Aracın Devrinin Önlenmesi ve İhtiyati Tedbir Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — HMK m. 389

Kazaya karışan araç, dosyanın hem delili hem teminatıdır — ve ikisi de kaybolabilir. Araç onarıma girdiğinde hasar dağılımı ve çarpma noktası verileri yok olur; devredildiğinde ise işleten sıfatı tartışmalı hâle gelir ve haczedilecek bir şey kalmaz. İhtiyati tedbir bu iki riski birden karşılar. Bu rehber şartları, çok kısa olan süreleri ve iki hazır dilekçe örneğini içeriyor.

İhtiyati Tedbir mi, İhtiyati Haciz mi?

Şartlar: İki Unsur

Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden, veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Tedbir talep eden taraf dilekçesinde iki şeyi yapmak zorundadır:

1. Dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek
2. Davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek

Yaklaşık ispat, kesin ispat değildir: kaza tespit tutanağı, adli rapor ve varsa ceza dosyasındaki kusur tespiti bu eşiği karşılar.

Trafik Dosyasında Hangi Tedbirler İstenir?

Süreler: Çok Kısa

İhtiyati tedbirde iki ayrı ve kısa süre işler; ikisinden biri kaçırıldığında tedbir kendiliğinden kalkar.

Karşı taraf bakımından da bir süre işler: dinlenmeden verilmiş tedbir kararlarına karşı bir hafta içinde itiraz edilebilir.

Teminat

İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır.

Dilekçe Örneği 1 — Dava Açılmadan Önce İhtiyati Tedbir

Dilekçe Örneği 2 — Derdest Dava İçinde Tedbir Talebi

Karar Alındıktan Sonra Yapılacaklar

1. Bir hafta içinde kararın uygulanması talep edilir; bu süre kaçırılırsa dava açılmış olsa dahi tedbir kendiliğinden kalkar.
2. Trafik tescil birimine şerh konulması için yazı yazılır ve şerhin işlendiği teyit edilir.
3. Teminat istenmişse yatırılır ve makbuzu dosyaya sunulur.
4. Dava açılmadan alınmışsa, iki hafta içinde esas dava açılır ve dava açıldığına ilişkin evrak kararı uygulayan memura ibraz edilerek dosyaya konulur.
5. Karşı tarafın bir haftalık itiraz süresi ve olası itirazı takip edilir.
6. Kinematik inceleme için keşif veya bilirkişi görevlendirmesi talep edilerek araç üzerindeki veriler kayda geçirilir.

Ne Zaman İstemek Gerçekten Gerekli?

Son satır önemlidir: ihtiyati tedbir de ihtiyati haciz gibi bedelsiz değildir. Haksız çıkma hâlinde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin zararından sorumluluk doğar; bu nedenle talep, somut bir risk bulunan dosyalarda kullanılmalıdır.

Talep Öncesi Kontrol Listesi

• Talep doğru kurumla mı adlandırıldı? (Araç için tedbir, para alacağı için haciz.)
• Tedbir sebebi ve türü dilekçede açıkça belirtildi mi?
• Haklılık yaklaşık olarak ispatlandı mı? (Tutanak, adli rapor, ceza dosyası.)
• Delil ve teminat gerekçeleri ayrı ayrı kuruldu mu?
• Devir emaresi varsa tescil kaydıyla gösterildi mi?
• Teminat alınmaması talep edildi mi? (Resmî belgeye dayanıyorsa.)
• Adli yardımdan yararlanılıyorsa bu husus belirtildi mi?
• Bir haftalık uygulama takvimi kuruldu mu?
• Dava açılmadan alındıysa iki haftalık dava takvimi kuruldu mu?
• Tazminat alacağı için ayrıca ihtiyati haciz gerekiyor mu?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Bir haftalık uygulama süresini kaçırmak. Dava açılmış olsa dahi tedbir kendiliğinden kalkar.
2. İki haftalık dava süresini kaçırmak. Dava açılmadan alınan tedbirde bu süre işlemez ve tedbir düşer.
3. Yanlış kurumu seçmek. Para alacağı için tedbir, araç için haciz istenmesi usul sorunu doğurur.
4. Delil gerekçesini yazmamak. Aracın onarılmasıyla kusur tespitinin dayanağı yok olur; bu husus ayrı bir sebep olarak kurulmalıdır.
5. Teminat alınmamasını istememek. Talep resmî belgeye dayanıyorsa bu imkân vardır.
6. Şerhin işlendiğini teyit etmemek. Karar alınmış olması yetmez; tescil kaydına fiilen işlenmelidir.

Tedbir ile Delil Tespiti Birlikte İstenmeli

İhtiyati tedbir aracın korunmasını sağlar; ancak üzerindeki verilerin kayda geçirilmesini tek başına sağlamaz. Araç korunsa dahi, hasar dağılımı ve deformasyon verileri bilirkişi tarafından incelenip tutanağa bağlanmadıkça dosyada kullanılabilir bir delil doğmaz.

Karşı Taraf İtiraz Ederse

Dinlenmeden verilmiş tedbir kararlarına karşı bir hafta içinde itiraz edilebilir. Karşı tarafın tipik itirazları ve bunlara verilecek karşılıklar şunlardır:

İtiraz üzerine tedbir kaldırılırsa, aracın onarılmadan önce incelenmesi için delil tespiti talebi derhâl sunulmalıdır; bu, kaybedilen korumanın bir bölümünü telafi eder.

Haksız Tedbirin Sonucu

İhtiyati tedbir bedelsiz bir araç değildir. Talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları zararlardan sorumludur; gösterilen teminat bu zararın karşılanmasına özgülenir.

Trafik dosyalarında bu risk somuttur: aracın devri engellenen bir malikin satış fırsatını kaçırdığını veya onarımın gecikmesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürmesi mümkündür. Bu nedenle talep, somut bir risk bulunan ve haklılığın yaklaşık olarak ortaya konabildiği dosyalarda kullanılmalıdır.

Kusurun net, hasarın hafif ve sigorta teminatının yeterli olduğu bir dosyada tedbir istemek, hem teminat maliyeti hem de sorumluluk riski doğurur; kazanç sağlamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kazaya karışan aracın satılmasını nasıl önlerim?

İhtiyati tedbir talebiyle. Aracın üçüncü kişilere devrinin önlenmesi ve trafik tescil kaydına şerh konulması istenir. Bu talep ihtiyati haczin değil ihtiyati tedbirin konusudur; para alacağı için ihtiyati haciz ayrıca talep edilir.

İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz farkı nedir?

İhtiyati haciz para alacaklarına özgüdür ve İİK hükümlerine tabidir. İhtiyati tedbir ise para alacağı dışındaki taleplerde, bir şeyin yapılması veya yapılmaması için istenir ve HMK m. 389 vd. hükümlerine tabidir. Trafik dosyasında ikisi birlikte kullanılabilir.

Tedbir için hangi şartlar aranır?

Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkânsız hâle geleceğinden, veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi gerekir.

Haklılığımı nasıl ispatlayacağım?

Yaklaşık ispat yeterlidir; kesin ispat aranmaz. Kaza tespit tutanağı, adli rapor ve ceza soruşturma dosyasındaki kusur tespitleri bu eşiği karşılar. Ayrıca dilekçede tedbir sebebi ve türü açıkça belirtilmelidir.

Hangi tedbirleri isteyebilirim?

Aracın devrinin önlenmesi ve tescil kaydına şerh konulması, teknik inceleme tamamlanıncaya kadar onarılmaması ve mevcut hâliyle muhafazası, hurdaya ayrılmasının önlenmesi ile takograf, araç içi kamera ve elektronik kayıtların korunması istenebilir.

Aracın onarılmaması neden önemli?

Araç üzerindeki hasar dağılımı, çarpma noktası ve deformasyon verileri kusur tespitinin temel dayanağıdır. Araç onarıma girdiğinde bu veriler geri dönülmez biçimde yok olur ve kinematik inceleme yapılamaz hâle gelir.

Kararı aldıktan sonra ne kadar sürem var?

İki süre işler: kararın uygulanması, verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi tedbir kendiliğinden kalkar. Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalı ve buna ilişkin evrak dosyaya konulmalıdır.

Teminat yatırmak zorunda mıyım?

Kural olarak evet; haksız çıkıldığında karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zararlara karşılık teminat gösterilir. Ancak talep resmî belgeye veya başkaca kesin bir delile dayanıyorsa ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme, gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına karar verebilir.

Adli yardımdan yararlanıyorum, teminat gerekir mi?

Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez. Bu husus tedbir dilekçesinde belirtilmeli ve adli yardım kararı eklenmelidir.

Karşı taraf dinlenmeden karar verilebilir mi?

Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde hâkim, karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir. Bu şekilde verilen kararlara karşı ilgili taraf bir hafta içinde itiraz edebilir.

Tedbir her dosyada gerekli mi?

Değildir. Araç ağır hasarlıysa ve kusur tartışmalıysa, araç satışa çıkarılmışsa ya da zarar poliçe limitini aşıyorsa gerekli olur. Kusurun net, hasarın hafif ve sigorta teminatının yeterli olduğu dosyalarda çoğu zaman gereksiz bir maliyettir.

Karar alındı, başka ne yapmalıyım?

Şerhin trafik tescil kaydına fiilen işlendiği teyit edilmelidir; karar alınmış olması tek başına yetmez. Ayrıca araç üzerindeki verilerin kayda geçirilmesi için keşif veya bilirkişi görevlendirmesi talep edilmelidir.

İlgili Rehberler

• Tazminat alacağı için ihtiyati haciz talebi dilekçesi örneği
• İhtiyati tedbir talebi dilekçesi örneği (HMK m. 389)
• Trafik kazasında delil tespiti talebi dilekçesi örneği
• Kaza tespit tutanağına itiraz ve aksinin ispatı dilekçesi örneği
• Kusur bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Tazminat davasında adli yardım talebi dilekçesi örneği
• Araç işleteninin hukuki sorumluluğu
• Teminat limitini aşan tazminat: İMM ve işleten sorumluluğu
• Tazminat ilamının icrası: ilamlı takip dilekçesi örneği
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 6100 sayılı HMK m. 389 — ihtiyati tedbirin şartları
• 6100 sayılı HMK m. 390 — tedbir talebi, yaklaşık ispat ve karşı taraf dinlenmeden karar
• 6100 sayılı HMK m. 392 — teminat ve teminat alınmayabilecek hâller
• 6100 sayılı HMK m. 393 — kararın bir hafta içinde uygulanması
• 6100 sayılı HMK m. 394 — ihtiyati tedbir kararına itiraz
• 6100 sayılı HMK m. 397 — tedbiri tamamlayan işlemler; iki haftalık dava süresi
• 6100 sayılı HMK m. 400 vd. — delil tespiti
• 2004 sayılı İİK m. 257 vd. — ihtiyati haciz