Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma (TCK 217/A): Dezenformasyon Cezası, “Sırf” Saiki, Düzeltme, AYM Kararı ve Savunma Dilekçesi (2026)
24 Temmuz 2026

Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma (TCK 217/A): Dezenformasyon Cezası, “Sırf” Saiki, Düzeltme, AYM Kararı ve Savunma Dilekçesi (2026)

Yanlış bir bilgiyi paylaşmak tek başına suç değildir. 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunla TCK’ya eklenen ve 18/10/2022’de yürürlüğe giren m.217/A, sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimseyi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırır. Fail suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlerse ceza yarı oranında artırılır. Maddenin kapısını daraltan kelime “sırf”tır: failin tek amacının halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak olması gerekir. Anayasa Mahkemesi, maddenin iptali istemini 8/11/2023 tarihli kararıyla oy çokluğuyla reddetmiştir; bu nedenle düzenleme yürürlüktedir ve sınırları unsurların dar yorumlanmasıyla belirlenir. Bu yazıda suçun unsurlarını, düzeltme ve kaldırmanın etkisini, haber ve eleştiri güvencesini, sahte hesapları, usulü ve bir savunma dilekçesini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Afet döneminde dolandırıcılık ve yağma: Sahte bağış kampanyaları, izinsiz yardım toplama (2860 m.29) ve afet kargaşasında hırsızlık için afette hırsızlık ve yağma yazımıza bakabilirsiniz.

⚡ Net Cevap: TCK m.217/A: sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, iç ve dış güvenlik, kamu düzeni veya genel sağlıkla ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yaymak; ceza 1 – 3 yıl hapis. Kimlik gizlenerek veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse yarı oranında artırılır. Haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan açıklamalar suç değildir (m.218). AYM iptal istemini reddetti (E.2022/129, K.2023/189). Destek için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

📌 Ana rehber: Ceza Hukuku Rehberi. Kamu barışına karşı suçlar ve ceza yargılamasına ilişkin diğer rehberler orada toplanıyor.

Kanun Metni

“(1) Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. (2) Fail, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır.” (TCK m.217/A)

Madde, 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 29. maddesiyle kamu barışına karşı suçlar bölümüne eklenmiş ve 18/10/2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce yapılan paylaşımlar bu madde kapsamında cezalandırılamaz (TCK m.7). Suç için yalnızca hapis cezası öngörülmüştür; adli para cezası seçimlik olarak düzenlenmemiştir.

Beş Unsur Birlikte Aranır

TCK m.217/A’nın unsurları
UnsurİçerikEksikse
Özel saikSırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmakSuç oluşmaz; başka amaç varsa unsur tartışmalıdır
KonuÜlkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığıBu alanlar dışındaki yanlış bilgiler kapsam dışıdır
Gerçeğe aykırılıkBilginin objektif olarak gerçeğe aykırı olmasıDoğru bilgi veya değer yargısı suç oluşturmaz
ElverişlilikYaymanın kamu barışını bozmaya elverişli olmasıEtkisiz, sınırlı yayılımlı paylaşımlar kapsam dışıdır
AleniyetBilginin alenen yayılmasıÖzel yazışmalar kapsam dışıdır

Bu unsurlardan biri eksikse suç oluşmaz; savunmanın stratejisi hangi unsurun eksik olduğunu somut olarak ortaya koymaktır. Unsurlar arasındaki ilişki de önemlidir: bir paylaşımın konusu genel sağlıkla ilgili olsa bile, bilgi gerçeğe aykırı değilse veya fail bilgiyi uyarmak ya da haber vermek amacıyla paylaşmışsa suç oluşmaz. Aynı şekilde gerçeğe aykırı bir bilgi, maddede sayılan alanlarla ilgili değilse, örneğin yalnızca bir kişiyle ilgili yanlış bir iddiaysa, bu madde değil hakaret veya iftira gibi başka suçlar gündeme gelir.

Anahtar Kelime: “Sırf”

Kanun “endişe yaratmak amacıyla” değil, “sırf” bu amaçla hareket edilmesini arar. Bu, failin tek ve baskın amacının halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak olması gerektiği anlamına gelir. Paylaşımın arkasında başka bir amaç varsa, örneğin haber vermek, uyarmak, eleştirmek, kamuoyunu bilgilendirmek veya bir tartışmaya katkıda bulunmak, bu unsur tartışmalı hâle gelir. Saikin ispatında paylaşımın dili, kullanılan başlık ve görseller, kaynağın belirtilip belirtilmediği, paylaşımın zamanlaması ve failin sonraki davranışları birlikte değerlendirilir; failin önceki paylaşımlarının genel niteliği de bu değerlendirmede yardımcı bir veri olarak dikkate alınabilir. Sade ve tarafsız bir dille yapılmış, kaynağını belirten ve korkutucu bir sunum içermeyen bir paylaşım, “sırf” panik yaratma saikinin bulunmadığını gösteren önemli bir veridir.

Bir paylaşımınız nedeniyle dezenformasyon soruşturması mı başlatıldı?
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Gerçeğe Aykırılık: Paylaşım Anındaki Bilgi Durumu

Gerçeğe aykırılık, bilginin paylaşıldığı andaki bilgi durumuna göre değerlendirilmelidir. Özellikle afetler, salgınlar ve güvenlik olayları gibi hızla gelişen durumlarda ilk saatlerde ortaya çıkan bilgiler çoğu zaman eksik veya değişkendir; resmî açıklamalar da zamanla güncellenebilir. Paylaşım anında makul olarak doğru kabul edilebilecek, güvenilir bir kaynağa dayanan bir bilginin sonradan yanlış çıkması, failin kastı bakımından farklı değerlendirilir. Ayrıca değer yargıları, yorumlar ve eleştiriler gerçeğe aykırılık denetimine konu olamaz; madde, doğrulanabilir bir olguya ilişkin bilgileri hedefler. Soruşturmada gerçeğe aykırılığın hangi kaynağa dayanılarak tespit edildiği ve bu tespitin paylaşım tarihindeki bilgi durumunu dikkate alıp almadığı savunmada mutlaka denetlenmelidir. Resmî bir yalanlamanın paylaşımdan sonra yapılmış olması, paylaşım anında bilginin gerçeğe aykırı olduğunun bilinebileceği anlamına gelmez; bu nedenle yalanlamanın saati ile paylaşımın saati arasındaki ilişki dosyada açıkça ortaya konulmalıdır.

Afetler ve Salgınlar Sırasında Paylaşım

Maddenin uygulandığı dosyaların önemli bir kısmı depremler, seller, yangınlar, salgınlar ve güvenlik olayları gibi kriz dönemlerinde yapılan paylaşımlardan doğar. Bu dönemlerde bilgi hızla yayılır, resmî açıklamalar gecikebilir ve ilk saatlerdeki bilgiler çoğu zaman eksik veya çelişkilidir. Aynı dönemde insanlar yardım çağırmak, yakınlarını uyarmak veya eksiklikleri duyurmak için paylaşım yapar. Bu paylaşımların amacı çoğunlukla panik yaratmak değil, yardım almak veya başkalarını korumaktır. Kriz dönemlerinde yapılan paylaşımlar değerlendirilirken, paylaşımın yardım veya uyarı amacı taşıyıp taşımadığı, kaynağının belirtilip belirtilmediği ve failin sonradan düzeltme yapıp yapmadığı özellikle dikkate alınmalıdır. Kamu kurumlarının yetersizliğini eleştiren paylaşımlar ise eleştiri güvencesi kapsamındadır.

Kaynak Göstermek ve Resmî Açıklamalar

Bir bilgiyi paylaşırken kaynağını belirtmek, özellikle “teyit edilmemiştir” veya “duyduğuma göre” gibi ifadelerle bilginin kesinliğini sınırlamak, panik yaratma saikinin bulunmadığını gösteren önemli verilerdir. Resmî bir kurumun açıklamasını aynen aktarmak kural olarak gerçeğe aykırı bilgi yayma sayılmaz; açıklamanın sonradan değişmesi, aktaranı sorumlu kılmaz. Buna karşılık resmî bir açıklamayı çarpıtarak, bağlamından koparak veya içeriğini değiştirerek aktarmak gerçeğe aykırılık tartışmasına yol açabilir. Paylaşımda başka birine ait bir iddianın yalnızca aktarılması ile bu iddianın benimsenerek kesin bir bilgi gibi sunulması arasındaki fark da saikin değerlendirilmesinde önemlidir.

Mesajlaşma Gruplarında İletme ve Yeniden Paylaşım

Uygulamada sık sorulan bir soru, başkasının hazırladığı bir içeriği iletmenin veya yeniden paylaşmanın da suç oluşturup oluşturmadığıdır. Kanundaki fiil “yaymak”tır; bu nedenle içeriği ilk oluşturan kişinin yanında, içeriği bilerek yayan kişi de kapsam içinde değerlendirilebilir. Ancak iletme veya yeniden paylaşma fiilinde de aynı unsurlar aranır: paylaşımın alenî olması, bilginin gerçeğe aykırı olması, kamu barışını bozmaya elverişli olması ve özellikle paylaşan kişinin sırf panik yaratma saikiyle hareket etmesi. Küçük ve kapalı bir aile grubunda yapılan iletme aleniyet bakımından farklı değerlendirilir. İçeriğin doğruluğundan şüphe ederek “doğru mu?” diye soran bir iletme ise panik yaratma saikinin yokluğunu gösterir.

Düzeltme ve Kaldırma: En Güçlü Savunma Olgusu

Yanlış bilgi paylaştığınızı fark ettiğinizde
AdımYapılacakNeden?
1. KayıtOrijinal paylaşımın ekran görüntüsünü ve zaman bilgisini saklayınİçeriğin ve sürenin ispatı
2. DüzeltmeBilginin yanlış veya eksik olduğunu açıkça belirten bir düzeltme paylaşınİyi niyetin göstergesi
3. KaldırmaOrijinal paylaşımı kaldırınYayılmanın sınırlanması
4. KaynakBilgiyi nereden aldığınızı ve doğrulama girişiminizi belgeleyinSaikin değerlendirilmesi
5. HızDüzeltme ile paylaşım arasındaki süreyi kısa tutunPanik yaratma amacının yokluğu

Düzeltme ve kaldırma suçun oluşup oluşmadığını tek başına belirlemez; ancak failin “sırf” panik yaratma saikiyle hareket etmediğinin en güçlü göstergelerinden biridir. Uygulamada paylaşımını kısa sürede kaldıran, bilgiyi teyit etmeden paylaştığını açıkça kabul eden ve kamuoyunu düzelten kişilerin davranışları bir bütün olarak değerlendirilerek saikin bulunmadığı sonucuna varılabilmektedir. Kaldırmadan önce kayıt alınması ise, paylaşımın içeriği ve yayında kaldığı süre konusunda sonradan doğabilecek ihtilafları önler. Düzeltme paylaşımının da en az ilk paylaşım kadar görünür biçimde yapılması, örneğin aynı hesaptan ve aynı kitleye ulaşacak şekilde yayımlanması, iyi niyetin somut göstergesidir.

İkinci Fıkra: Kimlik Gizleme ve Örgüt

Fail suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlerse ceza yarı oranında artırılır (m.217/A/2). Anonim veya sahte hesap kullanımı kimlik gizleme kapsamında değerlendirilir; ancak yalnızca takma ad kullanmak, kimliğin tespitini engelleme amacı taşımıyorsa her durumda bu artırımı gerektirmeyebilir. Belirleyici olan, hesabın gerçek kimliği saklamak için oluşturulup oluşturulmadığıdır. Sahte hesaplar üzerinden yapılan paylaşımlarda failin tespiti için, kamu düzeni kapsamındaki suça konu içerikleri oluşturan ve yayanlara ulaşmak için gerekli bilgiler içerik, yer ve erişim sağlayıcılar tarafından hâkim kararı üzerine adli mercilere verilir (5651 s.K. m.8/A/4). Hesabınızın ele geçirilerek sizin adınıza paylaşım yapıldığı durumlar için sosyal medya hesabının ele geçirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Sahte hesap veya ele geçirilmiş hesap iddiası mı var?
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın
Uygulamadan senaryolar
SenaryoOlası değerlendirme
Afette bir bölgedeki hasarı yerinden gözlemleyip paylaşmakGerçeğe uygun ve uyarı amaçlı; suç oluşmaz
Teyit edilmemiş bir bilgiyi kaynağını belirterek ve “teyit edilmedi” notuyla paylaşmakPanik yaratma saiki bulunmadığı yönünde güçlü olgu
Resmî açıklamayı aynen aktarmakKural olarak suç oluşmaz
Uydurma bir “zehirli su” uyarısını sahte hesaptan ve korkutucu görsellerle yaymakUnsurlar ve kimlik gizleme artırımı tartışılır
Kurumların yetersizliğini eleştiren paylaşımEleştiri güvencesi kapsamında (m.218)
Yanlış bilgiyi paylaşıp birkaç dakika içinde düzeltmek ve kaldırmakSaikin yokluğunu gösteren güçlü olgu

Haber Verme ve Eleştiri Güvencesi (m.218)

Kamu barışına karşı suçlar bölümündeki ortak hüküm 217/A bakımından da uygulanır: bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar artırılır; ancak haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz (TCK m.218). Bir gazetecinin gelişmekte olan bir olayı aktarması, bir uzmanın resmî verileri eleştirmesi veya bir vatandaşın bir yetkiliyi sorgulaması bu güvencenin kapsamındadır. Güvencenin sınırları, haberin gerçeklik, güncellik, kamu yararı ve sunuş dengesi ölçütlerine uyup uymadığıyla belirlenir. Sosyal medyada eleştiri hakkının sınırları için sosyal medyada paylaşım ve eleştiri hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

Anayasa Mahkemesi Kararı

7418 sayılı Kanunla eklenen 217/A maddesinin iptali istemi, Anayasa Mahkemesinin 8/11/2023 tarihli ve E.2022/129, K.2023/189 sayılı kararıyla oy çokluğuyla reddedilmiştir; karar 23/2/2024 tarihli ve 32469 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Mahkeme kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamakla birlikte kararında ifade özgürlüğünün demokratik toplumun temel dayanaklarından biri olduğunu ve sağlıklı bir bilgi akışının özgür düşüncenin ön koşulu olduğunu vurgulamıştır. Kararın karşı oy yazılarında ise düzenlemenin belirlilik ve ifade özgürlüğü bakımından sorunlu olduğu görüşü ayrıntılı biçimde savunulmuştur. Bu nedenle kural yürürlüktedir; ancak uygulamada unsurların, özellikle “sırf” saikinin ve elverişlilik şartının, ifade özgürlüğünü koruyacak şekilde dar yorumlanması gerekir.

Somut bir dosyada ifade özgürlüğüne müdahale iddiası, olağan kanun yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla ileri sürülebilir. Bu yol için AYM bireysel başvuru rehberimize bakabilirsiniz.

Belirlilik Tartışması

Madde, yürürlüğe girdiği günden bu yana suçta ve cezada kanunilik ilkesinin bir gereği olan belirlilik ilkesi bakımından tartışılmaktadır. Eleştirilerin odağında “gerçeğe aykırı bilgi” kavramının sınırlarının belirsizliği, özellikle hızla değişen olaylarda bilginin sürekli güncellenmesi, “kamu barışını bozmaya elverişlilik” ölçütünün somutlaştırılmasının güçlüğü ve düzenlemenin ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı bir etki doğurabileceği yer alır. Anayasa Mahkemesi çoğunluğu bu eleştirileri kabul etmemiş; karşı oy yazılarında ise benzer gerekçelerle kuralın iptali gerektiği savunulmuştur. Bu tartışmanın uygulamadaki sonucu, somut dosyalarda unsurların geniş değil dar yorumlanmasıdır: şüphe hâlinde paylaşımın ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi, hem Anayasa’nın 26. maddesi hem de kanunun “sırf” kelimesiyle çizdiği sınır bakımından doğru yaklaşımdır.

Benzer Suçlardan Farkı

Kamu barışına karşı suçlarla karşılaştırma
SuçFiilTehlike ölçütüCeza
Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma (m.217/A)Gerçeğe aykırı bilgiyi sırf panik yaratma saikiyle yaymaKamu barışını bozmaya elverişlilik1 – 3 yıl
Suçu ve suçluyu övme (m.215)İşlenmiş suçu veya suçluyu övmeAçık ve yakın tehlikenin ortaya çıkması1 ay – 2 yıl
Halkı kin ve düşmanlığa tahrik (m.216/1)Halkın bir kesimini diğerine karşı kin ve düşmanlığa tahrikAçık ve yakın tehlike1 – 3 yıl
Kanunlara uymamaya tahrik (m.217)Halkı kanunlara uymamaya tahrikKamu barışını bozmaya elverişlilik6 ay – 2 yıl veya adli para
Terör örgütü propagandası (TMK m.7/2)Örgütün şiddet yöntemlerini meşru gösterme, övme, teşvikSuç tanımındaki yöntem unsuru1 – 5 yıl

Bu suçların ayrıntıları için suçu ve suçluyu övme, halkı kin ve düşmanlığa tahrik ve terör örgütü propagandası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Usul: Soruşturma, Tutuklama ve Hüküm

Usul kuralları
KonuKuralDayanak
ŞikâyetAranmaz; resen soruşturulurTCK m.217/A
Uzlaştırma ve ön ödemeUygulanmazCMK m.253; TCK m.75
Görevli mahkemeAsliye ceza—
TutuklamaÜst sınır üç yıl olduğundan CMK m.100/4 yasağı uygulanmaz; somut tutuklama nedeni gerekirCMK m.100
Seçenek yaptırımBir yıl hapis kısa süreli olduğundan çevrilebilirTCK m.49/2, m.50
Erteleme ve HAGBİki yıl veya daha az hapiste şartları varsaTCK m.51; CMK m.231/5
Dava zamanaşımıSekiz yılTCK m.66/1-e
İçerikErişim engeli ve içeriğin çıkarılması ayrıca istenebilir5651 s.K. m.8/A

Suçun üst sınırı üç yıl olduğundan, iki yılı aşmayan suçlar için öngörülen tutuklama yasağı bu suçta uygulanmaz; ancak tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin yanında somut bir tutuklama nedeni de bulunmalıdır. Alt sınır bir yıl olduğundan mahkûmiyet hâlinde seçenek yaptırıma çevirme, erteleme ve HAGB gündeme gelebilir. Kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyet, TCK m.53 kapsamında hak yoksunlukları doğurur; HAGB kararında ise bu sonuç doğmaz. HAGB için HAGB nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Gazeteciler ve Basın Kuruluşları

Gazeteciler bakımından madde, haber verme hakkıyla doğrudan kesişir. Gelişmekte olan bir olayı aktaran bir haberin sonradan eksik veya hatalı çıkması, gazetecinin sırf panik yaratma saikiyle hareket ettiği anlamına gelmez. Haber verme sınırlarını aşmayan açıklamalar suç oluşturmaz (TCK m.218); bu sınırların belirlenmesinde haberin gerçeğe uygunluğu için gösterilen özen, güncelliği, kamu yararı taşıması ve sunuş dengesi dikkate alınır. Gazetecinin kaynağını doğrulamaya çalıştığını, yetkililerle iletişim kurduğunu ve hatayı fark ettiğinde düzeltme yayımladığını gösteren belgeler, savunmanın temelini oluşturur. Basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde cezanın artırılabileceği de unutulmamalıdır; bu nedenle gazetecilik faaliyeti ile haber görünümlü dezenformasyon arasındaki ayrımın somut olarak ortaya konulması önemlidir.

Erişim Engeli ve İçeriğin Kaldırılması

Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebeplerine dayanılarak hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunda sayılan makamların talebiyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir (5651 s.K. m.8/A). Bu tedbir, içeriğin yayılmasını durdurmaya yöneliktir ve içeriğin suç oluşturup oluşturmadığı sorusunu kesin olarak cevaplamaz. Hakkında erişim engeli kararı verilen içeriğin sahibi, karara karşı kanunda öngörülen yollarla itiraz edebilir. Ceza soruşturması ile erişim engeli kararının birbirinden ayrı değerlendirilmesi, savunmanın her iki sürece de ayrı ayrı hazırlanmasını gerektirir.

Kovuşturma Aşamasında Savunma

Kamu davası açılmışsa savunma, iddianamenin her unsuru nasıl ortaya koyduğu üzerine kurulur. İddianamede bilginin gerçeğe aykırı olduğu hangi resmî kaynağa veya bilirkişi incelemesine dayandırılmışsa, bu kaynağın paylaşım tarihindeki bilgi durumunu yansıtıp yansıtmadığı denetlenmelidir. “Sırf” panik yaratma saikinin hangi delille gösterildiği sorgulanmalı; paylaşımın dili, bağlamı ve sanığın sonraki davranışları bu saikin yokluğunu gösteriyorsa bu olgular ayrıntılı olarak ortaya konulmalıdır. Elverişlilik bakımından paylaşımın erişim ve etkileşim verileri, yayında kaldığı süre ve sonrasında somut bir kamu düzeni sorunu yaşanıp yaşanmadığı dosyaya getirilmelidir. Mahkûmiyet ihtimaline karşı ise seçenek yaptırım, erteleme ve HAGB talepleri ayrıca ileri sürülmelidir.

Mahkûmiyetin Sonuçları

Suç kasten işlendiğinden hapis cezasına mahkûmiyet, TCK m.53 kapsamında kamu görevini üstlenme gibi belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma sonucunu doğurur ve adli sicile kaydedilir. Kamu görevlileri, kamu görevine başvuracak kişiler ve bazı meslek ruhsatlarına sahip olanlar bakımından bu sonuç özellikle önem taşır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ise hüküm açıklanmadığından bu sonuçlar doğmaz ve karar yalnızca bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu nedenle yargılama sonunda mahkûmiyet ihtimali bulunan dosyalarda HAGB talebinin şartlarıyla birlikte hazırlanması gerekir.

İhbar Eden Açısından

Suç resen soruşturulduğundan herkes Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa ihbarda bulunabilir. İhbar ederken paylaşımın bağlantısının, tarihinin, hesap bilgilerinin ve ekran görüntüsünün sunulması, içeriğin sonradan silinmesi ihtimaline karşı önemlidir. Bir paylaşımın gerçeğe aykırı olduğunu düşünen kişinin, bu kanaatini dayandırdığı resmî kaynağı da belirtmesi soruşturmayı hızlandırır. Belirli bir kişiyi veya kurumu hedef alan yanlış iddialarda ise ayrıca hakaret, iftira veya kişilik haklarının korunmasına ilişkin yollar değerlendirilmelidir; bu durumlarda doğrudan zarar gören kişinin şikâyet ve tazminat hakları bulunur.

Sık Yapılan Hatalar

Şüpheli tarafında en sık yapılan hata, paylaşımı panik içinde silip hiçbir kayıt tutmamaktır; bu durumda paylaşımın gerçek içeriği ve yayında kaldığı süre tartışmalı hâle gelir. İkinci hata, ifadede paylaşımın amacını ve kaynağını açıklamamak, yalnızca “bilmeden paylaştım” demekle yetinmektir. Üçüncü hata, bilginin gerçeğe aykırılığını hangi kaynağa göre tespit edildiğini sorgulamamak ve paylaşım anındaki bilgi durumunu ortaya koymamaktır. Son olarak, paylaşımın haber veya eleştiri niteliğinin ve TCK m.218 güvencesinin hiç ileri sürülmemesi, savunmanın en güçlü dayanaklarından birinin kullanılmaması anlamına gelir.

İfade Verirken ve Savunmada

Bu soruşturmalarda şüphelinin ilk ifadesi, saikin ve bağlamın ortaya konulduğu en önemli aşamadır. Şüpheliye yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı olduğu hatırlatılır (CMK m.147/1-e); ifade öncesinde müdafi ile görüşülmesi, paylaşımın tam metninin, kaynağının, paylaşım zamanındaki bilgi durumunun ve varsa düzeltme ve kaldırma işlemlerinin belgeleriyle hazırlanması önemlidir. Ekran görüntüsünün delil değeri ve içeriğin gerçekten şüpheliye ait olduğunun ispatı ayrıca tartışılabilir; bu konuda ekran görüntüsü delil olur mu, ifade süreci için emniyette ve savcılıkta ifade verme rehberlerimize bakabilirsiniz.

Savunma kontrol listesi
SoruNeden önemli?
Bilgi gerçekten gerçeğe aykırı mı, hangi kaynağa göre?Gerçeğe aykırılık somut olarak ispatlanmalıdır
Paylaşım anındaki bilgi durumu dikkate alındı mı?Sonradan değişen bilgiler faile yüklenemez
Konu, maddede sayılan alanlardan biri mi?Kapsam dışı konular bu suçu oluşturmaz
“Sırf” saik hangi delille gösterildi?Başka amaç varsa unsur oluşmaz
Elverişlilik somut olarak tartışıldı mı?Erişim, etkileşim ve bağlam değerlendirilmelidir
Düzeltme veya kaldırma yapıldı mı?Saikin yokluğunun güçlü göstergesi
Haber veya eleştiri niteliği var mı?TCK m.218 güvencesi
Paylaşım tarihi 18/10/2022 sonrası mı?Öncesindeki paylaşımlar bu madde kapsamında değildir

Dilekçe Örneği: Afet Sonrası Paylaşım Nedeniyle Savunma

Aşağıdaki örnek, bir afetin ilk saatlerinde yerel bir kaynaktan aldığı bir bilgiyi paylaşan, bilginin doğrulanmadığını anlayınca paylaşımını kaldırıp düzeltme yapan bir şüpheli adına, soruşturma evresinde sunulmak üzere hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINASORUŞTURMA NO: …/… ŞÜPHELİ: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) MÜDAFİİ: Av. … SUÇ: Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK m.217/A) KONU: Şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi istemini içeren savunmamızın sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- TCK m.217/A/1’deki “sırf” saik bakımından: Müvekkil, …/…/2026 tarihinde saat … sularında, afetin ilk saatlerinde … ilçesinde yaşayan akrabasından aldığı ve bölgedeki bir yolun kapandığına ilişkin bilgiyi, bölgeye gitmeyi düşünenleri uyarmak amacıyla paylaşmıştır. Paylaşımda bilginin kaynağı belirtilmiş, sade bir dil kullanılmış, korkutucu bir başlık veya görsel yer almamıştır. Müvekkilin amacı halk arasında endişe veya panik yaratmak değil, insanları uyarmaktır. Kanunun aradığı, failin sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle hareket etmesidir; bu saik somut olayda bulunmamaktadır.2- Gerçeğe aykırılık ve paylaşım anındaki bilgi durumu bakımından: Paylaşımın yapıldığı saatte bölgeye ilişkin resmî bir açıklama bulunmamakta, bilgi akışı değişken bir seyir izlemekteydi. Müvekkilin paylaştığı bilgi, güvenilir kabul ettiği bir kaynağa dayanmaktadır. Bilginin sonradan tam olarak doğru olmadığının anlaşılması, paylaşım anındaki iyi niyeti ortadan kaldırmaz.3- Düzeltme ve kaldırma bakımından: Müvekkil, yaklaşık … dakika sonra yetkili kurumun açıklamasını görünce aynı hesaptan bilginin doğrulanmadığını belirten bir düzeltme paylaşmış ve ilk paylaşımı kaldırmıştır. Paylaşım kaldırılıncaya kadar … kişi tarafından görüntülenmiş ve … kez paylaşılmıştır; düzeltme paylaşımı ise … kişiye ulaşmıştır. Bu davranışlar, müvekkilin panik yaratma amacı taşımadığını açıkça göstermektedir.4- TCK m.217/A/1’deki elverişlilik ve TCK m.218 bakımından: Kısa süre yayında kalan ve düzeltilen bir paylaşımın kamu barışını bozmaya elverişli olduğu somut olarak gösterilmemiştir. Kaldı ki müvekkilin paylaşımı, haber verme ve uyarı amacı taşıyan bir düşünce açıklamasıdır. Anayasa’nın 26. maddesi güvencesindeki bu açıklamanın cezalandırılması, ifade özgürlüğüne ölçüsüz bir müdahale olacaktır.5- CMK m.172/1 bakımından: Açıklanan nedenlerle suçun maddi ve manevi unsurları oluşmamış olup kamu davasının açılması için yeterli şüphe bulunmamaktadır. Paylaşımın ve düzeltmenin ekran görüntüleri, erişim istatistikleri ve akraba … ile yapılan yazışmalar ekte sunulmuştur.EKLER: Paylaşım ve düzeltme ekran görüntüleri, erişim istatistikleri, kaynak yazışmaları.HUKUKİ SEBEPLER: Anayasa m.26; 5237 sayılı TCK m.217/A, m.218; 5271 sayılı CMK m.172 ve ilgili mevzuat.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, müvekkil hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2026Şüpheli Müdafii Av. … İmza

Dilekçeye eklenen belgelerin paylaşımın yapıldığı ve kaldırıldığı saatleri açıkça göstermesi, düzeltmenin ne kadar hızlı yapıldığının ispatı bakımından önemlidir. Kaynağa ilişkin yazışmalar ise paylaşımın uydurma bir bilgiye değil, güvenilir kabul edilen bir kaynağa dayandığını gösterir. Aynı dönemde benzer bilgilerin başka kişi ve kurumlarca da paylaşılmış olması, bilginin o saatlerde yaygın olarak dolaşımda olduğunu ve şüphelinin özel bir panik yaratma amacı taşımadığını destekleyen bir olgu olarak dosyaya sunulabilir.

Sık Sorulan Sorular

Yanlış bilgi paylaşmak suç mu?

Tek başına değil; sırf panik yaratma saikiyle, belirli konularda, gerçeğe aykırı bilgiyi kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yaymak gerekir (TCK m.217/A).

Cezası nedir?

1 – 3 yıl hapis; kimlik gizlenerek veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse yarı oranında artırılır.

Hangi konulardaki bilgiler kapsamda?

Ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili bilgiler.

“Sırf” ne demek?

Failin tek ve baskın amacının halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak olması.

Haber yapmak suç mu?

Hayır. Haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan açıklamalar suç değildir (TCK m.218).

Paylaşımı silersem ne olur?

Suçu tek başına ortadan kaldırmaz; ancak hızlı düzeltme ve kaldırma panik yaratma saikinin yokluğunu gösteren güçlü bir olgudur.

Madde ne zaman yürürlüğe girdi?

18/10/2022; öncesindeki paylaşımlar bu madde kapsamında değildir.

AYM bu maddeyi iptal etti mi?

Hayır. İptal istemi 8/11/2023 tarihli kararla oy çokluğuyla reddedildi (E.2022/129, K.2023/189).

Sahte hesaptan paylaşım yapılırsa ne olur?

Kimlik gizleme nedeniyle ceza yarı oranında artırılır (m.217/A/2).

Sahte hesabın sahibi nasıl bulunur?

Hâkim kararı üzerine içerik, yer ve erişim sağlayıcılar failin tespiti için gerekli bilgileri verir (5651 s.K. m.8/A/4).

Değer yargısı veya eleştiri suç olur mu?

Hayır. Madde doğrulanabilir bir olguya ilişkin gerçeğe aykırı bilgiyi hedefler.

Şikâyete bağlı mı?

Hayır. Resen soruşturulur.

Uzlaştırma var mı?

Hayır.

Tutuklama olur mu?

Üst sınır üç yıl olduğundan tutuklama yasağı uygulanmaz; somut tutuklama nedeni gerekir.

HAGB alınabilir mi?

Şartları varsa evet (CMK m.231/5).

Zamanaşımı ne kadar?

Sekiz yıl (TCK m.66/1-e).

Basın yoluyla işlenirse ceza artar mı?

Evet, yarı oranına kadar (TCK m.218).

Kişiyle ilgili yanlış iddia bu suç mu?

Hayır; bu durumda hakaret veya iftira gibi başka suçlar gündeme gelebilir.

Başkasının paylaşımını iletmek suç mu?

Yaymak fiili iletmeyi de kapsayabilir; ancak aynı unsurlar ve özellikle “sırf” panik yaratma saiki aranır.

Afet sırasında yardım çağrısı yapmak suç mu?

Yardım veya uyarı amaçlı paylaşımlarda panik yaratma saiki bulunmaz; gerçeğe uygun paylaşımlar suç oluşturmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, TCK, CMK ve 5651 sayılı Kanun hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk