Arabuluculukta Düşük Bir Rakama “Anlaştım” – Sonradan Dava Açabilir miyim?

Anlaşma belgesi ne kadar bağlayıcı?

Kanun bu noktada nettir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (6325 sayılı Kanun) m. 18/5 uyarınca arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Yani imzaladığınız belge, kanunen bağlayıcı bir belgedir.

Belgenin icra gücü, kimlerin imzaladığına göre değişir. m. 18/4 uyarınca taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır — yani mahkeme kararı gibi doğrudan icraya konulabilir. Avukat imzası yoksa belge geçersiz olmaz; yalnızca icraya konulabilmesi için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa bu şerh, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilir; dava sırasında başvurulmuşsa davanın görüldüğü mahkemeden istenir.

Kısacası avukatsızlık geçersizlik sebebi değildir; yalnızca icra prosedürünü değiştirir. Bu nedenle “avukatım yoktu, o yüzden geçersiz” savunması tek başına sonuç vermez.

Yine de iki kapı açık: kapsam ve irade

Birinci kapı: “üzerinde anlaşılan hususlar”

Yasağın sınırı, hükmün kendi lafzındadır: dava açılamayacak olan, üzerinde anlaşılan hususlardır. Anlaşma belgesinde yer almayan bir alacak kalemi bu yasağın dışındadır.

Bu nedenle yapılacak ilk iş, belgeyi kalem kalem okumaktır. Belgede yalnızca “kıdem ve ihbar tazminatı” yazıyorsa, hiç değinilmemiş olan fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti veya prim alacağı için dava yolu kapanmamış olabilir. Buna karşılık belgede “tüm işçilik alacakları bakımından anlaşılmıştır” gibi kapsayıcı bir ifade varsa alan çok daralır. Genel ve kapsayıcı ifadelerin, hiç konuşulmamış ve miktarı belirlenmemiş kalemleri de kapsayıp kapsamadığı ise ayrı bir tartışma konusudur ve somut belgeye göre değerlendirilir.

İkinci kapı: iradenin sakatlanması

Anlaşma belgesi de bir hukuki işlemdir; irade sakatlığı hükümlerine tabidir. Türk Borçlar Kanunu m. 36 uyarınca taraflardan birinin aldatması yüzünden işlem yapan taraf, yanılması esaslı olmasa bile bağlı değildir. m. 37–38 uyarınca korkutma sonucu yapılan işlemde de bağlılık doğmaz; m. 38/2, bir hakkın veya kanundan doğan bir yetkinin kullanılacağı korkutmasıyla işlem yapıldığında, bu yetkiyi kullanacağını açıklayanın diğer tarafın zor durumundan aşırı bir menfaat sağlaması hâlinde korkutmanın varlığını kabul eder.

Uygulamadaki tipik iddialar: alacağın gerçek tutarı konusunda gerçeğe aykırı beyanda bulunulması; “bunu imzalamazsan hiçbir şey alamazsın, yıllarca sürer” denilerek baskı kurulması; işçinin ödemeye acil ihtiyaç duyduğu bir dönemde bu zorunluluktan yararlanılması.

Süre kritik. TBK m. 39 uyarınca iradesi sakatlanan taraf; aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde işlemle bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, işlemi onamış sayılır. Ancak onanmış sayılma, aldatma veya korkutmadan doğan tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

Usul yönünden de bir sıra vardır: anlaşma tutanağının iptaline ilişkin talep karara bağlanmadan alacak davasının esasının incelenmesi mümkün olmaz. Yani önce belgenin ayakta kalıp kalmadığı çözülür, sonra alacak tartışılır.

İmzalamadan önce: on dakikalık kontrol listesi

Bu sayfanın en yararlı kısmı burası olabilir, çünkü imza sonrası alan gerçekten dardır.

Hesabı görün. Teklif edilen rakamın nasıl bulunduğunu sorun. Kıdem tazminatı giydirilmiş brüt ücret üzerinden mi hesaplanmış? SGK hizmet dökümündeki gün sayısıyla esas alınan kıdem süresi örtüşüyor mu? Fazla çalışma, yıllık izin ve tatil ücretleri hesaba hiç girmiş mi?

Kapsamı yazdırın. Anlaşma yalnızca belirli kalemlere ilişkinse bunu belgeye açıkça yazdırın: hangi kalemler için anlaşıldığı ve hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yer almalıdır. “Tüm alacaklar” gibi kapsayıcı ifadeleri, gerçekten tüm alacaklar hesaplanmadıysa kabul etmeyin.

Süre isteyin. Arabuluculuk süreci kural olarak üç hafta içinde tamamlanır ve zorunlu hâllerde arabulucu bunu en fazla bir hafta uzatabilir. Yani ilk oturumda imzalamak zorunda değilsiniz; hesap yaptırmak için ek oturum talep edebilirsiniz.

Anlaşmamak da bir seçenektir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açık kalır. İşçilik alacaklarında zamanaşımı İş Kanunu Ek Madde 3 ve m. 32 uyarınca beş yıldır. Ayrıca 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete) HMK m. 107’yi kaldırarak belirsiz alacak davasını sona erdirmiş; yerine HMK m. 109’a eklenen fıkrayla talebin bir defaya mahsus olmak ve tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere artırılabildiği güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir. Tutarın başlangıçta tam bilinemediği dosyalarda bu düzen, dava yolunu daha öngörülebilir kılar.