Hakemler, tarafların güvenine dayanarak uyuşmazlığı çözmeyi üstlenir; bu görevi gereği gibi yerine getirmemenin hukuki sonuçları vardır. Bu rehberde hakemin sorumluluğunu ve hakemlik görevinin nasıl sona erdiğini sade bir dille açıklıyoruz.
Görevin Kabulü ve Açıklama Yükümlülüğü
Milletlerarası Tahkim Kanunu’na göre, kendisine hakemlik önerilen kişi, görevi kabul etmeden önce tarafsızlığından ve bağımsızlığından şüphe ettirecek hâl ve şartları açıklamak zorundadır. Bu açıklama yükümlülüğü, tarafların hakeme güven duymasının ve gerektiğinde ret hakkını kullanabilmesinin temelidir.
Görevi Yerine Getirmekten Kaçınma ve Tazminat
MTK’nın 7. maddesine göre, taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa, görevi kabul eden hakem, haklı bir neden olmaksızın görevini yerine getirmekten kaçınırsa, tarafların bu nedenle uğradığı zararı ödemekle yükümlüdür. Yani hakemin keyfî biçimde çekilmesi veya görevini savsaklaması, tazminat sorumluluğu doğurabilir. Buradaki ölçüt “haklı neden”in bulunup bulunmadığıdır.
Hakemlik Yetkisinin Sona Ermesi
Bir hakem, hukukî veya fiilî sebeplerle görevini hiç ya da zamanında yerine getiremezse, hakemlik yetkisi; hakemin çekilmesi veya tarafların bu yönde anlaşmasıyla sona erer. Çekilmeyi gerektiren sebeplerin varlığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık çıkarsa, taraflardan her biri asliye hukuk mahkemesinden hakemin yetkisinin sona erdirilmesini isteyebilir; mahkemenin bu konudaki kararı kesindir.
Çekilmenin Anlamı
Önemli bir nokta: hakemin görevinden çekilmesi ya da diğer tarafın hakemin yetkisinin sona ermesine muvafakat etmesi, ret sebeplerinin varlığının kabulü anlamına gelmez. Böylece bir hakemin uygulamada görevden ayrılması, onun aleyhine bir tarafsızlık ihlali ikrarı gibi yorumlanmaz; sürecin tıkanmaması için pratik bir çıkış yolu sağlanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
