İş Davalarında Faiz: Türü ve Başlangıç Tarihi

İşçilik alacaklarında faiz türü kaleme göre ayrışır: kıdem tazminatı, ücret, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT’ye en yüksek banka mevduat faizi; ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve işe başlatmama tazminatına yasal faiz uygulanır. Kıdeme fesih tarihinden, ücrete ödeme gününün ertesinden faiz kendiliğinden işler; diğer kalemlerde faiz işverenin temerrüdüne (noter ihtarı veya arabuluculuk son tutanağı) bağlıdır. Bu rehberde iş davalarında faizi yalın bir dille açıklıyoruz.

Neden faiz türü ve başlangıcı bu kadar önemli?

İşçilik davalarında çoğu zaman alacağın anaparası kadar, hatta bazen daha fazlası, faizden gelir. Çünkü fesihten dava sonuna kadar geçen sürede yüksek mevduat faizleri işler. İşte bu yüzden iki soru kritiktir: “Hangi alacağa hangi faiz uygulanır?” ve “Faiz hangi tarihten başlar?” Bu iki nokta, işçinin eline geçecek tutarı doğrudan belirler. Aşağıda kalem kalem açıklıyoruz.

İki temel faiz türü: En yüksek mevduat faizi ve yasal faiz

İşçilik alacaklarına uygulanan faiz ikiye ayrılır. Bir grup alacağa “bankalarca mevduata fiilen uygulanan en yüksek faiz” (kısaca en yüksek mevduat faizi) uygulanır; bu, yasal faizden genellikle daha yüksektir ve işçi lehinedir. Diğer gruba ise “yasal faiz” (3095 sayılı Kanun) uygulanır. Hangi alacağın hangi gruba girdiği, İş Kanunu’nun düzenlemesine bağlıdır: kanun en yüksek mevduat faizini yalnızca belirli alacaklar için öngörmüş, geri kalanında genel hüküm olan yasal faiz devreye girmiştir.

En yüksek mevduat faizi uygulanan kalemler: kıdem tazminatı, ücret/maaş, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT (ulusal bayram-genel tatil) ücretleri ile boşta geçen süre ücreti.

Yasal faiz uygulanan kalemler: ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve işe başlatmama tazminatı.

Kıdem tazminatı: Fesihten itibaren, kendiliğinden mevduat faizi

Kıdem tazminatı faiz bakımından ayrıcalıklıdır. 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca en yüksek banka mevduat faizi uygulanır ve faiz, iş sözleşmesinin sona erdiği (fesih) tarihinden itibaren kendiliğinden işlemeye başlar. İşvereni ayrıca temerrüde düşürmeye (ihtar çekmeye) gerek yoktur; bu, kıdem tazminatını diğer tüm kalemlerden ayıran en önemli özelliktir. Faiz yıllık dönemler hâlinde hesaplanır: her yıl o yılın en yüksek mevduat oranı esas alınır, yıl içinde artıp azalan oranlar dikkate alınmaz; oran yıllara göre değişebileceğinden kararda sabit bir oran gösterilmez.

Ücret (maaş): Ödeme gününün ertesinden, kendiliğinden mevduat faizi

Gününde ödenmeyen ücrete, İş Kanunu m.34 uyarınca mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Faiz, ücretin ödenmesi gereken günün ertesinden itibaren işlemeye başlar; burada da ayrıca temerrüt ihbarı aranmaz (sözleşmede belirli bir ödeme günü kararlaştırılmışsa o tarih esas alınır). “Ücret” burada geniş anlamdadır: çıplak ücretin yanı sıra ikramiye, prim, hafta tatili ve genel tatil ücretleri de bu kapsamdadır. Oran belirlenirken kamu-özel banka ayrımı yapılmaz; bankaların Merkez Bankası’na bildirdiği değil, fiilen uyguladığı en yüksek oran esas alınır.

Fazla mesai, hafta tatili, UBGT: Mevduat faizi ama temerrütten itibaren

Bu alacaklara da en yüksek banka mevduat faizi uygulanır (İş K. m.34). Ancak kıdem ve ücretten farklı olarak faiz kendiliğinden işlemez; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren başlar. Temerrüt iki yolla gerçekleşir: işverene çekilen noter ihtarnamesinin tebliği veya arabuluculuk son tutanağının düzenlenmesi. İhtar veya arabuluculuk yoksa faiz, dava dilekçesinde talep edilen kısma dava tarihinden, ıslahla artırılan kısma ise ıslah tarihinden işler.

İhbar tazminatı: Yasal faiz, temerrütten itibaren

İhbar tazminatına kural olarak yasal faiz uygulanır; çünkü İş Kanunu en yüksek mevduat faizini yalnızca kıdem ve ücret için öngörmüştür, ihbar tazminatı için özel bir faiz türü düzenlenmemiştir. Faiz, işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihten (noter ihtarı veya arabuluculuk son tutanağı); bunlar yoksa dava tarihinden, ıslahla artırılan kısımda ıslah tarihinden işler. (Alacak toplu iş sözleşmesinden kaynaklanıyorsa yasal faiz yerine işletme kredisi faizi gündeme gelebilir.) Kıdem tazminatında olduğu gibi mevduata uygulanan en yüksek faiz, ihbar tazminatına uygulanmaz.

Yıllık izin ücreti ve işe başlatmama tazminatı: Yasal faiz

Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte muaccel olur (alacağa dönüşür); ancak faiz başlangıcı için işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekir ve uygulanan faiz yasal faizdir (Yargıtay’ın yerleşik görüşü). İşe başlatmama tazminatı ise niteliği itibarıyla bir tazminat olduğundan yine yasal faize tabidir; faiz, işçinin işe başlatılmadığı tarihten itibaren işler ve işe iade kararına rağmen işçi işe alınmamışsa işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekmez. Buna karşılık işe iade sürecindeki boşta geçen süre ücreti bir ücret niteliğinde olduğundan en yüksek mevduat faizine tabidir ve işçinin işe iade için başvurduğu anda muaccel olur.

Dava türü, ihtarın değeri ve zamanaşımı

Faiz başlangıcı dava türüne göre de değişir. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanun’la 31.07.2026’da kaldırılmıştır; 31.07.2026’dan önce açılmış derdest davalarda kural olarak alacağın tamamına dava tarihinden faiz işlemeye devam eder. Kısmi davada ise dava dilekçesindeki kısma dava tarihinden, ıslahla artırılan kısma ıslah tarihinden faiz işler. Bu nedenle dava öncesinde noter ihtarı çekmek veya zorunlu arabuluculuk aşamasında alacakları açıkça talep etmek, temerrüt gerektiren kalemlerde faizi erkene çekerek alacağı artırır. İşçinin ihtarda muaccel alacaklarını belirtmesi (miktarları ayrı ayrı yazması şart değildir) temerrüt için yeterlidir.

Zamanaşımına gelince: 7036 sayılı Kanunla yapılan düzenleme uyarınca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır; ücret, fazla mesai ve UBGT gibi dönemsel alacaklarda da 5 yıllık zamanaşımı uygulanır. Faiz hesabı teknik olduğundan, alacaklarınızın bir iş hukuku avukatıyla doğru kalemlendirilmesi hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

İşçilik alacaklarına hangi faiz uygulanır, hepsi aynı mı?

Hayır, alacak kalemine göre değişir. Kıdem tazminatı, ücret/maaş, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT (ulusal bayram-genel tatil) alacaklarına ‘bankalarca mevduata fiilen uygulanan en yüksek faiz’ uygulanır. Buna karşılık ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve işe başlatmama tazminatına ‘yasal faiz’ uygulanır. Bu ayrımın nedeni, İş Kanunu’nun en yüksek mevduat faizini sadece belirli alacaklar için öngörmesi; özel hüküm bulunmayan tazminat kalemlerinde ise genel hüküm olan yasal faizin devreye girmesidir.

Kıdem tazminatına faiz ne zaman başlar, ihtar çekmem gerekir mi?

Kıdem tazminatı bu açıdan ayrıcalıklıdır: faizi, iş sözleşmesinin sona erdiği (fesih) tarihinden itibaren kendiliğinden işler; işvereni ayrıca temerrüde düşürmenize (ihtar çekmenize) gerek yoktur. Uygulanan faiz, 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca en yüksek banka mevduat faizidir. Faiz, yıllık dönemler hâlinde hesaplanır: her yılbaşında o yılın en yüksek mevduat oranı esas alınır, yıl içinde artıp azalan oranlar dikkate alınmaz.

Maaşım ödenmiyor; faiz ne zaman ve hangi oranla işler?

Ödenmeyen ücrete (maaşa) İş Kanunu m.34 uyarınca mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır ve faiz, ödenmesi gereken günün ertesinden itibaren kendiliğinden işlemeye başlar; ayrıca temerrüt ihbarı gerekmez. Buradaki ‘ücret’ geniş anlamdadır: çıplak ücretin yanında ikramiye, prim, hafta tatili ve genel tatil ücretleri de bu kapsamdadır. Faiz oranı belirlenirken kamu-özel banka ayrımı yapılmaz; bankaların fiilen uyguladığı en yüksek oran esas alınır.

Fazla mesai alacağıma faiz ne zaman başlar?

Fazla mesai (ve hafta tatili, UBGT) alacağına en yüksek banka mevduat faizi uygulanır; ancak faiz, kıdemden farklı olarak kendiliğinden değil, işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren işler. Temerrüt; işverene çekilen noter ihtarnamesinin tebliğiyle ya da arabuluculuk son tutanağının düzenlenmesiyle gerçekleşir. İhtar/arabuluculuk yoksa faiz, dava dilekçesinde talep edilen kısma dava tarihinden, ıslahla artırılan kısma ise ıslah tarihinden başlar.

İhbar tazminatı ve yıllık izin ücretine neden mevduat faizi değil yasal faiz uygulanıyor?

Çünkü İş Kanunu en yüksek mevduat faizini açıkça yalnızca kıdem tazminatı ve gününde ödenmeyen ücretler için öngörmüştür. İhbar tazminatı ve yıllık izin ücreti için özel bir faiz türü düzenlenmediğinden, Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre bunlara yasal faiz uygulanır. Her ikisinde de faiz, işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihten (ihtar/arabuluculuk), bu yoksa dava/ıslah tarihinden işler. (İstisna: alacak toplu iş sözleşmesinden kaynaklanıyorsa farklı faiz türleri gündeme gelebilir.)

Noter ihtarı çekmek faiz açısından ne kazandırır?

Çok şey kazandırır: temerrüt gerektiren alacaklarda (fazla mesai, ihbar, yıllık izin, UBGT) faizin başlangıç tarihini erkene çeker ve toplam alacağı artırır. İşçinin ihtarda muaccel alacaklarını tek tek belirtmesi (miktarları ayrı ayrı yazması şart değil) işvereni temerrüde düşürmeye yeter; aynı sonuç arabuluculuk son tutanağı için de geçerlidir. Bu nedenle dava öncesi noter ihtarı veya arabuluculuk aşaması, faiz başlangıcı bakımından stratejik öneme sahiptir.

Belirsiz alacak davası kalktı, faiz nasıl işleyecek? Zamanaşımı kaç yıl?

Belirsiz alacak davası 31.07.2026’da kaldırıldığından yeni davalar kısmi dava olarak açılır. HMK m.109’a eklenen fıkra uyarınca talep bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısımda zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır; 31.07.2026 öncesi açılmış derdest belirsiz alacak davalarında ise eski rejim sürer. Kısmi davada ise yalnızca dava dilekçesindeki kısma dava tarihinden, ıslahla artırılan kısma ıslah tarihinden faiz işler. Zamanaşımına gelince: 7036 sayılı Kanunla eklenen düzenleme uyarınca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda zamanaşımı 5 yıldır; ücret, fazla mesai, UBGT gibi dönemsel alacaklarda da 5 yıllık zamanaşımı uygulanır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.