Çocuğa Kalan Miras ve Paraları Anne-Baba Kullanabilir mi? (TMK 352-361)

Velayet süresince çocuğun mallarını anne-baba yönetir; malların geliri öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için kullanılabilir. Buna karşılık sermayenin kendisine dokunmak kural olarak yasaktır: miras kalan ana paranın harcanması ancak hâkim izniyle mümkündür; kötü yönetimde hâkim güvence ister, gerekirse yönetimi kayyıma devreder.

Çocuğa Kalan Malların Yönetimi ve Sınırları

Velayet, çocuğun mallarını yönetme yetkisi verir; ancak bu yetki sınırsız değildir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar iki temel sınırı verir: ana ve baba çocuğun mallarının gelirlerini bakım ve eğitim için kullanabilir, ancak anaparaya kural olarak dokunamaz ve anaparanın harcanması için hâkim izni almak zorundadır. Beşinci satır ise mirasbırakanlar için önemli bir imkândır — vasiyetnameyle malların ana-baba yönetiminden hariç tutulması ve yönetici belirlenmesi mümkündür.

Miras ve mali konular rehberlerimiz: veraset ve intikal vergisi · veraset ilamı ve intikal · kira gelirinin vergilendirilmesi · hayat sigortası ve BES · ölüm aylığı · mükellefin ölümü ve vergi

Çocuğun Malı Kimin? Yönetim Kimde?

Dededen kalan tarla, trafik kazası tazminatı, düğünde takılan altınlar, çocuk adına açılan hesap… Bunların tamamı çocuğun malıdır; anne-babanın değil. Medeni Kanun’un kurduğu düzen ikili bir dengedir: velayet süresince bu malları ana ve baba yönetir ve kural olarak hesap-güvence vermekle yükümlü değildir (TMK 352); ama yönetim yetkisi, mülkiyet demek değildir. Kanun; gelire dokunmayı belirli amaçlarla serbest bırakırken, sermayeyi sıkı korumaya alır. Bu ayrımı bilmeyen aileler, iyi niyetle bile ağır sonuçlar doğurabilir.

Aşağıdaki tablo konunun temel ayrımlarını bir arada gösterir.

Serbest Alan: Gelirler Çocuk İçin Kullanılabilir

TMK 355’e göre ana-baba, çocuğun mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için; hakkaniyete uyduğu ölçüde ailenin ihtiyaçlarını karşılamak için sarf edebilir. Yani kira geliri çocuğun okul masrafına, mevduat faizi kurs ücretine gidebilir; ailenin dara düştüğü dönemde ölçülü katkı da hukuka aykırı değildir. Ayrıca kanun bazı malları baştan serbest bırakır: çocuğa faizli hesap açılması veya ana-babanın kullanmaması koşuluyla yapılan kazandırmaların gelirleri (TMK m.357) ile çocuğun kendi emeğiyle kazandıkları (çıraklık-part time kazancı gibi) özel rejime tabidir; çalışan çocuk kazancını kendi yönetir.

Yasak Alan: Sermayeye Dokunmak Hâkim İznine Bağlı

Kritik kural TMK 356’dadır: sermaye biçiminde ödemeler, tazminatlar ve benzeri edimler olağan ihtiyaçlar ölçüsünde çocuğun bakımı için yalnızca kısmen kullanılabilir; çocuğun bakım ve eğitimi için zorunluluk varsa hâkim, ana ve babaya belirlediği miktarlarda çocuğun diğer mallarına, yani ana paraya (sermayeye) başvurma izni verebilir. Pratikte bunun anlamı: miras kalan dairenin satış bedelinin harcanması, tazminat parasının bozdurulup harcanması, çocuk hesabındaki birikimin çekilip ailenin ev alımında kullanılması velinin tek imzasıyla meşru olmaz. Çocuk adına kayıtlı taşınmazın satışı ise Yargıtay uygulamasında kural olarak izne bağlı görülmemektedir; ancak satış bedeli çocuğun malı olarak kalır ve harcanması hâkim iznine bağlıdır; “nasılsa velisiyim” yaklaşımı, ileride hem hukuki hem cezai sorumluluk üretir.

Kötü Yönetimin Bedeli: Güvence, Defter, Kayyım

Kanun, çocuğu kendi anne-babasına karşı da korur. Çocuğun mallarının tehlikeye düşmesi hâlinde hâkim; malların korunması için uygun önlemleri alır, malvarlığı dökümünün (defterinin) verilmesini ve belirli malların güvence altına alınmasını isteyebilir (TMK 360). Tehlike ciddileşirse en sert araç devreye girer: hâkim, yönetimin ana-babadan alınıp bir kayyıma devrine karar verebilir (TMK 361). Başvuruyu; diğer veli, yakınlar, çocuğa kazandırma yapan kişiler ve durumu öğrenen herkes ihbar yoluyla tetikleyebilir. Boşanmış ailelerde bu mekanizma sık gündeme gelir: velayeti taşımayan ebeveyn, çocuğun mirasının eritildiğinden şüpheleniyorsa eli kolu bağlı değildir.

Velayet Bitince Hesap Günü

Yönetim sonsuz değildir: çocuk ergin olduğunda malları kendisine devredilir ve ana-baba, yönetimleri dönemi için çocuğa karşı vekil gibi sorumludur: kötü yönetimden doğan zararı tazmin yükümlülüğü vardır. Ergin olan gencin, geçmişe dönük hesap sorması hukuken mümkündür — dava zamanaşımları içinde. Bu yüzden veliler için altın pratik; büyük kalemlerde (satış, ana para sarfı) mutlaka hâkim izni almak ve harcamaların belgesini yıllar boyunca saklamaktır: izin + belge, hem çocuğu hem veliyi korur.

Sık Karşılaşılan Senaryolar

“Kazadan gelen tazminatla ev alacağız”: Ana paradır; çocuk adına ve hâkim izniyle yapılandırılmalıdır. “Miras daireyi satıp borç kapatacağız”: Çocuğun payı için izinsiz satış ağır risktir; izin + bedelin çocuk hesabında korunması gerekir. “Altınları bozdurup düğün masrafına kattık”: Çocuğa takılan takılar çocuğundur; sermayeye dokunma kurallarına tabidir. “Boşandığım eş çocuğun parasını harcıyor”: TMK 360-361 önlemleri için aile mahkemesine başvurun; hesap dökümleri ve harcama izleri delil setinizdir. Ortak payda hep aynıdır: çocuğun malı, ailenin acil durum fonu değildir.

Yönetimden Kim Sorumlu, Hesap Kime Verilir?

Velayet altındaki çocuğa miras kaldığında malın sahibi çocuktur; ana ve baba yalnızca yönetici konumundadır. Bu ayrım, süreç boyunca akılda tutulması gereken temel ilkedir.

Ana ve baba, çocuğun mallarını özenle yönetmek ve çocuğun menfaatine kullanmakla yükümlüdür. Yönetim yetkisi mülkiyet yetkisi değildir; ana babaya çocuğun malvarlığı üzerinde bir hak kazandırmaz.

Miras bırakan, vasiyetnamesinde çocuğa bıraktığı malların ana baba tarafından yönetilmemesini isteyebilir ve bu iş için ayrı bir kişi görevlendirebilir. Bu, aile içi ihtilaf beklentisi olan durumlarda etkili bir önlemdir.

Hangi Harcamalar Yapılabilir, Hangileri Yapılamaz?

Ayrım, gelir ile sermaye arasındadır.

Gelirler çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanabilir. Miras kalan taşınmazın kira geliri veya mevduatın faizi bu kapsamdadır. Hakkaniyete uygun düşen ölçüde ailenin ihtiyaçları için de kullanılabilir.

Sermaye yani malın kendisi ise korunmalıdır. Mevduatın anaparasının veya satış bedelinin harcanması, olağan ihtiyaçlar ölçüsündeki kısmi kullanım dışında hâkim iznine bağlıdır (TMK m.356). Miras kalan taşınmazın satışı ise Yargıtay uygulamasında kural olarak izne bağlı görülmemektedir; ancak satış bedeli çocuğun malı olarak kalır. Çocuğun taşınmazının ana veya babanın borcu için teminat gösterilmesi gibi ana-baba yararına işlemler menfaat çatışması doğurur; bu işlemlerde kayyım ve hâkim denetimi gündeme gelir (TMK m.345, 426/2).

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, çocuğa kalan mirasın aile bütçesine karıştırılmasıdır. Çocuğa ait paranın ayrı bir hesapta tutulması ve harcamaların belgelendirilmesi hem yasal yükümlülüğün gereği hem de sonraki hesap verme aşamasında en güçlü savunmadır.

Çocuk Adına Miras Reddi ve Paylaşma İşlemleri

Vesayet altındaki küçükler için mirasın kabulü veya reddi, vesayet makamının izninden sonra denetim makamının iznine (TMK m.463/5); miras taksim sözleşmesi ve miras payının devri vesayet makamının iznine (TMK m.462/9) bağlıdır. Velayet hükümlerinde (TMK m.335-363) bu listelere benzer genel bir izin düzenlemesi bulunmaz; taşınmaz satışı da Yargıtay’a göre kural olarak izne bağlı değildir.

Velayet altındaki çocuk bakımından asıl sorun menfaat çatışmasıdır. Ana veya baba aynı terekede mirasçıysa ve hem kendisi hem çocuğu adına ret beyanında bulunuyorsa çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2). Yargıtay, annenin kendisi ve kızı adına mirası reddettiği dosyada kayyım atanmadan işin esasına girilmesini usul ve yasaya aykırı bulmuştur (2. HD, E.2010/11840, K.2011/1757; karar özeti ikincil kaynaktan). Ana veya babanın da paydaş olduğu paylaşma sözleşmesinde de çocuk için kayyım talep edilmesi güvenli yoldur.

Borca batık bir tereke söz konusuysa süre hassasiyeti büyür: üç aylık ret süresi işlerken kayyım sürecinin de tamamlanması gerekir. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m.615); kayyım ve süre uzatımı talebinin süre dolmadan yapılması kritiktir. Velinin yetki sınırlarının bütünü için Velayet Sahibi Çocuğun Parasını Harcayabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Serbest Malları (TMK m.357-359)

Bazı mallar, ana babanın yönetim yetkisinin tamamen dışında kalır veya sınırlı bir rejime tabidir.

Üçüncü satır, miras planlaması yapan büyükanne ve büyükbabalar için önemli bir araçtır. TMK m.357/2’ye göre kazandırmada bulunan kişi, kazandırma sırasında açıkça aksini öngörmedikçe ana ve baba bu mallar üzerinde yönetim hakkına sahiptir.

Yani vasiyetnamede “bu mal üzerinde ana babanın yönetim hakkı bulunmaz” şeklinde bir kayıt konulursa, mal ana babanın yönetiminden çıkar ve TMK m.361/2 uyarınca hâkim gerekli önlemleri alabilir.

Torununa mal bırakmak isteyen ancak çocuğunun eşine güvenmeyen mirasbırakan için bu kayıt, tek cümlelik bir çözümdür.

Çocuğun Saklı Payı Korunur

Ana babanın yönetim yetkisi, çocuğun mirastaki hakkını azaltmaz. TMK m.358, çocuğun saklı payını özel olarak korur.

Hükme göre mirasbırakan, çocuğun saklı payının yönetiminin ana ve babadan alınmasını tasarrufunda öngörebilir. Yönetimi bir üçüncü kişiye bırakırsa, bu kişinin belirli zamanlarda sulh hâkimine hesap vermesini de tasarrufunda öngörebilir.

Bu, miras planlaması yapan bir dede veya nine için güçlü bir araçtır: torununa kalacak saklı payın bile yönetimi, güvenilmeyen bir ebeveynden alınabilir.

Uygulamada bu kayıt vasiyetnameye tek cümleyle konur ve sonradan doğacak kayyım davalarını baştan gereksiz kılar.

Mal Kimin, Yönetim Yetkisi Kimde?

Birinci ve ikinci satırlar arasındaki ayrım bu konunun temelidir: mal çocuğundur, ana ve babaya yalnızca yönetim yetkisi tanınmıştır.

Dördüncü ve yedinci satırlar birlikte okunmalıdır: velayet devam ederken düzenli hesap verme yükümlülüğü yoktur, ancak velayet sona erdiğinde tam hesap verilir.

Altıncı satır en somut yükümlülüktür: TMK m.362 uyarınca velayet sona erince mallar çocuğa veya ergin çocuğa teslim edilir.

Beşinci satır özel bir hâldir: evlilik ölüm veya boşanmayla sona erince velayet kendisinde kalan eş, çocuğun malvarlığının dökümünü gösteren defteri hâkime vermekle ve önemli değişiklikleri bildirmekle yükümlüdür (TMK m.353).

Gelir Harcanabilir, Anaparaya Dokunulamaz

Birinci ve dördüncü satırlar arasındaki sınır bu yazının özüdür: gelirler çocuğun ihtiyaçları için serbestçe kullanılabilirken sermayeye dokunmak hâkim iznine bağlıdır.

Kira geliri harcanabilir. Taşınmazın satışı kural olarak izne bağlı değildir; ancak satış bedeli çocuğun malı olarak kalır ve bu bedelin harcanması hâkim iznine bağlıdır.

Üçüncü satır sınırlı bir esneklik tanır: TMK m.355/1 uyarınca gelirlerden, hakkaniyete uyduğu ölçüde ailenin ihtiyaçları için de harcama yapılabilir; gelir fazlası ise çocuğun mallarına katılır (TMK m.355/2).

Yedinci satır yaptırımdır: izinsiz kullanılan tutarlar velayet sona erdiğinde iade edilir.

Çocuğun Kendi Yönettiği Mallar

İkinci ve üçüncü satırlar önemli bir ayrım yapar: bağışlayan, malın ana baba yönetimi dışında kalmasını şart koşabilir.

Ancak TMK m.358/2 uyarınca bu şart, çocuğun saklı payını ilgilendiren kazandırmalar için ileri sürülemez.

Altıncı satır bu nedenle önemlidir: miras yoluyla gelen mallar kural olarak ana baba yönetimindedir.

Dördüncü ve beşinci satırlar çocuğa özerklik tanır: kendi emeğiyle kazandığı ve mesleğini icra ederek elde ettiği değerleri çocuk yönetir.

Hâkimin Alabileceği Koruma Önlemleri

Birinci ve ikinci satırlar ilk kademe önlemlerdir: hâkim, malların tehlikeye girdiğini görürse hesap ve güvence isteyebilir.

Dördüncü satır en ağır önlemdir: yeterli olmadığı hâllerde yönetim ana babadan alınarak kayyıma verilir.

Altıncı satır başvuru imkânını genişletir: çocuğun yakınları ve ilgililer durumu mahkemeye bildirebilir.

Yedinci satır tüm bu kararların ölçütüdür: hâkim çocuğun yararını gözeterek karar verir.

Küçük Adına Ret ve Taksim: İzin mi, Kayyım mı?

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte ciddi bir risk doğurur: menfaat çatışması varken kayyım atanmadan verilen ret beyanı çocuk yönünden sonuç doğurmayabilir, üç aylık süre ise işlemeye devam eder.

Bu nedenle borca batık terekelerde kayyım süreci ölümden hemen sonra başlatılmalıdır.

Dördüncü satır sık karşılaşılan bir engeldir: veli de aynı terekede mirasçıysa menfaat çatışması doğar ve çocuk için kayyım atanması gerekir.

Bu süreç ek zaman aldığından takvim baştan planlanmalıdır.

Saklı Pay Yönetimden Etkilenmez

Beşinci satır bu bölümün ayırt edici kuralıdır: bağışlayan malın ana baba yönetimi dışında kalmasını şart koşsa dahi, bu şart saklı payı ilgilendiren kazandırmalarda geçersizdir.

Birinci satır oranı verir: altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır.

Altıncı satır sıkça gözden kaçar: TMK m.669/2 uyarınca murisin altsoyuna yaptığı kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir.

Yedinci satır güvence verir: yönetim yetkisi mülkiyeti değiştirmediğinden çocuğun saklı payı etkilenmez.

Ergin Olunca Neler İstenebilir?

Dördüncü ve beşinci satırlar arasındaki fark hesabın özüdür: usulüne uygun harcanan gelirler iade edilmez, izinsiz kullanılan sermaye ise iade edilir.

Yedinci satır bunun ispat yönüdür: yapılan harcamaların çocuğun bakım ve eğitimi için olduğu belgeyle gösterilmelidir.

Bu nedenle çocuk adına açılan hesabın hareketleri ve harcama belgeleri yıllarca saklanmalıdır.

Altıncı satır sorumluluğun sınırını çizer: kötü yönetimden doğan zarar ana babadan tazmin edilebilir.

İzin ve Müdahale Usulü: TMK m.342, m.346, m.348 ile HMK m.383-387

Yönetim kurallarının yanında iki pratik soru daha vardır: üçüncü kişiye karşı velinin imzası ne kadar bağlayıcıdır ve izin ile koruma talepleri hangi mahkemede, hangi usulle görülür. İkisi de ayrı hükümlerde düzenlenmiştir.

Yasal temsil ve üçüncü kişinin iyiniyeti: TMK m.342. Ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler. Aynı madde bir karine getirir: iyiniyetli üçüncü kişiler, eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilirler. Bu nedenle “diğer eş haberdar değildi” savunması, iyiniyetli üçüncü kişiye karşı kural olarak sonuç doğurmaz; asıl denetim, işlemin niteliği ve gerekiyorsa hâkim izninin bulunup bulunmadığı üzerinden yapılır.

Tapu işlemlerinde sonuç. Bu karine üçüncü kişiyi korur; Yargıtay da velayet altındaki çocuğun taşınmazının satışını kural olarak hâkim iznine bağlı görmemektedir (2. HD 2013/8584 E.). Buna karşılık satış bedelinin veya diğer sermayenin harcanması hâkim iznine bağlıdır (TMK m.356/2); veli ile çocuğun menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanır (TMK m.426/2). Çocuğun zararına yapılan işlemde çocuğun korunması, ergin olduktan sonra açacağı davada da gündeme gelir.

Koruma önlemleri: TMK m.346. Kötü yönetim iddiası yalnızca malvarlığına özgü bir kurumla sınırlı değildir: çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır. Önlemler sınırlı sayıda değildir; malvarlığı bakımından defter tutulması, güvence istenmesi ve kayyım atanması bu çerçevede istenebilir.

Kayyım atanması: TMK m.426. Menfaat çatışması hâlinde özel bir hüküm devreye girer: bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün menfaati çatışıyorsa, vesayet makamı ilgilisinin isteği üzerine veya re’sen temsil kayyımı atar. Velinin de mirasçı olduğu bir terekede çocuğun payı tartışılıyorsa, veli çocuğu temsil edemez; paylaşma ve ret işlemleri için kayyım atanması istenmelidir.

Son çare: TMK m.348. Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hâkim velayetin kaldırılmasına karar verir. Kanunda sayılan hâller arasında; ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi ve çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması yer alır. Malvarlığının eritilmesi, ağır savsaklama kapsamında değerlendirilebilir.

Hangi mahkeme, hangi usul: HMK m.383. İzin, defter tutulması, kayyım atanması ve benzeri talepler çekişmesiz yargı işlerindendir. Kanun bu işlerde görevi açıkça belirler: çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça sulh hukuk mahkemesidir. Buna karşılık velayetin kaldırılması gibi aile hukukundan doğan çekişmeli talepler aile mahkemesinde görülür; bu ayrım dilekçenin başlığında gözetilmelidir.

Basit usul ve re’sen araştırma: HMK m.385. Çekişmesiz yargı işlerinde basit yargılama usulü uygulanır; niteliğine uygun düştüğü ölçüde hâkim re’sen araştırma ilkesini uygular. Ayrıca önemli bir sınır vardır: çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez. Bu nedenle verilen izin kararı, sonradan çocuğun menfaatinin zedelendiği anlaşıldığında yeniden değerlendirilebilir.

Kanun yolu: HMK m.387. Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kanun yoluna başvurabilirler. Diğer ebeveynin veya çocuğun yakınlarının izin kararına itirazı bu süreye tabidir; öğrenme tarihinin belgelenmesi gerekir.

Ergin olduktan sonra dava. Hesap verme ve iade talepleri, çocuğun ergin olmasıyla kendi adına ileri sürülür. Bu talepler malvarlığı hakkına ilişkin olduğundan HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür; talep taşınmazın aynına ilişkinse HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bu nedenle ergin olan çocuğun ilk işi, banka kayıtları, tapu ve vergi kayıtlarını temin etmek olmalıdır.

Uygulamadan Yedi Örnek Durum

İkinci satırda sık bir yanılgı vardır: Yargıtay, velayet altındaki çocuğun taşınmazının satışını kural olarak hâkim iznine bağlı görmemektedir (2. HD, E.2013/8584, K.2013/26962; 2. HD, E.2016/19351, K.2017/12079; ikincil kaynaklarda aktarıldığına göre).

Ancak satış bedeli çocuğun malıdır; bedelin harcanması TMK m.356/2 uyarınca hâkim iznine bağlıdır ve veli yaptığı işlemden vekil gibi sorumludur (TMK m.363).

Dördüncü satır serbest alanı gösterir: paranın çocuk adına açılmış hesapta değerlendirilmesi yönetim yetkisi kapsamındadır.

Üçüncü satır yasak alandır: çocuğun malvarlığı ailenin borçlarını kapatmak için kullanılamaz.

Bu Rehberin Özeti

Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.

• Malın sahibi çocuktur; ana baba yalnızca yöneticidir ve mülkiyet yetkisi kazanmaz.
• Gelirler çocuğun bakım, eğitim ve yetiştirilmesi için kullanılabilir; sermayeye kural olarak dokunulamaz.
• Çocuğa ait para ayrı hesapta tutulmalı, harcamalar belgelendirilmelidir.
• Çocuk adına miras reddi ve taksim sözleşmesi için vesayet makamı izni gerekir; taşınmaz satışı ise Yargıtay’a göre kural olarak izne bağlı değildir, ancak satış bedelinin harcanması hâkim iznine bağlıdır.
• Malvarlığı riske girerse hâkim güvence isteyebilir veya yönetimi kayyıma verebilir.
• Velayet sona erdiğinde malvarlığı teslim edilir ve hesap verilir; belgesiz harcamalar aleyhe yorumlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Veli tek başına imza atarsa üçüncü kişi güvenebilir mi?

TMK m.342 uyarınca ana ve baba velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidir ve iyiniyetli üçüncü kişiler, eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilir. Ancak çocuğun malvarlığının sermayesine dokunan işlemler ayrıca hâkim iznine tabidir.

Diğer ebeveyn kötü yönetimi nasıl durdurabilir?

TMK m.346 uyarınca çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır; defter tutulması, güvence istenmesi ve kayyım atanması bu çerçevede istenebilir. TMK m.348 uyarınca diğer önlemler yetersizse velayetin kaldırılmasına karar verilebilir.

Veli de mirasçıysa çocuğu temsil edebilir mi?

TMK m.426 uyarınca bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün menfaati çatışıyorsa vesayet makamı, istem üzerine veya re’sen temsil kayyımı atar. Velinin de mirasçı olduğu terekede paylaşma ve ret işlemleri için kayyım atanması istenmelidir.

İzin talepleri hangi mahkemede ve hangi usulle görülür?

HMK m.383 uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa sulh hukuk mahkemesidir. HMK m.385 uyarınca basit yargılama usulü uygulanır, hâkim niteliğine uygun düştüğü ölçüde re’sen araştırma yapar ve bu kararlar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez.

İzin kararına itiraz süresi nedir?

HMK m.387 uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kanun yoluna başvurabilir.

Boşandık, çocuğa kalan mirası hangimiz yönetir?

Yönetim yetkisi kural olarak velayet kendisine bırakılan ana veya babadadır. Menfaat çatışması bulunması ya da yönetimin çocuğun malvarlığını riske sokması hâlinde hâkim güvence isteyebilir veya yönetimi kayyıma verebilir.

Çocuğuma kalan mirası kullanabilir miyim?

Malın gelirlerini çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için kullanabilirsiniz. Malın kendisine, yani sermayeye kural olarak dokunulamaz; bunun için çocuğun menfaati ve hâkim izni aranır.

Çocuğa kalan taşınmazı satabilir miyiz?

Yargıtay, velayet altındaki çocuğun taşınmazının satışını kural olarak hâkim iznine bağlı görmemektedir (2. HD 2013/8584 E.). Ancak satış bedeli çocuğun malıdır; harcanması hâkim iznine bağlıdır (TMK m.356/2) ve veli işlemden vekil gibi sorumludur (TMK m.363).

Çocuk adına mirası reddedebilir miyim?

Evet. Vesayet altındakilere özgü izin listeleri (TMK m.462-463) velayet altındaki çocuğa doğrudan uygulanmaz; ancak siz de aynı terekede mirasçıysanız menfaat çatışması doğar ve çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2). Üç aylık ret süresi işlediğinden kayyım ve gerekirse süre uzatımı (TMK m.615) başvurusu geciktirilmemelidir.

Çocuğun parasını kendi hesabımda tutabilir miyim?

Önerilmez. Çocuğa ait paranın ayrı bir hesapta tutulması ve harcamaların belgelendirilmesi hem yükümlülüğün gereğidir hem de velayet sonrası hesap verme aşamasında en güçlü savunmadır.

Çocuk 18 yaşına gelince ne olur?

Yönetim yetkisi sona erer, malvarlığı kendisine teslim edilir ve yönetime ilişkin hesap verilir. Kötü yönetim veya usulsüz harcama iddiası bu aşamada ileri sürülebilir.

Anne-baba çocuğa kalan mirası harcayabilir mi?

Ana paraya kural olarak dokunulamaz; ancak çocuğun bakım ve eğitimi için zorunluluk varsa hâkim, belirli miktarın sarfına izin verebilir.

Çocuğun malının kira geliri aile için kullanılabilir mi?

Gelirler öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi içindir; hakkaniyete uyduğu ölçüde ailenin ihtiyaçlarına da sarf edilebilir.

Çocuk adına kayıtlı ev velinin imzasıyla satılabilir mi?

Yargıtay’a göre satış kural olarak hâkim iznine bağlı değildir; ancak satış bedeli çocuğun malıdır, harcanması hâkim iznine bağlıdır ve çocuğun zararına yapılan satış kötü yönetim sorumluluğuna ve TMK m.360-361 önlemlerine zemin oluşturur.

Eski eşim çocuğun parasını eritiyorsa ne yapabilirim?

Aile mahkemesinden TMK 360-361 önlemlerini isteyin: defter ve güvence, ciddi tehlikede yönetimin kayyıma devri mümkündür.

Çocuk büyüyünce hesap sorabilir mi?

Evet; ana-baba yönetim dönemi için vekil gibi sorumludur, ergin olan çocuk kötü yönetimden doğan zararın tazminini isteyebilir.