Emlakçı, sadece evi gösterdi diye komisyon isteyebilir mi? Sözlü anlaşma yeterli midir? Türk Borçlar Kanunu’nun 520. maddesi bu soruları yanıtlar.
Emlakçılık = Taşınmaz Simsarlığı
Emlakçılık faaliyeti, hukukumuzda taşınmaz simsarlığı olarak adlandırılır (TBK m. 520-525). Simsar, taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânını hazırlamayı veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlenir.
Yazılı Şekil Zorunlu
TBK m. 520/3’e göre, taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Adi yazılı şekil yeterlidir; resmi şekil aranmaz. Sözlü anlaşmalar geçersiz olduğundan, emlakçı bu durumda komisyon talep edemez.
Komisyona Ne Zaman Hak Kazanılır?
Simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır (TBK m. 521). Tek başına taşınmazı göstermek ücret hakkı doğurmaz; tarafları bir araya getirme ve müzakere ortamı sağlama gerekir.
Komisyon Oranı
Ücret belirlenmemişse tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir (TBK m. 522). Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca, alım-satımda en çok satış bedelinin %4’ü, kiralamada ise en çok bir aylık kira bedeli hizmet bedeli sınırı olarak öngörülmüştür.
Kimden İstenebilir?
Komisyon, yalnızca emlakçıyla sözleşme yapan kişiden istenebilir. Sözleşme ilişkisi bulunmayan kişiden ücret talep edilemez. Asıl satış sözleşmesi geçersiz olsa bile, yazılı simsarlık sözleşmesi geçerliliğini korur.
Sıkça Sorulan Sorular
Hem alıcıdan hem satıcıdan alınır mı? Her biriyle ayrı sözleşme varsa, yönetmelik sınırı içinde ayrı ayrı talep mümkündür.
“Yer gösterme belgesi” geçerli mi? İçeriği simsarlık sözleşmesinin unsurlarını taşıyorsa geçerli kabul edilebilir.
Sözleşmede emlakçının imzası yoksa? Yargıtay bazı hâllerde, dürüstlük kuralı gereği bu sözleşmeleri geçerli sayabilmektedir.
Komisyon uyuşmazlıkları çoğu zaman sözleşmenin geçerliliğinde düğümlenir. Profesyonel hukuki destek almak hak kaybını önler.
Görsel: Rick Obst, Wikimedia Commons (CC BY 2.0).
