Yurt Dışındaki Miras Varlıklarının Tespiti: Banka, Emeklilik, Sigorta ve Taşınmaz

Yurt dışı unsurlu miras dosyalarında asıl zorluk hukuki değil, tespittir. Hangi hukukun uygulanacağı MÖHUK’ta yazılıdır; ancak miras bırakanın hangi ülkede neyi bıraktığı hiçbir yerde yazmaz. Tereke belirlenmeden ne paylaşım yapılabilir ne vergi beyan edilebilir ne de ret kararı verilebilir.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Neden Merkezî Bir Sorgu Yok?

Türkiye’de miras bırakanın mal varlığı, TAKBİS, MERNİS, banka sorguları ve MERSİS üzerinden büyük ölçüde tespit edilebilir. Yurt dışında ise böyle bir imkân yoktur.

Sebepleri şunlardır:

• Her ülkenin kayıt sistemi ayrıdır ve yabancı bir mirasçının doğrudan erişimine kapalıdır.
• Banka sorgularının merkezî yapıldığı ülkeler sınırlıdır; çoğu ülkede her bankaya ayrı başvuru gerekir.
• Bilgi talepleri için mirasçılık sıfatının o ülkenin kabul ettiği bir belgeyle kanıtlanması aranır.
• Veri koruma mevzuatı, ölen kişiye ait bilgilerin paylaşımını sınırlandırabilir.

Bu nedenle tespit, doğrudan sorgudan değil iz sürmeden ilerler.

İz Sürme: Nereden Başlanır?

Araştırmanın çıkış noktası, miras bırakanın Türkiye’de bıraktığı kayıtlardır. Bu kayıtlar, yurt dışındaki varlıkların izini taşır.

Yurt dışı varlık izlerinin kaynakları

Kurumsal Talep Yolları

İzler tespit edildikten sonra sıra resmî bilgi taleplerine gelir. İzlenecek yol, talebin muhatabına göre değişir.

1. Doğrudan başvuru

Mirasçı, mirasçılık belgesiyle doğrudan yabancı bankaya veya kuruma başvurabilir. Belgenin o ülkede kabul edilebilmesi için apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir. Türkiye ile o ülke arasında bir anlaşma varsa, anlaşmanın öngördüğü tasdik usulü uygulanır.

2. Konsolosluk aracılığıyla

Türk konsoloslukları, vatandaşların yurt dışındaki miras işlemlerinde belirli ölçüde yardımcı olabilir. Özellikle belge tasdiki, vekâletname düzenlenmesi ve ilgili makamlara yönlendirme konularında başvurulabilir.

3. Mahkeme kanalıyla adli yardımlaşma

Kurum bilgi vermekten kaçınırsa veya doğrudan başvuru sonuç vermezse, açılan dava kapsamında mahkemeden yurt dışına müzekkere yazılması istenir. Bu talep Adalet Bakanlığı kanalıyla ilgili ülkeye iletilir. Süreç aylarca, bazen bir yılı aşkın süre alabilir.

Bilgi temin yollarının karşılaştırması

Uygulanacak Hukuk: MÖHUK m.20 Sistemi

Bu düzenleme, aynı terekenin farklı parçalarının farklı hukuklara tabi olması sonucunu doğurur. Bir Türk vatandaşının Ankara’daki dairesi ile Almanya’daki banka hesabı aynı terekede yer alsa dahi, bunlara uygulanacak kurallar farklı olabilir.

Tereke unsuruna göre uygulanacak hukuk

Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Hakları

Yurt dışında uzun süre çalışmış kişilerin terekesinde en sık karşılaşılan kalem emeklilik haklarıdır. Ancak bu haklar tek bir kategori değildir ve miras bakımından farklı sonuçlar doğurur.

Sosyal güvenlik ve sigorta haklarının niteliği

Ayrım pratikte önem taşır: dul ve yetim aylığı mirastan bağımsızdır. Mirasın reddedilmiş olması bu hakkı ortadan kaldırmaz. Borca batık bir terekede mirasçı, mirası reddederken bu aylık hakkını kaybetmez.

Hayat sigortasında ise TMK m.509 devreye girer: miras bırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine yaptırdığı hayat sigortasında, sigorta alacağının ölüm zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir. TMK m.567 uyarınca bu değer tenkise tabidir.

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

TALEP EDEN
(MİRASÇI)  : ...  (TC: ...)
VEKİLİ     : Av. ...

KONU : TMK m.589 vd. uyarınca TEREKENİN TESPİTİ ile müteveffanın YURT
DIŞINDAKİ mal varlığının araştırılması taleplerimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müvekkilin murisi ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir. Müvekkil
   ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık belgesi uyarınca
   murisin mirasçısıdır.

2. Muris, .../.../.... - .../.../.... tarihleri arasında ... ülkesinde
   ikamet etmiş ve çalışmıştır. Terekesinde anılan ülkede mal varlığı
   bulunduğu kuvvetle muhtemeldir.

3. Nitekim murisin Türkiye'deki ... Bankası nezdindeki hesabına, ...
   ülkesinden düzenli olarak aylık ... tutarında ödeme yapıldığı, hesap
   dökümünden anlaşılmaktadır. Gönderen kurum ... olarak görünmektedir.
   Hesap dökümü ekte sunulmuştur.

4. Ayrıca murisin kişisel evrakı arasında ... Bankasına ait ... tarihli
   bir hesap özeti ile ... Sigorta Şirketine ait bir poliçe sureti
   bulunmuştur.

5. Terekenin tam olarak belirlenememesi hâlinde ne paylaşım yapılabilecek
   ne de veraset ve intikal vergisi beyannamesi doğru düzenlenebilecektir.
   Ayrıca terekenin borca batık olup olmadığı tespit edilemediğinden
   mirasın reddi konusunda karar verilememektedir.

TALEPLERİMİZ :

1- TMK m.589 vd. uyarınca TEREKENİN TESPİTİNE ve defterinin tutulmasına,

2- Türkiye Bankalar Birliği aracılığıyla murisin TÜM banka hesaplarının
   tespiti ile SON ON YILLIK hesap hareketlerinin celbine; özellikle
   yurt dışı kaynaklı gelen ve giden transferlerin, GÖNDEREN/ALICI KURUM
   ADI VE ÜLKE BİLGİSİ ile birlikte bildirilmesine,

3- Sosyal Güvenlik Kurumundan murisin yurt dışı hizmet birleştirmesi
   kayıtları ile yurt dışı sosyal güvenlik kurumlarıyla yazışma
   bilgilerinin celbine,

4- İlgili vergi dairesinden murisin son on yıllık beyannamelerinin ve
   varsa yurt dışı gelir beyanlarının celbine,

5- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden murisin YURT DIŞI ADRES
   KAYITLARININ celbine,

6- Yukarıdaki araştırmalar sonucunda tespit edilecek yabancı kurumlardan
   bilgi temini için, gerektiğinde ADLİ YARDIMLAŞMA yoluna başvurulmasına
   ve Adalet Bakanlığı kanalıyla müzekkere yazılmasına,

7- Murisin kişisel eşyaları arasındaki elektronik cihazlar ile belgelerin
   tutanakla tespitine ve varsa banka kiralık kasasının tutanakla
   açılmasına

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

EKLERİ : Mirasçılık belgesi, banka hesap dökümü, yurt dışı kurum
yazışma örnekleri

                                                    Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

Vergi Boyutu ve Çifte Vergilendirme

Yurt dışındaki mal varlığı iki ayrı vergi rejimiyle karşılaşabilir: malın bulunduğu ülkenin veraset vergisi ve Türkiye’deki veraset ve intikal vergisi.

Türkiye bakımından 7338 sayılı Kanun uyarınca beyan yükümlülüğü doğar. Beyannamede, yurt dışındaki varlıkların da ölüm tarihindeki Türk lirası karşılığıyla gösterilmesi gerekir.

Dikkat edilecek hususlar:

• Kur tarihi. Ölüm tarihindeki Merkez Bankası kuru esas alınır; sonraki kur hareketleri değeri etkilemez.
• Yabancı ülkede ödenen vergi. Mahsup veya istisna imkânı bulunup bulunmadığı, ilgili ülkeyle yapılmış anlaşmalara göre değerlendirilir.
• Beyan tutarlılığı. Yurt dışında beyan edilen değer ile Türkiye’de beyan edilen değer arasında tutarlılık gözetilmelidir.
• İlişik kesme belgesi. Türkiye’deki tapu intikali için vergi dairesinden bu belgenin alınması zorunludur.

Adım Adım Yol Haritası

1. Mirasçılık belgesini alın ve kullanılacağı ülkeye göre apostil veya tasdik işlemini başlatın.
2. Türkiye’deki banka hareketlerini çıkarın. En az son on yıl; gönderen kurum ve ülke bilgisiyle birlikte.
3. Kişisel evrakı ve dijital hesapları inceleyin. Poliçe, hesap özeti, kart ve yazışmalar iz taşır.
4. Hangi ülkelerin gündeme geldiğini belirleyin ve her ülke için Türkiye ile anlaşma bulunup bulunmadığını kontrol edin.
5. Her ülke için ret süresini hesaplayın. Süreler farklıdır ve Türk hukukundaki üç aydan kısa olabilir.
6. Doğrudan başvuru yapın. Kurum ve hesap biliniyorsa en hızlı yol budur.
7. Sonuç alınamazsa tereke tespiti davası açın ve müzekkere ile adli yardımlaşma talebinde bulunun.
8. Vergi beyanını süresinde verin; tespit tamamlanmamışsa düzeltme beyannamesi planlayın.
9. Vekâletnameleri düzenletin. Hem Türkiye hem ilgili ülke için özel yetkiler yazılmalıdır.
10. Emeklilik ve sigorta haklarını ayrı takip edin. Bunlar mirastan bağımsız olabilir.

Yurt Dışındaki Taşınmazlar

Yurt dışındaki taşınmazlar, terekedeki en yüksek değerli ancak en zor ulaşılan kalemdir. Bulunduğu ülkenin tapu sicili ve hukuku belirleyicidir.

Karşılaşılan başlıca sorunlar:

• Sicil erişimi. Bazı ülkelerde tapu sicili aleni ve çevrim içi sorgulanabilirken, bazılarında yalnızca hak sahipliği kanıtlanarak erişilebilir.
• Belge kabulü. Türk mirasçılık belgesi doğrudan kabul edilmeyebilir; o ülkenin kendi veraset belgesi aranabilir.
• Ortak mülkiyet kayıtları. Taşınmaz miras bırakan adına değil, bir şirket veya ortaklık adına kayıtlı olabilir.
• Vergi ve masraflar. Devir işlemleri sırasında o ülkenin harç ve vergileri doğar; ödenmeden tescil yapılmaz.
• Bakım ve yönetim. Tespit ile devir arasındaki dönemde taşınmazın vergileri ve giderleri birikmeye devam eder.

Yurt dışı taşınmazda izlenecek aşamalar

Yurt Dışındaki Şirket Payları ve Yatırım Hesapları

Miras bırakanın yurt dışında bir şirkette payı veya bir aracı kurumda yatırım hesabı bulunabilir. Bu varlıklar taşınır niteliğindedir ve MÖHUK m.20/1 uyarınca kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; ancak iktisap ve taksim bakımından m.20/2 gereği terekenin bulunduğu ülke hukuku devreye girer.

Yurt dışı taşınır yatırımların araştırılması

Şirket paylarında en sık karşılaşılan sorun, esas sözleşmedeki devir kısıtlamalarıdır. Türk hukukundaki TTK m.596 benzeri düzenlemeler pek çok ülkede bulunur: pay mirasçıya geçer, ancak şirket belirli bir süre içinde gerçek değeri önererek reddedebilir. Bu süreler kaçırıldığında ya ortaklık sıfatı ya da değer talebi kaybedilir.

Fikri mülkiyet haklarında ise ayrı bir risk vardır: marka ve patentler süreli haklardır ve yenileme yapılmazsa sona erer. Miras süreci uzarken yenileme tarihinin kaçırılması, hakkın tümüyle kaybedilmesine yol açar.

Sık Yapılan Hatalar

• Banka hareketlerini dar aralıkla istemek. Dönemsel gelirler ancak uzun aralıkta görünür.
• Anlaşma kontrolü yapmadan MÖHUK uygulamak. MÖHUK m.1 uyarınca sözleşme hükümleri önceliklidir.
• Yabancı ret süresini Türk süresiyle karıştırmak. Süreler ülkeden ülkeye değişir.
• Adli yardımlaşmayı geç başlatmak. Süreç bir yılı aşabilir; erken talep edilmelidir.
• Dul ve yetim aylığını terekeye dâhil saymak. Bu hak mirastan bağımsızdır.
• Vergi beyanını tespiti bekleyerek geciktirmek. Süre işler; düzeltme beyannamesi yolu vardır.
• Kur tarihini yanlış almak. Ölüm tarihindeki kur esastır.
• Belge tasdikini sona bırakmak. Apostil ve tercüme süreci aylar alabilir.

Yabancı Mahkeme Kararının Türkiye’de Sonuç Doğurması

Yurt dışındaki miras dosyasında alınan bir karar, Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Kararın burada kullanılabilmesi 5718 sayılı Kanun’un tanıma ve tenfiz hükümlerine tabidir.

Dördüncü satır, miras dosyalarında doğrudan sonuç doğurur: Türkiye’de bulunan bir taşınmazın aynına ilişkin yabancı mahkeme kararı, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi nedeniyle tanınamaz ve tenfiz edilemez. Buna karşılık yurt dışındaki bir banka hesabı veya menkul kıymete ilişkin karar bakımından böyle bir engel bulunmaz.

Uygulanacak Hukukun Kaleme Göre Belirlenmesi

Yurt dışı unsurlu terekede tek bir hukuk uygulanmaz; kalem kalem değerlendirme yapılır.

Üçüncü satır, uygulamada en çok kolaylık sağlayan kuraldır: yurt dışındaki banka hesapları bakımından mirasbırakanın milli hukuku uygulandığından, Türk mirasçılık belgesi çoğu zaman ilgili kurum nezdinde kullanılabilir. Buna karşılık her ülkenin kendi usul kuralları geçerli olduğundan, belgenin apostilli ve yeminli tercümeli olarak sunulması gerekir.

Yurt dışı emeklilik için yurt dışı ölüm aylığı rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışındaki malların varlığı nasıl öğrenilir?

Doğrudan bir merkezî sorgu sistemi bulunmadığından dolaylı izlerden hareket edilir. Miras bırakanın Türkiye’deki banka hesap hareketleri, pasaport kayıtları, sigorta ve emeklilik bağlantıları, vergi beyanları ve kişisel evrakları başlıca kaynaklardır.

Türkiye’deki banka kayıtları neden önemlidir?

Yurt dışından gelen düzenli transferler emeklilik geliri veya kira geliri bulunduğunu; yurt dışına yapılan gönderimler ise orada hesap veya yatırım olduğunu gösterir. Gönderen kurum adı ve IBAN bilgisi, hangi ülke ve kurumla ilişki bulunduğunu ortaya koyar.

Hangi hukuk uygulanır?

MÖHUK m.20 uyarınca miras ölenin millî hukukuna tabidir; ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimi ise terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Yurt dışındaki taşınmaz için Türk mahkemesi karar verebilir mi?

Yabancı ülkedeki taşınmazlar bakımından o ülkenin hukuku ve mahkemeleri belirleyicidir. Türk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesi, o ülkede tanınma veya tasdik işlemine tabi tutularak kullanılabilir; ancak taşınmazın tescili o ülke mevzuatına göre yapılır.

Türk mirasçılık belgesi yurt dışında geçerli midir?

Doğrudan geçerli değildir. Kullanılacağı ülkenin usulüne göre apostil şerhi, konsolosluk tasdiki veya tanıma işlemi gerekir. Türkiye ile o ülke arasında bir anlaşma varsa öncelikle anlaşma hükümleri uygulanır.

Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de nasıl kullanılır?

MÖHUK m.50 vd. uyarınca yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz, hukuki sonuç doğurması için tanıma kararı alınması gerekir. Mirasçılık belgeleri bakımından uygulamada tanıma yolu izlenir.

Adli yardımlaşma nedir?

Bir devletin yargı organının, başka bir devletten belge temini veya işlem yapılması talebinde bulunmasıdır. Yurt dışındaki kurumlardan bilgi alınması gerektiğinde, mahkeme aracılığıyla ve Adalet Bakanlığı kanalıyla bu yola başvurulur. Süreç uzun sürer; erken başlatılmalıdır.

Yurt dışı emeklilik hakları terekeye dâhil midir?

Ayrım gerekir. Birikmiş ve ödenmemiş emeklilik alacakları terekeye dâhil olabilir. Buna karşılık dul ve yetim aylığı, mirastan bağımsız olarak hak sahiplerine doğan bir sosyal güvenlik hakkıdır ve mirasın reddi bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Hayat sigortası nasıl değerlendirilir?

Lehdar tayin edilmiş bir hayat sigortasında ödeme doğrudan lehdara yapılır. Ancak TMK m.509 uyarınca sigorta alacağının miras bırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir ve TMK m.567 uyarınca tenkise tabi olur.

Çifte vergilendirme riski var mı?

Aynı mal varlığı hem bulunduğu ülkede hem Türkiye’de vergilendirilebilir. Türkiye’de 7338 sayılı Kanun kapsamında beyan yükümlülüğü doğar. Çifte vergilendirmenin önlenmesine ilişkin anlaşmalar ve mahsup imkânları bakımından mali müşavir görüşü alınmalıdır.

Yabancı para cinsinden varlıklar nasıl değerlenir?

Tereke ve vergi hesaplarında miras bırakanın ölüm tarihindeki Merkez Bankası kuru üzerinden Türk lirası karşılığı belirlenir. Sonraki kur değişimleri tereke değerini etkilemez.

Yurt dışındaki mirasçı Türkiye’deki işlemleri nasıl yürütür?

Türk konsolosluklarından düzenlenecek ve miras işlemlerine ilişkin özel yetkileri içeren bir vekâletname ile Türkiye’deki bir avukatı yetkilendirebilir. Vekâletnamede mirasın reddi, taşınmaz satışı, sulh ve ahzukabz gibi yetkiler ayrıca yazılmalıdır.

Yurt dışındaki terekeyi reddetmek mümkün mü?

Mümkündür; ancak ret süresi ve usulü o ülke hukukuna tabidir. Süreler ülkeden ülkeye değişir ve Türk hukukundaki üç aylık süreden kısa olabilir. Her ülke için ayrı takvim kurulmalıdır.

Tereke tespiti davası açılabilir mi?

Evet. TMK m.589 vd. uyarınca sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti ve korunması istenebilir. Bu dava kapsamında yurt dışı kurumlara müzekkere yazılması ve gerekirse adli yardımlaşma yoluna başvurulması talep edilebilir.