Sıfır Araçta Ayıp (2026): Değişim, Bedel İadesi ve Değer Kaybı — 45 İş Günü Onarım, 30 İş Günü Değişim, Bayi-Distribütör Müteselsil Sorumluluğu ve Dava Dilekçesi

Sıfır kilometre araçta teslim anında var olan bir kusur ayıptır. Tüketici; aracı geri verip bedelin iadesini, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçer (6502 sayılı Kanun m.11/1). Onarım ve değiştirme hakları bayiye olduğu kadar üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; üçü müteselsilen sorumludur (m.11/2). Binek otomobilde ücretsiz onarım, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği’ndeki 45 iş günlük azami tamir süresi içinde tamamlanmalıdır. Ayıpsız misliyle değişim ise talepten itibaren en geç 30 iş günü içinde yapılmalıdır (m.11/4). Onarımdan sonra araç garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa tüketici değişim, bedel iadesi veya indirim isteyebilir; satıcı bunu reddedemez (m.56/3). Teslimden sonraki ilk altı ayda ortaya çıkan ayıpta ispat yükü satıcıdadır (m.10/1).

Sıfır Araçta Ayıp Nedir?

“Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.” (TKHK m.8/1)

Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet sitesinde veya reklamında yer alan özellikleri taşımayan; muadili araçların kullanım amacını karşılamayan veya tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal da ayıplıdır (TKHK m.8/2). Sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmeyen veya gereği gibi monte edilmeyen mal ise sözleşmeye aykırı ifa sayılır (m.8/3).

Satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam açıklamalarından ancak bunlardan haberdar olmadığını ve olmasının beklenemeyeceğini, açıklamanın sözleşme anında düzeltildiğini veya satın alma kararının bu açıklamayla nedensellik bağı taşımadığını ispatlarsa kurtulur (TKHK m.9/2). Tüketici sözleşme sırasında ayıptan haberdarsa veya haberdar olması beklenebiliyorsa sözleşmeye aykırılık yoktur (m.10/2). Bu nedenle teslim öncesi hasar görmüş bir araç satılıyorsa, ayıba ilişkin açıklamanın faturada veya satış belgesinde açıkça gösterilmesi zorunludur (m.10/3). Ayıbı gizlenen araçta tüketicinin hakları devam eder.

Teslim Anında Kontrol ve Teslim Tutanağı

Tüketici sözleşme kurulurken ayıptan haberdarsa veya haberdar olması kendisinden beklenebiliyorsa sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz (TKHK m.10/2). Bu nedenle teslim anındaki kontrol, sonradan ortaya çıkacak tartışmaları büyük ölçüde belirler. Teslim sırasında fark edilen her kusur teslim tutanağına veya satıcıya gönderilen tarihli bir mesaja yazılmalı, gerekirse “ihtirazi kayıtla teslim alınmıştır” notu düşülmelidir.

Garanti belgesinin tamamlanarak tüketiciye verilmesi ve bunun ispatı satıcıya aittir. Garanti belgesi kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilebilir; tüketici isterse kâğıt üzerinde verilmesi zorunludur. Satışa ilişkin fatura garanti belgesi yerine geçmez (Garanti Belgesi Yönetmeliği m.5/2-3). Garanti süresi teslimden itibaren başlar ve en az iki yıldır. Yönetmelik ekinde başka bir ölçü birimi, örneğin kilometre belirlenmişse, malın bu değeri ölçmeye elverişli bir düzeneği bulunmalıdır; aksi hâlde garanti süresi iki yıl kabul edilir (m.6/1-2).

Sıfır Araç Geç Teslim Edilirse

Sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmeyen mal, sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilir (TKHK m.8/3). Kanunda bu konuda özel bir düzenleme bulunmayan hâllerde genel hükümler uygulanır (m.83/1). Borçlunun temerrüdünde alacaklı ifa için uygun bir süre verebilir (TBK m.123). Borçlunun tutumundan süre vermenin etkisiz kalacağı anlaşılıyorsa veya gecikme yüzünden ifa alacaklı için yararsız hâle gelmişse süre vermeye gerek yoktur (TBK m.124). Süre sonunda da ifa edilmezse tüketici; ifa ile gecikme tazminatı isteyebilir ya da hemen bildirmek şartıyla ifadan vazgeçip zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir. Dönmede ödenen kapora ve bedel geri istenir; satıcı kusursuzluğunu ispat edemezse sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zarar da tazmin edilir (TBK m.125).

Uygulamada sipariş formlarında “teslim tarihi tahminîdir” gibi kayıtlara sıkça rastlanır. Müzakere edilmeden standart sözleşmeye konulan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şart olarak kesin hükümsüzdür (TKHK m.5). Kampanya ve teslim vaatleri reklamda yer almışsa, bunların doğruluğunu ispat yükü reklam verendedir (m.61/6); ayrıntı için yanıltıcı reklam rehberine bakabilirsiniz.

İspat Yükü: İlk Altı Ay Karinesi

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz (TKHK m.10/1). Sıfır araçta ilk aylarda ortaya çıkan şanzıman, motor veya elektronik arızalarda satıcının “kullanıcı hatası” savunması, ancak bunu teknik olarak kanıtlaması hâlinde sonuç doğurur. Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın teslim anında var olduğunu servis kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle tüketici ortaya koyar.

Dört Seçimlik Hak (TKHK m.11)

Seçim hakkı tüketiciye aittir; satıcı tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür (TKHK m.11/1). Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar, hakkı yerine getiren tarafa aittir (m.11/6). Onarım veya değiştirme satıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici dönme veya indirim haklarından birini kullanır. Orantısızlık; aracın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer hakların tüketici açısından sorun oluşturup oluşturmayacağı gözetilerek belirlenir (m.11/3). Küçük bir kozmetik kusur için aracın değiştirilmesini istemek orantısız bulunabilir; bu durumda indirim yolu açıktır.

Bedelden indirim nasıl hesaplanır?

İndirim, aracın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki oranın satış bedeline uygulanmasıyla bulunur; değerler bilirkişi veya ekspertiz raporuyla belirlenir. Teslim öncesi boyanmış parça gibi aracı kullanılmaz hâle getirmeyen ayıplarda tüketici aracı elinde tutup indirim isteyebilir.

Bu örnekte indirim tutarı 186.000 TL’nin altında kaldığından başvuru tüketici hakem heyetine yapılır (TKHK m.68/1). İndirim tutarı derhâl iade edilir (m.11/5).

Bayi, Distribütör ve Üretici: Kim Sorumlu?

Ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme hakları satıcıya olduğu gibi üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu hakların yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, ayıbın malı piyasaya sürmesinden sonra doğduğunu ispatlarsa sorumlu tutulmaz (TKHK m.11/2). Sözleşmeden dönme ve bedelden indirim hakları ise kural olarak satıcıya karşı kullanılır. Bu nedenle ithal araçlarda talep, satışı yapan bayi ile Türkiye distribütörüne birlikte yöneltilmelidir. Bayinin “sorun üreticide, biz yalnızca satıcıyız” savunması onarım ve değişim bakımından sonuç doğurmaz.

Onarım ve Değişim Süreleri: 45 ve 30 İş Günü

“Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü … içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, bu Kanunun 58 inci maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.” (TKHK m.11/4)

Binek otomobiller, kamyonetler, motosikletler ve karavanlar Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği eki listesinde “Taşıtlar” başlığı altında yer alır. 2020 yılında yapılan değişiklikle bunların azami tamir süresi 45 iş günü olarak belirlenmiştir. Bu nedenle sıfır araçta ücretsiz onarım talebi 45 iş günü, ayıpsız misliyle değişim talebi 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir. Azami tamir süresi, garanti süresi içinde arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirildiği tarihten, garanti süresi dışında ise aracın servise teslim edildiği tarihten itibaren başlar. Arıza bildirimi telefon, e-posta veya iadeli taahhütlü mektupla yapılabilir; uyuşmazlıkta bildirimin ispatı tüketiciye aittir (Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.10/4).

Onarılan Araç Tekrar Arızalanırsa

Tüketici onarım hakkını kullanmışsa ve araç garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa, tamir için gereken azami süre aşılırsa ya da tamirin mümkün olmadığı anlaşılırsa, tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez; talep yerine getirilmezse satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m.56/3). Garanti Belgesi Yönetmeliği m.9/1 de aynı hakları düzenler ve tamirin mümkün olmadığının yetkili servis, satıcı, üretici veya ithalatçı raporuyla belirlenebileceğini öngörür.

Kanun, tekrar arıza için belirli bir sayı aramaz; garanti süresi içindeki bir tekrar arıza, diğer haklara geçiş için yeterlidir. Uygulamada en önemli delil servis iş emirleridir. Her servis girişinde şikâyetin açıkça yazıldığı iş emrinin ve yapılan işlemi gösteren servis formunun bir örneği alınmalıdır. Aynı arızanın farklı adlarla kaydedilmesi, tekrar arızanın ispatını zorlaştırır. Garanti süresi ve servis süreçleri için garanti belgesi ve ücretsiz onarım ve garanti ve satış sonrası hizmet rehberlerine bakabilirsiniz.

Sözleşmeden Dönme, Taşıt Kredisi ve Masraflar

Sözleşmeden dönmede tüketici, aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirir ve ödediği bedelin tamamının derhâl iadesini ister (TKHK m.11/1-a, m.11/5). Tüketici kanununda hüküm bulunmayan konularda genel hükümler uygulanır (m.83/1). Türk Borçlar Kanunu’na göre dönen alıcı satılanı elde ettiği yararlarla birlikte geri verir; buna karşılık ödediği bedelin faiziyle, satılan için yaptığı giderlerin ve ayıplı maldan doğan doğrudan zararının ödenmesini isteyebilir (TBK m.229). Aracın kullanım süresi boyunca elde edilen yararın iade bedelinden düşülüp düşülmeyeceği uyuşmazlıklarda tartışma konusu olur; bu nedenle talep hesaplanırken satın alma bedeli, tescil ve plaka giderleri, zorunlu sigorta primleri ve servis masrafları ayrı ayrı gösterilmelidir.

Araç satıcıyla ilişkili bir taşıt kredisiyle alınmışsa ve kredi ile satış sözleşmesi ekonomik birlik oluşturuyorsa bağlı kredi hükümleri uygulanır. Araç hiç ya da gereği gibi teslim edilmezse tüketicinin dönme veya indirim hakkını kullanması hâlinde satıcı ve kredi veren müteselsilen sorumludur. İndirimde kredi de aynı oranda indirilir ve ödeme planı değiştirilir; dönmede o güne kadar yapılan ödemelerin iadesinden satıcı ve kredi veren birlikte sorumludur (TKHK m.30/4). Kredi sözleşmeleri için tüketici kredisi sözleşmeleri rehberine bakabilirsiniz.

Tazminat: Değer Kaybı ve İkame Araç Gideri

Tüketici, seçimlik haklarından biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da isteyebilir (TKHK m.11/6). Borç gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusursuzluğunu ispatlamadıkça zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112).

Arızanın bir kazaya veya yangına yol açması hâlinde imalatçı ve ithalatçının ürün sorumluluğu ayrıca gündeme gelir; bu konu güvensiz üründen doğan zarar rehberinde ele alınmıştır. Değer kaybı ve ayıp oranında indirim hesaplarının mantığı için ikinci el araçta gizli ayıp ve değer kaybı rehberindeki örneklere bakabilirsiniz.

Bayilerin Sık Kullandığı Savunmalar

Başvuru Yolu: Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?

Önce bayiye ve distribütöre, kullanılan seçimlik hakkı açıkça gösteren yazılı bildirim gönderilmelidir. Talep 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaysa (örneğin bedel indirimi veya ikame araç gideri) tüketici hakem heyetine başvurulur. Değişim ve dönme taleplerinde uyuşmazlık değeri genellikle bu sınırın üzerinde olduğundan önce arabulucuya, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesine başvurulur (TKHK m.68/1, m.73/A). Tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır ve tüketicinin yerleşim yerindeki mahkemede de açılabilir (m.73/2, m.73/5). Araç servise verilmeden veya değiştirilmeden önce ayıbın durumu delil tespitiyle belgelenmelidir (HMK m.400); ayrıntı için delil tespiti rehberine bakabilirsiniz.

Başvuru yolu için hakem heyeti ve tüketici mahkemesi, sınır için hakem heyeti 2026 sınırı, genel dava metni için tüketici mahkemesi dava dilekçesi sayfalarına bakabilirsiniz. İkinci el araçlar farklı kurallara tabidir; bunun için ikinci el araç hasarlı çıktı ve ikinci el ayıplı araç dava dilekçesi rehberlerine bakabilirsiniz.

Sıfır Araçta Değişim Talepli Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, garanti süresi içinde onarıldıktan sonra aynı şanzıman arızası tekrarlayan sıfır bir araç için bayi ile distribütöre karşı ayıpsız misliyle değişim, bu mümkün olmazsa bedel iadesi istemine ilişkindir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamadığı varsayılmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

• Servis iş emrinin örneğini almamak: Tekrar arızanın ispatı bu belgelere dayanır.
• Hakkı yalnızca sözlü istemek: Seçilen hak ve tarih yazılı bildirimle gösterilmelidir; süreler bu tarihten işler.
• Yalnızca bayiyi muhatap almak: Onarım ve değişimde distribütör ve üretici de müteselsil sorumludur.
• Onarım süresini 30 gün sanmak: Araçlarda onarım 45 iş günü, değişim 30 iş günüdür.
• Taşıt kredisini unutmak: Bağlı kredide dönme ve indirimde kredi veren de sorumludur.
• Aracı delil tespiti yapılmadan başka servise vermek: Ayıbın izleri kaybolabilir.

Sıfır araçta ayıp, değişim ve bedel iadesi uyuşmazlıkları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sıfır aracımda ayıp çıktı, hangi haklarım var?

Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilirsiniz (TKHK m.11/1).

Bayi değişim yerine önce onarım yapılacağını söylüyor, doğru mu?

Hayır. Seçim hakkı tüketiciye aittir. Satıcı ancak değişimin kendisi için orantısız güçlük doğurduğunu ileri sürebilir; bu durumda tüketici dönme veya indirimi seçer (m.11/3).

Distribütöre de başvurabilir miyim?

Evet. Onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.11/2).

Araç ne kadar sürede onarılmalı?

Araçlar için Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği’ndeki azami tamir süresi olan 45 iş günü içinde (m.11/4). Süre garanti içinde arızanın bildirildiği tarihten başlar.

Değişim talebim ne kadar sürede yerine getirilmeli?

Talebin yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü (m.11/4).

Araç onarıldıktan sonra tekrar arızalandı, ne yapabilirim?

Garanti süresi içinde tekrar arızada değişim, bedel iadesi veya indirim isteyebilirsiniz; satıcı reddedemez (m.56/3).

Kaç kez arıza yapması gerekir?

Kanun belirli bir sayı aramaz; onarımdan sonra garanti süresindeki tekrar arıza diğer haklara geçiş için yeterlidir (m.56/3).

Serviste geçen süre garantiden düşer mi?

Hayır. Tamirde geçen süre garanti süresine eklenir (Garanti Belgesi Yönetmeliği m.6/3).

Arızanın kullanım hatası olduğunu iddia ediyorlar, ne olacak?

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpta ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispatlar (m.10/1).

Aracı kredi ile aldım, dönersem krediye ne olur?

Bağlı kredide dönme ve indirim hâlinde satıcı ile kredi veren müteselsilen sorumludur; indirimde kredi de aynı oranda indirilir (m.30/4).

Değer kaybı isteyebilir miyim?

Evet. Seçimlik hakla birlikte TBK hükümlerine göre değer kaybı ve ikame araç gideri gibi zararlar istenebilir (m.11/6; TBK m.112).

Teslim öncesi boyanmış parça ayıp mı?

Tüketiciye açıklanmamışsa evet. Satıcı ayıba ilişkin açıklamayı fatura veya satış belgesinde açıkça göstermek zorundadır (m.10/3).

Sıfır aracın teslimi gecikti, kaporamı geri alabilir miyim?

Geç teslim sözleşmeye aykırı ifadır (TKHK m.8/3). Uygun bir süre verip ifa edilmezse, hemen bildirmek şartıyla sözleşmeden dönüp ödediklerinizi geri isteyebilirsiniz; satıcı kusursuzluğunu ispat edemezse zararınızı da tazmin eder (TBK m.123-125).

Fatura garanti belgesi yerine geçer mi?

Hayır. Satışa ilişkin fatura garanti belgesi yerine geçmez; garanti belgesinin verildiğini satıcı ispatlar (Garanti Belgesi Yönetmeliği m.5/2-3).

Ne kadar süre içinde dava açmalıyım?

Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıldır; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (m.12).

Hangi mahkemeye başvurmalıyım?

186.000 TL’nin altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine; değişim ve dönme gibi yüksek değerli taleplerde arabuluculuktan sonra tüketici mahkemesine (m.68/1, m.73/A).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 6502 sayılı Kanun, 6098 sayılı TBK ve 6100 sayılı HMK hükümleri 23 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden; Garanti Belgesi Yönetmeliği ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği hükümleri Resmî Gazete metinleri ve Ticaret Bakanlığı açıklamaları üzerinden kontrol edilmiştir.