Koşullu salıverilme, cezanın kalan kısmını dışarıda denetim altında geçirme imkânıdır; ancak bu bir “şartlı” özgürlüktür. Şartlar ihlal edilirse karar geri alınabilir. Bu rehberde koşullu salıverilmenin hangi hâllerde geri alınacağını sade bir dille açıklıyoruz.
Denetim Süresi ve İyi Hâl
Hükümlü, cezasının kanunda belirtilen kısmını iyi hâlli olarak infaz kurumunda geçirdikten sonra koşullu salıverilir ve bir denetim süresine tabi tutulur. Bu sürede hükümlü, yeni bir suç işlememek ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uymakla yükümlüdür. Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse, ceza infaz edilmiş sayılır (5275 m. 107/14).
Geri Alma Sebepleri
5275 sayılı Kanun’un 107/12. maddesine göre koşullu salıverilme kararı iki hâlde geri alınır: birincisi, hükümlünün denetim süresi içinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi; ikincisi, kendisine yüklenen yükümlülüklere, infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi. Önemli bir ayrıntı: yeni suçun sonuç cezası adli para cezasıysa veya hapis cezası paraya çevrilmişse, koşullu salıverilme geri alınmaz; geri alma için sonuç cezanın hapis olması gerekir. Ayrıca suç, mutlaka denetim süresi içinde işlenmiş olmalıdır; süre dolduktan sonra işlenen suç geri almaya yol açmaz.
Geri Almanın Sonucu
Karar geri alınırsa hükümlü, cezasının kalan kısmını yeniden infaz kurumunda çeker. 107/13’e göre; sonraki suç nedeniyle, suçun işlendiği tarihten başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere, işlenen her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı süre; yükümlülük ihlalinde ise ihlal tarihiyle hak ederek salıverilme tarihi arasını geçmemek üzere ihlalin niteliğine göre takdir edilecek bir süre, kurumda aynen çektirilir.
Karar Mercii ve İtiraz
Geri alma kararını, kural olarak hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği dosya üzerinden verir. Bu karara karşı itiraz yolu açıktır. İtirazın kabulü hâlinde önceki koşullu salıverilme devam eder; reddi hâlinde hükümlü cezasını yeniden infaz kurumunda çeker.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
