Kurumlar Vergisinde Fon ve GYO İstisnası 2026: KVK m.5/1-d, Yüzde 50 Kâr Dağıtım Şartı ve KV Genel Tebliği (Seri No: 25) — Asgari İşçilik ve Zorunlu Karşılıklar Değerlendirmesi
24 Temmuz 2026

Kurumlar Vergisinde Fon ve GYO İstisnası 2026: KVK m.5/1-d, Yüzde 50 Kâr Dağıtım Şartı ve KV Genel Tebliği (Seri No: 25) — Asgari İşçilik ve Zorunlu Karşılıklar Değerlendirmesi

2026 yılının Mayıs ayı, vergi ve mali mevzuat açısından yoğun geçti. Bu yazıda dönemin öne çıkan üç düzenlemesini bir arada değerlendiriyoruz: Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ndeki (Seri No: 25) değişiklikler, asgari işçilik uygulamasına ilişkin gelişmeler ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın zorunlu karşılıklara dair düzenlemesi. Üç başlık da farklı kesimleri ilgilendirmekle birlikte, şirketlerin mali planlaması açısından birlikte takip edilmesi gereken konular.

1) Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 25)

24 Mayıs 2026 tarihli ve 33263 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ, 1 seri numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nde değişiklik yaparak 7524 ve 7566 sayılı Kanunlarla getirilen düzenlemelere açıklık getirdi. Öne çıkan başlıklar şöyle:

Yatırım fonu ve ortaklıklarında kâr dağıtım şartı: Türkiye’de kurulu fonlar ile yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisi istisnasından yararlanabilmesi, taşınmazlardan elde edilen kazançlara ilişkin kâr dağıtım şartının yerine getirilmesine bağlandı. Tebliğe göre, 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara ilişkin avans kâr payları da kâr dağıtımı hesabında dikkate alınacak. Taşınmaz faaliyetinin veya şirketin toplam faaliyetinin zararla sonuçlanması hâlinde kâr dağıtımı şartı aranmayacak; taşınmaz faaliyeti kârlı, diğer faaliyetler zararlı ise taşınmaz kazancının yarısının dağıtılması yeterli sayılacak.

İstisnada kâr-zarar değerlendirmesi: İstisna uygulayan mükelleflerin, beyannamede istisna türünü (faaliyet esaslı / işlem esaslı) doğru sınıflandırması; müşterek giderlerin maliyet oranına, müşterek sabit kıymet amortismanlarının ise kullanım sürelerine göre dağıtılması esasları netleştirildi.

Yurt içi asgari kurumlar vergisi ve yatırıma katkı tutarı: Asgari kurumlar vergisinden indirilebilecek yatırıma katkı tutarının hesaplanmasına ilişkin yöntemler açıklandı; ayrıca nakdi sermaye artışına bağlı faiz indiriminin dördüncü geçici vergilendirme döneminde uygulanmasına dair düzenleme yapıldı.

2) Asgari işçilik uygulaması

İnşaat işleri ve ihale konusu işlerde sıkça gündeme gelen asgari işçilik uygulaması, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında işverenlerin bildirmesi gereken asgari sigortalı çalıştırma ve prim yükümlülüklerini ilgilendiriyor. Asgari işçilik incelemeleri; özellikle inşaat ruhsatına bağlı işlerde ve kamu ihalelerinde, işin yürütümü için gerekli olduğu kabul edilen asgari işçilik tutarının kuruma bildirilip bildirilmediğinin denetlenmesi esasına dayanır. İşverenlerin, ilişiksizlik belgesi süreçlerinde ve hak ediş ödemelerinde asgari işçilik hesaplarını gözeterek hareket etmesi, sonradan doğabilecek prim ve gecikme yükümlülüklerini önler.

3) Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (2026/9)

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2026/9), bankaların ve ilgili kuruluşların TCMB nezdinde tutmakla yükümlü oldukları zorunlu karşılıklara ilişkin oran ve esasları düzenliyor. Zorunlu karşılık, para politikasının temel araçlarından biri olup kredi koşullarını ve likiditeyi doğrudan etkiler. Bu tür düzenlemeler, doğrudan bireysel mükellefleri ilgilendirmese de finansman maliyetleri ve kredi erişimi üzerinden ekonominin geneline yansır.

Şirketler için pratik notlar

Dönemin düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, mükellefler ve mali müşavirler açısından şu hususlar öne çıkıyor: yatırım fonu/ortaklığı yapısındaki şirketlerin, 2025 kazançlarına ilişkin kâr dağıtım (ve avans kâr payı) planlamasını yeni Tebliğ ışığında gözden geçirmesi; istisna uygulayan kurumların beyanname hazırlığında istisna türü sınıflandırmasına ve KKEG kayıtlarına özen göstermesi; inşaat ve ihale işleri yürüten işverenlerin asgari işçilik yükümlülüklerini takip etmesi. Düzenlemelerin teknik niteliği gereği, somut işlemlerde profesyonel destek alınması yerinde olacaktır.

Sonuç

Mayıs 2026; kurumlar vergisi istisna uygulamalarından sosyal güvenlik yükümlülüklerine ve para politikası araçlarına kadar geniş bir yelpazede düzenleme içeren bir dönem oldu. Bu başlıkların, özellikle kurumsal mükellefler bakımından mali planlama ve uyum süreçlerine yansıtılması önem taşıyor.

Künye

Düzenlemeler: Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 25) – RG 24 Mayıs 2026, Sayı: 33263; asgari işçilik (sosyal güvenlik mevzuatı); Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2026/9) · İlgili mevzuat: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 7524 ve 7566 sayılı Kanunlar.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için bir avukata ya da mali müşavire danışmanız önerilir.

Kurumlar Vergisinde Fon ve GYO İstisnaları

İstisna rejimi yakın dönemde daralmıştır.

Fon ve GYO istisnaları

KonuKuralNot
Eski uygulamaFon ve GYO kazançlarında geniş istisnaKurumlar vergisi
Değişiklikİstisna şartlara bağlandıDaraltma
GYO şartıKâr dağıtım zorunluluğuBelirli oran
Dağıtılmazsaİstisna uygulanmayabilirVergi doğar
Yatırım fonlarıPortföy kazançlarıŞartlı istisna
Yurt içi asgari kurumlar vergisiTaban vergi uygulamasıYeni kurum
İstisna kullananlarAsgari vergi hesabı etkilenirKontrol
Geçiş hükümleriDönemsel uygulamaİnceleyin
ÖneriGüncel mevzuatı ve tebliğleri teyit edinSık değişiyor

Üçüncü ve altıncı satırlar iki temel değişikliği verir: gayrimenkul yatırım ortaklıklarının kazanç istisnasından yararlanabilmesi belirli oranda kâr dağıtımı şartına bağlanmıştır; ayrıca yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulaması, istisna ve indirimlerden yararlanan kurumlar için bir taban vergi yükü öngörmektedir.

İlgili rehberlerimiz: zehirli madde katma suçu · genel güvenliği tehlikeye sokma · destekten yoksun kalma tazminatı · gelirin ispatı · imam nikâhlı eşin hakları · kurumlar vergisi

Uzman görüşü almak için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.

📞 +905546483715  |  💬 WhatsApp

Asgari İşçilik İncelemesi: İşleyiş ve Savunma

Asgari işçilik uygulaması, özellikle inşaat ve ihale konusu işlerde işverenlerin en sık karşılaştığı denetim başlığıdır. Süreç kademeli işler.

AşamaAçıklama
1. Ön değerlendirmeİşin niteliğine göre bildirilmesi gereken asgari prim tutarı hesaplanır
2. Fark tespitiBildirilen tutar eşiğin altındaysa fark prim borcu olarak çıkarılır
3. Bildirimİşverene tebliğ edilir; itiraz süresi işlemeye başlar
4. İtirazKurum bünyesindeki ilgili komisyona başvurulur
5. İncelemeGerekirse denetim elemanınca yerinde inceleme yapılır
6. DavaSonuç olumsuzsa iş mahkemesinde dava yolu açıktır

Fark hesabı, işin gerçek maliyet yapısıyla çürütülür. Hesaplama, işin türüne göre belirlenen oranlar üzerinden yapılır; ancak bu bir karinedir. İşveren, işin gerçekte daha az işçilikle yapıldığını — makine yoğun çalışma, taşeron kullanımı, malzeme ağırlıklı iş — belgeleyerek fark tutarını azaltabilir. Bu nedenle hakediş raporları, makine kira sözleşmeleri, malzeme faturaları ve taşeron sözleşmeleri denetim öncesinde derlenmelidir.

Vergi Uyuşmazlığında Doğru Yol: Uzlaşma

Vergi uyuşmazlıkları, dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Bu alanda işleyen mekanizma uzlaşmadır.

ÖlçütTarhiyat öncesi uzlaşmaTarhiyat sonrası uzlaşma
Zamanıİhbarname tebliğ edilmeden önceİhbarname tebliğinden sonra
Muhatapİnceleme sürecindeki komisyonVergi dairesi bünyesindeki komisyon
Tercihİkisinden yalnızca biri seçilebilir
SonuçUzlaşma sağlanırsa kesindir; dava açılamaz

Son satır geri dönüşü olmayan bir tercihtir. Uzlaşma sağlandığında tutanak imzalanır ve o vergi/ceza bakımından dava yolu kapanır. Bu nedenle uzlaşma masasına oturmadan önce; tarhiyatın hukuki dayanağı, matrah hesabındaki olası hatalar ve dava kazanma ihtimali değerlendirilmelidir. Güçlü bir hukuki itiraz varsa, uzlaşma yerine doğrudan dava yolu daha avantajlı olabilir.

Şirketler İçin Uyum Takvimi

Dönemsel düzenlemelerin işletmeye yansıtılması için izlenecek başlıklar:

  1. Kâr dağıtım planlaması. Yatırım fonu ve ortaklığı yapısındaki şirketlerde, istisna uygulamasının koşulları gözden geçirilmelidir.
  2. SGK bildirimleri. Aylık prim ve hizmet belgelerinin doğruluğu; eksik bildirim sonradan gecikme zammıyla birlikte çıkar.
  3. İhale ve inşaat dosyaları. Asgari işçilik incelemesi ihtimaline karşı hakediş ve taşeron kayıtlarının derlenmesi.
  4. İlişiksizlik belgesi. İşin bitiminde alınacak belge için borç ve bildirim durumunun önceden kontrolü.
  5. Danışman koordinasyonu. Mali müşavir ve iş hukuku danışmanının aynı dosyaya bakması.

Dördüncü madde ihale işlerinde ödemeyi kilitler. İşin tamamlanmasının ardından alınacak ilişiksizlik belgesi verilmediğinde, hakediş ve teminat iadesi süreçleri durur. Asgari işçilik farkı çıkarılmışsa belge, fark ödenene veya itiraz sonuçlanana kadar verilmez. Bu nedenle inceleme riski, işin başında değerlendirilmeli ve bildirimler buna göre yapılmalıdır.

İş hukuku boyutunda ise bu düzenlemeler, işçilik maliyetlerinin hesaplanması ve bordro yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Eksik bildirimden doğan prim borcu yalnızca idari bir yük değildir; işçinin hizmet süresi ve emeklilik hakları bakımından da sonuç doğurur ve hizmet tespiti davalarına konu olabilir.

Fesih hâlinde doğan tazminat hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı rehberimize, iş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme ve zorunlu arabuluculuk için görevli mahkeme rehberimize bakabilirsiniz.

Hizmet Tespiti Davası: İşçi Cephesi

Eksik veya hiç yapılmayan bildirimler, işçi bakımından da bir dava yolu doğurur. Bu dava, emeklilik hakkının temelini kurar.

UnsurAçıklama
AmaçBildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışma süresinin tespiti
Görevli mahkemeİş mahkemesi
Taraflarİşveren ve Kurum birlikte hasım gösterilir
ArabuluculukHizmet tespiti davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır
DelilTanık, işyeri kayıtları, banka hareketleri, giriş-çıkış kayıtları

Dördüncü satır, sıkça yapılan bir usul hatasını önler. İşçilik alacakları için arabuluculuk zorunlu olduğundan, hizmet tespiti talebinin de arabuluculuğa götürülmesi gerektiği sanılır. Oysa bu dava kamu düzenine ilişkin olduğundan kapsam dışındadır ve doğrudan açılabilir. Aynı dosyada hem alacak hem hizmet tespiti isteniyorsa, alacak kalemleri için arabuluculuk tutanağı gerekir; tespit talebi için gerekmez.

İspat bakımından mahkemeler bu davalarda re’sen araştırma yapar: komşu işyeri kayıtları, dönem bordroları ve kurum kayıtları celbedilir. Bu nedenle işçinin elindeki her belge — maaş dekontu, işyeri kimlik kartı, yazışmalar — dosyaya sunulmalıdır.

İşveren cephesinde ise savunmanın dayanağı düzenli tutulmuş kayıtlardır: giriş-çıkış kayıtları, imzalı bordrolar ve ödeme belgeleri. Kayıt tutulmayan dönemlerde tanık beyanı belirleyici hâle gelir.

Kısa Cevap: Fon ve Ortaklıkların Kurumlar Vergisi İstisnası

KVK m.5/1-d istisnası tek tabloda

KonuKuralDayanak
İstisnadan yararlananlarTürkiye’de kurulu menkul kıymet, altın, girişim sermayesi, gayrimenkul, emeklilik, konut ve varlık finansmanı fonları ve ortaklıklarıKVK m.5/1-d
Gayrimenkul fon ve ortaklıklarıEsas faaliyeti gayrimenkul portföyü işletmek olmayanların kazançları istisna dışındam.5/1-d-4
Kâr dağıtım şartıTaşınmazlardan elde edilen kazançların en az %50’si dağıtılmalı (emeklilik fonları hariç)m.5/1-d, 7524 s.K. ile eklenen paragraf
Dağıtım süresiBeyanname verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonum.5/1-d
Şart yerine getirilmezseZamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılırm.5/1-d
Beyanname süresiHesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın 1-25’iKVK m.14/3

İstisnadan Hangi Fon ve Ortaklıklar Yararlanır?

Kurumlar Vergisi Kanunu, Türkiye’de kurulu bazı fon ve ortaklıkların kazançlarını kurumlar vergisinden istisna eder: menkul kıymetler yatırım fonları veya ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları, portföyü Türkiye’deki borsalarda işlem gören altın ve kıymetli madenlere dayalı fon veya ortaklıkların portföy işletmeciliği kazançları, girişim sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları, emeklilik yatırım fonlarının kazançları ile konut finansmanı ve varlık finansmanı fonlarının kazançları (KVK m.5/1-d). Gayrimenkul fon ve ortaklıkları bakımından 2022’de eklenen parantez içi hüküm önemlidir: Esas faaliyet konusu itibarıyla gayrimenkul, gayrimenkul projeleri ve gayrimenkule dayalı haklardan oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulanlar dışında kalanların kazançları istisnadan yararlanamaz (m.5/1-d-4). Bu nedenle bir şirketin yalnızca unvanında gayrimenkul yatırım ortaklığı ifadesinin bulunması yetmez; esas faaliyetin portföy işletmeciliği olması gerekir. İstisnanın bir diğer şartı da fon veya ortaklığın Türkiye’de kurulu olmasıdır (m.5/1-d); yurt dışında kurulu fonların kazançları bu istisnanın konusu değildir ve bu fonlara yatırım yapan Türkiye’deki kurumların vergilendirmesi ayrı kurallara göre değerlendirilir. Menkul kıymet yatırım ortaklıkları bu rehberimizde, borsa yatırım fonları ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

İstisna kapsamındaki fon ve ortaklıklar

Türİstisna kapsamıDayanak
Menkul kıymetler yatırım fonu veya ortaklığıPortföy işletmeciliği kazançlarıKVK m.5/1-d-1
Altın ve kıymetli maden fonu veya ortaklığıBorsada işlem gören altın ve kıymetli madenlere dayalı portföy işletmeciliği kazançlarım.5/1-d-2
Girişim sermayesi fonu veya ortaklığıKazançlarım.5/1-d-3
Gayrimenkul yatırım fonu veya ortaklığıEsas faaliyeti gayrimenkul portföyü işletmek olanların kazançlarım.5/1-d-4
Emeklilik yatırım fonuKazançları; kâr dağıtım şartı aranmazm.5/1-d-5
Konut ve varlık finansmanı fonlarıKazançlarım.5/1-d-6

Yüzde 50 Kâr Dağıtım Şartı: Kapsam ve Süre

7524 sayılı Kanunla 2024 yılında eklenen paragrafa göre istisnadan yararlanabilmek için fon ve ortaklıkların, emeklilik yatırım fonları hariç, sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançların en az yüzde ellisini, kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar kâr payı olarak dağıtması şarttır (KVK m.5/1-d). Şart yalnızca taşınmazlardan elde edilen kazançlar için aranır; menkul kıymet portföyünden doğan kazançlar bu hesaba girmez. Kurumlar vergisi beyannamesi hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden yirmi beşinci günü akşamına kadar verildiğinden (KVK m.14/3), takvim yılını hesap dönemi olarak kullanan bir fon veya ortaklık için beyanname ayı nisandır ve dağıtım için son gün haziran ayının sonudur. Mayıs 2026’da yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 25) ile avans kâr paylarının hesaba katılması ve zarar hâllerinde uygulanacak esaslar netleştirilmiştir; bu esaslar yukarıdaki değerlendirmede özetlenmiştir.

Takvim yılı hesap döneminde dağıtım takvimi

Aşama2025 hesap dönemi için tarihDayanak
Hesap döneminin sonu31 Aralık 2025—
Kurumlar vergisi beyannamesi1-25 Nisan 2026KVK m.14/3
Kâr dağıtımı için son gün30 Haziran 2026KVK m.5/1-d
Dağıtılması gereken asgari tutarTaşınmaz kazançlarının %50’sim.5/1-d

Şart Yerine Getirilmezse: Vergi Ziyaı ve Ceza

Belirtilen süre içinde taşınmaz kazançlarının en az yüzde ellisi dağıtılmazsa, istisnadan yararlanılması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır (KVK m.5/1-d). Bu sonuç, Vergi Usul Kanunu’ndaki vergi ziyaı cezası rejimini gündeme getirir: Vergi ziyaına sebebiyet verildiğinde ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir; ziya kaçakçılık fiilleriyle gerçekleşmişse ceza üç kat uygulanır (VUK m.344). Vergi incelemesine başlanmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler için kesilecek vergi ziyaı cezası ise yüzde elli oranında uygulanır (VUK m.344). Fon ve ortaklıkların yönetimleri için bu nedenle dağıtım kararının zamanında alınması, dağıtımın fiilen yapılması ve taşınmaz kazancının doğru ayrıştırılması kritik önemdedir. Kâr dağıtımında genel kurul ve SPK kâr payı düzenlemeleri de ayrıca uygulanır.

İstisna Kazançlar Üzerinden Vergi Kesintisi

İstisna, fon ve ortaklıkların kazançlarının tamamen vergi dışı kaldığı anlamına gelmez. Emeklilik yatırım fonlarının kazançları hariç olmak üzere, KVK m.5/1-d’de yazılı kazançlardan dağıtılsın veya dağıtılmasın kurum bünyesinde yüzde 15 oranında vergi kesintisi yapılır (KVK m.15/3). Cumhurbaşkanı bu kesinti oranlarını sıfıra kadar indirmeye, kurumlar vergisi oranına kadar yükseltmeye ve fon veya ortaklık türlerine ya da portföylerindeki varlıkların nitelik ve dağılımına göre farklılaştırmaya yetkilidir (m.15/4). Bu nedenle bir fon veya ortaklık için fiilen uygulanacak kesinti oranı, Kanundaki yüzde 15 oranı ile birlikte yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararlarına göre belirlenir. Kâr dağıtım şartının yerine getirilmemesi hâlinde ziyaa uğramış sayılan vergi ile bu kesinti rejimi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Kurum bünyesindeki bu kesinti, kazancın dağıtılıp dağıtılmamasına bakılmaksızın yapılır; yüzde 50 şartı için yapılan kâr payı dağıtımında ise dağıtıma ilişkin kesinti yükümlülüklerinin, KVK m.15’teki ayrık hükümler ve yatırımcının niteliği gözetilerek ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bu iki yükümlülüğün takvimi ve tutarları muhasebe kayıtlarında birbirinden ayrı izlenmelidir.

Fon ve ortaklık kazançlarında vergi kesintisi

KonuKuralDayanak
Kesintiye tabi kazançm.5/1-d’deki kazançlar; dağıtılsın veya dağıtılmasınKVK m.15/3
İstisnaEmeklilik yatırım fonlarının kazançlarım.15/3
Kanundaki oran%15m.15/3
Cumhurbaşkanı yetkisiSıfıra indirme, yükseltme ve fon türüne göre farklılaştırmam.15/4

SPK Kâr Dağıtım Kuralları ile Vergi Şartı Birlikte Nasıl Uygulanır?

Halka açık gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım ortaklıkları için yüzde 50 dağıtım şartı, sermaye piyasası mevzuatındaki kâr dağıtım kurallarıyla birlikte uygulanır. Halka açık ortaklıklar kârlarını genel kurullarının belirleyeceği kâr dağıtım politikaları çerçevesinde ve ilgili mevzuata uygun olarak dağıtır; Kurul benzer nitelikteki ortaklıklar için farklı esaslar belirleyebilir (SPKn m.19/1). Kanunen ayrılması gereken yedek akçeler ve esas sözleşmede pay sahipleri için belirlenen kâr payı ayrılmadıkça başka yedek akçe ayrılmasına ve ertesi yıla kâr aktarılmasına karar verilemez (m.19/2). Kâr payı dağıtım tarihindeki mevcut payların tümüne eşit olarak dağıtılır (m.19/3). Vergi istisnasının korunması için kâr dağıtım politikasının yüzde 50 şartını karşılayacak şekilde düzenlenmesi, genel kurul takviminin de haziran sonundan önce dağıtım yapılabilecek şekilde planlanması gerekir. Kâr payı hakkı ve hak kullanım tarihi bu rehberimizde anlatılmıştır.

Dağıtım Süresi Kaçırıldıysa: İzaha Davet ve Pişmanlık

Dağıtım şartının yerine getirilmediği ve bu nedenle vergi ziyaı doğduğu durumlarda Vergi Usul Kanunu’ndaki iki kurum önem kazanır. Vergi incelemesine başlanmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair ön tespitler hakkında mükellef izaha davet edilebilir; izaha davet yazısının tebliğinden itibaren otuz gün içinde izahta bulunulur ve izah yeterli bulunmazsa değerlendirme yazısının tebliğinden itibaren otuz gün içinde beyanın tamamlanması veya düzeltilmesi ve verginin ödenmesiyle ceza indirimli uygulanır (VUK m.370). İzaha davet yazısı tebliğ edilen mükellef, davet konusu tespitle sınırlı olarak pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz (m.370). Pişmanlık ise mükellefin kanuna aykırı hareketini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesidir; haber vermeden önce ihbar yapılmamış ve vergi incelemesine başlanmamış olması, eksik veya yanlış beyanın haber vermeden itibaren on beş gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi ve verginin gecikme zammı oranında pişmanlık zammıyla ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezası kesilmez (m.371). Dağıtım süresinin kaçırıldığı fark edildiğinde, inceleme başlamadan pişmanlık yolunun değerlendirilmesi, cezanın tamamen önlenmesi bakımından en etkili seçenektir.

Vergi ziyaında düzeltme yolları

YolŞartSonuçDayanak
PişmanlıkKendiliğinden haber verme; ihbar ve inceleme öncesi; 15 gün içinde düzeltme ve ödemeVergi ziyaı cezası kesilmezVUK m.371
İzaha davetİnceleme öncesi ön tespit; 30 gün içinde izahİzah yeterliyse inceleme yapılmaz; değilse indirimli cezam.370
Vergi ziyaı cezasıDüzeltme yapılmazsaZiyaa uğratılan verginin bir katım.344

Yatırımcı Kurumlar Açısından: Kâr Payı ve Katılma Payı Satışı

Fon ve ortaklıkların istisnası, bunlara yatırım yapan kurumların vergilendirmesini de etkiler. Kurumlar Vergisi Kanunu, diğer yatırım fonu katılma payları ile yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarının iştirak kazancı istisnasından yararlanamayacağını düzenler; ancak 7524 sayılı Kanunla bu kurala, m.5/1-d’deki istisnadan yararlanamayan fon ve ortaklıklardan elde edilen kâr payları için ayrık durum getirilmiştir (KVK m.5/1-a). Kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde tuttukları iştirak hisseleri ile m.5/1-a kapsamında istisna kazançlarına kaynak oluşturan yatırım fonlarının katılma paylarının satışından doğan kazançların yüzde yetmiş beşlik kısmı ise ayrıca istisnadır (m.5/1-e); bu bendin uygulanmasına ilişkin 26/11/2024 tarihli ve 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı da dikkate alınmalıdır. Bu karmaşık yapı nedeniyle kurumsal yatırımcıların fon ve ortaklık yatırımlarında vergi etkisini her yatırım türü için ayrı değerlendirmesi gerekir. Özellikle bir fon veya ortaklığın yüzde 50 dağıtım şartını yerine getirmemesi ya da esas faaliyet şartını kaybetmesi, o fon veya ortaklığı m.5/1-d’deki istisnadan yararlanamayan fonlar arasına sokabileceğinden, yatırımcı kurumun bu kaynaktan elde ettiği kâr paylarının vergisel niteliği de değişebilir (KVK m.5/1-a). Kurumsal yatırımcıların, yatırım yaptıkları fon ve ortaklıkların istisna şartlarını her yıl sağlayıp sağlamadığını izlemesi bu nedenle yalnızca yatırım değil, vergi planlaması açısından da gereklidir. Fon tasfiyesinde vergilendirme bu rehberimizde anlatılmıştır.

Kurumsal yatırımcı açısından

GelirKuralDayanak
Fon katılma payı ve ortaklık hissesi kâr paylarıKural olarak iştirak kazancı istisnası dışında; m.5/1-d’den yararlanamayan fon ve ortaklıklardan elde edilenler ayrıkKVK m.5/1-a
İki tam yıl elde tutulan iştirak hissesi ve belirli fon katılma payları satış kazancı%75’lik kısmı istisna; uygulamaya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararım.5/1-e

Taşınmaz Kazancının Ayrıştırılması

Yüzde 50 şartı yalnızca fon ve ortaklıkların sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançlar için arandığından (KVK m.5/1-d), şartın doğru uygulanması taşınmaz kazancının diğer kazançlardan ayrıştırılmasına bağlıdır. Kira gelirleri ve taşınmaz satış kazançları taşınmaz kazancına dahil edilirken, menkul kıymet, mevduat ve diğer finansal varlıklardan elde edilen gelirler bu hesaba girmez. Taşınmaz faaliyetine ve diğer faaliyetlere birlikte hizmet eden giderlerin ve amortismanların hangi ölçüde taşınmaz kazancından düşüleceği ise sonucu doğrudan etkiler; Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 25) ile müşterek giderlerin ve müşterek sabit kıymet amortismanlarının dağıtımına ilişkin esaslar netleştirilmiştir. Ayrıştırmanın yöntemi ve gerekçesi, olası bir vergi incelemesinde ispat edilebilecek şekilde muhasebe kayıtlarında ve yönetim kurulu kararlarında belgelenmelidir.

Fon ve ortaklıklar için uyum takvimi

Tarih (takvim yılı esası)Yapılacak işDayanak
Ocak-MartTaşınmaz kazancının ayrıştırılması ve müşterek giderlerin dağıtımıKVK m.5/1-d; Seri No: 25 Tebliğ
1-25 NisanKurumlar vergisi beyannamesiKVK m.14/3
Nisan-MayısGenel kurul ve kâr dağıtım kararıSPKn m.19
30 Haziran’a kadarTaşınmaz kazançlarının en az %50’sinin fiilen dağıtılmasıKVK m.5/1-d
SonrasıEksiklik fark edilirse pişmanlık yolunun değerlendirilmesiVUK m.371

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Kira geliri yüksek bir gayrimenkul yatırım ortaklığı. Esas faaliyeti gayrimenkul portföyü işletmek olan bir ortaklık, 2025 yılında taşınmazlarından 100 milyon lira kazanç elde eder. İstisnadan yararlanabilmesi için en az 50 milyon lirayı 30 Haziran 2026’ya kadar kâr payı olarak dağıtması gerekir (KVK m.5/1-d, m.14/3). Dağıtım yapılmazsa istisna nedeniyle tahakkuk ettirilmeyen vergi ziyaa uğramış sayılır.

Senaryo 2: Unvanında gayrimenkul geçen ancak esas faaliyeti farklı bir ortaklık. Bir ortaklık gayrimenkul yatırım ortaklığı olarak kurulmuş olmasına rağmen fiilen inşaat ve satış faaliyeti yürütür. Esas faaliyet konusu gayrimenkul portföyü işletmek olmayan gayrimenkul fon ve ortaklıklarının kazançları istisnadan yararlanamaz (m.5/1-d-4).

Senaryo 3: Emeklilik yatırım fonu. Bir emeklilik yatırım fonunun portföyünde gayrimenkule dayalı varlıklar bulunur. Kâr dağıtım şartı emeklilik yatırım fonları için aranmadığından, fonun kazançları dağıtım yapılmasa da istisna kapsamında kalır (m.5/1-d).

Senaryo 4: Süresi kaçırılan dağıtımın düzeltilmesi. Bir girişim sermayesi yatırım ortaklığı, portföyündeki bir taşınmazın satışından doğan kazancı taşınmaz kazancı olarak değerlendirmediği için yüzde 50 dağıtım yapmaz. Hata temmuz ayında fark edilir; henüz vergi incelemesine başlanmamış ve ihbar yapılmamıştır. Ortaklık, durumu kendiliğinden vergi dairesine dilekçeyle bildirir, beyanını on beş gün içinde düzeltir ve ziyaa uğrayan vergiyi pişmanlık zammıyla öderse vergi ziyaı cezası kesilmez (VUK m.371).

Yönetim Kurulu İçin Kontrol Listesi

Fon ve ortaklık istisnası, yıl içinde verilen bir dizi kararın doğru sırayla alınmasına bağlıdır. Taşınmaz kazancının hesaplanması, kâr dağıtım politikasının bu kazancı kapsayacak şekilde düzenlenmesi, genel kurulun zamanında toplanması ve kâr payının fiilen ödenmesi aynı sürecin halkalarıdır. Aşağıdaki liste, istisnanın kaybedilmemesi için yönetim kurulunun her yıl kontrol etmesi gereken konuları özetler.

İstisnanın korunması için kontrol listesi

KontrolDayanak
Esas faaliyet konusu gayrimenkul portföyü işletmek mi?KVK m.5/1-d-4
Taşınmaz kazancı diğer kazançlardan ayrıştırıldı mı?m.5/1-d
Kâr dağıtım politikası %50 şartını karşılıyor mu?m.5/1-d; SPKn m.19/1
Genel kurul takvimi dağıtımı haziran sonundan önce mümkün kılıyor mu?KVK m.5/1-d, m.14/3
Kâr payı fiilen ödendi mi?m.5/1-d
Vergi kesintisi oranı güncel Cumhurbaşkanı kararına göre uygulandı mı?m.15/3-4

Sık Yapılan Hatalar

Fon ve ortaklık istisnasında sık hatalar

HataSonucuDoğrusu
Dağıtım süresini beyanname tarihine göre hesaplamamakSüre kaçırılırBeyanname ayını izleyen ikinci ayın sonunu esas almak
Tüm kazanç üzerinden %50 hesaplamakGereksiz dağıtımYalnızca taşınmaz kazançlarını esas almak
Unvana güvenmekİstisna kaybıEsas faaliyetin portföy işletmeciliği olmasını sağlamak
Dağıtım kararını alıp ödemeyi geciktirmekŞart yerine gelmemiş sayılabilirKâr payını süresinde fiilen dağıtmak

Sıkça Sorulan Sorular

Asgari işçilik uygulaması nedir?
İşverenin çalıştırdığı işçi sayısı ve ücretlerinin belirli orandan az olmaması zorunluluğu. Çalışan haklarını ve rekabeti korur.
Vergi uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk var mı?
Hayır. Dava şartı arabuluculuk; iş, ticari, tüketici ve kira gibi özel hukuk uyuşmazlıkları için öngörülmüştür. Vergi uyuşmazlıklarında uzlaşma müessesesi işler.
Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?
Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak düzenlenir. Mükellef, kanunda öngörülen süre içinde vergi mahkemesinde dava açabilir.
Tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma farkı nedir?
Tarhiyat öncesi uzlaşma, ihbarname tebliğ edilmeden önce; tarhiyat sonrası uzlaşma ise tebliğden sonra başvurulan yoldur. İkisinden yalnızca biri tercih edilir.
Asgari işçilik ihlali cezası ne kadar?
Vergi cezaları, SGK cezaları ve prim gecikme faizleri. Önemli tutarlara ulaşabilir.
Nasıl uyum sağlanır?
Muhasebe sistemleri güncelleme, düzenli SGK bildirimleri ve uzman danışmanlık. Uzun vadeli planlama gerekli.

GYO’lar kurumlar vergisinden muaf mı?

Esas faaliyeti gayrimenkul portföyü işletmek olan gayrimenkul yatırım ortaklıklarının kazançları istisnadır; ancak taşınmaz kazançlarının en az yüzde ellisini süresinde kâr payı olarak dağıtmaları şarttır (KVK m.5/1-d).

Yüzde 50 dağıtım ne zamana kadar yapılmalı?

Kazancın elde edildiği döneme ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar; takvim yılı esasında bu tarih 30 Haziran’dır (KVK m.5/1-d, m.14/3).

Dağıtım yapılmazsa ne olur?

İstisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır (KVK m.5/1-d) ve vergi ziyaı cezası gündeme gelir (VUK m.344).

Fon ve GYO kazançlarından stopaj yapılır mı?

Emeklilik yatırım fonları hariç, istisna kazançlardan dağıtılsın veya dağıtılmasın Kanun metnine göre %15 vergi kesintisi yapılır; Cumhurbaşkanı bu oranı sıfıra kadar indirebilir ve fon türüne göre farklılaştırabilir (KVK m.15/3-4).

Dağıtım süresini kaçırdık, ceza ödemeden düzeltebilir miyiz?

İhbar yapılmadan ve vergi incelemesine başlanmadan önce kendiliğinden haber verilir, beyan on beş gün içinde düzeltilir ve vergi pişmanlık zammıyla ödenirse vergi ziyaı cezası kesilmez (VUK m.371).

GYO’nun esas faaliyeti portföy işletmek değilse ne olur?

Esas faaliyet konusu gayrimenkul portföyü işletmek olmayan gayrimenkul fon ve ortaklıklarının kazançları istisnadan yararlanamaz (KVK m.5/1-d-4).

Yurt dışında kurulu fonlar da bu istisnadan yararlanır mı?

Hayır. KVK m.5/1-d istisnası yalnızca Türkiye’de kurulu fon ve ortaklıkların kazançlarını kapsar.

Kurumlar vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden yirmi beşinci günü akşamına kadar (KVK m.14/3); takvim yılı esasında bu dönem 1-25 Nisan’dır.

Yüzde 50 hangi kazanç üzerinden hesaplanır?

Yalnızca fon ve ortaklıkların sahip oldukları taşınmazlardan elde ettikleri kazançlar üzerinden (KVK m.5/1-d); menkul kıymet ve diğer finansal gelirler bu hesaba girmez.

Emeklilik fonları da kâr dağıtmak zorunda mı?

Hayır. Kâr dağıtım şartı emeklilik yatırım fonları için aranmaz (KVK m.5/1-d).

İlgili Rehberler

Konunuza özel değerlendirme için ekibimizle iletişime geçin.

📞 +905546483715  |  💬 WhatsApp

⚖️ SPK ve Sermaye Piyasası Danışmanlığı

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15💬 WhatsApp
📌 İlgili rehber: SPK Hukuku Ana Rehberi

⚖️ Ücretsiz Ön Görüşme

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Ara💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk