Tenfiz Davası Nasıl Açılır? Yabancı Kararın Türkiye’de İcrası (MÖHUK)

Yurt dışında boşandınız; karar orada kesinleşti. Peki Almanya’daki mahkemenin bağladığı nafakayı Türkiye’de icraya koyabilir misiniz? Hayır — önce o karara Türkiye’de icra gücü kazandırmanız gerekir. Bunun aracı tenfiz davasıdır. Bu rehberde tenfizin ne zaman şart olduğunu, MÖHUK’taki koşulları, görevli mahkemeyi, belgeleri ve süreci anlatıyoruz. Yalnızca “boşanmış” statünüzü Türkiye’de geçerli kılmak istiyorsanız daha kolay iki yol vardır: tanıma davası ve nüfusta idari tescil.

Tenfiz Nedir, Tanımadan Farkı Ne?

Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisi kazanmasını sağlar; kararın varlığını hukuk düzenimize taşır. Tenfiz ise bir adım ötesidir: kararı Türk mahkemelerince verilmiş bir ilam gibi icra edilebilir kılar. Bu yüzden içinde edim barındırmayan saf statü kararları (boşanma, evliliğin iptali) için tanıma yeterliyken; ödeme veya teslim gerektiren her hüküm tenfizden geçmek zorundadır. Nafaka hükümlerinin tenfizine ilişkin özel rejimi bu rehberde ayrıca ele aldık.

Tenfizin Şartları (MÖHUK)

1) Kesinleşmiş yabancı mahkeme kararı. Karar, verildiği devletin hukukuna göre yetkili mercice verilmiş ve usulen kesinleşmiş olmalıdır; kesinleşme şerhi dosyanın olmazsa olmazıdır.

2) Karşılıklılık. Türkiye ile kararın verildiği devlet arasında tenfize imkân veren bir antlaşma, kanun hükmü ya da fiilî uygulama bulunmalıdır. Uygulamada birçok Avrupa ülkesiyle bu koşul sorunsuz sağlanır; tereddütlü ülkelerde dava öncesi araştırma yapılmalıdır.

3) Münhasır yetki ve kamu düzeni engeli bulunmaması. Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olmalı ve hükmün sonuçları Türk kamu düzenine açıkça aykırı düşmemelidir. Aile hukukunda kamu düzeni denetimi özellikle çocuğun üstün yararını ilgilendiren hükümlerde titiz işler.

4) Savunma hakkına saygı. Kendisine karşı tenfiz istenen taraf, yabancı yargılamada usulüne uygun çağrılmamış veya temsil edilmemişse ve bu itirazı ileri sürerse tenfiz talebi reddedilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Aile hukukuna ilişkin yabancı kararların tenfizinde görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki, kendisine karşı tenfiz istenen tarafın Türkiye’deki yerleşim yerine; yoksa sâkin olduğu yere; o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birine aittir. Yurt dışında yaşayan taraflar davayı vekâlet verdikleri avukat aracılığıyla, Türkiye’ye gelmeden yürütebilir.

Gerekli Belgeler ve Süreç

Dilekçeye eklenmesi gerekenler: yabancı kararın o ülke makamlarınca onanmış aslı veya örneği, kesinleşme şerhi, apostil ve tamamının noter onaylı Türkçe çevirisi. Dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; yargılama duruşmalı yürür ancak mahkeme kararın esasını yeniden incelemez — yalnızca yukarıdaki şartların varlığını denetler (revizyon yasağı). Şartlar tamsa tenfize hükmedilir ve yabancı ilam, Türk ilamı gibi icra dairesine konulabilir hâle gelir.

Sık Yapılan Hata: Tescille Yetinmek

5490 sayılı Kanun’un 27/A maddesi sayesinde boşanma statüsü, şartları varsa dava açmadan nüfusta tescil edilebiliyor; bu pratik yol çoğu dosyada yeterli görülüyor. Ancak tescil, karardaki nafaka, tazminat ve velayet hükümlerine icra gücü kazandırmaz. Bu hükümleri işletmek isteyen taraf, tescile rağmen tenfiz davası açmak zorundadır. Doğru sıralama şudur: statüyü idari tescille hızla çözün; icra edilecek hüküm varsa tenfizi paralel yürütün.

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil gücü kazanmasını sağlar; boşanma gibi statü değişikliklerinde yeterlidir. Tenfiz ise kararın icra edilebilirlik kazanmasıdır: nafaka, tazminat, yargılama gideri gibi bir edimin zorla yerine getirilmesi isteniyorsa tenfiz şarttır.

Hangi durumlarda tenfiz davası açmak zorundayım?

Yabancı karardaki nafaka, maddi-manevi tazminat, yargılama gideri gibi ödeme hükümlerini Türkiye’de icra takibine koymak ya da velayet ve kişisel ilişki gibi hükümleri zorla uygulatmak istiyorsanız tenfiz gerekir. Yalnızca medeni hâlinizi ‘boşanmış’ olarak işletmek içinse tanıma veya nüfusta idari tescil yeterlidir.

Tenfiz davasının şartları nelerdir?

MÖHUK uyarınca kararın yetkili yabancı mahkemece verilip kesinleşmiş olması; Türkiye ile o devlet arasında karşılıklılık bulunması; kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması; Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması aranır.

Tenfiz davası hangi mahkemede açılır, hangi belgeler gerekir?

Aile hukukuna ilişkin kararlarda görevli mahkeme aile mahkemesidir; yetki kural olarak karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yerine, yoksa sakin olduğu yere, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerine aittir. Dosyaya kararın apostilli ve kesinleşme şerhli onaylı örneği ile noter onaylı Türkçe çevirisi sunulur.

Nüfusta idari tescil yaptırdım; nafakayı icraya koyabilir miyim?

Hayır. Nüfus müdürlüğündeki tescil yalnızca boşanma statüsünü kayda geçirir; karardaki nafaka, tazminat, velayet gibi hükümlere icra gücü kazandırmaz. Bu hükümler için ayrıca tenfiz davası açılması gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.