Satın alınan konutta sonradan çıkan rutubet, çatlak, taşıyıcı sistem kusuru, imar aykırılığı ya da tapudaki bir kısıtlama ayıptan sorumluluk hükümlerine göre değerlendirilir. Satıcı, alıcıya bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve değeri ya da beklenen faydayı ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ve ekonomik ayıplardan, bunları bilmese bile sorumludur (TBK m.219). Taşınmaz satışında taşınır satışına ilişkin kurallar kıyasen uygulanır (m.246). Bir yapının ayıplı olmasından doğan davalar ise özel bir zamanaşımına tabidir: mülkiyetin geçmesinden itibaren beş yıl, satıcının ağır kusuru varsa yirmi yıl (m.244/3). Alıcı, açık ayıpları olağan gözden geçirmeyle, gizli ayıpları ortaya çıkar çıkmaz bildirmelidir (m.223). Alıcının seçimlik hakları sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız benzeriyle değiştirmedir (m.227). Satıcı konutu ticari veya mesleki amaçla satıyorsa ve alıcı tüketiciyse TKHK uygulanır. Bu durumda zamanaşımı konutun tesliminden itibaren beş yıldır ve ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12).
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.36, 39, 146, 214-218, 219-231, 237, 244, 246, 474-478; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.3, 8-12, 68, 73, 73/A, 83; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun m.3; 3194 sayılı İmar Kanunu m.30 ve 32; 6100 sayılı HMK m.10 ve 12; 6100 sayılı HMK m.400; 2026 yılı tüketici hakem heyeti parasal sınır Tebliği (RG 23.12.2025, sayı 33116).
Aldığınız konutta gizli bir kusur mu çıktı?
Bildirim ve zamanaşımı süreleri, satıcının sıfatına göre değişir. Ayıbı tespit ettirip hangi hakkı kullanacağınızı birlikte belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Ayıp Nedir? Maddi, Hukuki ve Ekonomik Ayıp
TBK m.219/1’e göre satıcı iki tür durumdan sorumludur. Birincisi, alıcıya herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasıdır. İkincisi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğe aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıplardır. Satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile sorumludur (m.219/2). Sorumluluk kusura bağlı değildir. Alıcı, satıcının kusurunu ispatlamak zorunda değildir.
Taşınmazda ayıp türleri ve örnekler
| Ayıp türü | Taşınmazda örnek | Not |
|---|---|---|
| Bildirilen niteliğin bulunmaması | İlanda “doğalgazlı, asansörlü, otoparklı” denilen dairede bunların bulunmaması; vaat edilen metrekare veya cephe | Satıcının sözlü veya yazılı her türlü beyanı kapsar |
| Maddi ayıp | Rutubet ve su yalıtım kusuru, çatlak, taşıyıcı sistemde zayıflık, tesisat kusuru, çatı akıntısı | Çoğu zaman gizli ayıptır ve kullanımla ortaya çıkar |
| Hukuki ayıp | Kat irtifakına veya projeye aykırı yapı, yapı kullanma izninin bulunmaması, kullanım amacını engelleyen imar kısıtlaması | Olayın özelliğine göre değerlendirilir |
| Ekonomik ayıp | Beklenen gelir veya kullanım ekonomisini ortadan kaldıran eksiklikler | Değer ve fayda kaybının önemli olması gerekir |
Hukuki ayıp, zapttan sorumluluktan ayrılmalıdır. Satış sırasında var olan bir hak nedeniyle taşınmaz üçüncü bir kişi tarafından alıcının elinden alınırsa zapttan sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.214-218). Tam zaptta sözleşme kendiliğinden sona ermiş sayılır ve alıcı bedelin faiziyle iadesini, giderlerini ve doğrudan zararlarını isteyebilir (m.217). Satılan sınırlı bir ayni hakla yüklenmişse alıcı zararının giderilmesini, satın almayacağı anlaşılıyorsa sözleşmenin sona ermesini isteyebilir (m.218). Satıcı üçüncü kişinin hakkını gizlemişse, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (m.214/3).
Açık Ayıp, Gizli Ayıp ve Bildirim Külfeti
Alıcı, devraldığı taşınmazın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmek ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse bunu uygun bir süre içinde bildirmek zorundadır (TBK m.223/1). Gözden geçirme ve bildirim ihmal edilirse taşınmaz kabul edilmiş sayılır. Ancak olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak ayıplarda bu sonuç doğmaz. Böyle bir ayıp sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir. Bildirilmezse taşınmaz bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır (m.223/2).
Açık ve gizli ayıpta alıcının yükümlülükleri
| Konu | Açık ayıp | Gizli ayıp |
|---|---|---|
| Tanım | Olağan gözden geçirmeyle fark edilebilen ayıp | Olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayan ayıp |
| Ne zaman bildirilir? | Devirden sonra imkân bulunur bulunmaz gözden geçirip uygun sürede | Ortaya çıkar çıkmaz, hemen |
| Bildirilmezse | Taşınmaz kabul edilmiş sayılır | Taşınmaz bu ayıpla kabul edilmiş sayılır |
| Satış sırasında alıcı biliyorsa | Satıcı sorumlu değildir (m.222/1) | — |
| Yeterli gözden geçirmeyle görülebilecek ayıp | Satıcı, ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumludur (m.222/2) | — |
| Satıcı ağır kusurluysa veya satıcılığı meslek edinmişse | Bildirimin süresinde yapılmadığını ileri sürerek kurtulamaz (m.225) | Aynı |
m.225 özellikle önemlidir. Ağır kusurlu satıcı, ayıbın süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. Aynı kural, satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar için de geçerlidir. Konutu müteahhitten veya profesyonel bir satıcıdan alan kişi bakımından bildirim süresinin kaçırılması bu nedenle her zaman hak kaybı anlamına gelmez. Yine de bildirim, ispat güçlüğü yaşanmaması için noter ihtarnamesi veya kayıtlı elektronik posta gibi yollarla ve gecikmeden yapılmalıdır. Ayıbın kapsamı ve nedeni, kaybolmadan veya onarımla değişmeden önce HMK m.400’e göre delil tespiti yoluyla bilirkişiye belirlettirilebilir.
Alıcının Seçimlik Hakları (TBK m.227)
Satıcının ayıptan sorumlu olduğu hâllerde alıcı şu haklardan birini kullanabilir:
- Sözleşmeden dönme: Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir.
- Bedelden indirim: Taşınmazı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteyebilir.
- Ücretsiz onarım: Aşırı bir masrafı gerektirmiyorsa, bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere onarım isteyebilir.
- Ayıpsız benzeriyle değiştirme: İmkân varsa isteyebilir. Belirli bir taşınmazın satışında bu hak sınırlıdır. Ancak aynı projede eş nitelikte bir daire bulunuyorsa gündeme gelebilir.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır (m.227/2). Dönme hâlinde hâkim, durum haklı göstermiyorsa onarım veya bedel indirimine karar verebilir (m.227/4). Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakınsa alıcı ancak dönme veya değiştirme haklarından birini kullanabilir (m.227/5). Satıcı, alıcıya ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve zararın tamamını gidererek seçimlik hakların kullanılmasını önleyebilir (m.227/3).
Sözleşmeden dönmenin sonuçları (TBK m.229)
| Taraf | Yükümlülük veya istem |
|---|---|
| Alıcı | Taşınmazı, ondan elde ettiği yararlarla birlikte satıcıya geri verir |
| Satıcı | Ödenen satış bedelini faiziyle birlikte geri verir |
| Satıcı | Yargılama giderlerini ve alıcının satılan için yaptığı giderleri öder |
| Satıcı | Ayıplı maldan doğan doğrudan zararı kusursuz olarak giderir |
| Satıcı | Kusursuz olduğunu ispat edemezse alıcının diğer zararlarını da giderir |
Taşınmazın ayıp, beklenmedik hâl veya mücbir sebep yüzünden yok olması ya da ağır biçimde zarara uğraması dönme hakkını engellemez. Alıcı elinde ne kalmışsa onu geri verir. Taşınmaz alıcıya yüklenebilen bir sebeple yok olmuşsa ya da alıcı onu başkasına devretmiş veya biçimini değiştirmişse, alıcı ancak bedel indirimi isteyebilir (m.228). Bu nedenle ayıplı konutu üçüncü kişiye satan alıcı dönme hakkını kaybeder ve indirim talebine yönelmelidir. Dönme hâlinde tapudaki mülkiyetin satıcıya geri dönmesi için resmî şekle uygun bir işlem veya mahkeme kararı gerekir (m.237). Ayrıntı için tapu iptali ve tescil davası rehberimize bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: Taşınmazda Özel Süreler
Taşınır satışında ayıptan doğan davalar devirden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar ve ağır kusurlu satıcı bu süreden yararlanamaz (TBK m.231). Taşınmazlar bakımından ise TBK m.244/3 özel bir kural koyar: “Bir yapının ayıplı olmasından doğan davalar, mülkiyetin geçmesinden başlayarak beş yılın ve satıcının ağır kusuru varsa yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.” Bu iki noktayı netleştirir. Birincisi, sürenin başlangıcı fiilî teslim değil, mülkiyetin geçmesidir; taşınmazda mülkiyet kural olarak tapu siciline tescille geçer. İkincisi, ağır kusur hâlinde genel on yıllık süre değil, yirmi yıllık özel süre uygulanır.
Konut ayıbında zamanaşımı ve sorumluluk süreleri
| İlişki | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yapının ayıbı (TBK) | 5 yıl | Mülkiyetin geçmesi | TBK m.244/3 |
| Yapının ayıbı, satıcı ağır kusurlu (TBK) | 20 yıl | Mülkiyetin geçmesi | TBK m.244/3 |
| Konut veya tatil amaçlı taşınmaz (TKHK) | 5 yıl | Taşınmazın tesliminden | TKHK m.12/1 |
| İkinci el konutta tüketici satışı | Satıcının sorumluluğu 3 yıldan az olamaz | — | TKHK m.12/2 |
| Ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse (TKHK) | Zamanaşımı hükümleri uygulanmaz | — | TKHK m.12/3 |
| Arsa sahibine karşı yüklenici (eser) | 5 yıl; ağır kusurda 20 yıl | Teslim | TBK m.478 |
| Yapı denetim kuruluşu | Taşıyıcı sistem 15 yıl, diğer kısımlar 2 yıl (sorumluluk süresi) | Yapı kullanma izni | 4708 s. K. m.3 |
| Aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmama | Aldatmanın öğrenilmesinden 1 yıl | Öğrenme | TBK m.39 |
Yapı niteliği taşımayan bir taşınmazın, örneğin boş arsanın ayıbında m.244/3 uygulanmaz. Bu durumda m.246’nın yollamasıyla taşınır satışına ilişkin iki yıllık süre (m.231) kıyasen gündeme gelir. Zamanaşımı riski varsa, dava veya icra takibi gibi zamanaşımını kesen işlemlerin zamanında yapılması gerekir.
Sorumsuzluk Kaydı: “Gördüm, Beğendim, Olduğu Gibi Aldım”
Tapuda ve satış vaadi sözleşmelerinde sık rastlanan “taşınmazı gördüm, beğendim, olduğu gibi aldım” kaydı, sorumsuzluk anlaşmasıdır. TBK m.221’e göre satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa, ayıptan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Ayıbı bilen ve gizleyen satıcı bu kayda dayanamaz. Kayıt, ancak satıcının ağır kusuru bulunmayan ayıplar bakımından sonuç doğurabilir. Bu kaydın gizli ayıpları da kapsayıp kapsamadığı, sözleşmenin yorumuna bağlıdır.
Tüketici satışlarında ayrıca haksız şart denetimi yapılır. Satıcının yasal sorumluluğunu ortadan kaldıran veya ölçüsüz biçimde sınırlayan standart şartlar haksız şart sayılabilir ve kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5). Ayıbı aldatma amacıyla gizleyen satıcıya karşı alıcı, ayıp hükümlerinin yanında aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmadığını da ileri sürebilir (TBK m.36). Bu hak, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (m.39). Ayrıntı için irade sakatlıkları yazımıza bakabilirsiniz.
Konut Alıcısı Tüketiciyse: TKHK Hükümleri
TKHK’da “mal” tanımı konut ve tatil amaçlı taşınmazları kapsar (m.3/1-h). Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa, örneğin müteahhit, inşaat şirketi veya konut satışını meslek edinmiş bir kişiyse ve alıcı tüketiciyse TKHK uygulanır. İki özel kişi arasındaki ev satışında ise TKHK değil, TBK hükümleri geçerlidir.
TBK ile TKHK’nın karşılaştırılması
| Konu | TBK (genel satış) | TKHK (tüketici satışı) |
|---|---|---|
| Ayıp tanımı | m.219 | m.8: sözleşmeye aykırılık; ilan, reklam ve internet portalındaki özellikler dahil |
| İspat kolaylığı | Genel kurallar | Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıp teslimde var sayılır (m.10/1) |
| Seçimlik haklar | Dönme, indirim, onarım, değiştirme (m.227) | Aynı haklar; satıcı tercih edilen hakkı yerine getirmekle yükümlü (m.11/1) |
| Onarım ve değiştirme süresi | — | Konutta talepten itibaren en fazla 60 iş günü; aksi hâlde diğer haklar (m.11/4) |
| Üretici ve ithalatçı | — | Onarım ve değiştirmede satıcıyla müteselsil sorumlu (m.11/2) |
| Bedel iadesi | Faiziyle (m.229) | Dönme veya indirimde derhâl (m.11/5) |
| Zamanaşımı | Yapıda mülkiyetin geçmesinden 5 yıl; ağır kusurda 20 yıl | Konutun tesliminden 5 yıl; hile veya ağır kusurla gizlemede zamanaşımı yok (m.12) |
| Görevli merci | Asliye hukuk mahkemesi | 2026’da 186.000 TL altı hakem heyeti; üstü arabuluculuk ve tüketici mahkemesi (m.68, 73, 73/A) |
TKHK’da TBK m.223’teki gibi ayrı bir bildirim süresi düzenlenmemiştir. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde ise genel hükümler uygulanır (m.83/1). Bu nedenle tüketici de ayıbı öğrenir öğrenmez yazılı olarak bildirmelidir. Tüketici, seçimlik haklarından biriyle birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da isteyebilir (m.11/6). Ayrıntı için ayıplı malda seçimlik haklar ve 2026 hakem heyeti sınırı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Müteahhit, Kat Karşılığı ve Yapı Denetim Kuruluşu
Konutu müteahhitten satın alan kişi ile kat karşılığı sözleşmesindeki arsa sahibinin hukuki durumu farklıdır. Satın alan kişi satış sözleşmesine dayanır ve TBK m.219 vd. ile TKHK’ya başvurur. Arsa sahibi ise yükleniciyle eser sözleşmesi ilişkisi içindedir ve TBK m.474-478 uygulanır. İş sahibi teslimden sonra eseri gözden geçirip ayıpları uygun sürede bildirmelidir (m.474). Taşınmaz üzerinde yapılan eser sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa, iş sahibi sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz (m.475/3). Yüklenici, kasten gizlediği ve usulüne göre gözden geçirmede fark edilemeyecek ayıplardan kabulden sonra da sorumludur (m.477/1).
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte, yapının ruhsat ve eklerine ve fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı yapılmasından doğan yapı hasarından yapı sahibine karşı kusurları oranında sorumludur. Bu sorumluluğun süresi yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren taşıyıcı sistem için on beş yıl, taşıyıcı olmayan kısımlar için iki yıldır (4708 s. K. m.3). Kullanma izni alındıktan sonra izinsiz esaslı tadilattan doğan hasardan tadilatı yapan sorumludur. Ayrıntı için ayıplı ve eksik inşaat, kat karşılığı sözleşmede fesih ve iskân (yapı kullanma izni) rehberlerimize bakabilirsiniz.
Ruhsata aykırı yapı ve tapu beyanı
İmar Kanunu m.32’ye göre ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı tespit edilirse yapı mühürlenir ve inşaat durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kaydının beyanlar hanesine işlenmek üzere ilgili idarece en geç yedi gün içinde tapu dairesine bildirilir. Aykırılığın giderildiği bildirilmeden bu kayıt kaldırılamaz. Satın alınan dairenin tapusunda böyle bir beyan bulunması veya sonradan konulması, kullanım amacını ve değeri etkileyen bir hukuki ayıp olarak değerlendirilebilir. Yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından sakınca bulunmadığı ise yapı kullanma izniyle tespit edilir (m.30). Satış öncesinde tapu beyanlar hanesinin incelenmesi bu nedenle önemlidir. Kaçak yapı riskleri için kaçak ve ruhsatsız yapı, tadilat kusurları için kusurlu tadilatta usta ve müteahhit sorumluluğu, emlakçının rolü için taşınmaz simsarlığı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yüzölçümü Eksikliği (TBK m.244/1-2)
Aksine sözleşme yoksa, satılan taşınmaz satış sözleşmesinde yazılı yüzölçümünü kapsamıyorsa satıcı eksik için tazminat öder (m.244/1). Ancak taşınmaz resmî bir ölçüme dayanılarak tapu siciline yazılmış yüzölçümünü içermiyorsa, satıcı bunu özellikle üstlenmedikçe tazminatla yükümlü değildir (m.244/2). Bu nedenle ilanda veya sözleşmede “brüt 140 m²” gibi bir alan taahhüt edilmişse, bu beyan sözleşmenin parçası hâline getirilmelidir. Tapu kaydındaki alan hataları için tapu kaydındaki hataların düzeltilmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Bedel İndirimi Nasıl Hesaplanır?
TBK m.227/1-2 ve TKHK m.11/1-b indirimi “ayıp oranında” öngörür. Bu ifade, indirimin ayıbın taşınmazın değerinde yarattığı eksiklik oranına göre belirlenmesi anlamına gelir. Bu oran, satış bedeline uygulanır. Uygulamada bilirkişi önce taşınmazın ayıpsız hâldeki değerini ve ayıplı hâldeki değerini tespit eder, aradaki oranı satış bedeline uygular.
Ayıp oranında indirim için örnek hesap
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Satış bedeli | 3.000.000 TL | Tapuda ve sözleşmede gösterilen bedel |
| Ayıpsız değer (bilirkişi) | 3.200.000 TL | Satış tarihindeki piyasa değeri |
| Ayıplı değer (bilirkişi) | 2.880.000 TL | Su yalıtımı ve tesisat kusuru dikkate alınarak |
| Ayıp oranı | %10 | (3.200.000 − 2.880.000) / 3.200.000 |
| İndirim | 300.000 TL | 3.000.000 TL × %10 |
Onarım bedeli ile indirim tutarı her zaman aynı değildir. Alıcı onarımı seçerse masrafların tamamı satıcıya aittir (m.227/1-3). İndirimi seçerse ayıp oranındaki değer farkını alır. Ayıp nedeniyle kira kaybı veya geçici konaklama gideri gibi ek zararlar, genel hükümlere göre ayrıca tazminat olarak istenir (m.227/2). Tüketici satışında indirim tutarı derhâl iade edilir (TKHK m.11/5).
Satın Almadan Önce Kontrol Listesi
Ayıptan sorumluluk hükümleri alıcıyı korur. Ancak alıcının satış sırasında bildiği ayıplardan satıcı sorumlu olmaz. Yeterli gözden geçirmeyle görülebilecek ayıplar için de satıcının ayrıca üstlenmiş olması gerekir (TBK m.222). Bu nedenle satın almadan önce yapılacak kontroller hem hak kaybını önler hem de sözleşmeye konulacak güvenceleri belirler:
- Tapu kaydı: İpotek, haciz, ihtiyati tedbir, şerh ve beyanlar incelenmeli. Sınırlı ayni haklar zapttan sorumluluk kapsamında değerlendirilir (TBK m.218).
- Yapının hukuki durumu: Kat irtifakı mı, kat mülkiyeti mi kurulduğu ve yapı kullanma izni olup olmadığı kontrol edilmeli.
- Projeye uygunluk: Onaylı mimari proje ile mevcut durum karşılaştırılmalı. Kapatılmış balkon, eklenmiş kat ve bölünmüş daire hukuki ayıp riskidir.
- Teknik inceleme: Rutubet, çatlak, tesisat ve çatı için bağımsız bir teknik eksper görüşü alınabilir.
- Satıcının beyanları: İlandaki alan, oda sayısı, otopark ve doğalgaz gibi nitelikler sözleşmeye yazdırılmalı. Satıcı bildirdiği niteliklerin bulunmamasından sorumludur (m.219/1).
- Garanti kaydı: Satıcıdan yasal süreyi aşan bir sorumluluk üstlenmesi istenebilir. Kanun, satıcının daha uzun bir süre üstlenmesine izin verir (m.231/1; TKHK m.12/1).
Ayıp Ortaya Çıktığında Adım Adım Yol Haritası
Konutta ayıp çıktığında izlenecek adımlar
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Tespit | Ayıbın fotoğraf ve videoyla kaydı; onarıma başlamadan önce delil tespiti talebiyle bilirkişi incelemesi | HMK m.400 |
| 2. Bildirim | Gizli ayıp öğrenilir öğrenilmez satıcıya noter ihtarnamesi veya kayıtlı yolla bildirim | TBK m.223 |
| 3. Hak seçimi | Dönme, indirim, onarım veya değiştirme haklarından birinin bildirimde açıkça seçilmesi; tazminat talebinin saklı tutulması | TBK m.227; TKHK m.11 |
| 4. Süre kontrolü | Mülkiyetin geçişi (TBK) veya teslim (TKHK) tarihine göre beş yıllık sürenin hesabı; ağır kusur ve hile ihtimalinin değerlendirilmesi | TBK m.244/3; TKHK m.12 |
| 5. Başvuru yolu | Tüketici satışında 186.000 TL altı hakem heyeti, üstü arabuluculuk ve tüketici mahkemesi; diğer satışlarda asliye hukuk mahkemesi | TKHK m.68, 73/A |
| 6. Dava | Zamanaşımını kesmek için dava veya icra takibi; dönmede tapu iptali ve tescil talebi | TBK m.154; HMK m.12 |
Yetki bakımından şu kurallar önemlidir. Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK m.10). Dönme nedeniyle tapunun satıcıya geri dönmesini sağlayacak davalar ise ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabileceğinden, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisine tabidir (HMK m.12/1). Tüketici davaları tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (TKHK m.73/5). Zamanaşımı, alacaklının dava veya def’i yoluyla mahkemeye başvurmasıyla ya da icra takibi yapmasıyla kesilir (TBK m.154/2). Dava dilekçesi için ayıplı ve eksik konut dava dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Zamanaşımını teslimden ve iki yıl olarak hesaplamak. Yapı ayıbında TBK’ya göre süre mülkiyetin geçmesinden itibaren beş yıl, ağır kusurda yirmi yıldır.
- Gizli ayıbı bildirmeyi geciktirmek. Ortaya çıkan gizli ayıp hemen bildirilmezse konut bu ayıpla kabul edilmiş sayılır. Meslek sahibi veya ağır kusurlu satıcıya karşı bu sonuç doğmasa da ispat zorlaşır.
- Delil tespiti yaptırmadan onarıma başlamak. Ayıbın kapsamı ve nedeni onarımdan önce bilirkişiyle tespit ettirilmelidir.
- “Gördüm beğendim” kaydını mutlak saymak. Satıcının ağır kusuru varsa sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür.
- Konutu satıp sonra dönme hakkı istemek. Alıcı taşınmazı başkasına devrettiyse yalnızca bedel indirimi isteyebilir.
- Özel kişiden alınan evde TKHK’ya dayanmak. Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket etmiyorsa TBK hükümleri uygulanır.
- Müteahhit ile yapı denetim sorumluluğunu karıştırmak. Yapı denetim kuruluşunun sorumluluğu ayrı süreye ve kusur oranına tabidir.
Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?
- Satıcının sıfatını ve sözleşmenin niteliğini belirleyerek TBK, TKHK veya eser hükümlerinden hangisinin uygulanacağını tespit eder.
- Ayıp bildirimini ve noter ihtarnamesini süresinde hazırlar; delil tespiti talebiyle bilirkişi incelemesi yaptırır.
- Zamanaşımını mülkiyetin geçişi, teslim ve yapı kullanma izni tarihlerine göre hesaplar.
- Sorumsuzluk kayıtlarını, ilan ve satış belgelerini inceleyerek ağır kusur ve aldatma iddialarını delillendirir.
- Dönme, bedel indirimi, onarım ve tazminat taleplerini, gerekiyorsa yapı denetim kuruluşu ve müteahhide karşı birlikte yürütür.
- Tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti, arabuluculuk ve tüketici mahkemesi aşamalarını takip eder.
Konut satışında ayıp uyuşmazlığınız için Hukukçular Evi Ankara ofisine 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilir, tapu, sözleşme ve ayıp fotoğraflarını WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.
Konuttaki gizli kusur için süre işliyor
Bildirim, delil tespiti ve dava stratejisini birlikte planlayalım; hakkınızı süre kaybıyla yitirmeyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Satıcı konuttaki ayıbı bilmiyordu; yine de sorumlu mu?
Evet. TBK m.219/2’ye göre satıcı ayıpların varlığını bilmese bile sorumludur. Alıcının satıcının kusurunu ispatlaması gerekmez.
Gizli ayıbı ne zaman bildirmeliyim?
Olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan ayıp sonradan ortaya çıkarsa hemen bildirilmelidir. Bildirilmezse konut bu ayıpla kabul edilmiş sayılır (TBK m.223/2). Ağır kusurlu veya satıcılığı meslek edinmiş satıcı, bildirimin geç yapıldığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz (m.225).
Konut ayıbında zamanaşımı ne kadar?
TBK’ya göre yapının ayıbından doğan davalar mülkiyetin geçmesinden itibaren beş yılda, satıcının ağır kusuru varsa yirmi yılda zamanaşımına uğrar (m.244/3). Tüketici satışında süre konutun tesliminden itibaren beş yıldır. Ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12).
Ayıplı konutta hangi haklara sahibim?
Sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım ve imkân varsa ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini kullanabilirsiniz. Ayrıca genel hükümlere göre tazminat isteyebilirsiniz (TBK m.227; TKHK m.11).
Sözleşmede ‘gördüm, beğendim, olduğu gibi aldım’ yazıyor; dava açabilir miyim?
Satıcı ayıplı devirde ağır kusurluysa, sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.221). Satış sırasında bildiğiniz ayıplardan ise satıcı sorumlu değildir (m.222/1).
Müteahhitten aldığım konutta hangi kanun uygulanır?
Müteahhit ticari amaçla satış yapıyor ve siz tüketiciyseniz TKHK uygulanır. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıp teslimde var sayılır ve onarım talebi 60 iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m.10/1, 11/4).
Özel bir kişiden aldığım evde ayıp çıktı; tüketici mahkemesine gidebilir miyim?
Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket etmiyorsa işlem tüketici işlemi değildir ve TBK hükümleri uygulanır. Bu uyuşmazlıklarda genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Ayıplı konutu sattım; yine de satıcıya karşı dönme hakkını kullanabilir miyim?
Hayır. Alıcı taşınmazı başkasına devretmiş veya biçimini değiştirmişse ancak değer eksikliği karşılığında bedel indirimi isteyebilir (TBK m.228/2).
Tapudaki metrekare eksik çıktı; satıcı tazminat öder mi?
Satış sözleşmesinde yazılı yüzölçümü eksikse satıcı tazminat öder. Resmî ölçüme dayanan tapu kaydındaki alan eksikse, satıcı bunu özellikle üstlenmedikçe sorumlu değildir (TBK m.244/1-2).
Yapı denetim kuruluşu da sorumlu mu?
Evet. Yapı denetim kuruluşu, müteahhit ve diğer teknik sorumlularla birlikte, kusurları oranında yapı hasarından sorumludur. Süre yapı kullanma izninden itibaren taşıyıcı sistemde 15, diğer kısımlarda 2 yıldır (4708 s. K. m.3).
Ayıbı nasıl ispat ederim?
Onarıma başlamadan HMK m.400’e göre delil tespiti isteyerek bilirkişiye ayıbın varlığını, nedenini ve onarım bedelini belirlettirebilirsiniz. Tüketici satışlarında teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıp teslimde var sayılır (TKHK m.10/1).
Satıcı ayıbı bilerek gizledi; ne yapabilirim?
Ayıp hükümlerine ek olarak aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmadığınızı aldatmayı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde bildirebilirsiniz (TBK m.36, 39). Ağır kusurlu satıcıya karşı TBK’ya göre yirmi yıllık süre uygulanır (m.244/3).
Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
Kanun indirimi “ayıp oranında” öngörür. Bilirkişi taşınmazın ayıpsız ve ayıplı değerlerini tespit eder; aradaki oran satış bedeline uygulanır. Ek zararlar genel hükümlere göre ayrıca tazminat olarak istenir (TBK m.227).
Satın alırken kusuru görmüştüm; sonra dava açabilir miyim?
Satış sırasında bildiğiniz ayıplardan satıcı sorumlu değildir. Yeterli gözden geçirmeyle görebileceğiniz ayıplardan da ancak satıcı bu ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumludur (TBK m.222).
Tapuda ‘imar mevzuatına aykırıdır’ beyanı çıktı; ne yapabilirim?
Bu beyan, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı tespiti üzerine idarece tapuya bildirilir ve aykırılık giderilmeden kaldırılamaz (İmar Kanunu m.32). Satış sırasında bilmediğiniz böyle bir aykırılık, kullanım ve değeri etkiliyorsa hukuki ayıp olarak ileri sürülebilir; süreyi kaçırmadan satıcıya bildirmelisiniz.
Kat karşılığı sözleşmede arsa sahibi olarak ayıplı daire aldım; hangi hükümler uygulanır?
Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki ilişki eser sözleşmesidir. Gözden geçirme ve bildirim (TBK m.474), seçimlik haklar (m.475) ve beş yıllık, ağır kusurda yirmi yıllık zamanaşımı (m.478) uygulanır.
Dosyanız için değerlendirme
Tapu kaydı, satış sözleşmesi, ilan ve ayıp fotoğraflarını gönderin; sürelerinizi ve kullanacağınız hakkı birlikte belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
Bu içerik Tüketici Hukuku alanındadır.
Tüketici Hukuku Rehberi · Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Ayıplı ve Eksik Konut Dava Dilekçesi · Ayıplı Malda İade ve Tazminat · Ön Ödemeli Konut Satışı · Harici Satış Geçerli mi? · Bu alandaki tüm rehberler


