Aşırı Yükleme (Tonaj) Cezası 2026: Kademeler, İşleten ve Gönderenin Sorumluluğu, Kantar Kaçağı ve İtiraz (KTK m.65)

Aşırı yükleme (tonaj) cezası 2026’da yüzde 10’a kadar fazla yüklemede 10.000 TL’den başlıyor ve yüzde 25’i aşan yüklemede 60.000 TL’ye çıkıyor; üstelik ceza işletene ve yükü gönderene ayrı ayrı kesiliyor. 7574 sayılı Kanun’la değişen KTK m.65, tartıya girmeden kaçan araca 60.000 TL, yükü bağlamayan araca 3.000 ila 20.000 TL ceza getirdi. Bu rehberde kademeleri, sorumluluk paylaşımını ve itiraz yolunu kanun metnine dayanarak anlatıyoruz.

Azami yüklü ağırlık, dingil ağırlığı ve “tonaj” ne demek?

Ticari araçlarda “tonaj” halk dilinde aracın taşıyabileceği yükü anlatır; hukuken karşılığı iki ayrı kavramdır. Azami yüklü ağırlık, aracın kendisi, sürücüsü, yakıtı ve yükü dâhil olmak üzere karayolunda seyredebileceği en yüksek toplam ağırlıktır ve araç tescil belgesinde yazılıdır. Dingil ağırlığı ise bu ağırlığın her bir dingil üzerinden yola aktarılan kısmıdır; toplam ağırlık sınırın altında olsa bile yük tek bir dingile yığılmışsa dingil sınırı aşılabilir. Karayolları Trafik Kanunu m.65, hem aracın azami yüklü ağırlığının hem de yönetmelikte belirlenen dingil ağırlıklarının aşılmasını yasaklar. Kanun’un kullandığı ölçü, tescil belgesindeki azami yüklü ağırlıktır; “aracım daha fazlasını taşır” savunması hukuken geçerli değildir.

7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (27 Şubat 2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete) 18. maddesiyle 65. maddeyi yeniden düzenledi: maddenin başlığı “Yüklü ve yüksüz araçlar” oldu, yük bağlama kuralı ayrıntılandırıldı, özel izne bağlı araçlar için yeni bir bent eklendi ve tüm ceza tutarları yeniden belirlendi.

2026 aşırı yükleme cezası kademeleri

Kanun’un 65/3. fıkrası, azami yüklü ağırlığın aşılma oranına göre beş kademe öngörür. Oran, tescil belgesindeki azami yüklü ağırlığa göre hesaplanır.

Örnek: Azami yüklü ağırlığı 40 ton olan bir çekici-yarı römork kantarda 46,5 ton tartılırsa aşım 6,5 ton, oran yüzde 16,25’tir; %20’ye kadar kademesinden işletene 30.000 TL, yükü gönderen firmaya da 30.000 TL ceza kesilir. Aynı araç 51 ton tartılsaydı oran yüzde 27,5 olur ve iki tarafa da 60.000 TL uygulanırdı. Kademeler “kadar” ifadesiyle kurulduğundan tam yüzde 10 aşım ilk kademede, yüzde 10,1 aşım ikinci kademede kalır; kantar fişindeki ondalık hane bu nedenle önemlidir.

Fazla yüklü aracın yola devam etmesine izin verilmez. Kanun’un 65/2. fıkrasına göre şartlara uymadan kullanılan taşıtlar gerekli şartlar sağlanıncaya kadar bekletilir; fazla yükün boşaltılması ve aktarılmasının sorumluluğu ile giderleri araç işletenine aittir. Uygulamada bu, kantar sahasında başka bir araç gelene kadar bekleme ve aktarma maliyeti demektir; çoğu zaman cezanın kendisinden ağır bir sonuçtur.

İşleten ve gönderen: iki ayrı ceza, tek yük

65/3. fıkranın son cümlesi “işleten ve gönderene ayrı ayrı idari para cezası uygulanır” der. Bu, 2026 sisteminin en çok tartışılan yeniliğidir. Yükü taşıyan nakliye firması ile yükü yükleyip teslim eden gönderici, aynı fazla yük için aynı tutarda iki ayrı ceza öder. Gönderenin “ben tarttırmadım, şoför yükledi” savunması Kanun’da karşılık bulmaz; yükün ağırlığını bilmek ve araca uygun yüklemek gönderenin yükümlülüğüdür. Buna karşılık gönderen, yükün ağırlığını irsaliye ve kantar fişiyle doğru beyan etmiş, işleten kendi kararıyla ek yük almışsa, cezanın gönderene kesilen kısmına itiraz için somut bir dayanak doğar.

İşleten, aracı fiilen işleten kişidir; tescil belgesindeki sahip olması şart değildir. Aracı kiralayan ve kendi işinde çalıştıran firma, sürücüsü olmasa bile işleten sayılır. Sürücüye ise 65/3 kapsamında ayrı bir tonaj cezası öngörülmemiştir; ancak yük bağlama ve diğer yükleme kurallarına ilişkin bentler sürücüyü ilgilendirir ve işveren, ceza bedelini iş sözleşmesi ve İş Kanunu’nun ücret kesintisi sınırları içinde kalmak şartıyla sürücüye yansıtmaya çalışabilir. İşletenin trafik cezaları ve kaza hâlindeki sorumluluğunun genel çerçevesini araç işleteninin hukuki sorumluluğu yazısında ele aldık.

Tartıya girmeme ve denetimi engelleme: 60.000 TL

7574 sayılı Kanun, kantar kaçaklarına yönelik ayrı bir hüküm ekledi. Ağırlık ve boyut denetimlerinin yapıldığı kontrol mahallerinde işaretlere uymadan ya da işaret, ışık, ses veya görevlilerin dur ikazına rağmen tartı, ölçü veya belge kontrolüne girmeden seyrine devam eden araçlara, tescil plakasına göre 60.000 TL idari para cezası uygulanır. Aynı ceza, yetkililerce yapılacak ağırlık ve boyut denetimini engelleyen araçların sürücüsüne veya işletenine de verilir. Ceza plaka üzerinden kesildiğinden, sürücü kimliği tespit edilmese bile işleten sorumlu olur. Kantarı “görmemek” savunması, denetim noktalarının levhalarla ve ışıklı işaretlerle önceden duyurulması nedeniyle çoğu zaman sonuç vermez; ancak dur ikazının fiilen verilmediği, işaretlerin görünmediği veya kontrol noktasının faal olmadığı kamera kaydıyla ispatlanabiliyorsa itiraz mümkündür.

Yük bağlama ve sabitleme kuralı

Yeni 65/1-h bendi, yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmayarak karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklenmesini yasaklar. Yaptırım, aracın türüne göre değişir.

Kanun’un ayrıntılı saydığı hâller (dökülme, saçılma, sızma, akma, kayma, gürültü, devrilme, denge) tesadüfi değildir; hafriyat kamyonundan dökülen mıcır, brandası bağlanmamış saman yükü, sabitlenmemiş makine ve sızdıran tanker uygulamadaki tipik örneklerdir. Yükten düşen bir parçanın arkadan gelen araca zarar vermesi hâlinde tazminat sorumluluğu işletene ve sürücüye yönelir; sigorta şirketi hasarı öder, ancak yükleme kuralına aykırılık ağır kusur sayılırsa rücu edebilir.

Özel yük ve özel izne bağlı araçlar

Ağırlık veya boyutları bakımından karayolunda sürülmesi özel izne bağlı olan araçlar (ağır nakliye, uzun yük, iş makinesi taşıması gibi) için 7574 iki ayrı ceza öngörür. Özel yükün izin alınmadan ya da izin belgesinde belirtilen şartlar sağlanmadan taşınması (65/1-f) 60.000 TL; ağırlık ve boyutu nedeniyle özel izne bağlı aracın izin alınmadan veya izin şartları sağlanmadan karayoluna çıkarılması (65/1-l) 30.000 TL cezaya bağlanmıştır. İzin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının belirlediği usule göre alınır; izne bağlı taşımalarda ayrıca yolun bakımından sorumlu kuruma karayolu kullanım bedeli ödenir ve trafik zabıtası desteği istenmişse her gün için 16.000 TL hizmet bedeli alınır. Bu bedellerin hesabını özel yük karayolu kullanım bedeli yazısında açıkladık.

Diğer yükleme kuralları ve tutarları

65. maddenin birinci fıkrası, tonaj ve bağlama dışında yolcu kapasitesi, yükün boyutu ve taşması, dingil ağırlığı, tehlikeli maddelerin taşınması gibi bir dizi kuralı sıralar. 7574 sonrası bu bentlerin yaptırımı 1.000 TL ile 20.000 TL arasında değişir; kanun metninde (a) bendi için 1.000 TL, (d), (h), (i), (j) ve (k) bentleri için 3.000 TL, (e) bendi için 20.000 TL, (c) ve (g) bentlerine aykırı davranan işletenler için 10.000 TL, (g) bendine aykırı yük gönderenler için 20.000 TL öngörülmüştür. Fazla yolcu taşınması hâlinde fazla yolcular, bütün sorumluluk ve giderler işletene ait olmak üzere en yakın yerleşim biriminde indirilir. Tutanakta hangi bent uyarınca işlem yapıldığı yazılmalıdır; tutar bende göre değiştiğinden bu, itirazın ilk kontrol noktasıdır.

Tonaj ihlali kazaya karışırsa: kusur, sigorta ve ceza davası

Fazla yüklü aracın fren mesafesi uzar, devrilme eğilimi artar ve lastik patlaması riski yükselir; bu nedenle kaza dosyalarında bilirkişi raporları tonaj aşımını doğrudan kusur sebebi olarak değerlendirir. Yaralamalı ya da ölümlü kazada taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçu bakımından, azami yüklü ağırlığın bilerek aşılması bilinçli taksirin göstergesi sayılabilir ve cezayı artırır. Sorumluluk yalnızca sürücüde kalmaz: yüklemeyi yapan veya yaptıran işletme yetkilisi ve yükü bu ağırlıkta teslim eden gönderen hakkında da soruşturma açılması uygulamada görülür. Tazminat yönünden zorunlu trafik sigortası mağdurun zararını öder; ancak sigorta genel şartları, aracın taşıma sınırının üzerinde yüklenmesini rücu sebebi olarak düzenlediğinden şirket ödediği tutarı işletenden geri isteyebilir. Kasko ise aşırı yüklemeden kaynaklanan hasarı çoğu poliçede teminat dışında bırakır. Yükün düşmesiyle üçüncü kişilere verilen zararda ise işleten, sürücü ve yükleme kusuru varsa gönderen müteselsilen sorumludur.

Nakliyeci ile gönderen arasında cezanın paylaşımı

Kanun cezayı iki tarafa ayrı ayrı kestiğinden, taraflar bu bedeli birbirinden isteyemez; her biri kendi cezasını öder. Ancak yolda bekletilen aracın aktarma gideri, gecikme zararı ve müşteriye ödenen cezai şart gibi ikincil zararlar taşıma sözleşmesine göre paylaşılır. Türk Ticaret Kanunu’nun taşıma sözleşmesine ilişkin hükümleri, gönderene yükün ambalajı, işaretlenmesi ve taşıyıcıya gerekli bilgilerin verilmesi konusunda özen yükümlülüğü yükler; ağırlığı yanlış beyan eden gönderen, bu beyandan doğan zarardan taşıyıcıya karşı sorumludur. Buna karşılık taşıyıcı, aracının kapasitesini bilmek ve yüklemeyi denetlemekle yükümlüdür; gönderenin doğru beyanına rağmen ek yük alan taşıyıcı zararı kendisi taşır. Bu nedenle nakliye sözleşmelerinde “yükün ağırlığı gönderen tarafından kantar fişiyle belgelenir, fazla yükleme sorumluluğu yükleyene aittir” türünden açık bir hüküm, ceza sonrası uyuşmazlıkları büyük ölçüde önler.

Ağır araç işletenleri için 2026’daki diğer cezalar

Tonaj denetiminde durdurulan araçta genellikle takograf, sürüş süresi ve kış donanımı da kontrol edilir. 7574 sayılı Kanun’la belirlenen ilgili tutarlar şöyledir.

Takograf zorunluluğunun hangi araçlara hangi tarihten itibaren geleceğini takograf zorunluluğu takvimi yazısında tablo hâlinde verdik. Bu tablodaki cezaların ortak özelliği, işletenin sürücüyü denetlememesi hâlinde cezanın işletene iki kat olarak yansıtılmasıdır; tonaj cezasındaki “işleten ve gönderene ayrı ayrı” mantığı burada “sürücüye ve işletene” biçiminde tekrar eder.

Yabancı plakalı araçlar

7574 ile değişen 65/6. fıkra uyarınca yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları tahsil olunmadan aracın ülkeyi terk etmesine izin verilmez. Eski metindeki “yola devam” ifadesi “ülkeyi terk” olarak değiştirildiğinden, yabancı taşıyıcı ceza ödenmeden sınır kapısından çıkamaz. Ayrıca Kanun’a eklenen genel hükümle, yabancı uyruklu kişiye uygulanan ve çıkışa kadar tahsil edilemeyen cezalar bir sonraki girişte tahsil edilir; ödenmezse yurda giriş yapılamaz.

Tespit, tutanak ve tebligat

Tonaj ihlali sabit tartı istasyonlarında, seyyar kantarlarla ve giderek yaygınlaşan yol içi otomatik tartı sistemleriyle tespit edilir. Tutanağa kantar fişinin eklenmesi, tartı cihazının kalibrasyon bilgisinin yazılması ve aşım oranının açıkça gösterilmesi gerekir. Ceza işletene plaka üzerinden, gönderene ise irsaliye ve taşıma belgesindeki bilgilere göre düzenlenip tebliğ edilir. Tebligat usulsüzse ceza kesinleşmez; bu ihtimali tebligat usulsüzse ceza kesinleşir mi yazısında anlattık. Tutanakta bulunması gereken diğer unsurlar için trafik cezası tutanağında zorunlu unsurlar rehberine bakabilirsiniz.

Ödeme, indirim ve itiraz

Ceza tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenirse tutarın dörtte biri indirilir; 60.000 TL’lik ceza 45.000 TL olarak ödenir. Kabahatler Kanunu m.17/3 uyarınca bir yıl içinde dört eşit taksit talep edilebilir. Tutarları trafik cezası hesaplama aracıyla görebilirsiniz. İtiraz, Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde cezayı veren birimin bulunduğu yer Sulh Ceza Hâkimliğine yapılır; ödemek itirazı düşürmez. Genel dilekçe örneğini trafik cezasına itiraz dilekçesi yazısında verdik; tonaj cezasına özgü sebepler aşağıdadır.

Sulh Ceza Hâkimliği kararına karşı Kabahatler Kanunu m.29 uyarınca yedi gün içinde itiraz edilebilir ve bir sonraki numaralı hâkimliğin kararı kesindir. Zamanaşımı Kabahatler Kanunu m.20’ye göre belirlenir: 50.000 TL’nin altındaki cezalarda üç yıl, 50.000-100.000 TL arasında dört yıldır.

İtiraz dilekçesi örneği: gönderen firma

Sık sorulan sorular

Aşırı yükleme cezası 2026’da ne kadar?

Azami yüklü ağırlığın aşılma oranına göre 10.000, 20.000, 30.000, 40.000 ve 60.000 TL olmak üzere beş kademedir; ceza işletene ve gönderene ayrı ayrı uygulanır.

Tonaj cezası şoföre mi, firmaya mı kesilir?

Kanun cezayı işletene ve yükü gönderene yöneltir; sürücüye 65/3 kapsamında ayrı bir tonaj cezası öngörülmemiştir. İşveren, iş sözleşmesi ve İş Kanunu sınırları içinde bedeli sürücüye yansıtmaya çalışabilir.

Yükü gönderen firma da ceza alır mı?

Evet, aynı tutarda ayrı bir ceza alır. Gönderen, teslim ettiği yükün ağırlığını irsaliye ve kantar fişiyle belgelemişse ve ek yük taşıyıcı tarafından alınmışsa itiraz edebilir.

Fazla yüklü araç yola devam edebilir mi?

Hayır. Fazla yük boşaltılıp gerekli şartlar sağlanıncaya kadar araç bekletilir; aktarma sorumluluğu ve giderleri işletene aittir.

Kantara girmeden geçersem ne olur?

Kontrol noktasında dur ikazına rağmen tartıya girmeden devam eden araca plaka üzerinden 60.000 TL ceza kesilir; denetimi engellemenin cezası da 60.000 TL’dir.

Yükü bağlamamanın cezası ne kadar?

Yükün düşecek, dökülecek, sızacak veya dengeyi bozacak şekilde bağlanmaması 3.000 TL; tehlikeli madde ve konteyner taşıyan araçlarda 20.000 TL cezaya bağlıdır ve araç yükü düzeltmeden yola devam edemez.

Toplam ağırlık sınırın altındaysa dingil aşımı için ceza kesilir mi?

Evet. Kanun dingil ağırlıklarının aşılmasını da yasaklar; yükün tek dingile yığılması toplam ağırlık uygun olsa bile ihlaldir.

Aşım oranı nasıl hesaplanır?

Tartılan ağırlık ile tescil belgesindeki azami yüklü ağırlık arasındaki fark, azami yüklü ağırlığa bölünür. Kademeler “kadar” ifadesiyle kurulduğundan tam yüzde 10 aşım ilk kademede kalır.

Tonaj cezasında yüzde 25 indirim var mı?

Evet. Tebliğden itibaren 15 gün içinde ödemede tutarın dörtte biri indirilir; 60.000 TL’lik ceza 45.000 TL olarak ödenir.

Tonaj cezasına nereye ve ne zaman itiraz edilir?

Tebliğden itibaren 15 gün içinde cezayı veren birimin bulunduğu yer Sulh Ceza Hâkimliğine dilekçeyle. Kantarın kalibrasyon belgesi ve kademe hesabı ilk kontrol edilecek noktalardır.

Özel yük iznini almadan taşıma yaparsam cezası ne kadar?

Özel yükün izinsiz veya izin şartlarına aykırı taşınması 60.000 TL; ağırlık ve boyutu nedeniyle özel izne bağlı aracın izinsiz karayoluna çıkarılması 30.000 TL cezaya tabidir.

Yabancı plakalı araç tonaj cezasını ödemeden ülkeden çıkabilir mi?

Hayır. 7574 sonrası yabancı plakalı araçlara uygulanan cezalar tahsil edilmeden aracın ülkeyi terk etmesine izin verilmez.

Tonaj cezası ceza puanına işler mi?

Ceza işletene ve gönderene plaka ve belge üzerinden kesildiğinden sürücü belgesine puan işlenmesi söz konusu değildir; ceza puanı yalnızca sürücüye yöneltilen ihlallerde işler.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tutarlar 27 Şubat 2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Kanun’la değişik 2918 sayılı Kanun m.65’e dayanır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.