Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri Türkiye’de yasak bir tüketim maddesi değildir; ancak ithalatı yasaklanmış, yasal üretimi fiilen imkânsız kılınmış ve ticareti ağır yaptırımlara bağlanmış ürünlerdir. Bu üçlü yapı, uygulamada en çok karıştırılan noktadır: kullanmak ile ticaretini yapmak arasındaki fark, bir idari para cezası ile hapis cezası arasındaki farktır. Bu rehber, alanın rejimini mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
El koyma, imha veya kaçakçılık dosyanız için hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Mevzuat çerçevesi ve üçlü yapı
- İthalat yasağı
- Üretim, dağıtım ve satış: izin şartı
- Yolcu beraberinde getirme sınırları
- El koyma ve imha rejimi
- Kaçakçılık suçu ve cezalar
- Satış yasakları: yaş, yer ve biçim
- Sağlık kuruluşlarında satış yasağı
- Reklam, tanıtım ve sosyal medya
- Paket ve etiket kuralları
- İşyerleri ve kapalı alanlarda kullanım
- Aracı hizmet sağlayıcılar ve platformlar
- Hukuki yollar ve savunma
- Sıkça sorulan sorular
Mevzuat Çerçevesi ve Üçlü Yapı
Bu alanı anlamanın anahtarı, üç ayrı kanunun farklı işlevler görmesidir.
| Kanun | İşlevi | Sonucu |
|---|---|---|
| 4207 sayılı Kanun | Tütün ürünlerinin zararlarının önlenmesi ve kontrolü | Satış, reklam ve kullanım yasakları |
| 4733 sayılı Kanun | Üretim, dağıtım ve satışta izin ve ruhsat rejimi | İzinsiz faaliyet yasağı |
| 5607 sayılı Kanun | Kaçakçılıkla mücadele | El koyma, imha ve hapis cezası |
| Cumhurbaşkanlığı Kararı | İthalat rejimi | İthalat yasağı |
İthalat Yasağı
Alanın en kesin kuralı ithalattadır: 2020 yılında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile elektronik sigara ve türevlerinin ithalatı yasaklanmıştır.
| Konu | Durum |
|---|---|
| Elektronik sigara | İthalatı yasak |
| Elektronik nargile | İthalatı yasak |
| Kartuş ve solüsyon | İthalatı yasak |
| Cihaz, aksam ve yedek parça | İthalatı yasak |
| Yolcu beraberi kişisel kullanım | Sınırlı miktarda istisna |
Üretim, Dağıtım ve Satış: İzin Şartı
İthalat yasağının yanında bir de izin rejimi vardır. 4733 sayılı Kanun uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığından izin veya ruhsat alınmadan bu ürünlerin üretimi, dağıtımı, pazarlaması ve satışı kesinlikle yasaktır.
Uygulamada bu rejim, teorik bir imkândan ibarettir: üretim için getirilen yüksek kapasite şartları, bu ürünlerin Türkiye’de yasal üretimini fiilen imkânsız kılmaktadır.
| Faaliyet | Şart | Fiilî durum |
|---|---|---|
| Üretim | Bakanlıktan izin veya ruhsat | Yüksek kapasite şartları nedeniyle fiilen imkânsız |
| Dağıtım | Bakanlıktan izin veya ruhsat | İzinsiz yasak |
| Pazarlama | Bakanlıktan izin veya ruhsat | İzinsiz yasak |
| Satış | Bakanlıktan izin veya ruhsat | İzinsiz yasak |
Yolcu Beraberinde Getirme Sınırları
İthalat yasağının tek istisnası, yolcu beraberi kişisel kullanım eşyasıdır ve bu istisna miktar bakımından sınırlanmıştır. İlgili gümrük düzenlemesine göre; on sekiz yaşını doldurmuş yolcuların kendi kullanımlarına ait olan bir adet elektronik sigara ve elektronik nargile dahil her türlü mamulün; 200 adete kadar ısıtılan tütün mamulü veya toplamda 30 ml’yi aşmamak üzere kartuş ya da solüsyon veya 10 adete kadar tek kullanımlık elektronik sigara ile sınırlı olmak üzere girişine izin verilir.
| Ürün | Sınır |
|---|---|
| Cihaz | Bir adet elektronik sigara veya elektronik nargile |
| Isıtılan tütün mamulü | 200 adete kadar |
| Kartuş veya solüsyon | Toplamda 30 ml’yi aşmamak üzere |
| Tek kullanımlık elektronik sigara | 10 adete kadar |
| Yaş | On sekiz yaşını doldurmuş olmak |
| Amaç | Kendi kullanımına ait olmak |
Sınırın aşılması hâlinde ne olacağı da belirlenmiştir: belirtilen miktarları aşan adetteki bu eşyaların yurt dışına çıkışta teslim edilmek üzere yolcu beraberi eşya ambarına alınması gerekir ve zamanında yolcular tarafından alınmayan eşyalar imha edilir. Aynı hükümler, kara ve deniz yoluyla ülkemize giriş yapacak transit yolculara da uygulanır.
Gümrükte el konulan eşya için süreci birlikte yürütelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
El Koyma ve İmha Rejimi
5607 sayılı Kanunun 13. maddesinin 4/11/2021 tarihli ve 7341 sayılı Kanunla değişik beşinci fıkrası, bu ürünler için özel bir tasfiye rejimi kurar.
Hükme göre; bu Kanun uyarınca el konulan ve ambalajlarında kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan tütün mamulleri, etil alkol, metanol, alkollü içkiler, makaron ve yaprak sigara kâğıdı ile ilaç, ilaç hammaddeleri, ilaç hammaddesi içeren ürünler, tıbbi cihaz ve malzemeler, ısıtılarak ya da yakılarak tüketilen ve nikotin içersin içermesin tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan elektronik sigara ve elektronik nargile dahil her türlü mamul ve bu mamullerin tüketiminde kullanılan elektronik cihaz, aksam, yedek parça ve solüsyonlar; el koyan idarelerce numune alınmak veya numune alınması mümkün olmaması hâlinde ayırt edici bilgilerin tespiti yapılmak suretiyle tutanağa bağlanarak imha edilir.
| Aşama | İşlem | Not |
|---|---|---|
| El koyma | 5607 sayılı Kanun kapsamında | İdarelerce |
| Numune | Numune alınması | Delil niteliğinde |
| Numune alınamıyorsa | Ayırt edici bilgilerin tespiti | Tutanakla |
| Tutanak | İşlemin tutanağa bağlanması | Zorunlu |
| Sonuç | İmha | Yargılama beklenmez |
Kaçakçılık Suçu ve Cezalar
Bu ürünlerin ticaretine ilişkin cezai sorumluluk, 5607 sayılı Kanunun 3. maddesinden doğar. Temel hüküm şöyledir: “Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Kanun ayrıca artırım hâlleri öngörür; fiilin işleniş biçimine ve ürünün niteliğine göre cezanın belirli oranlarda artırılması söz konusu olabilir.
| Fiil | Sonuç |
|---|---|
| Gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokma | Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası |
| Kaçak eşyayı satma, satın alma, bulundurma | İlgili fıkralar çerçevesinde cezalandırma |
| Artırım hâlleri | Kanunda öngörülen oranlarda artırım |
| El konulan eşya | Numune alınarak imha |
Satış Yasakları: Yaş, Yer ve Biçim
4207 sayılı Kanunun 3. maddesi, satış biçimine ilişkin ayrıntılı yasaklar içerir ve bunlar elektronik sigara ile ısıtılmış tütün ürünleri bakımından da uygulanır.
| Fıkra | Yasak |
|---|---|
| m. 3/(8) | Tütün ürünleri ve tütün ürünü ihtiva eden ve etmeyen nargile ile benzerleri on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz ve tüketimlerine sunulamaz |
| m. 3/(9) | On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, tütün ürünü işletmelerinde, pazarlanmasında ve satışında istihdam edilemez |
| m. 3/(10) | Tütün ürünleri, paket açılarak adet şeklinde veya daha küçük paketlere bölünerek satılamaz |
| m. 3/(11) | Tütün ürünleri; otomatik makinelerle, telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarla satılamaz ve satış amacıyla kargo yoluyla taşınamaz |
| m. 3/(12) | İzmarit, paket, ağızlık, kâğıt ve benzeri atıklar çevreye atılamaz |
Sağlık Kuruluşlarında Satış Yasağı
7151 sayılı Kanunla değiştirilen 4207 sayılı Kanunun 3. maddesinin yedinci fıkrası, sağlık kuruluşlarını doğrudan ilgilendirir: “Sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde ve bunların yerleşkelerinde tütün ürünlerinin satışı yapılamaz.”
| Yer | Satış |
|---|---|
| Sağlık hizmeti verilen yerler | Yapılamaz |
| Yerleşkeleri | Yapılamaz |
| Eğitim ve öğretim hizmeti verilen yerler | Yapılamaz |
| Kültür hizmeti verilen yerler | Yapılamaz |
| Spor hizmeti verilen yerler | Yapılamaz |
Reklam, Tanıtım ve Sosyal Medya
4207 sayılı Kanunun reklam yasağı çok geniştir: tütün ürünlerinin ve üretici firmaların isim, marka veya alâmetleri kullanılarak her ne suretle olursa olsun reklam ve tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerin kullanılmasını özendiren veya teşvik eden kampanyalar düzenlenemez. Firmalar, hiçbir etkinliğe isimlerini, amblemlerini veya ürünlerinin marka ya da işaretlerini kullanarak destek olamazlar.
Görsel mecralar bakımından ise 3. maddenin altıncı fıkrası uygulanır: televizyonda yayınlanan programlarda, filmlerde, dizilerde, müzik kliplerinde, reklam ve tanıtım filmlerinde, sinema ve tiyatrolarda gösterilen eserlerde tütün ürünlerinin kullanılması ve görüntülerine yer verilmesi ya da internet, topluma açık olan sosyal medya veya benzeri ortamlarda ticari gaye ile veya reklam amacıyla tütün ürünlerinin kullanılması ve görüntülerine yer verilmesi yasaktır.
| Mecra | Durum |
|---|---|
| Televizyon programları, filmler, diziler, müzik klipleri | Yasak |
| Reklam ve tanıtım filmleri | Yasak |
| Sinema ve tiyatro eserleri | Yasak |
| İnternet ve topluma açık sosyal medya | Ticari gaye veya reklam amacıyla yasak |
| Etkinlik sponsorluğu | Yasak |
| Özendirici kampanyalar | Yasak |
Paket ve Etiket Kuralları
7151 sayılı Kanunla değiştirilen 4207 sayılı Kanunun 3. maddesinin dördüncü fıkrası, ambalaj içeriğine ilişkin kapsamlı bir yasak getirir.
Hükme göre; ithal edilen veya Türkiye’de üretilen tütün ürünlerinin paketlerinde ve etiketlerinde; bu ürünlerin özellikleri, sağlığa etkileri, tehlikeleri veya emisyonları ile ilgili yanıltıcı ve eksik bilgi verilemez; tüketimi özendiren, teşvik eden veya tüketiciyi yanıltan ya da ürünü cazip kılan metin, isim, marka, ibare, mecaz, resim, figür, işaret veya renkler ve renk kombinasyonları kullanılamaz.
| Yasaklanan | Kapsamı |
|---|---|
| Yanıltıcı ve eksik bilgi | Ürün özellikleri, sağlığa etkileri, tehlikeleri veya emisyonları |
| Özendirici içerik | Tüketimi özendiren veya teşvik eden unsurlar |
| Cazip kılan unsurlar | Metin, isim, marka, ibare, mecaz, resim, figür, işaret |
| Renkler | Renkler ve renk kombinasyonları |
İşyerleri ve Kapalı Alanlarda Kullanım
4207 sayılı Kanunun kapalı alanlarda tütün ürünü tüketimine ilişkin yasakları, işletmeler bakımından ayrı bir uyum yükümlülüğü doğurur. İşletme sahipleri ve yöneticileri, kendi alanlarında bu yasağın uygulanmasını sağlamakla yükümlüdür.
| Yükümlülük | İçeriği | Sorumlu |
|---|---|---|
| Uyarı yazıları | Yasağa ilişkin işaret ve yazıların bulundurulması | İşletme |
| Uygulama | Yasağa aykırı davrananların uyarılması | İşletme sorumlusu |
| Bildirim | Uyarıya rağmen devam edilmesi hâlinde yetkililere bildirim | İşletme sorumlusu |
| Denetim | Yetkili birimlerce yapılan denetimler | İdare |
Aracı Hizmet Sağlayıcılar ve Platformlar
İnternet üzerinden satışın yasak olması, satışın gerçekleştiği platformları da ilgilendirir. İlan yayımlayan pazaryerleri ve sosyal medya hesapları, bu ürünlerin satışına aracılık ettiklerinde kendi sorumluluk rejimleriyle karşılaşır.
- ‘
- İlan kaldırma. Yasak ürünlere ilişkin ilanların yayımdan kaldırılması talepleri.
- Erişim engeli. Satış yapılan içerik ve hesaplara yönelik tedbirler.
- Kayıtlar. Satıcı kimlik ve işlem kayıtlarının tespiti.
- Kargo. Satış amacıyla taşımanın yasak olması nedeniyle gönderi kayıtlarının incelenmesi.
‘ ‘
‘ ‘
‘ ‘
‘
Hukuki Yollar ve Savunma
Bu alanda üç ayrı süreç işleyebilir ve her birinin yolu farklıdır.
| Süreç | Merci | Konusu |
|---|---|---|
| Cezai | Ceza mahkemesi | 5607 sayılı Kanun kapsamındaki kaçakçılık suçları |
| İdari | İşlemin niteliğine göre | El koyma, imha ve idari yaptırımlar |
| İdari para cezası | Sulh ceza hâkimliği | Özel hüküm bulunmayan hâllerde |
| Gümrük işlemi | İdari itiraz ve idari yargı | Yolcu beraberi eşya işlemleri |
| Ruhsat ve izin işlemi | İdare mahkemesi | 4733 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler |
Savunmada üzerinde durulacak başlıca hususlar:
- Nitelendirme. Fiilin ticari faaliyet mi yoksa kişisel kullanım mı olduğunun somut delillerle ortaya konması.
- Miktar. Yolcu beraberi sınırların doğru hesaplanması.
- Numune. El koyma sırasında numune alınıp alınmadığı veya ayırt edici bilgilerin tespit edilip edilmediği.
- Tutanak. El koyma tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği.
- Ürün niteliği. Ele geçen ürünün mevzuattaki tanıma girip girmediği.
- Zincir. Ürünün temin kaynağına ilişkin belgeler.
- Ölçülülük. Uygulanan yaptırımın fiilin ağırlığıyla orantısı.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektronik sigara Türkiye’de yasak mı?
Ürünün kullanımı doğrudan suç olarak düzenlenmemiştir; ancak 2020 yılında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile elektronik sigara ve türevlerinin ithalatı yasaklanmış, 4733 sayılı Kanun uyarınca izin veya ruhsat alınmadan üretimi, dağıtımı, pazarlaması ve satışı yasaklanmıştır.
Bu ürünler hangi kanun kapsamında?
Elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve tek kullanımlık ürünler 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun kapsamına alınmıştır; ayrıca 4733 sayılı Kanun ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uygulanır.
Yurt dışından getirilebilir mi?
On sekiz yaşını doldurmuş yolcuların kendi kullanımlarına ait bir adet cihaz ile 200 adete kadar ısıtılan tütün mamulü veya toplamda 30 ml’yi aşmamak üzere kartuş ya da solüsyon veya 10 adete kadar tek kullanımlık elektronik sigara ile sınırlı olmak üzere girişine izin verilir.
Sınır aşılırsa ne olur?
Belirtilen miktarları aşan eşyalar, yurt dışına çıkışta teslim edilmek üzere yolcu beraberi eşya ambarına alınır; zamanında alınmayan eşyalar imha edilir. Kaçak eşya şüphesi doğduğunda 5607 sayılı Kanunun 11. maddesi gereğince el konulur.
El konulan ürünler ne olur?
5607 sayılı Kanunun 13. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, el konulan bu ürünler el koyan idarelerce numune alınmak veya numune alınması mümkün olmaması hâlinde ayırt edici bilgilerin tespiti yapılmak suretiyle tutanağa bağlanarak imha edilir.
Kaçakçılık cezası nedir?
5607 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasına göre eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
İnternetten satılabilir mi?
Hayır. 4207 sayılı Kanunun 3. maddesinin on birinci fıkrasına göre tütün ürünleri otomatik makinelerle, telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarla satılamaz ve satış amacıyla kargo yoluyla taşınamaz.
Hastane yerleşkesinde satılabilir mi?
Hayır. 4207 sayılı Kanunun 3. maddesinin yedinci fıkrasına göre sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde ve bunların yerleşkelerinde tütün ürünlerinin satışı yapılamaz.
Sosyal medyada tanıtımı yapılabilir mi?
Hayır. İnternet, topluma açık sosyal medya veya benzeri ortamlarda ticari gaye ile veya reklam amacıyla tütün ürünlerinin kullanılması ve görüntülerine yer verilmesi yasaktır.
Ambalajda hangi ifadeler yasak?
Ürünlerin özellikleri, sağlığa etkileri, tehlikeleri veya emisyonları ile ilgili yanıltıcı ve eksik bilgi verilemez; tüketimi özendiren, teşvik eden veya tüketiciyi yanıltan ya da ürünü cazip kılan metin, isim, marka, ibare, mecaz, resim, figür, işaret veya renkler ve renk kombinasyonları kullanılamaz.
Dosyanızı Değerlendirelim
Bu alanda en sık karşılaşılan yanılgı, ürünün “yasak olmadığı” düşüncesiyle ticaretine girişilmesidir. Oysa ithalat yasaklanmış, yasal üretim kapasite şartlarıyla fiilen imkânsız kılınmıştır; bu da piyasadaki ürünlerin kaynağının kaçınılmaz olarak sorgulanması demektir. Ticari faaliyet iddiası doğduğunda ise konu idari değil cezai bir dosyaya dönüşür ve 5607 sayılı Kanun kapsamında hapis cezası gündeme gelir. El koyma anında numune alınıp alınmadığı ise sonraki savunmanın tek dayanağı olabilir. Bürom; el koyma, imha, gümrük işlemleri ve kaçakçılık dosyalarında hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
El koyma tutanağınızı ivedilikle inceleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve müesseseleri rehberlerinin tamamı
- Sağlık Ürünlerinin İnternetten Satışı — elektronik ortamda satış yasakları
- İthalatta Ürün Güvenliği Denetimi ve TAREKS — ithalat rejimi
- Özel Hastane Açmak ve Devretmek — yerleşke içi ticari alanlar
- Sağlık Beyanı Denetimi — sağlığa etkiye ilişkin iddialar
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — toplatma ve el koyma
- İdari Para Cezalarına İtiraz — görevli merci ve süre
- Yürütmenin Durdurulması — idari işlemlere karşı acil koruma
