Haklar İkiye Ayrılır

Dördüncü satır mirasçılar için risk taşır: pay bedeli tam ödenmemişse, kalan ödeme yükümlülüğü de mirasçılara geçer. Bu, terekede görünmeyen bir borç kalemi oluşturur.

Bu nedenle şirket paylarının bulunduğu terekelerde pay bedelinin tam ödenip ödenmediği mutlaka araştırılmalıdır. Bilgi, şirketten yazılı olarak istenebilir.

Üçüncü satır ise bağlamlı nama yazılı paylarda uygulanır: esas sözleşmede devir sınırlaması bulunsa dahi, miras yoluyla geçişte şirketin red imkânı sınırlıdır ve gerçek değerin önerilmesi gerekir.

Miras Ortaklığı Sorunu: Tek Temsilci

Şirket payı terekeye girdiğinde mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar ve bu, genel kurulda oy kullanmayı doğrudan etkiler.

İkinci satır en sık yaşanan tıkanıklıktır: mirasçılar temsilci konusunda anlaşamazsa payın oy hakkı fiilen kullanılamaz ve şirket yönetiminde etkisiz kalınır.

Çözüm TMK m.640/3’tedir: mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir. Diğerlerinin rızası aranmaz.

Beşinci satır ise paylaşma aşamasını ilgilendirir: pay bölünemiyorsa TMK m.651/1 uyarınca bir mirasçıya özgülenir ve fark TMK m.642/3 uyarınca para ile denkleştirilir.

Halka açık olmayan şirketlerde payın satışı güç olduğundan, özgüleme çoğu dosyada en gerçekçi çözümdür.

Değerleme: En Tartışmalı Aşama

Birinci ve ikinci satır arasındaki fark çoğu dosyada belirleyicidir: şirketin aktifinde uzun yıllar önce alınmış taşınmazlar varsa, defter değeri gerçek değerin çok altında kalır.

Bu nedenle dilekçede hangi yöntemin uygulanmasının istendiği ve gerekçesi açıkça belirtilmelidir. Belirtilmezse bilirkişi en kolay yöntemi seçebilir.

Değerleme anı da ayrıca gösterilmelidir: tenkiste ölüm anı (TMK m.507, m.575/2), paylaşmada özgülenme zamanı (TMK m.657 kıyasen) esas alınır.

İlk Otuz Günde Yapılacaklar

Altıncı adım sıkça atlanır: şirket kayıtlarında hâlâ muris görünüyorsa genel kurul çağrıları ona yapılır ve mirasçılar kararlardan habersiz kalır. İtiraz süreleri bu şekilde kaçırılır.

Dördüncü adım ise ret kararını etkiler: şirketin borca batık olması, murisin kişisel sorumluluğunu kendiliğinden doğurmaz. Ancak kefalet veya şahsi teminat varsa bu, tereke borcudur.

Üçüncü adım da aynı mantıkla önemlidir: ödenmemiş pay bedeli, terekede görünmeyen ancak mirasçılara geçen bir yükümlülüktür.

Şirket Payı ile Diğer Malvarlığı Kalemlerinin Karşılaştırması

Dördüncü satır şirket paylarını diğer kalemlerden ayıran en önemli özelliktir: taşınmazdaki ipotek tapu kaydında görünürken, ödenmemiş pay bedeli hiçbir kayıtta görünmez ve ancak şirketten öğrenilir.

Bu nedenle şirket payı bulunan terekelerde ret kararı verilmeden önce, pay bedelinin tam ödenip ödenmediği yazılı olarak sorulmalıdır.

Beşinci satır ise zaman baskısı doğurur: şirket payı yönetim gerektirir. Genel kurullara katılınmaz ve oy kullanılmazsa, mirasçılar şirket kararlarında etkisiz kalır ve payın değeri erir.

Mirasçılar Şirkete Ortak Olmak İstemiyorsa

Dördüncü satır aile şirketlerinde en yaygın çözümdür: işi sürdürmek isteyen mirasçı payı devralır, diğerlerine bedel öder. Böylece hem şirket faaliyeti sürer hem paylaşım tamamlanır.

Beşinci satır ise dikkatle değerlendirilmelidir: mirasın reddi yalnızca şirket payını değil terekenin tamamını kapsar. Yalnızca şirketten kurtulmak için ret yoluna gidilmesi, diğer malvarlığının da kaybı anlamına gelir.

Birinci satır ise mirasçılar için güvencedir: şirket payı devralmak istemedikleri mirasçıyı reddedebilir, ancak payın gerçek değerini ödemesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Limited şirket payı mirasçılara geçer mi, ortakların onayı gerekir mi?

TTK m.596/1 uyarınca esas sermaye payının miras yoluyla geçmesi hâlinde tüm haklar ve borçlar, genel kurulun onayına gerek olmaksızın payı iktisap eden kişiye geçer.

Limited şirket mirasçıyı reddedebilir mi?

TTK m.596/2 uyarınca şirket, iktisabın öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde reddedebilir; ancak bunun için payları kendi, ortağı ya da göstereceği üçüncü bir kişi hesabına gerçek değeri üzerinden devralmayı önermesi şarttır. Red tek başına yapılamaz.

Anonim şirkette mirasçı hangi hakları kazanır?

Payların miras yoluyla iktisabında mülkiyet ve malvarlığına ilişkin haklar derhâl geçer; genel kurula katılma hakkı ile oy hakkı ise ancak şirketin onayı ile devralana geçer. Yani onay verilmese de kâr payı talep edilebilir, ancak oy kullanılamaz.

Anonim şirket mirasçının ortaklığını reddedebilir mi?

Borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda şirket, ancak payları gerçek değeriyle devralmayı önerdiği takdirde onay vermekten kaçınabilir; bu hâlde önemli sebep ileri sürülemez.

Borsada işlem gören paylarda durum nedir?

Borsaya kote edilmiş nama yazılı paylar miras, mirasın paylaşımı, mal rejimi hükümleri veya cebrî icra yoluyla iktisap edilmişse şirket bu devri hiçbir şekilde reddedemez; alım teklifi yaparak iktisabı reddetmesi de mümkün değildir.

Gerçek değer nasıl belirlenir?

Uyuşmazlık hâlinde mahkeme şirketin karar tarihine en yakın tarihteki değerini esas alır ve değerleme giderleri şirket tarafından karşılanır. Devralan, gerçek değeri öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde fiyatı reddetmezse öneriyi kabul etmiş sayılır.

Payın bedeli tamamen ödenmemişse ne olur?

TTK m.491 uyarınca bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar ancak şirketin onayıyla devrolunabilir; ancak devir miras yoluyla gerçekleşiyorsa bu onay aranmaz. Buna karşılık bakiye pay bedelini ödeme borcu da mirasçıya geçer.

Birden fazla mirasçı varsa haklar nasıl kullanılır?

Pay terekeye dâhil olup elbirliği mülkiyetine tabidir; mirasçılar hakları birlikte kullanır. Tıkanıklığı önlemek için miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir ve payın birden çok kişiye ait olması hâlinde hakların ortak bir temsilci aracılığıyla kullanılması esastır.