Çocuğun Pasaportu ve Yurt Dışı İzni Dava Dilekçesi Örneği (2026)
28 Ağustos 2026

Çocuğun Pasaportu ve Yurt Dışı İzni Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Boşanmış ebeveynlerin en sık takıldığı yer havalimanı ya da nüfus müdürlüğü. Velayet sizde olsa bile karşınıza muvafakatname talebi çıkabiliyor — üstelik bu konuda kaynaklar arasında gerçek bir görüş ayrılığı var. Velayet tek başına sizdeyse Yargıtay diğer ebeveynin iznini aramıyor; muvafakat yerine geçen mahkeme kararı ise velayetin birlikte kullanıldığı veya gidilecek ülkenin muvafakat aradığı hâllerde çözüm oluyor. Aşağıda içtihat ayrımını, üstün yarar ölçütünü ve hazır bir dava dilekçesi örneğini bulacaksınız.

Kural: Muvafakatname

Çocuğun yurt dışına seyahati hâlinde kimlik, pasaport, vize gibi belgelerin yanında en sık istenen evrak muvafakatnamedir. Çocuk anne ve babasıyla birlikte seyahat etmiyorsa, yanında bulunmayan ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi uygulamada sıkça istenir. Ancak Türk mevzuatında her çıkışta bu belgenin ibrazını zorunlu kılan genel bir kanun hükmü yoktur; belge özellikle velayetin birlikte kullanıldığı hâllerde (evlilik sürerken, ortak velayette) ve gidilecek ülke ya da havayolu şirketi talep ettiğinde gerekir.

Bu belge çocuğun yanında olmayan ebeveynin, müşterek çocuğun yurt dışına çıkışı izni için vereceği izin belgesidir. Velayet birlikte kullanılıyorsa (evlilik sürerken veya ortak velayette) bu belge ya da onun yerine geçen mahkeme kararı olmadan çocuğun yurt dışına çıkarılması diğer velayet sahibinin rızası dışında bir işlem olur. Velayet tek başına size bırakılmışsa Yargıtay diğer ebeveynin muvafakatini aramaz (2. HD, 17.06.2015, E.2015/11374, K.2015/12897). Boşanma davası sürerken ise mahkemenin ara kararı belirleyicidir.

Kapsamı da yalnız çıkışla sınırlı değildir: diğer eşin izni sadece yurt dışına çıkış sırasında değil, aynı zamanda çocuğun pasaport ve vize işlemleri, çocuğun yurt dışında bir okula kayıt yaptırması sırasında da talep edilebilmektedir.

Görüş Ayrılığı: Velayet Tek Başına Yeter mi?

Burada kaynaklar ikiye ayrılıyor ve bunu bilmeden hareket etmek zaman kaybettiriyor.

Birinci görüş — yeter. Velayet hakkı bir tarafa bırakılmışsa diğer ebeveynin muvafakatnamesi aranmaz. Nitekim Yargıtay görüşü de bu yöndedir. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2015/11374 E., 2015/12897 K. sayılı kararında: “Velayet hakkı kendisinde bulunan eşin velayet hakkını kullanmasının doğal sonucu olarak ortak çocuğu yurt dışına çıkarması boşandığı eşinin muvafakatine bağlı değildir.”

İkinci görüş — yetmez. Buna karşılık çocuğun yurt dışına çıkarılması, velayet hakkına sahip ebeveynin tek başına karar verebileceği bir konu olmayıp, diğer ebeveynin de rızası aranmaktadır denilmekte ve dayanak olarak Pasaport Kanunu’ndaki muvafakat şartı gösterilmektedir. Ancak bu şart kanunun 18. maddesinde değil, reşit olmayanların pasaport alabilmesini kanuni temsilcilerinin muvafakatine bağlayan 17. maddesinin (C) bendinde düzenlenmiştir (18. madde yabancılara mahsus damgalı pasaportlara ilişkindir). Bent yalnız pasaportun alınmasına ilişkindir; her yurt dışı çıkışında ayrıca muvafakat aranacağını öngörmez.

Yargıtay’ın son yaklaşımı tartışmayı büyük ölçüde netleştirdi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, velayet sahibi annenin çocukları yurt dışına götürme yetkisinin zaten bulunduğunu ve bu amaçla açılan izin davasında hukuki yarar olmadığını kabul ederek davanın usulden reddi gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 2. HD, 10.05.2023, E.2023/694, K.2023/2329). Bu nedenle velayet tek başına sizdeyse izin davası, ancak gidilecek ülkenin veya kurumun diğer ebeveynin muvafakatini aradığı belgelenebiliyorsa anlamlıdır. Üstelik hukuken haklı olsanız bile uygulama sizi zorlayabilir: bazı havayolu şirketleri velayete rağmen muvafakatname istemektedir. Bu gibi hâllerde talebin belgelenmesi (havayolu veya konsolosluk yazısı, vize reddi) önemlidir; belgeye dayanmayan tespit veya izin davası Yargıtay’a göre hukuki yarar yokluğundan reddedilebilir (2. HD, E.2023/694, K.2023/2329).

⚖️ Hukuki Danışmanlık Alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15💬 WhatsApp

Mahkemeye Başvuru: Görev ve Ölçüt

Mahkeme kararı, muvafakati gereken ebeveynin imza vermediği hâllerde gerekir. Evli ebeveynlerden biri ölmüşse velayet kendiliğinden sağ kalana aittir (TMK m.336/3) ve izin davası gerekmez; boşanmadan sonra velayet sahibi ölmüşse velayet diğer ebeveyne kendiliğinden geçmez, aile mahkemesinin velayeti yeniden düzenlemesi gerekir (2. HD, 08.10.2015, E.2015/13861, K.2015/17857). Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 s.K. m.4). Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); kişisel ilişkiye dair düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (TMK m.326/1).

Karar ölçütü tektir: mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek bir karar verecektir. Çocuğun üstün yararı, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve sosyal gelişimini en iyi şekilde sağlayacak olan çözümü ifade eder.

⚖️ Üstün yarar değerlendirmesinde dikkate alınanlar

  • Çocuğun yaşı
  • Olgunluğu ve görüşleri
  • Ebeveynlerin durumu
  • Seyahatin amacı

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, çocuğun yurt dışına çıkışına izin verilirken çocuğun üstün yararı somut olayın özelliklerine göre titizlikle değerlendirilmelidir. Bu yüzden dilekçenizde seyahatin amacını somut ve belgeli anlatın: davet mektubu, kayıt yazısı, rezervasyon.

Karşı Tarafın Yolu: Çıkış Yasağı Talebi

Madalyonun diğer yüzü de vardır. Velayeti bulunmayan eşin, çocuğun kaçırılma amacıyla yurt dışına çıkarıldığı endişesi hâlinde hemen aile mahkemesine başvurarak çocuğun yurt dışına çıkarılmasının engellenmesi talebinde bulunması gerekmektedir.

Ancak ispat eşiği yüksektir: bu durum somut delillerle iyi bir şekilde ortaya konulamaz ise mahkeme tarafından talebin reddi gerekecektir. Talep kabul edilirse çocuğun yurt dışına çıkışının geçici olarak durması yönünde karar verilir.

Süresiz yasak verilemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir kararında; müşterek çocuğun anne tarafından yurt dışına kaçırılacağı endişesiyle, çocuk için süresiz olarak yurt dışına çıkış yasağı verilmesini Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bulmuştur. Çünkü yurt dışına çıkış yasağı Anayasa ile güvence altına alınmış olan seyahat özgürlüğünü kısıtlamaktadır.

Geçici Seyahat ile Kalıcı Yerleşim Farkı

Bu ayrım dosyanın seyrini tamamen değiştirir. Geçici bir tatil veya ziyaret ile yurt dışına yerleşme aynı şey değildir.

Eğer velayeti alan ebeveyn, çocuğu planlı bir şekilde yerleşmek için çıkartıyorsa, TMK ve Yargıtay uygulamaları bunu kötüye kullanma olarak kabul edebilir. Bu durumda velayet hakkı olmayan taraf, çocuğun velayetini almak için yeniden dava açabilir.

Özetle: çocuğun kalıcı yer değiştirmesi büyük bir değişiklik sayılır; bu tür bir plan yapılırken diğer ebeveynin itiraz etme hakkı doğar ve mahkeme çocuğun yararına uygun kararlar alır. Bu yüzden şablonun 6. maddesi seyahatin geçici olduğunu ve kişisel ilişkiyi engellemediğini açıkça yazar — dosyanızın en çok sorgulanacak noktası budur.

Bir hatırlatma daha: gideceğiniz ülkenin kuralları ayrı işler. Bazı ülke konsoloslukları ebeveyn izin belgesi (muvafakatname) talep edebileceğinden, buna göre belge hazırlığı yapmalısınız.

Yurt Dışı İzni Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Önce hukuki yararı kontrol edin: velayet tek başına sizdeyse ve gidilecek ülke ya da kurum diğer ebeveynin muvafakatini aramıyorsa, bu davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddi riski vardır (Yargıtay 2. HD, 10.05.2023, E.2023/694, K.2023/2329). Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; seyahat tarihlerini ve amacını belgeye dayalı biçimde yazın.

[ … ] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
ADRES: [Açık adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] (vekil yoksa çıkarın)

DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [ … ]), [adres]

ÇOCUK: [Ad Soyad] — [Doğum tarihi] — [T.C. Kimlik No]

KONU: Müşterek çocuğun pasaport işlemleri ile yurt dışına çıkışına davalının muvafakati yerine geçmek üzere izin verilmesi istemidir.

AÇIKLAMALAR:

1. TARAFLARIN DURUMU. Taraflar [ … ] Aile Mahkemesinin …/…/20… tarih ve 20…/……… E., 20…/……… K. sayılı kararı ile boşanmış olup, müşterek çocuğun velayeti [tarafıma / davalıya / ortak olarak] bırakılmıştır. (Ek-1: Kesinleşme şerhli boşanma ilamı)

2. SEYAHATİN AMACI. Müşterek çocuk ile birlikte …/…/20… – …/…/20… tarihleri arasında [ülke] ülkesine [tatil / aile ziyareti / eğitim programı / sağlık] amacıyla seyahat etmek istemekteyim. (Ek-2: Rezervasyon, davet veya kayıt belgesi)

3. MUVAFAKAT TALEBİM SONUÇSUZ KALMIŞTIR. Davalıdan noter onaylı muvafakatname vermesini …/…/20… tarihinde talep ettim; ancak davalı [açıkça reddetmiş / talebimi yanıtsız bırakmış / ulaşılamamıştır]. (Ek-3: Yazışma, ihtarname veya çağrı kayıtları)

4. PASAPORT VE ÇIKIŞ İŞLEMLERİ MUVAFAKAT ARAMAKTADIR. Reşit olmayanın pasaport alabilmesi kanuni temsilcisinin muvafakatine bağlıdır (5682 s.K. m.17/C). [Velayetin birlikte kullanılması / ortak velayet / gidilecek ülkenin davalının muvafakatini araması (Ek-…)] nedeniyle davalının muvafakati gerekmekte olup, muvafakatin bulunmaması hâlinde muvafakat yerine geçecek mahkeme kararı alınması gerekmektedir.

5. TALEP ÇOCUĞUN ÜSTÜN YARARINADIR. Söz konusu seyahat çocuğun [eğitimi / sağlığı / aile bağlarının korunması / sosyal gelişimi] bakımından yararına olup, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyecek hiçbir yönü bulunmamaktadır.

6. KİŞİSEL İLİŞKİYİ ENGELLEME AMACI TAŞIMAMAKTADIR. Seyahat geçici ve belirli tarihler arasında olup, yerleşim amacı taşımamaktadır. Davalı ile çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi engelleme amacı bulunmamakta; aksine seyahat, kişisel ilişki dönemleri dışında planlanmıştır.

7. GECİKMESİNDE SAKINCA VARDIR. (Uyuyorsa bırakın:) Seyahat tarihi yaklaştığından ve [vize / rezervasyon] süreci beklemeye elverişli olmadığından talebimin ivedilikle değerlendirilmesini istiyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 335 vd., 339, 346; 5682 sayılı Pasaport Kanunu m. 17/C; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve sair mevzuat.

DELİLLER: Kesinleşme şerhli boşanma ilamı, nüfus kayıt örneği, rezervasyon ve davet belgeleri, okul veya sağlık kuruluşu yazısı, yazışma kayıtları, sosyal inceleme raporu, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Müşterek çocuk adına PASAPORT DÜZENLENMESİNE davalının muvafakati yerine geçmek üzere İZİN VERİLMESİNE,
2. Çocuğun …/…/20… – …/…/20… tarihleri arasında [ülke] ülkesine ÇIKIŞINA İZİN VERİLMESİNE,
3. Kararın ilgili NÜFUS VE GÖÇ İDARESİ BİRİMLERİNE BİLDİRİLMESİNE,
4. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya YÜKLETİLMESİNE

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Davacı [Vekili]
[Ad Soyad] — İmza

EKLER:
Ek-1: Kesinleşme şerhli boşanma ilamı
Ek-2: Rezervasyon, davet veya kayıt belgesi
Ek-3: Muvafakat talebine ilişkin yazışma veya ihtarname
Ek-4: Nüfus kayıt örneği ve vekâletname

Dava Öncesi Kontrol Listesi

  1. Muvafakat talebinizi yazılı yapın — reddin ispatı buradan gelir
  2. Seyahat amacını belgeleyin — davet, kayıt veya rezervasyon
  3. Tarihleri netleştirin — açık uçlu talep yerleşim şüphesi doğurur
  4. Kişisel ilişki takvimini kontrol edin — çakışma itiraz sebebidir
  5. Gidilecek ülkenin kuralını sorun — konsolosluk ayrıca belge isteyebilir

Sık Yapılan Beş Hata

  1. Velayete güvenip hazırlıksız gitmek. Uygulamada muvafakatname istenebilir.
  2. Süresiz izin istemek. Belirli tarih aralığı çok daha kolay kabul edilir.
  3. Yerleşim niyetini gizlemek. Kalıcı taşınma velayet davası doğurabilir.
  4. Amacı belgesiz anlatmak. Üstün yarar somut verilerle değerlendirilir.
  5. Son anda başvurmak. Vize ve rezervasyon süreci beklemez.

Pasaport Mevzuatındaki Dayanak: 5682 Sayılı Kanun m.17

Muvafakat şartının kaynağı bir idarî uygulama değil, doğrudan kanun hükmüdür.

5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 17. maddesi, (C) bendi: reşit olmayanların ve mahcurların yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmeleri için kanunî mümessillerinin muvafakatlerini havi resmî bir makamdan tasdikli vesika ibraz eylemeleri lazımdır.

Üç unsur. Hüküm; kanunî temsilcinin muvafakatini, bu muvafakatin resmî bir makamdan tasdikli olmasını ve belgenin ibraz edilmesini arar. Uygulamada bu belge noterde düzenlenir.

“Kanunî mümessil” kimdir? Ergin olmayan çocuğun kanunî temsilcisi velâyet sahibi ana ve babadır. Velâyet birlikte kullanılıyorsa temsilci her iki ebeveyndir; bu nedenle muvafakat de her ikisinden istenir.

2019’da eklenen bir kolaylık — (E) bendi. 06/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanun’un 69. maddesiyle maddeye şu bent eklenmiştir: yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen velâyet ya da vesayet kararları, kararın verildiği ülkelerde bulunan Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerindeki pasaport başvurularında kabul edilebilir.

Bunun pratik değeri büyüktür. Yurt dışında yaşayan ve orada velâyet kararı almış olan ebeveyn, pasaport başvurusu için bu kararın Türkiye’de ayrıca tanınmasını beklemek zorunda kalmayabilir; karar, dış temsilcilikteki pasaport başvurusunda kabul edilebilir.

Sınırı. Bent “kabul edilebilir” demektedir; yani bir imkân tanır. Ayrıca bu kolaylık yalnız pasaport başvurusu içindir; kararın Türkiye’de genel olarak sonuç doğurması için tanıma yoluna gidilmesi gerekir.

KonuKural
Dayanak5682 s.K. m.17/C
ArananKanunî temsilcinin muvafakati
BiçimResmî makamdan tasdikli vesika
TemsilciVelâyet sahibi ana ve baba
Yabancı velâyet kararıDış temsilcilikte kabul edilebilir
Kaynağı7196 s.K. m.69 — 06.12.2019

Velâyet Kimde? TMK m.336’nın Üç Hâli

“Velâyet bende, tek başıma yeter mi?” sorusunun cevabı, velâyetin hangi hâlde kime ait olduğuna bağlıdır.

TMK m.336: evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir. Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.

Birinci hâl — evlilik sürüyorsa. Velâyet birlikte kullanılır. Bu nedenle boşanma davası açılmış olsa dahi kural olarak her iki ebeveynin muvafakati gerekir; ancak mahkeme dava süresince geçici önlem olarak velayet veya çocuğun yanında kalacağı ebeveyn hakkında ara karar vermişse (TMK m.169), NVİ talimatı pasaport bakımından bu ara kararı esas alır ve kesinleşme şerhi aramaz.

İkinci hâl — ayrılık veya ortak hayata son verilmesi. Hâkim velâyeti eşlerden birine verebilir. Maddedeki “verebilir” ifadesi, bunun zorunlu olmadığını gösterir; karar verilmemişse velâyet birlikte kalmaya devam eder.

Üçüncü hâl — boşanma ve ölüm. Velâyet, boşanmada çocuk kendisine bırakılan tarafa, ana babadan birinin ölümü hâlinde ise sağ kalana aittir.

Ortak velâyet hâli. Boşanma kararında velâyetin ortak olarak düzenlendiği dosyalarda, yurt dışı çıkışı gibi önemli kararlar bakımından her iki ebeveynin iradesi aranır. Bu, muvafakat ihtiyacını ortadan kaldırmaz, aksine kesinleştirir.

Temsil — TMK m.342/1: ana ve baba, velâyetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler. Bu hüküm, pasaport mevzuatındaki “kanunî mümessil” kavramının Medenî Kanun’daki karşılığıdır.

DurumVelâyet
Evlilik sürüyorBirlikte kullanılır
Dava açıldı, kesinleşmediKural olarak birlikte; ara karar varsa ona göre
Ayrılık hâliHâkim birine verebilir
BoşanmaÇocuk kendisine bırakılan tarafa
ÖlümSağ kalana
Ortak velâyetHer iki iradenin birlikte olması

Görüş Ayrılığında Hâkimin Müdahalesi

Muvafakat alınamadığında başvurulacak yol, velâyet hukukunun genel hükümlerinde gösterilmiştir.

Uyuşmazlık çıkarsa — TMK m.195: evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler. Evlilik sürerken doğan görüş ayrılıklarında bu hüküm devrededir.

Boşanma sonrası — TMK m.183: ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Maddedeki “gibi” sözcüğü sayımın sınırlayıcı olmadığını gösterir.

Çocuğun korunması — TMK m.346: çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır. Bu hükümde ana babanın kusuru şart değildir.

Ölçüt — çocuğun üstün yararı. Mahkeme, izin verip vermeme kararını çocuğun yararına göre kurar. Değerlendirmede; seyahatin süresi ve amacı, gidilecek ülke, çocuğun okul takvimi, sağlık durumu, kişisel ilişki düzenlemesine etkisi ve dönüş güvencesi gözetilir.

Uluslararası çerçeve. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin ilgili hükümleri uyarınca, çocuğu ilgilendiren her işlemde çocuğun yüksek yararı temel düşüncedir. Anayasa m.90 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir.

Dinlenilme hakkı. Aynı Sözleşmenin 12. maddesi, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendisini ilgilendiren konularda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını güvence altına alır ve bu görüşlere yaş ve olgunluk derecesine uygun olarak ağırlık verilmesini öngörür.

DurumDayanak
Evlilik sürerken uyuşmazlıkTMK m.195
Boşanma sonrası yeni olguTMK m.183
Çocuk tehlikedeyseTMK m.346 — kusur aranmaz
ÖlçütÇocuğun üstün yararı
Uluslararası çerçeveBM ÇHS; Anayasa m.90
Çocuğun görüşüYaş ve olgunluk derecesine göre

Dilekçenin Unsurları, Görev ve Yetki

Talebin kabul edilebilmesi için dilekçenin kanunda aranan unsurları taşıması gerekir.

HMK m.119. Dava dilekçesinde; mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, davanın konusu, davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği, dayanılan hukukî sebepler, açık bir şekilde talep sonucu ve imza bulunur.

Vakıalar somut yazılmalı. Bu dosyalarda vakıalar şunları içermelidir: velâyet durumunun kaynağı (karar tarihi ve numarası), seyahatin amacı, tarih aralığı ve gidilecek ülke, muvafakat talebinin ne zaman ve nasıl yapıldığı ile karşı tarafın tutumu.

Belgeler ekli verilir — HMK m.121. Elde bulunan belgeler asıllarıyla birlikte, karşı taraf sayısından bir fazla örnekle eklenir; başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için bulunabilmesini sağlayıcı açıklama yapılır.

Hangi belgeler? Kesinleşme şerhli velâyet kararı, nüfus kayıt örneği, okul yazısı, varsa uçuş ve konaklama kayıtları, davetiye veya kayıt belgesi, ve muvafakat talebini gösteren yazışma kayıtları.

Talep sonucu nasıl kurulmalı? Talep belirli olmalıdır: hangi ülkeye, hangi tarih aralığında, hangi amaçla çıkışa izin verilmesi istendiği yazılmalıdır. Süresiz ve genel bir izin talebi, karşı tarafın itirazını güçlendirir.

İkincil talepler. Dilekçede ayrıca, pasaport düzenlenmesine muvafakat yerine geçecek izin ile — gerekiyorsa — vize işlemleri bakımından izin de açıkça istenmelidir.

Görev. Velâyete ve çocuğa ilişkin bu talepler aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir.

Yetki. Kişisel ilişki ve çocuğa ilişkin düzenlemelerde TMK m.326 uyarınca çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir; boşanmaya ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır.

Unsurİçeriği
VakıalarVelâyet kaynağı, amaç, tarih, ülke
DelillerHer vakıa için ayrı (m.119)
BelgelerEkli; bir fazla örnek (m.121)
TalepBelirli: ülke, tarih aralığı, amaç
Ek taleplerPasaport ve vize izni
Görev / yetkiAile mahkemesi; m.326

Karşı Cephe: Çıkış Yasağı ve İhtiyatî Tedbir

Aynı mekanizma ters yönde de işler: çocuğun yurt dışına çıkarılmasından endişe eden ebeveyn de mahkemeye başvurabilir.

İhtiyatî tedbir — HMK m.389. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddî bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâlinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyatî tedbir kararı verilebilir.

Talep nasıl kurulur? Talepte; çocuğun yurt dışına çıkarılması riskini gösteren somut olgular ve bunun doğuracağı zarar açıklanmalıdır. Soyut endişe yeterli değildir.

Somut gösterge örnekleri. Yurt dışında iş veya ikamet başvurusu yapılmış olması, taşınma hazırlığı, okuldan kayıt sildirme girişimi, daha önce izinsiz çıkış girişimi, ya da karşı tarafın bu yönde açık beyanları.

Ölçülülük. Tedbir, amaca ulaşmak için gerekli olanla sınırlı olmalıdır. Bu nedenle uygulamada süreli ve belirli tedbirler tercih edilir; süresiz ve mutlak bir yasak, çocuğun yararına aykırı sonuçlar doğurabilir.

Kaçırma gerçekleşmişse. Bu hâlde devreye 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Yön ve Kapsamına Dair Kanun girer. Kanun, 25/10/1980 tarihli Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenler. Merkezî makam görevi Adalet Bakanlığı tarafından, Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla yürütülür ve iade davası başvuran adına başsavcılıkça açılır.

Kişisel ilişkinin korunması — TMK m.324/1: ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür. İzinsiz yurt dışına çıkarma bu yükümlülüğün ağır bir ihlâlidir ve m.324/3 uyarınca velâyetin değiştirilmesi gündeme gelebilir.

KonuKural
Tedbir dayanağıHMK m.389
ArananSomut olgu; soyut endişe yetmez
KapsamSüreli ve belirli olmalı
Kaçırma gerçekleşirse5717 s.K. ve 1980 Sözleşmesi
İade davasıBaşsavcılıkça açılır
Velâyete etkisim.324/1 ve m.324/3

Kaçırma hâlindeki mekanizma için 1980 Lahey Sözleşmesi yazımıza, velâyetin değiştirilmesi için velayet değişikliği yazımıza, takvimin kurgusu için kişisel ilişki standart takvimi yazımıza, teslim rejimi için adli destek sistemi yazımıza, bilgilenme boyutu için bilgi alma hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

Çıkış yasağı: Pasaport izninin tersine, çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanması ve Pasaport Kanunu 22 uyarınca bildirim talebi için Çocuğun Yurt Dışına Çıkışının Yasaklanması Talep Dilekçesi Örneği yazımıza bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocukla yurt dışına çıkarken ne gerekiyor?

Çocuğun yurt dışına seyahati hâlinde kimlik, pasaport ve vize gibi belgelerin yanında aranan en önemli evrak muvafakatnamedir. Çocuk anne ve babasıyla birlikte seyahat etmiyorsa, yanında bulunmayan ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi uygulamada sıkça istenir; ancak velayet tek başına seyahat eden ebeveyndeyse Yargıtay diğer ebeveynin muvafakatini aramaz.

Velayet bende ise eski eşimin izni gerekir mi?

Bu noktada kaynaklar arasında görüş farkı vardır. Bir görüşe göre velayet hakkı bir tarafa bırakılmışsa diğer ebeveynin muvafakatnamesi aranmaz ve Yargıtay görüşü de bu yöndedir. Buna karşılık başka bir görüşe göre çocuğun yurt dışına çıkarılması velayet hakkına sahip ebeveynin tek başına karar verebileceği bir konu olmayıp diğer ebeveynin de rızası aranmaktadır. Yargıtay ise velayet sahibinin bu amaçla açtığı izin davasında hukuki yarar bulunmadığını kabul etmiştir (2. HD, E.2023/694, K.2023/2329).

Yargıtay bu konuda ne demiş?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2015/11374 E., 2015/12897 K. sayılı kararında, velayet hakkı kendisinde bulunan eşin velayet hakkını kullanmasının doğal sonucu olarak ortak çocuğu yurt dışına çıkarmasının boşandığı eşin muvafakatine bağlı olmadığı belirtilmiştir.

Pasaport mevzuatı ne diyor?

5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 17. maddesinin (C) bendi, reşit olmayanın pasaport alabilmesini kanuni temsilcisinin muvafakatine bağlar. Boşanmada kanuni temsilci velayet sahibidir ve NVİ talimatı bu hâlde yalnız onun muvafakatini arar. Bent pasaportun alınmasına ilişkindir; yurt dışına çıkış bakımından Yargıtay, velayet sahibinin diğer ebeveynin iznine muhtaç olmadığını kabul eder (2. HD, E.2023/694, K.2023/2329).

O hâlde pratikte ne yapmalıyım?

Velayet sizde olsa bile uygulamada sorun çıkabilmektedir; bazı havayolu şirketleri velayete rağmen muvafakatname istemektedir. Bu gibi hâllerde talebin belgelenmesi (havayolu veya konsolosluk yazısı, vize reddi) önemlidir; belgeye dayanmayan tespit veya izin davası Yargıtay’a göre hukuki yarar yokluğundan reddedilebilir (2. HD, E.2023/694, K.2023/2329). Seyahatten önce velayet kararının kesinleşme şerhli örneğini ve gidilecek ülkenin belge koşullarını hazırlamak, havalimanında veya konsoloslukta yaşanabilecek sorunları büyük ölçüde önler.

Ortak velayette durum farklı mı?

Ortak velayette velayet iki ebeveyne ait olduğundan diğer ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi gerekir. Boşanma davası sürerken ise geçici velayete ilişkin ara karar belirleyicidir; NVİ talimatı pasaport bakımından bu ara kararı esas alır. Bazı ülkeler çocuğun ortak velayet altında bulunması hâlinde tek bir ebeveyniyle seyahat etmesi durumunda diğer eşin muvafakatnamesini istemektedir.

Hangi mahkemeye başvurulur?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 s.K. m.4). Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); kişisel ilişkiye dair düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (TMK m.326/1).

Hangi hâllerde mahkemeye başvurulur?

Mahkeme kararı, muvafakati gereken ebeveynin imza vermediği hâllerde gerekir. Evli ebeveynlerden biri ölmüşse velayet kendiliğinden sağ kalana aittir (TMK m.336/3) ve izin davası gerekmez; boşanmadan sonra velayet sahibi ölmüşse velayet diğer ebeveyne kendiliğinden geçmez, aile mahkemesinin velayeti yeniden düzenlemesi gerekir (2. HD, 08.10.2015, E.2015/13861, K.2015/17857).

Mahkeme neye göre karar verir?

Mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir. Çocuğun üstün yararı; çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve sosyal gelişimini en iyi şekilde sağlayacak olan çözümü ifade eder.

Üstün yarar değerlendirmesinde neler dikkate alınır?

Bu değerlendirme yapılırken çocuğun yaşı, olgunluğu, görüşleri, ebeveynlerin durumu ve seyahatin amacı gibi çeşitli faktörler dikkate alınır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre çocuğun yurt dışına çıkışına izin verilirken üstün yarar somut olayın özelliklerine göre titizlikle değerlendirilmelidir.

Vize aşamasında da izin isteniyor mu?

Diğer eşin izni sadece yurt dışına çıkış sırasında değil, aynı zamanda çocuğun pasaport ve vize işlemleri ile çocuğun yurt dışında bir okula kayıt yaptırması sırasında da talep edilebilmektedir. Bu nedenle gidilecek ülkenin yasal prosedürü ayrıntılı olarak incelenmelidir.

Karşı taraf çıkış yasağı isteyebilir mi?

Velayeti bulunmayan eş, çocuğun diğer eşten kaçırılması amacıyla yurt dışına çıkarıldığı endişesi varsa aile mahkemesine başvurarak çıkışın engellenmesini talep edebilir. Ancak bu durum somut delillerle ortaya konulamazsa talebin reddi gerekir.

Süresiz çıkış yasağı verilebilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir kararında, müşterek çocuğun anne tarafından yurt dışına kaçırılacağı endişesiyle çocuk için süresiz olarak yurt dışına çıkış yasağı verilmesini Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bulmuştur.

Yurt dışına yerleşmek istersem ne olur?

Çocuğun kalıcı yer değiştirmesi büyük bir değişiklik sayılır; bu tür bir plan yapılırken diğer ebeveynin itiraz etme hakkı doğar. Velayeti alan ebeveyn çocuğu planlı şekilde yerleşmek için çıkarıyorsa bu durum kötüye kullanma olarak değerlendirilebilir ve velayet hakkı olmayan taraf velayet için yeniden dava açabilir.

⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Velayet sahibinin tek başına yetkili olup olmadığı konusunda kaynaklar arasında görüş farkı bulunduğundan ve uygulamada havayolu ile konsolosluk talepleri değişebildiğinden, seyahat öncesinde güncel prosedürün teyit edilmesi önerilir.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.

⚖️ Hukuki Danışmanlık Alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15💬 WhatsApp

Post by Av. Fatma Öztürk