Tasarrufun İptali Davası — Madde, Kapsam ve Süre Aracı — İİK m.277-284 (2026)

7571 Sayılı Kanun: İİK 278 Yeniden Yazıldı

25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun, İİK 278’in iki temel unsurunu değiştirdi.

Yürürlükteki metne göre; alışılmış hediyeler dışında, geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğinde olan haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir.

Karine artık kapalı bir kapı değil. (a) bendine eklenen “gerçek değerine uygun olarak ivazlı olduğu ispatlanmadıkça” ibaresiyle devralan tarafın karineyi çürütmesi mümkün hâle gelmiştir. Bu, ispat yükünün yerini değiştirmez — karine hâlâ alacaklı lehinedir — ancak devralana bir savunma imkânı tanır.

Yakın kapsamı da yeniden belirlendi: altsoy ve üstsoy, üçüncü derece dâhil kan hısımları, son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eş, üçüncü derece dâhil kayın hısımları, evlat edinen ile evlatlık ve ortak konutta yaşayan kişiler. Boşanmayı takiben yapılan devirler ile resmî hısımlık bağı bulunmayan ancak aynı konutta yaşayan kişilerle yapılan işlemler böylece kapsam içinde tutulmuştur.

İki Ayrı Süre, İki Ayrı İşlev

Beş yıllık süre hak düşürücüdür: zamanaşımı değildir, kesilmez, durmaz ve mahkemece resen dikkate alınır.

Üç İptal Sebebi

İİK m.278 — İvazsız tasarruflar (7571 sonrası 1 yıl; önceki metinde 2 yıl). Alışılmış hediyeler dışında, kapsam süresi içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir. Mutat hediyeden kasıt, giyinmekle veya kullanmakla eskiyen ve tüketilen eşyalardır.

Kanun bazı ivazlı işlemleri de bağışlama gibi sayar:

• Yakınlar arasındaki tasarruflar — 7571 sonrası metne göre altsoy ve üstsoy, üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımları, son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eş, evlat edinenle evlatlık ve ortak konutta yaşayanlar arasında yapılanlar. Kapsam 7571 ile yeniden belirlenmiştir; yürürlükteki metinde gerçek değerine uygun ivazlı olduğu ispatlanırsa karine çürütülebilir.
• Borçlunun, verdiği şeyin değerine göre pek aşağı bir fiyat kabul ettiği akitler
• Kaydı hayat şartıyla irat ve intifa hakkı tesisi ile ölünceye kadar bakma akitleri

İİK m.279 — Aciz hâlindeki tasarruflar (1 yıl). Şu tasarruflar bir yıllık kapsam içinde yapılmışsa batıldır: mevcut bir borcu temin için verilen rehinler (teminat göstermeyi evvelce taahhüt etmiş olduğu hâller hariç), para veya mutat ödeme vasıtalarından başka suretle yapılan ödemeler, vadesi gelmemiş borç için yapılan ödemeler ve kişisel hakların kuvvetlendirilmesi için tapuya verilen şerhler.

Bu maddede bir savunma imkânı vardır: tasarruftan istifade eden kimse, borçlunun hâl ve vaziyetini bilmediğini ispat ederse iptal davası dinlenmez.

İİK m.280 — Zarar verme kastı (kapsam sınırlaması yok). Malvarlığı borçlarına yetmeyen borçlunun, alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı işlemler; bu durumun ve kastın diğer tarafça bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hâllerde iptal edilebilir.

m.280: En Geniş Kapsamlı Yol

Bu maddenin en önemli özelliği, bir ve iki yıllık kapsam sınırlamalarının uygulanmamasıdır. Borçlunun kastı ve üçüncü kişinin kötü niyeti ispatlandığı sürece, tasarruf ne zaman yapılmış olursa olsun — beş yıllık hak düşürücü süre içinde kalmak kaydıyla — iptali istenebilir.

Kanun ispat yükünü hafifleten iki karine öngörmüştür:

• Hısımlık karinesi. Üçüncü şahıs borçlunun karı veya kocası, usul veya füruu ile üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımları, evlat edineni veya evlatlığı ise, borçlunun mali durumunu bildiği farz olunur.
• Ticari işletme devri karinesi. Ticari işletmenin veya iş yerindeki mevcut ticari emtianın tamamını ya da mühim bir kısmını devir veya satın alan yahut bir kısmını iktisapla beraber iş yerini sonradan işgal eden şahsın, borçlunun alacaklılarını ızrar kastını bildiği ve borçlunun da zarar verme kastıyla hareket ettiği kabul olunur.

Üç madde birbirini dışlamaz; aynı tasarruf birden fazla maddeye girebilir ve dava dilekçesinde tüm dayanakların birlikte ileri sürülmesi yerinde olur.

Dava Şartı: Aciz Vesikası

İptal davasını yalnızca elinde muvakkat yahut kati aciz vesikası bulunan alacaklılar ile iflas idaresi açabilir (İİK m.277). Bu bir dava şartıdır; eksikliği hâlinde dava usulden reddedilir.

Haciz tutanağı da aciz belgesi sayılabilir. Yargıtay uygulamasında, borçlunun adresinde yapılan hacizde haczedilen malların borcu karşılamaya yetmediğinin tespit edilmesi hâlinde haciz tutanağı İİK m.105 kapsamında aciz belgesi niteliğinde kabul edilmektedir. Tutanakta bu tespitin açıkça yer alması önemlidir.

İptal kararı mülkiyeti geri getirmez. Dava kabul edilirse alacaklı, o mal üzerinde haciz ve satış isteyebilir; mal borçlunun mülkiyetine dönmez, üçüncü kişide kalır ancak davacı alacaklıya karşı ileri sürülemez hâle gelir.

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; alacak ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir.

Beş Yıl Geçtiyse: Muvazaa Yolu

Hak düşürücü süre kaçırılmışsa yol tamamen kapanmaz. Alacaklı, Türk Borçlar Kanunu m.19’a dayanarak muvazaa davası açabilir.

Muvazaa davasında icra takibine geçmiş olmak ve aciz belgesi almak gerekmez; ancak ispat yükü daha ağırdır.

Uygulamada Sık Görülen Tasarruf Kalıpları

Mal kaçırma girişimleri çoğu zaman benzer kalıplar izler. Aşağıdaki tablo, hangi kalıbın hangi maddeye oturduğunu ve hangi delillerin toplanması gerektiğini gösterir.

Devir tarihinin takip veya alacağın doğum tarihiyle olan yakınlığı, tek başına yeterli olmasa da güçlü bir emare olarak değerlendirilir.

İptal Davasının Kanuni Çerçevesi

Dava, kanunda sayılan sebeplere ve şartlara bağlıdır.

Beşinci ve sekizinci satırlar birlikte okunmalıdır: dava şartı olarak kesin aciz vesikası aranırken, tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren beş yıllık hak düşürücü süre de gözetilir. İki şart birlikte sağlanmalıdır.

Kabul Sonrası Satış Zinciri

Dava kabul edilirse mal üzerinden cebrî icra süreci işler.

Birinci ve ikinci satırlar, kabul kararı sonrasında da izlenmesi gereken takvimi oluşturur: haciz konulduktan sonra satış isteme süresi işler ve kaçırılması hâlinde haciz düşer.

Aciz vesikası için aciz vesikası rehberimize bakabilirsiniz.

Aciz Vesikası ve Dava Şartı

İptal davasının ön şartı, aciz hâlinin belgeyle ortaya konmasıdır.

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: haciz sırasında düzenlenen geçici aciz belgesi ile tasfiye veya haciz sonunda verilen kesin aciz vesikası farklı işlevlere sahiptir; dava şartı bakımından hangisinin yeterli olduğu titizlikle değerlendirilmelidir.

Dava Dilekçesinde Denetlenecekler

İptal davası dilekçesinin belirli unsurları taşıması gerekir.

Yedinci satır, davanın çerçevesini belirler: hangi iptal sebebine dayanıldığı açıkça gösterilmelidir; her sebebin şartları ve ispat yükü farklıdır.

Dilekçe için tasarrufun iptali dava dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.

Sıra ve Paylaştırmayla Bağlantı

Dava kabul edildiğinde elde edilen bedel paylaştırma rejimine tabidir.

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: cetveldeki sıraya yönelik başvuru şikâyet, bir alacağın esasına yönelik başvuru ise dava yoluyla ileri sürülür.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İptal davalarında tekrarlanan eksiklikler sınırlıdır.

İkinci satır, en sık karşılaşılan hak kaybıdır: beş yıllık süre hak düşürücü niteliktedir ve tasarrufun yapıldığı tarihten işler; sürenin geçmesi hâlinde dava esasa girilmeden reddedilir.

Uygulamada Sık Sorulanlar

Tasarrufun iptali konusunda tekrarlanan sorular belirli başlıklarda toplanır.

Üçüncü satır, davanın çerçevesini belirler: üç sebep farklı şartlara ve ispat yüküne tabidir; dilekçede hangisine dayanıldığı açıkça gösterilmelidir.

Süreç Yönetimi

Aciz hâlinin tespitinden karara kadar izlenecek adımlar sıralıdır.

Üçüncü satır, davanın ön şartıdır: aciz vesikası alınmadan açılan davalar dava şartı yokluğundan reddedilebilir; bu nedenle haciz aşaması tamamlanmalıdır.

İptal Davasının Kanuni Çerçevesi

Üç iptal sebebi, kanunda ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

İkinci, üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: her sebebin kendi şüphe dönemi ve ispat düzeni bulunur; dilekçede hangi maddeye dayanıldığı açıkça gösterilmelidir.

Karar Sonrası Satış Zinciri

İptal kararının sonuç doğurması, satış sürecinin işlemesine bağlıdır.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: iptal kararı sonrası satış aşamasında kıymet takdiri raporu düzenlenir ve bu rapora karşı süresinde şikâyette bulunulmaması hâlinde değer üzerinden ilerlenir.

Aciz vesikası için aciz vesikası rehberimize bakabilirsiniz.

Aciz Vesikası ve Sonrası

Belge, iptal davasının hem şartını hem sonraki imkânlarını belirler.

Dördüncü ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: belge yirmi yıllık özel zamanaşımına tabidir ve bu süre boyunca borçlunun mal edinmesi hâlinde yeni takip dayanağı oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarrufun iptali davası ne kadar sürede açılmalıdır?

Tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde (İİK m.284). Bu süre hak düşürücüdür ve her üç iptal sebebi için aynıdır.

Tasarrufun iptalinde şüphe dönemi kaç yıl?

7571 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrası bir yıldır; önceki metinde iki yıldı.

Bu kapsam süreleri dava açma süresi mi?

Hayır. Tasarrufun iptale tabi olup olmadığını belirleyen, hacizden veya acizden geriye doğru işleyen kapsam süreleridir; dava açma süresi beş yıldır.

Aciz vesikam yok, dava açabilir miyim?

Hayır; aciz vesikası dava şartıdır. Ancak Türk Borçlar Kanunu m.19’a dayanan muvazaa davası için aciz belgesi gerekmez.

Borçlu malı eşine sattı, bedel de ödendi. Yine de iptal edilir mi?

7571 sayılı Kanun sonrası karine çürütülebilir hâle gelmiştir: devralan, tasarrufun gerçek değerine uygun olarak ivazlı olduğunu ispatlarsa karine çürür. Ödemenin tasarruf tarihinde ve banka kanalıyla yapılmış olması aranır.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tasarruf tarihinin ve aciz hâlinin tespiti sonucu değiştirebilir.