Babam Almanya’dan Emekliydi: Yurt Dışı Ölüm Aylığı ve Birikimleri Kim Alır?

Yurt dışı emeklilik dosyanızı değerlendirelim

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Mirası reddeden de ölüm aylığı alabilir

Bu, uygulamada en çok şaşırtan sonuçtur: tereke borca batık olduğu için mirası reddeden bir eş veya çocuk, koşulları taşıyorsa ölüm aylığını almaya devam eder. Çünkü ölüm aylığı miras yoluyla geçen bir mal varlığı değil, sosyal güvenlik mevzuatından doğan kendi hakkıdır. Aynı mantık destekten yoksun kalma tazminatında da geçerlidir. Bu nedenle borca batık terekelerde ret kararı verilirken, bu hakların kaybedilmeyeceği bilinmelidir.

5510 s. K. m.34/1 (ilgili kısım)

Ölen sigortalının … hak sahibi kimselerine … aylık bağlanır.

Mirasçı olmak hak sahibi olmak değildir

Miras hukukunda mirasçı olan bir kişi, sosyal güvenlik bakımından hak sahibi olmayabilir. Örneğin müteveffanın kardeşi, çocuğu yoksa yasal mirasçı olabilir; ancak ölüm aylığı bakımından hak sahibi sayılmaz. Tersi de mümkündür: bazı hâllerde hak sahibi sayılan kişiler miras payı bakımından farklı konumda olabilir. Bu nedenle iki liste ayrı ayrı çıkarılmalı ve karıştırılmamalıdır: mirasçılar listesi ve hak sahipleri listesi.

Hak sahipliği ve mirasçılık listelerinizi ayıralım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Önce sözleşmenin varlığını araştırın

Yurt dışı emeklilik dosyalarında ilk adım, çalışılan ülkeyle Türkiye arasında bir sosyal güvenlik sözleşmesi bulunup bulunmadığını öğrenmektir. Sözleşme varsa hizmet süreleri birleştirilerek değerlendirilebilir ve kurumlar arası bildirimle süreç kolaylaşır. Sözleşme yoksa her ülkenin kendi mevzuatı bağımsız işler ve başvurular ayrı ayrı yapılır. Bu bilgi, izlenecek yolun tamamını belirlediğinden, SGK’ya veya ilgili kuruma yapılacak ilk başvuruda bu husus sorulmalıdır.

📄 SGK Başvurusu, Yurt Dışı Kurum Yazısı ve Bilgi Talebi

BÖLÜM 1 — SGK'YA ÖLÜM AYLIĞI BAŞVURUSU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
... SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE

Konu : Ölüm aylığı bağlanması ve yurt dışı hizmetlerin
değerlendirilmesi talebimizdir.

BAŞVURAN : ...  (TC: ...)
           (Sıfatı : Dul eş / Çocuk)
ADRES    : ...
TELEFON  : ...

MÜTEVEFFA : ...  (TC: ...)
            Doğum tarihi : .../.../....
            Vefat tarihi : .../.../2026

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ...  , .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR. Vefat
   belgesi ektedir.

2. Müteveffa;
   a) Türkiye'de ... - ... yılları arasında ... gün SİGORTALI
      olarak çalışmıştır,
   b) ... (ülke) 'de ... - ... yılları arasında ÇALIŞMIŞTIR.
      Yurt dışı hizmet belgesi ektedir.
   c) (Varsa) 3201 sayılı Kanun kapsamında YURT DIŞI BORÇLANMASI
      yapmıştır. Ödeme belgesi ektedir.

3. Başvuran, müteveffanın ... 'ı olup 5510 sayılı Kanun kapsamında
   HAK SAHİBİ konumundadır.

TALEPLERİMİZ :

a) 5510 sayılı Kanun m.32 vd. uyarınca ÖLÜM AYLIĞI BAĞLANMASI,

b) Türkiye ile ... (ülke) arasındaki SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ
   kapsamında, müteveffanın YURT DIŞI HİZMETLERİNİN
   DEĞERLENDİRİLMESİ,

c) Sözleşme kapsamında ilgili ülke kurumuyla KARŞILIKLI BİLDİRİM
   yapılması ve hizmet birleştirme işlemlerinin yürütülmesi,

d) Müteveffaya ait TÜM HİZMET DÖKÜMÜNÜN (yurt içi ve yurt dışı)
   tarafımıza verilmesi,

e) Diğer hak sahiplerinin durumu ile aylık paylaşımının
   BİLDİRİLMESİ,

f) Ölüm aylığı dışında TOPTAN ÖDEME veya başka bir hak bulunup
   bulunmadığının bildirilmesi,

g) (Varsa) müteveffaya ait ÖDENMEMİŞ AYLIK ALACAĞININ terekeye
   ait olduğu gözetilerek mirasçılara ödenmesi

hususlarında gereğini arz ederim.                 .../.../2026

                                                   Başvuran
                                                      ...

EKLERİ :
1- Vefat belgesi
2- Nüfus kayıt örneği (aile)
3- Yurt dışı hizmet belgeleri (onaylı ve tercümeli)
4- Yurt dışı borçlanma ödeme belgesi (varsa)
5- Kimlik fotokopisi
6- Banka hesap bilgisi (IBAN)

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 2 — YURT DIŞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA BAŞVURU

... (Ülke) SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA
[Türkçe ve ilgili ülke dilinde düzenlenmelidir]

Konu : Vefat bildirimi, ölüm aylığı ve birikim iadesi talebimizdir.

BAŞVURAN : ...  (Sıfatı : Dul eş / Çocuk)
SİGORTALI : ...
SİGORTA / KAYIT NO : ...
DOĞUM TARİHİ : .../.../....
VEFAT TARİHİ : .../.../2026

TALEPLERİMİZ :

a) Sigortalının VEFATININ kayıtlara işlenmesi,

b) Sigortalıya ait TAM HİZMET DÖKÜMÜNÜN (çalışma süreleri, ödenen
   primler ve dönemleri) tarafımıza gönderilmesi,

c) Kurumunuz mevzuatı uyarınca HAK SAHİPLERİNE bağlanabilecek
   AYLIK veya ÖDENEK bulunup bulunmadığının bildirilmesi,

d) Ödenen primlerin İADESİ (birikim iadesi) imkânı bulunup
   bulunmadığının; varsa başvuru usulünün bildirilmesi,

e) Sigortalıya ait ÖDENMEMİŞ AYLIK veya birikmiş alacak bulunup
   bulunmadığının bildirilmesi,

f) Türkiye ile ülkeniz arasındaki SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ
   kapsamında yürütülecek işlemlerin bildirilmesi,

g) Başvuru için gerekli BELGE LİSTESİNİN tarafımıza gönderilmesi

hususlarında gereğini arz ederim.                 .../.../2026

                                                   Başvuran
                                                      ...

EKLERİ : Vefat belgesi (apostilli/onaylı ve tercümeli), nüfus
kayıt örneği, kimlik belgesi, varsa sigorta kartı örneği

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 3 — MİRASÇILAR ARASI BİLGİLENDİRME VE MUTABAKAT

BİLGİLENDİRME VE MUTABAKAT METNİ

Müteveffa ...  'nın vefatı üzerine doğan haklara ilişkin olarak,
aşağıda imzası bulunan mirasçılar şu hususları KABUL VE BEYAN
ederler:

MADDE 1 — AYRIM
1.1. ÖLÜM AYLIĞI, sosyal güvenlik mevzuatından doğan bir hak olup
     MİRASA DÂHİL DEĞİLDİR. Hak sahipliği ölçütlerine göre
     belirlenir ve miras payları oranında paylaşılmaz.
1.2. TEREKEYE DÂHİL mal varlığı ise miras payları oranında
     paylaşılır.

MADDE 2 — ÖDENMEMİŞ ALACAKLAR
Müteveffanın vefatından ÖNCE doğmuş ancak ödenmemiş aylık
alacakları TEREKEYE DÂHİL olup, miras payları oranında
paylaşılacaktır.

MADDE 3 — BİRİKİM İADESİ
Yurt dışı kurumdan iade edilebilecek birikimler bakımından,
ödemenin niteliğine göre (hak sahipliğine dayalı ödeme mi, ölenin
alacağı mı) ayrı değerlendirme yapılacaktır.

MADDE 4 — İŞ TAKİBİ
4.1. Başvuru ve yazışmaları yürütmek üzere ...  YETKİLİ
     KILINMIŞTIR.
4.2. Yetkili kişi, gelen tüm yazıları diğer mirasçılara BİLDİRİR.
4.3. Yapılan masraflar belgelendirilir ve paylar oranında
     karşılanır.

MADDE 5 — İYİNİYET
Taraflar, hak sahipliğinden doğan hakların ilgili kişilere ait
olduğunu ve bu hakların miras paylaşımı sırasında TARTIŞMA KONUSU
YAPILMAYACAĞINI kabul ederler.

Tarih : .../.../2026

Mirasçı              Mirasçı              Mirasçı
  ...                  ...                  ...

Ölümden sonra yatan aylıklar iade edilir

Sık yaşanan bir durum, ölüm bildirilmediği için aylığın birkaç ay daha yatmaya devam etmesidir. Aile bu parayı harcar ve aylar sonra kurum iade talep eder. Ölüm aylığı hakkı vefatla sona erdiğinden, sonraki dönem için yatan tutarlar haksız ödeme niteliğindedir ve iadesi istenir. Bu nedenle vefat, ilgili kuruma derhal bildirilmeli; hesap üzerinde otomatik ödemeler varsa banka da bilgilendirilmelidir. Bildirim yapılmadan geçen her ay, sonradan ödenecek bir borç doğurur.

Belgeleri çoğaltarak hazırlayın

Yurt dışı dosyalarında aynı belgeler birden çok kuruma sunulur: Türkiye’de SGK’ya, yurt dışında ilgili kuruma, gerekirse bankaya ve konsolosluğa. Her seferinde yeniden onay ve tercüme yaptırmak hem masraflı hem zaman kaybıdır. Bu nedenle vefat belgesi ve nüfus kayıtları baştan birkaç nüsha hâlinde, apostilli ve yeminli tercümeli olarak hazırlanmalıdır. Bu basit hazırlık, süreci aylarca kısaltır.

Aylık oranları sabit değildir

Mirasçılar, ölüm aylığı oranlarının bir kez belirlenip değişmeyeceğini sanır. Oysa hak sahipliği koşullara bağlıdır ve koşullar değiştiğinde oran da değişir. Bu, hem artış hem azalış yönünde olabilir. Bu nedenle hak sahiplerinin, durumlarındaki değişiklikleri kuruma bildirme yükümlülüğü bulunur. Bildirilmediğinde fazla ödenen tutarların iadesi gündeme gelir ve yıllar sonra ciddi bir borç olarak karşınıza çıkar.

Borçlanma belgelerini mutlaka bulun

3201 sayılı Kanun kapsamında yapılan yurt dışı borçlanmasının ödeme belgeleri, tereke evrakı arasında çoğu zaman gözden kaçar. Oysa bu belgeler hem hizmet süresinin hem ödenen bedelin ispatıdır. Aylık bağlanma sürecinde hizmet süresi tartışmalı hâle geldiğinde bu belgeler belirleyici olur. Ayrıca aylık bağlanamaması hâlinde ödenen bedelin akıbeti gündeme gelir. Bu nedenle tereke evrakı taranırken SGK ile yapılan yazışmalar ve ödeme dekontları ayrıca aranmalıdır.

Vekâletnameyi geniş tutun

Yurt dışındaki mirasçı, konsoloslukta düzenleyeceği vekâletnameyle Türkiye’deki tüm işlemleri yürütebilir. Ancak bu vekâletname dar kapsamlı düzenlendiğinde her yeni işlem için yeniden konsolosluğa gitmek gerekir ve süreç aylarca uzar. Bu nedenle vekâletname düzenlenirken mirasçılık belgesi alma, SGK ve kurum başvuruları yapma, tapu işlemleri, banka işlemleri ve dava takibi gibi yetkilerin tamamının yer alması sağlanmalıdır. Tek seferde doğru düzenlenen bir vekâletname, aylarca zaman kazandırır.

Yurt dışı varlıkları beyandan atlamayın

Yurt dışında çalışmış kişilerin terekesinde çoğu zaman o ülkedeki banka hesapları da bulunur. Aile bunları «oradaki para, buraya girmez» diye düşünerek veraset beyanına yazmaz. Oysa terekeye dâhil olan varlıklar bakımından beyan yükümlülüğü doğar. Ayrıca bu hesapların varlığı, sonradan ortaya çıktığında düzeltme beyannamesi gerektirir. Yurt dışı emeklilik dosyalarında, aylık başvurusuyla birlikte oradaki mal varlığının da araştırılması gerekir.

İlk ay belirleyicidir

Yurt dışı emeklilik dosyalarında süreç doğası gereği uzundur: belgeler apostilli ve tercümeli hazırlanacak, iki ülke kurumu yazışacak, hizmet birleştirme yapılacaktır. Bu zincir aylar sürer. Bu nedenle başvurunun vefatın ilk ayında yapılması, sürecin sonunu doğrudan etkiler. Aynı şekilde vefat bildirimi de derhal yapılmalıdır; hem fazla ödeme birikmesini önler hem dosyanın açılmasını sağlar. Bekleyerek kazanılan hiçbir şey yoktur; kaybedilen ise hem aylık başlangıcı hem de belgelere erişim imkânıdır.

İkili sosyal güvenlik sözleşmeleri, iç mevzuattan önce gelir. Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri; sigortalılık sürelerinin birleştirilmesi, aylıkların hangi ülkeden ve hangi oranda ödeneceği ve başvurunun hangi kurum aracılığıyla yapılacağı gibi konuları düzenler. Bu nedenle dosya kurulurken önce ilgili ülkeyle imzalanmış sözleşmenin bulunup bulunmadığı ve kapsamı tespit edilmelidir; iç mevzuata göre kurulan bir strateji, sözleşme hükümleri karşısında geçersiz kalabilir.

Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek

📞 0554 648 37 15

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara