“Cezaevi” tek tip bir yer değildir. Hükümlünün durumuna, suçuna ve güvenlik ihtiyacına göre farklı türde ceza infaz kurumları vardır. Bu rehberde 5275 sayılı Kanun’a göre infaz kurumu türlerini sade bir dille açıklıyoruz.
Kapalı Ceza İnfaz Kurumları
Kapalı ceza infaz kurumları; iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, firara karşı engelleri olan, teknik, mekanik ve elektronik tedbirlerle donatılmış kurumlardır. İnfazın asıl yürütüldüğü yerlerdir.
Yüksek Güvenlikli Kapalı Kurumlar
Yüksek güvenlikli kapalı kurumlar; ağır suçlardan hükümlü olanlar ile tehlikeli hâlde bulunan, özel gözetim gerektiren veya kurumda düzen ve disiplini bozan hükümlüler için ayrılmıştır. Bu kurumlarda oda sistemi ve daha sıkı bir güvenlik rejimi uygulanır; ihtiyaç hâlinde diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır.
Kadın ve Çocuk Kurumları
Kadın kapalı kurumlarında iç güvenlik görevlileri kadınlardan oluşur; bu kurumların yetersiz kaldığı hâllerde kadın hükümlüler, erkeklerin kaldığı bölümlerle bağlantısı olmayan ayrı bölümlerde barındırılır. Çocuk kapalı kurumları, çocuk tutuklular ile disiplin gibi nedenlerle nakledilen çocuklar için olup eğitim ve öğretime dayalıdır; çocuklar yaş ve gelişim durumuna göre ayrı bölümlerde tutulur.
Açık Kurumlar ve Çocuk Eğitimevleri
Açık ceza infaz kurumları; hükümlülerin iyileştirilmesine, çalıştırılmasına ve meslek edindirilmesine öncelik veren; firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, görevlilerin gözetimiyle yetinilen kurumlardır. Belirli hâllerde cezalar doğrudan açık kurumda infaz edilir (örneğin kasıtlı suçtan toplam üç yıl veya daha az hapis); ancak terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, ikinci kez mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar bu imkânın dışında tutulmuştur. Çocuk eğitimevleri ise firara karşı engeli olmayan, eğitim ve iyileştirme odaklı çocuk kurumlarıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
