Genel Af ve Özel Af: Cezaya Etkileri (TCK 65)

Af, devletin cezalandırma yetkisinden kısmen veya tamamen vazgeçerek kamu davasının ya da cezanın sona erdirilmesini sağlayan bir hukuki kurumdur. Türk Ceza Kanunu’nda “genel af” ve “özel af” olarak iki farklı biçimde düzenlenen af müessesesi, ceza hukukunda önemli bir sönümlendirme aracıdır. Bu yazıda genel af ve özel affın kanun metni, anayasal dayanağı, cezaya ve yan sonuçlara etkileri, benzer kurumlarla farkları ve bir af kanunu çıktığında izlenecek yol ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

1) Kanuni Dayanak: TCK m.65 ve m.74

Affın ceza hukukundaki sonuçları iki maddede düzenlenmiştir. TCK m.65 affın kendisini, m.74 ise dava veya cezanın düşmesinin malvarlığı ve şahsi haklar üzerindeki etkisini düzenler. Kanunun metni şöyledir:

• TCK m.65/1: “Genel af halinde, kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.”
• TCK m.65/2: “Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir.”
• TCK m.65/3: “Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları, özel affa rağmen etkisini devam ettirir.”
• TCK m.74/1: “Genel af, özel af ve şikayetten vazgeçme, müsadere olunan şeylerin veya ödenen adlî para cezasının geri alınmasını gerektirmez.”
• TCK m.74/2: “Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve uğranılan zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez.”
• TCK m.74/3: “Cezanın düşmesi şahsi haklar, tazminat ve yargılama giderlerine ilişkin hükümleri etkilemez. Ancak, genel af halinde yargılama giderleri de istenemez.”

Bu metinlerden üç sonuç çıkar. Birincisi, genel af suçun ceza hukuku bakımından bütün izlerini siler: dava düşer, ceza ve bütün neticeleri kalkar. İkincisi, özel af yalnızca cezanın infazına dokunur; kişi hükümlü olmaya devam eder ve hak yoksunlukları kalkmaz. Üçüncüsü, hiçbir af mağdurun malvarlığı haklarını ortadan kaldırmaz; tazminat davası açılabilir ve açılmış dava devam eder.

2) Af Yetkisi Kimde? Anayasa m.87 ve m.104

Af, bir yasama işlemidir. Anayasa m.87 uyarınca genel ve özel af ilanına karar vermek, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevleri arasındadır ve bu karar Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla alınır. Af kanunları da diğer kanunlar gibi Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir; hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine aykırı bulunan hükümler iptal edilebilir.

Cumhurbaşkanının yetkisi ise genel bir af yetkisi değildir. Anayasa m.104, Cumhurbaşkanına sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma yetkisi verir. Bu yetki kişiye özgüdür ve yalnızca bu üç sebebe dayanabilir. Uygulamada “cumhurbaşkanı affı” olarak bilinen bu yol, özel affın bireysel bir görünümüdür.

Cezaevindeki hükümlünün sağlık durumu için ayrıca kanuni bir yol vardır: hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz ertelenir (5275 sayılı Kanun m.16). Bu bir af değil, infazın geri bırakılmasıdır. Ayrıntı için hastalık, yaşlılık ve gebelik nedeniyle infazın ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.

3) Genel Af: Aşamalara Göre Sonuçlar

Genel af, af kanununda belirlenen suçlar ve tarihler bakımından, dosya hangi aşamada olursa olsun sonuç doğurur. Kanun hangi suçların, hangi tarihe kadar işlenmiş olanların ve hangi şartlarla kapsama gireceğini ayrıca belirler. Kapsamdaki bir dosyada sonuçlar şöyledir:

Üçüncü satır sık gözden kaçar. Genel af bir düşme sebebidir; ancak CMK m.223/9 uyarınca derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme kararı verilemez. Suçsuzluğu dosyadan açıkça anlaşılan sanık için beraat, genel aftan daha lehedir: beraat suçun işlenmediğini tespit eder, genel af ise yalnızca devletin cezalandırmaktan vazgeçmesidir. Kararların farkları için beraat, takipsizlik ve düşme farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Genel affın “bütün neticeleriyle” ortadan kaldırdığı cezanın en önemli yan sonucu, TCK m.53’teki hak yoksunluklarıdır. Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyet; kamu görevi üstlenme, seçme ve seçilme, velayet ve vesayet, tüzel kişi yöneticiliği ve izne tabi meslek veya sanatın icrası haklarından yoksunluk doğurur (TCK m.53/1). Genel af bu yoksunlukları da kaldırır. Hak yoksunluklarının ayrıntısı için hak yoksunlukları (TCK 53) yazımıza bakabilirsiniz.

4) Özel Af: Mahkûmiyet Durur, İnfaz Değişir

Özel af, kesinleşmiş mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz; yalnızca cezanın çektirilme biçimine müdahale eder. TCK m.65/2 bu müdahalenin üç biçimini sayar:

Dördüncü satır, özel affın en çok yanlış anlaşılan yönüdür. Özel afla cezaevinden çıkan kişi, mahkûmiyete bağlı kamu görevi veya meslek yasakları bakımından hükümlü sayılmaya devam eder. Bu kısıtlamalardan kurtulmak için memnu hakların geri verilmesi yolunun ayrıca işletilmesi gerekir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.13/A). Başvuru dilekçesi için adli sicil, arşiv kaydı silme ve memnu hakların iadesi dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

5) Af ile Karıştırılan Kurumlar

Kamuoyunda “af” sözcüğü, cezayı azaltan her düzenleme için kullanılır. Oysa kanun, cezayı veya davayı sona erdiren birbirinden farklı kurumlar öngörür:

Son satır özellikle önemlidir. İnfaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhâl uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili hükümler bu kuralın dışındadır (TCK m.7/3). Koşullu salıverilme oranını değiştiren bir kanun hükümlünün erken tahliyesini sağlayabilir, ama mahkûmiyeti ve adli sicil kaydını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle bu tür düzenlemeler teknik anlamda af değildir. Ayrıntı için lehe olan kanunun belirlenmesi (TCK 7), koşullu salıverilme oranları ve ölümün davaya ve cezaya etkisi yazılarımıza bakabilirsiniz.

6) “Af Çıkacak” Beklentisinin Hukuki Riskleri

Türk hukuk tarihinde af kanunları çıkarılmıştır; ancak her af kanunu kendi kapsamını, suç türlerini ve tarih sınırını ayrıca belirler. Örneğin 2000 yılında yürürlüğe giren 4616 sayılı Kanun, mahkûmiyeti ortadan kaldırmadan belirli şartlarla şartla salıverme ve erteleme sağladığı için uygulamada toplu ve şartlı bir özel af olarak nitelendirilir. Kanunlaşmamış bir af beklentisine göre hareket etmek ise ciddi hak kayıplarına yol açar:

• Savunmayı ihmal etmek: Beraat edebilecek bir sanığın af beklentisiyle savunma yapmaması, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurur.
• Kanun yolu sürelerini kaçırmak: Kesinleşen bir karar, af kapsamı dışında kalırsa infaz edilir.
• Uzlaştırma ve önödemeyi kaçırmak: Bu kurumlar dosyayı kesin olarak kapatırken af belirsiz bir ihtimaldir.
• Teslim olmayı ertelemek: Af kanunu çıkmazsa ya da suç kapsam dışında kalırsa yakalama emri yürürlükte kalır ve kişi her an yakalanabilir.

Güncel söylentiler ile yürürlüğe giren metinlerin farkı için 12. Yargı Paketi söylentilerinde gerçekler ve adli sicil bakımından sicil affı: son durum yazılarımıza bakabilirsiniz.

7) Bir Af Kanunu Çıktığında Adım Adım

1. Kapsam maddesini okuyun. Af kanunu hangi suçları, hangi tarihe kadar işlenmiş fiilleri ve hangi ceza miktarlarını kapsadığını ayrıca belirler. Suç tarihi, suçun kanundaki adı ve hükmolunan ceza bu kontrolün temelidir.
2. Dosyanın aşamasını belirleyin. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme, kesinleşmiş dosyada ise infaz aşamasında işlem yapılır.
3. Beraat imkânını değerlendirin. Dosya beraate elverişliyse düşme yerine beraat talebini açıkça ileri sürün (CMK m.223/9).
4. İnfaz aşamasında duraksama varsa başvurun. Cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği konusunda duraksama olursa infaz hâkimliğinden karar istenir (5275 sayılı Kanun m.98/1-b). Ayrıntı için infaz hâkimliği yazımıza bakabilirsiniz.
5. Yan sonuçları ayrıca takip edin. Genel afta adli sicil kaydının ve hak yoksunluklarının kalktığını kontrol edin; özel afta ise memnu hakların geri verilmesi için ayrıca başvurun. Elkonulan eşyanın iadesini ve adli kontrol tedbirinin kaldırılmasını talep edin.
6. Tazminat tarafını unutmayın. Mağdursanız af, tazminat hakkınızı etkilemez (TCK m.74/2-3). Hukuk davası kendi zamanaşımına tabidir.

8) Af Sonrası Memuriyet, Tekerrür ve Giderler

Affın uygulamada en çok soru doğuran yönü, cezanın dışındaki sonuçlardır. Kişi cezaevinden çıktıktan sonra memuriyete dönebilecek mi, yeni bir suçta tekerrür uygulanacak mı, yargılama giderini ödeyecek mi? Kanunun verdiği cevaplar şöyledir:

Dördüncü satır özellikle kamu görevlileri için önemlidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5, memur olabilmek için “kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile” devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamayı şart koşar. Bu suçlardan mahkûmiyet bakımından af, memuriyete dönüşü kendiliğinden sağlamaz. Somut dosyada af kanununun kapsamı ve niteliği ayrıca incelenmelidir. Hak yoksunluklarının genel çerçevesi için belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma yazımıza bakabilirsiniz.

9) Örnek Olaylarla Af

Aşağıdaki örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya ilgili af kanununun metni ve kendi belgeleriyle değerlendirilmelidir:

10) Af Kanununu Kim Uygular? Yetkili Merci ve Kanun Yolu

Af kanunu yürürlüğe girdiğinde uygulamayı yapacak merci, dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişir. Doğru merciye başvurmak, sürecin gecikmemesi için önemlidir:

5275 sayılı Kanun m.98 uyarınca yapılan başvurular cezanın infazını kendiliğinden ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği, olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m.98/2). Bu nedenle kapsamda olduğunu düşünen hükümlünün başvurusunu gecikmeden yapması ve infazın durdurulmasını ayrıca talep etmesi gerekir. Takipsizlik kararına itiraz usulü için KYOK kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

11) Mağdur Açısından Af: Tazminat Hakkı Nasıl Korunur?

Af, devletin cezalandırma yetkisinden vazgeçmesidir; mağdurun hakkından vazgeçmesi değildir. Kanun bunu iki fıkrayla güvenceye alır: kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2); cezanın düşmesi şahsi haklar ve tazminata ilişkin hükümleri etkilemez (m.74/3). Mağdurun bu güvenceyi fiilen kullanabilmesi için şu noktalara dikkat etmesi gerekir:

• Süre: Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Ceza davasının afla düşmesi bu süreleri durdurmaz.
• İspat: Af nedeniyle düşme kararı verildiğinde esasa girilmediğinden, hukuk mahkemesinin yararlanacağı bir suç tespiti yoktur. Hukuk hâkimi kusuru ve zararı kendisi değerlendirir; ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle zaten bağlı değildir (TBK m.74).
• Elkonulan eşya: Mağdura ait olup elkonulan eşyanın iadesi talep edilmelidir; af bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Tazminat davasının esasları için ceza kararının tazminat davasına etkisi (TBK 74) yazımıza bakabilirsiniz.

12) Af Beklemek mi, Kesin Çözüm mü? Uzlaştırma, Önödeme ve Şikâyetten Vazgeçme

Af, çıkıp çıkmayacağı ve kapsamı belirsiz bir ihtimaldir. Buna karşılık kanun, belirli suçlarda dosyayı kesin olarak kapatan araçlar öngörür. Bu araçlar mevcutken af beklemek çoğu zaman sanığın aleyhine olur:

• Uzlaştırma (CMK m.253-254): Uzlaştırmaya tabi suçlarda taraflar uzlaşır ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada davanın düşmesine karar verilir. Hangi suçların uzlaştırmaya tabi olduğu için uzlaştırmaya tabi suçlar yazımıza bakabilirsiniz.
• Önödeme (TCK m.75): Önödemeye tabi suçlarda savcılığın bildirdiği miktar süresinde ödenirse kamu davası açılmaz. Ayrıntı için önödeme yazımıza bakabilirsiniz.
• Şikâyetten vazgeçme (TCK m.73/4): Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme davayı düşürür; ancak kabul etmeyen sanığı etkilemez (m.73/6). Bu nedenle suçsuzluğuna inanan sanık, vazgeçmeyi kabul etmeyerek beraat kararı alma imkânını koruyabilir.

Bu üç kurumun ortak noktası, sonucun sanığın elinde ve kanunda belirlenmiş olmasıdır. Af ise yasama organının takdirine bağlıdır ve her af kanunu kapsamını ayrıca belirler.

Genel Af ile Özel Affın Sekiz Farkı

İki kurum da “af” adını taşır; ancak etkileri taban tabana zıttır. Genel af suçu ve cezayı ortadan kaldırırken, özel af yalnızca infazı etkiler.

Dördüncü satır özel affın en çok yanlış bilinen yanıdır: cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları özel affa rağmen etkisini devam ettirir. Yani özel af cezaevinden çıkmayı sağlar ama mahkûmiyete bağlı hak kısıtlamalarını kaldırmaz.

Sekizinci ve dokuzuncu satırlar ise mağdur ve malvarlığı boyutunu korur: af, mağdurun tazminat hakkını etkilemez ve müsadere olunan şeylerin ya da ödenmiş adli para cezasının geri alınmasını gerektirmez (TCK m.74).

Af ile İnfaz Düzenlemesi Karıştırılmamalı

Kamuoyunda “af” denilen düzenlemelerin çoğu aslında af değil, infaz rejimi değişikliğidir. Aradaki fark sonuçları tümüyle değiştirir.

İkinci ve üçüncü satırlar farkın en somut sonucunu verir: infaz düzenlemeleri kişinin cezaevinden erken çıkmasını sağlayabilir ancak mahkûmiyeti ve adli sicil kaydını ortadan kaldırmaz. Dokuzuncu satır ise pratik uyarıdır; “af çıkacak” beklentisiyle savunma yapmamak, kanun yoluna başvurmamak veya uzlaştırma ya da önödeme imkânını kaçırmak ciddi hak kaybına yol açar.

Sekizinci satır ise teknik bir ayrımdır; infaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhâl uygulanır — ancak erteleme, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin olanlar bu kuralın dışındadır ve lehe kanun ilkesine tabidir.

Af Sonrası Ne Yapılmalı?

Af çıkması hâlinde bazı sonuçlar kendiliğinden doğmaz; talep edilmesi gerekir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte en sık merak edilen soruyu cevaplar: genel af hâlinde adli sicil kaydı ortadan kalkar ve hak yoksunlukları sona ererken, özel afta mahkûmiyet ve buna bağlı hak kısıtlamaları devam eder. Beşinci satır ise özel af sonrası izlenecek yolu gösterir; hak yoksunluklarından kurtulmak için memnu hakların iadesi başvurusu ayrıca yapılmalıdır. Ayrıntı için lehe kanun uygulaması ve af rehberimize bakabilirsiniz.

Süreç ve kavram rehberlerimiz: önödeme · telefonla rahatsız etme · haberleşme ve kişisel veriler · müşteki, katılan ve müdahil · suç uydurma ve suç üstlenme

Sıkça Sorulan Sorular

Genel af ile özel af arasındaki temel fark nedir?

Genel afta kamu davası düşer ve hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle ortadan kalkar (TCK m.65/1). Özel afta mahkûmiyet devam eder; yalnızca hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilir, süresi kısaltılır veya adli para cezasına çevrilir (m.65/2). Hak yoksunlukları özel affa rağmen sürer (m.65/3).

Af kararını kim verir?

Genel ve özel af ilanına TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verir (Anayasa m.87). Cumhurbaşkanı ise yalnızca sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir (Anayasa m.104).

Genel af mağdurun tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?

Hayır. Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2). Cezanın düşmesi de şahsi haklar ve tazminata ilişkin hükümleri etkilemez (m.74/3).

Af çıkarsa ödediğim adli para cezasını geri alabilir miyim?

Hayır. Genel af, özel af ve şikâyetten vazgeçme, müsadere olunan şeylerin veya ödenen adli para cezasının geri alınmasını gerektirmez (TCK m.74/1).

Genel afta yargılama giderleri ne olur?

Genel af hâlinde yargılama giderleri de istenemez (TCK m.74/3). Özel afta ise yargılama giderlerine ilişkin hükümler etkilenmez.

Özel af sabıka kaydını siler mi?

Hayır. Özel af mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz; kayıt devam eder. Adli sicil kaydının silinmesi ve arşiv kaydı 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun kurallarına tabidir; hak yoksunlukları için memnu hakların geri verilmesi yolu ayrıca işletilir (5352 sayılı Kanun m.13/A).

Hangi suçlar aftan yararlanamaz?

Bunu her af kanunu kendi kapsam maddesinde belirler. Kanun, suç türlerini, suç tarihini ve ceza miktarını esas alarak bazı suçları kapsam dışında bırakabilir. Bu nedenle genel bir cevap yerine ilgili af kanununun metni incelenmelidir.

Koşullu salıverilme oranının değişmesi af mıdır?

Hayır. Bu bir infaz rejimi değişikliğidir. İnfaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhâl uygulanır; hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler ise bu kuralın dışındadır (TCK m.7/3). Mahkûmiyet ve adli sicil kaydı devam eder.

Af çıkarsa beraat talep edebilir miyim?

Evet. Genel af bir düşme sebebidir; ancak derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme kararı verilemez (CMK m.223/9). Dosya beraate elverişliyse bu talebin açıkça ileri sürülmesi gerekir.

Af çıkarsa memuriyete dönebilir miyim?

657 sayılı Kanun m.48/A-5, sayılan suçlardan (zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi) mahkûmiyeti “affa uğramış olsa bile” memuriyete engel sayar. Bu suçlarda af, memuriyete dönüşü kendiliğinden sağlamaz; özel afta ayrıca hak yoksunlukları da devam eder (TCK m.65/3).

Genel af tekerrürü etkiler mi?

Genel afta hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle ortadan kalktığından bu mahkûmiyet tekerrüre esas alınamaz (TCK m.65/1). Özel afta ise mahkûmiyet devam ettiğinden tekerrür hükümleri gündeme gelebilir.

Genel af çıktığında başvuru yapmam gerekir mi?

Genel af kanunu kapsamındaki dosyalarda işlem re’sen yapılır; ancak kapsamda olup olmadığınız, beraat imkânı, elkonulan eşyanın iadesi ve kayıtların silinmesi gibi konuları takip etmek ve gerekirse talepte bulunmak yararlıdır. İnfazda duraksama varsa infaz hâkimliğine başvurulur (5275 sayılı Kanun m.98/1-b).

Af kanunu çıktıysa infazım kendiliğinden durur mu?

Kapsam ve uygulama af kanununun hükümlerine bağlıdır. Kesinleşmiş hükümlerde duraksama olursa hükmü veren mahkemeden veya infaz hâkimliğinden karar istenir (5275 sayılı Kanun m.98/1). Bu başvurular infazı kendiliğinden ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m.98/2).

Mağdur olarak af çıkarsa tazminat davası açabilir miyim?

Evet. Kamu davasının düşmesi, zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2). Süre, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıldır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

Af beklerken uzlaşma teklifini reddetmeli miyim?

Af, çıkıp çıkmayacağı ve kapsamı belirsiz bir ihtimaldir. Uzlaştırmaya tabi suçlarda uzlaşma gerçekleşip edim yerine getirilirse dosya kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararıyla kesin olarak kapanır (CMK m.253-254). Kararın, dosyanın somut durumuna göre bir avukatla birlikte değerlendirilmesi yerinde olur.

Özel af hangi yolla yapılır?

Özel af ilanına da genel af gibi TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verir (Anayasa m.87). Cumhurbaşkanının Anayasa m.104’teki yetkisi ise yalnızca sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırmayla sınırlıdır.

Denetimli serbestlik ile af aynı şey midir?

Hayır. Denetimli serbestlik (5275 sayılı Kanun m.105/A) ve koşullu salıverilme (m.107) infaz kurumlarıdır; ceza devam eder, yalnızca infaz biçimi değişir. Genel afta ise ceza bütün neticeleriyle ortadan kalkar.

Hasta bir hükümlü için af dışında bir yol var mı?

Evet. Hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz ertelenir (5275 sayılı Kanun m.16). Ayrıca Cumhurbaşkanı, sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir (Anayasa m.104).

Özel aftan sonra memuriyete dönebilir miyim?

Cezaya bağlı veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları özel affa rağmen etkisini devam ettirir (TCK m.65/3). Kamu görevine engel durumun kalkması için memnu hakların geri verilmesi başvurusunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüş esas alınmalıdır.