Her hukuka aykırı işlem iptal edilir; ancak bazı işlemler o kadar ağır sakattır ki, hiç doğmamış kabul edilir. Buna yokluk denir.
Yokluk Teorisi
Yokluk, bir idari işlemin hiç doğmamış (yok hükmünde) sayılacak kadar ağır ve açık biçimde sakat olmasıdır. Uygulama alanı dardır; çoğunlukla işlemin yetki unsurundaki en ağır sakatlıklarda gündeme gelir.
Fonksiyon Gaspı
İdarenin, yasama veya yargı erkinin alanına giren bir konuda işlem yapmasıdır (kuvvetler ayrılığının ihlali). Fonksiyon gaspıyla sakat işlem yok hükmündedir.
Yetki Gaspı
İdare adına irade açıklama yetkisi hiç bulunmayan bir kişinin idare adına işlem yapmasıdır. Örneğin özel hukuk kişisinin kamulaştırma yapması ya da görev süresi biten bir yöneticinin işlem tesis etmesi. Bu da yokluk sonucu doğurur.
Yetki Tecavüzü ve Ağır-Bariz Tecavüz
Resmî sıfatı olan bir makamın, başka bir idari makamın yetkisindeki işlemi yapması yetki tecavüzüdür ve kural olarak işlem yalnızca iptal edilebilir. Ancak yetkisizlik, uzman olmayan birinin dahi anlayacağı kadar açıksa ağır ve bariz yetki tecavüzü söz konusu olur ve işlem yok hükmüne döner.
Yokluğun Sonuçları
Yok hükmündeki işleme karşı iptal davası süre sınırı olmaksızın açılabilir; idare de bu işlemi her zaman geri alabilir. Yine de işlem hukuk aleminde sonuç doğurabildiğinden, yargı kararıyla yokluğun tespiti ve gerekirse iptali istenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yokluk ile iptal arasındaki fark nedir? İptal edilebilir işlem, iptal edilene kadar geçerlidir; yok işlem ise baştan itibaren hiç doğmamış sayılır.
Her hata yokluk doğurur mu? Hayır; yokluk yalnızca en ağır ve açık sakatlıklarda söz konusudur.
Dava süresi geçtiyse? Yok hükmündeki işlemde dava süresi işlemez; her zaman dava açılabilir.
Yokluk iddiası teknik bir değerlendirme gerektirir. Profesyonel hukuki destek almak yerinde olur.
