OSGB işletmeciliğinde en ağır sonuç, yetki belgesinin kaybedilmesi değil; kurucu ve ortakların iki yıl boyunca yeniden başvuramamasıdır. Yönetmelik bunu açıkça düzenler: yetki belgesi iptal edilen OSGB ve şubelerinin kurucu veya ortaklarının iptal tarihinden itibaren iki yıl içinde yaptığı başvurular askıya alınır. İptali doğuran hâller de sayılıdır ve bunlardan biri tek başına yeterlidir: belge askıdayken sözleşme yapıldığının veya hizmet verildiğinin tespiti. Bu rehber, alanı mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
Yetki belgesi, vize ve iptal kararlarına karşı hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Amaç, kapsam ve dayanak
- OSGB’yi kimler kurabilir?
- Asgari personel ve münhasırlık kuralı
- Fiziki şartlar: metrekare tablosu
- Sorumlu müdür
- Başvuru, yerinde inceleme ve kırk beş gün
- Yetki belgesinin düzenlenmesi
- Beş yılda bir vize
- Faaliyet alanı, şube ve irtibat bürosu yasağı
- Adreste açık bulunma esası
- Yetki belgesinin doğrudan iptali
- İki yıllık başvuru yasağı
- İtiraz komisyonu ve on iş günü
- Sıkça sorulan sorular
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Yönetmeliğin amacı 1. maddede belirtilmiştir: iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulacak işyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin kuruluşu ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin yetkilendirilmeleri, yetki belgelerinin iptali, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Dayanak 3. maddede sayılmıştır: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6, 8, 24, 27, 30 ve 31. maddeleri ile 3146 sayılı Kanunun 2 ve 12. maddeleri. Dayanaktaki ibare 18/12/2014 tarihli ve 29209 sayılı değişiklikle güncellenmiştir.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Düzenlenen yapılar | İSGB kuruluşu ve OSGB yetkilendirmesi |
| Ayrıca | Yetki belgelerinin iptali |
| Kanuni dayanak | 6331 sayılı Kanun m. 6, 8, 24, 27, 30 ve 31 |
| Teşkilat dayanağı | 3146 sayılı Kanun m. 2 ve m. 12 |
| Yetkilendiren | Bakanlık — İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü |
OSGB’yi Kimler Kurabilir?
Tanım maddesi, OSGB kurabilecek kişileri sınırlı sayıda belirler: ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB): Kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimi ifade eder.
| Kurucu | Durum |
|---|---|
| Kamu kurum ve kuruluşları | Kurabilir |
| Organize sanayi bölgeleri | Kurabilir |
| 6102 sayılı TTK’ya göre faaliyet gösteren şirketler | Kurabilir |
| Şart 1 | Gerekli donanım ve personele sahip olma |
| Şart 2 | Bakanlıkça yetkilendirilme |
Asgari Personel ve Münhasırlık Kuralı
Yönetmeliğin 12. maddesi, kuruluşun personel şartını belirler: OSGB kurulabilmesi ve hizmet sunabilmesi için tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli istihdam edilmesi aranır.
Bu personel bakımından bir münhasırlık kuralı getirilmiştir: OSGB’lerde tam süreli görevlendirilenler, başka bir OSGB’de veya işyerinde aynı unvanla veya Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kurumlarında eğitici unvanıyla görev alamaz.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| İstihdam biçimi | Tam süreli iş sözleşmesi |
| Yasak 1 | Başka bir OSGB’de aynı unvanla görev alamaz |
| Yasak 2 | Başka bir işyerinde aynı unvanla görev alamaz |
| Yasak 3 | Yetkilendirilen eğitim kurumlarında eğitici unvanıyla görev alamaz |
| Amaç | Tam süreli personelin fiilen o OSGB’de bulunması |
Fiziki Şartlar: Metrekare Tablosu
Yönetmelik, OSGB’nin fiziki yapısını metrekare düzeyinde belirler: OSGB’ler, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ve personel sayısına yetecek asgari büyüklükte; işyeri hekimi tarafından kullanılmak üzere en az 10 metrekarelik bir muayene odası, 15 metrekarelik ilkyardım ve acil müdahale, 10 metrekarelik iş güvenliği uzmanı odaları ile 12 metrekarelik bekleme yeri, uygun büyüklükte arşiv odası ve en az bir tuvalet ve lavabodan oluşur.
| Bölüm | Asgari alan |
|---|---|
| Muayene odası (işyeri hekimi) | En az 10 m² |
| İlkyardım ve acil müdahale | 15 m² |
| İş güvenliği uzmanı odaları | 10 m² |
| Bekleme yeri | 12 m² |
| Arşiv odası | Uygun büyüklükte |
| Tuvalet ve lavabo | En az bir |
Bina niteliği bakımından ise başka bir yönetmeliğe atıf yapılmıştır: OSGB, 10/2/2004 tarihli ve 25369 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelikte belirtilen niteliklere uygun şekilde oluşturulur ve Ek-1’de belirtilen araç ve gereçlerle donatılır.
Yer seçimi ve kadro yapınızı başvuru öncesinde değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Sorumlu Müdür
Tanım maddesi, sorumlu müdürü şöyle belirler: işyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, OSGB’lerde tam süreli istihdam edilen ve bu birimlerin iş ve işlemlerinden Bakanlığa karşı sorumlu olan kişi.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Belge | İşyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı belgesi |
| İstihdam | Tam süreli |
| Sorumluluk | Birimin iş ve işlemlerinden Bakanlığa karşı |
| Kapsam | OSGB’nin tüm iş ve işlemleri |
Başvuru, Yerinde İnceleme ve Kırk Beş Gün
Başvuru sonrası yerinde inceleme yapılır ve eksiklikler için süre tanınır: yerinde inceleme işlemlerinde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için en fazla kırk beş gün süre verilir.
Sürenin sonucu ağırdır: belirlenen sürelerde eksiklikler giderilmez ise dosya iade edilir ve iadeden itibaren bir yıl boyunca yapılan başvurular, bir yılın tamamlanmasına kadar askıya alınır.
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| Yerinde inceleme | Eksikliklerin tespiti |
| Süre | En fazla kırk beş gün |
| Giderilmemesi | Dosyanın iadesi |
| İade sonrası | Bir yıl boyunca yapılan başvurular askıya alınır |
| Süre bitimi | Bir yılın tamamlanmasına kadar |
Yetki Belgesinin Düzenlenmesi
Şartların sağlanması hâlinde belge düzenlenir: OSGB’nin bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıması hâlinde, başvuru dosyasında bildirilen tam süreli çalışanlara ait Sosyal Güvenlik Kurumu işe giriş bildirgesinin Genel Müdürlüğe gönderilmesini takiben başvuru dosyasında belirtilen adres ve unvana münhasıran, en geç on iş günü içerisinde Genel Müdürlükçe Ek-2’deki örneğine uygun yetki belgesi düzenlenir.
Şube için de aynı usul geçerlidir: başka bir adreste şube açılması istendiği takdirde, aynı usul ve esaslar dâhilinde işlem yapılır.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Ön şart | Tam süreli çalışanlara ait SGK işe giriş bildirgesinin gönderilmesi |
| Süre | En geç on iş günü |
| Kapsam | Başvuru dosyasında belirtilen adres ve unvana münhasıran |
| Belge örneği | Ek-2 |
| Düzenleyen | Genel Müdürlük |
| Şube | Aynı usul ve esaslar |
Beş Yılda Bir Vize
Belgenin geçerliliği süreklilik arz etmez: yetki belgeleri, OSGB tarafından beş yılda bir vize ettirilir.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Vize süresi | Beş yılda bir |
| Yükümlü | OSGB |
| Sonuç | Vize edilmeyen belgede geçerlilik sorunu |
| Takip | Vize tarihinin işletmece izlenmesi |
Faaliyet Alanı, Şube ve İrtibat Bürosu Yasağı
Yönetmelik, OSGB’nin coğrafi yapılanmasını sınırlar: OSGB’ler yetkilendirildikleri il sınırı içerisinde izinsiz şube açamayacağı gibi herhangi bir şekilde irtibat bürosu da açamazlar. Şube açmak istediklerinde bu Yönetmelikte belirtilen şartları sağlarlar.
| Yapı | Durum |
|---|---|
| İzinsiz şube | Açılamaz |
| İrtibat bürosu | Herhangi bir şekilde açılamaz |
| İzinli şube | Yönetmelikteki şartların sağlanması hâlinde |
| Kapsam | Yetkilendirilen il sınırı içinde |
Adreste Açık Bulunma Esası
Yönetmelik, faaliyetin fiilen yürütülmesini de şarta bağlar: OSGB’lerin, işyerlerine hizmet verdikleri sürece yetki aldıkları adreste, açık ve faaliyette bulunması esastır. Günlük çalışma süresi içinde verilen hizmet ve faaliyetler konusunda yetkili bir kişinin OSGB’de hazır bulunması sağlanır.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Esas | Yetki alınan adreste açık ve faaliyette bulunma |
| Süre | İşyerlerine hizmet verdikleri sürece |
| Hazır bulunma | Günlük çalışma süresi içinde yetkili bir kişi |
| Kapsam | Verilen hizmet ve faaliyetler konusunda |
Yetki Belgesinin Doğrudan İptali
Yönetmelik, belirli hâlleri doğrudan iptale bağlar. Bunlar arasında şunlar sayılmıştır: bir vize döneminde üç defa askıya alınması hâlinde ve belgesinin geçerliliğinin askıda olduğu süre içinde sözleşme yaptığının veya hizmet verdiğinin tespiti hâlinde yetki belgesi doğrudan iptal edilir.
| Hâl | Sonuç |
|---|---|
| Bir vize döneminde üç defa askıya alınma | Doğrudan iptal |
| Askı süresinde sözleşme yapma | Doğrudan iptal |
| Askı süresinde hizmet verme | Doğrudan iptal |
| Nitelik | Doğrudan — ayrıca uyarı aranmaz |
İki Yıllık Başvuru Yasağı
İptalin sonucu, tüzel kişiliğin ötesine geçer: yetki belgesi iptal edilen OSGB ve şubelerinin kurucu veya ortaklarının, iptal tarihinden itibaren iki yıl içerisinde yaptığı başvurular; iki yılın tamamlanmasına kadar askıya alınır.
Ayrıca iptal ve askı kararları kamuya açıklanır: belgesinin geçerliliği askıya alınanlar veya iptal edilenlere Genel Müdürlükçe yazılı bildirim yapılır ve internet sayfasında ilan edilir.
Sözleşmelerden doğan sonuçlar ise OSGB üzerinde kalır: yetki belgesinin iptali veya geçerliliğinin askıya alınması durumunda önceden yapılan hizmet ve iş sözleşmelerinden doğan hukuki sonuçlardan OSGB’ler sorumludur.
| Sonuç | İçeriği |
|---|---|
| Başvuru yasağı | Kurucu veya ortakların iki yıl içindeki başvuruları askıya alınır |
| Süre | İptal tarihinden itibaren iki yıl |
| İlan | Yazılı bildirim ve internet sayfasında ilan |
| Sözleşmeler | Önceden yapılan hizmet ve iş sözleşmelerinden doğan sonuçlardan OSGB sorumlu |
İtiraz Komisyonu ve On İş Günü
Askı ve iptal işlemlerine karşı özel bir itiraz yolu vardır: bu Yönetmelik uyarınca kurumlara uygulanan yetki belgesinin askıya alınma veya iptaline ilişkin işlemlere itirazlar, işlemlerin tebliğ tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Genel Müdürlüğe yapılır.
İtirazları değerlendirecek komisyonun yapısı 2020 değişikliğiyle belirlenmiştir: itiraz komisyonu; İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü başkanlığında, ilgili Genel Müdür Yardımcısı, ilgili Daire Başkanı ile Genel Müdürlükte görevli ve değerlendirmeye konu denetim sürecinde yer almamış dört personel olmak üzere toplam yedi kişiden oluşur.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| İtiraz süresi | Tebliğden itibaren en geç on iş günü |
| Merci | Genel Müdürlük |
| Komisyon başkanı | İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü |
| Üyeler | İlgili Genel Müdür Yardımcısı ve ilgili Daire Başkanı |
| Diğer üyeler | Denetim sürecinde yer almamış dört personel |
| Toplam | Yedi kişi |
| Dayanak | Değişik: RG 28/2/2020-31053 |
Sıkça Sorulan Sorular
OSGB hangi mevzuata tabi?
29 Aralık 2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği uygulanır; yetkilendirme ve itiraz hükümleri 2014 ve 2020 tarihli Değişiklik Yönetmelikleriyle yeniden düzenlenmiştir.
OSGB’yi kimler kurabilir?
Kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler kurabilir; birimin gerekli donanım ve personele sahip olması ve Bakanlıkça yetkilendirilmesi gerekir.
Tam süreli personel başka yerde çalışabilir mi?
Hayır. OSGB’lerde tam süreli görevlendirilenler, başka bir OSGB’de veya işyerinde aynı unvanla ya da Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kurumlarında eğitici unvanıyla görev alamaz.
Fiziki şartlar nelerdir?
En az 10 metrekare muayene odası, 15 metrekare ilkyardım ve acil müdahale, 10 metrekare iş güvenliği uzmanı odaları, 12 metrekare bekleme yeri, uygun büyüklükte arşiv odası ile en az bir tuvalet ve lavabo aranır; bu alanlar personel sayısına yetecek asgari büyüklükte olmalıdır.
Sorumlu müdür kimdir ve kime karşı sorumludur?
İşyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, OSGB’de tam süreli istihdam edilen ve birimin iş ve işlemlerinden Bakanlığa karşı sorumlu olan kişidir.
Başvuruda eksiklik bulunursa ne olur?
Yerinde inceleme sonucunda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için en fazla kırk beş gün süre verilir; sürede giderilmezse dosya iade edilir ve iadeden itibaren bir yıl boyunca yapılan başvurular askıya alınır.
Yetki belgesi ne kadar sürede düzenlenir?
Şartların taşınması ve tam süreli çalışanlara ait SGK işe giriş bildirgesinin Genel Müdürlüğe gönderilmesini takiben, başvuruda belirtilen adres ve unvana münhasıran en geç on iş günü içinde düzenlenir.
Yetki belgesi ne zaman vize edilir?
Yetki belgeleri OSGB tarafından beş yılda bir vize ettirilir.
Yetki belgesi hangi hâllerde doğrudan iptal edilir?
Bir vize döneminde üç defa askıya alınması hâlinde ve belgenin geçerliliğinin askıda olduğu süre içinde sözleşme yaptığının veya hizmet verdiğinin tespiti hâlinde doğrudan iptal edilir.
İptal kararına nasıl itiraz edilir?
Askıya alma veya iptale ilişkin işlemlere itirazlar, tebliğ tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Genel Müdürlüğe yapılır ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü başkanlığındaki yedi kişilik itiraz komisyonunca değerlendirilir.
Dosyanızı Değerlendirelim
OSGB uyuşmazlıklarında üç husus belirleyicidir. Birincisi askı döneminin yönetilmesidir: belge askıdayken sözleşme yapılması veya hizmet verilmesi doğrudan iptal sebebidir, bu nedenle askı kararının tebliğiyle birlikte faaliyetin durdurulması ve müşterilere bildirim yapılması gerekir. İkincisi iki yıllık başvuru yasağıdır: yasak tüzel kişiliğe değil kurucu ve ortaklara bağlandığından yeni şirketle aşılamaz. Üçüncüsü on iş günlük itiraz süresidir: süre kısadır ve itiraz komisyonunun tarafsızlık güvencesi, sonraki iptal davasında denetlenebilir bir husustur. Bürom; OSGB’ler ve kurucuları için yetkilendirme, denetim savunması, askı ve iptal kararlarına karşı itiraz ve davalarda hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Askı veya iptal kararı aldıysanız süreyi kaçırmadan görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve müesseseleri rehberlerinin tamamı
- İşyeri Hekimliği — görevlendirme, gizlilik ve sorumluluk
- Sağlık Meslek Mensuplarının Yetki Sınırları — diğer sağlık personeli
- Muayenehane Açmak ve Hekimin Çalışma Yerleri — hekimin çalışma biçimleri
- Hijyen Eğitimi Belgesi — çalışan bazlı belge yükümlülükleri
- Sağlık Personelinin Mesleki Sorumluluğu — sorumluluk çerçevesi
- İdare Hukuku Rehberi — iptal davası ve tam yargı davası
- Malpraktis Rehberleri — tazminat ve kusur paylaşımı
