Gürültüye Neden Olma Suçu (TCK 183): Şartları, Cezası, TCK 123 ve Kabahat Farkı, Ölçüm, Usul ve Suç Duyurusu (2026)

Her gürültü suç değildir. TCK m.183, gürültünün suç sayılabilmesi için iki şartı birlikte arar: gürültü ilgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olmalı ve başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bulunmalıdır. Bu iki şart gerçekleşirse ceza iki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Şartlar oluşmazsa aynı gürültü, Kabahatler Kanunu m.36 uyarınca kolluk veya zabıtanın vereceği idari para cezasına ya da Çevre Kanunu m.20/h uyarınca ölçüme dayalı idari para cezasına konu olabilir. Gürültü sırf bir kimsenin huzurunu bozmak amacıyla ısrarla yapılıyorsa bu kez şikâyete bağlı TCK m.123 gündeme gelir. Bunların yanında Kat Mülkiyeti Kanunu, Türk Medeni Kanunundaki komşuluk hükümleri ve kira hukuku, ceza yolundan çoğu zaman daha hızlı sonuç veren hukuki imkânlar sunar. Bu yazıda suçun unsurlarını, delil ve ölçüm sorununu, idari yaptırımlarla ilişkisini, usulü ve bir suç duyurusu dilekçesini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.

Kanun Metni ve Suçun Unsurları

“İlgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bir şekilde gürültüye neden olan kişi, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.” (TCK m.183)

Madde, TCK’nın topluma karşı suçlar kısmında “Çevreye Karşı Suçlar” başlıklı ikinci bölümde, çevrenin kasten ve taksirle kirletilmesi suçlarının hemen ardından yer alır. Korunan değer yalnızca komşuluk huzuru değil, insan sağlığı ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkıdır. Ceza seçimliktir: hâkim hapis veya adli para cezasından birine hükmeder. Hâkim hapis cezasını seçmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (TCK m.50/2).

İkinci unsur maddeyi önemli ölçüde daraltır. Rahatsız edici olmak tek başına yetmez; gürültünün sağlık üzerinde etki doğurma kapasitesi bulunmalıdır. Buna karşılık kanun sağlığın fiilen zarar görmesini aramaz, elverişlilik yeterlidir. Bu yönüyle suç bir tehlike suçudur ve mağdurun sağlık raporu sunması suçun oluşumu için zorunlu değildir; ancak elverişliliğin ispatında sağlık kayıtları güçlü destekleyici delil niteliği taşır.

“İlgili Kanunlarla Belirlenen Yükümlülükler” Nelerdir?

TCK m.183 bir çerçeve normdur: suçun içeriği, gürültüye ilişkin yükümlülükleri belirleyen diğer kanunlarla tamamlanır. Bu yükümlülüğün hangi kanundan kaynaklandığının şikâyet dilekçesinde ve iddianamede açıkça gösterilmesi gerekir. Konut ve işletme gürültüsü bakımından başlıca yükümlülük kaynakları şunlardır:

İşletme ruhsatı veya faaliyet izni tek başına ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İzin, mevzuatın belirlediği sınırlar içinde faaliyet gösterme yetkisi verir; bu sınırların aşılması ise suçun ilk unsuru olan yükümlülüğe aykırılığı oluşturur. Buna karşılık faaliyet mevzuattaki standartlar içinde sürdürülüyorsa, sırf rahatsız edici bulunması TCK m.183’ün uygulanması için yeterli değildir. Komşuluk hukukundaki taşkınlık ölçütleri için komşuluk hukuku ve taşkınlık rehberine bakabilirsiniz.

Elverişlilik Nasıl İspatlanır? Ölçüm ve Delil

Bu suçta dosyanın sonucunu çoğu zaman delillerin niteliği belirler. Gürültünün mevzuattaki standartları aştığı, yönetmelikte öngörülen usule uygun bir ölçümle ortaya konmalıdır; sağlığa elverişlilik ise ölçüm sonuçlarıyla birlikte gürültünün sürekliliği, gerçekleştiği saatler ve etkileri değerlendirilerek belirlenir.

Kişisel cihazlarla yapılan ölçümler, yönetmelikteki usule uygun olmadığından tek başına teknik delil değeri taşımaz; ancak sürekliliği göstermek bakımından destekleyici olabilir. Kişinin kendi konutundan duyduğu gürültüyü kaydetmesi, komşunun aleni olmayan konuşmalarını kaydetmekten farklıdır; ancak kayıt sırasında başkalarının özel konuşmalarının da kayda girmesi ayrı bir risk doğurabilir. Bu ayrım için komşumun gürültüsünü kaydettim, suç mu ve ses kaydı delil olur mu rehberlerine bakabilirsiniz. Mağdur, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.234/1-a-1); bu kapsamda yetkili birimden ölçüm yapılması ve bilirkişi incelemesi talep edilmelidir.

Suç mu, Kabahat mi? Dört Ayrı Hüküm

Aynı gürültü, niteliğine ve failin amacına göre dört ayrı hükmün konusu olabilir. Hangi hükmün uygulanacağını bilmek, hangi mercie başvurulacağını da belirler.

TCK m.183 ile m.123 arasındaki fark, failin amacındadır. m.183 sağlık bakımından tehlikeli gürültüyü, failin amacına bakmaksızın cezalandırır; m.123 ise gürültünün sırf belirli bir kişinin huzurunu bozmak maksadıyla ve ısrarla yapılmasını arar ve mağdurun şikâyetine bağlıdır. Belirli bir komşuyu hedef alan, kasıtlı ve tekrarlanan gürültüde m.123; genel ve sürekli bir gürültü kaynağında m.183 öne çıkar. m.123 şikâyete bağlı olduğundan, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunulmalıdır (TCK m.73/1) ve uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Huzur bozma suçunun ayrıntıları için huzur ve sükûnu bozma (TCK 123) yazısına bakabilirsiniz.

İdari Para Cezaları

Gürültü şikâyetlerinin önemli bir kısmı ceza yoluna ulaşmadan idari yaptırımla sonuçlanır. Başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye Kabahatler Kanunu m.36 uyarınca idari para cezası verilir; bu cezaya kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verir. Çevre Kanunu m.20/h ise yönetmelikle belirlenen önlemleri veya gerekli izinleri almayanlara ya da standartlara aykırı gürültü ve titreşime neden olanlara kaynağına göre kademeli idari para cezası öngörür.

İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler K. m.17/7). Çevre Kanunundaki tutarlar Mevzuat Bilgi Sisteminde kanun metninde parantez içinde güncellenmiş olarak gösterilmektedir; başvuru tarihindeki tutar ayrıca kontrol edilmelidir. Çevre Kanunu kapsamındaki cezalara itiraz ve iptal davası yolları için Çevre Kanunu idari para cezaları rehberine bakabilirsiniz.

Usul: Şikâyet, Uzlaştırma, Görev ve Zamanaşımı

Suç şikâyete bağlı olmadığından, şikâyetçinin sonradan şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı veya kovuşturmayı kendiliğinden sona erdirmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın iki yıl veya daha az hapis veya adli para cezası olması ve diğer şartların bulunması hâlinde gündeme gelir; ayrıntılar için HAGB nedir rehberine bakabilirsiniz. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse iki haftalık itiraz süresi işler; itirazın içeriği için KYOK kararına itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Şikâyetten Sonra Süreç Nasıl İlerler?

Suç duyurusu üzerine Cumhuriyet savcısı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Gürültü dosyalarında bu, genellikle şikâyetçinin ve tanıkların ifadelerinin alınması, yetkili idareden ölçüm yapılması veya mevcut ölçüm raporlarının getirtilmesi, işletme kaynaklı gürültüde ruhsat ve faaliyet belgelerinin istenmesi ve şüphelinin ifadesinin alınması şeklinde ilerler. Gerekli görülürse teknik bir bilirkişiden ölçüm sonuçlarının ve sağlığa elverişliliğin değerlendirilmesi istenir.

Deliller suçun iki unsurunu, yani mevzuata aykırılığı ve sağlığa elverişliliği yeterli şüphe düzeyinde ortaya koyuyorsa iddianame düzenlenir ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Unsurlardan biri ortaya konamazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; bu durumda şikâyetçi iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir ve aynı gürültü için idari yaptırım yolu açık kalır. Soruşturmanın sonuç vermesi için en belirleyici unsur, şikâyet aşamasında yetkili idarenin ölçüm raporunun dosyaya sunulmuş olmasıdır. Rapor yoksa, dilekçede ölçüm yapılması açıkça ve gerekçesiyle talep edilmeli, ölçümün gece saatlerinde yapılması istenmelidir.

İşletme Kaynaklı Gürültü

Eğlence mekânları, düğün salonları, kafeler, atölyeler ve şantiyeler gürültü şikâyetlerinin önemli bir bölümünü oluşturur. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamayacağından (TCK m.20/2), TCK m.183 bakımından sorumluluk, gürültüye neden olan faaliyeti yöneten veya yürüten gerçek kişiye aittir. İşletmenin kendisi ise Kabahatler Kanunu m.36/2 uyarınca işletme sahibi gerçek veya tüzel kişi olarak idari para cezasına, Çevre Kanunu m.20/h uyarınca kaynağına göre daha yüksek kademeli idari para cezasına muhatap olabilir. Çevre Kanunu ayrıca aykırı faaliyetlerin düzeltilmesi için süre verilmesini ve faaliyetlerin durdurulmasını düzenler (m.15). Bu nedenle işletme kaynaklı gürültüde ceza şikâyeti ile idari başvuru birlikte yapılmalı, idari birimden ölçüm istenmeli ve ruhsat koşulları sorgulanmalıdır. Çevreye karşı diğer suçlar için çevrenin kasten kirletilmesi (TCK 181) rehberine bakabilirsiniz.

Hukuki Yollar: Ceza Dışındaki Çözümler

Gürültü sorununda ceza yolu çoğu zaman en yavaş ve ispatı en zor olan yoldur. Kat mülkiyeti, komşuluk ve kira hukuku daha hızlı ve doğrudan sonuç veren imkânlar sunar; bu yollar ceza şikâyetiyle birlikte işletilebilir.

Kat Mülkiyeti Kanunu, kat maliklerinin bağımsız bölümlerini ve ortak yerleri kullanırken özellikle birbirini rahatsız etmemekle yükümlü olduğunu ve bu borçların kiracılara da uygulanacağını açıkça düzenler (m.18). Bu yükümlülüğe aykırılık hâlinde zarar gören kat maliki, anagayrimenkulün bulunduğu yerin sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteyebilir (m.33). Gürültünün diğer kat malikleri için çekilmez hâle gelmesi durumunda ise en ağır sonuç olan mülkiyetin devri davası gündeme gelir (m.25). Dava dilekçesinin yapısı için komşu gürültüsü müdahalenin önlenmesi dava dilekçesi, mülkiyetin devri için huzuru bozan kat malikinin dairesi satılabilir mi yazılarına; kat mülkiyetinin genel kuralları için kat mülkiyeti rehberi rehberine bakabilirsiniz. Gürültü tartışmasının kavgaya dönüştüğü durumlar için komşumla gürültü kavgası yazısı yol gösterir.

Adım Adım: Gürültü Mağduru Ne Yapmalı?

Birinci adım, gürültünün kaynağını, saatlerini ve sıklığını düzenli olarak kaydetmektir. Tarih ve saat içeren basit bir not defteri, sonradan sürekliliği göstermenin en kolay yoludur. İkinci adım, gürültü sırasında kolluğu veya belediye zabıtasını çağırarak tutanak tutturmaktır; her çağrı hem Kabahatler Kanunu m.36 kapsamında idari para cezasına yol açabilir hem de sürekliliğin resmî kaydını oluşturur. Üçüncü adım, belediyeye veya yetkili idareye yazılı başvuru yaparak yönetmeliğe uygun ölçüm yapılmasını istemektir; ceza dosyası bakımından en güçlü delil bu ölçüm raporudur.

Dördüncü adım, apartman veya sitedeki gürültüde yöneticiye ve kat malikleri kuruluna yazılı başvuru yapmak, gerekiyorsa sulh hukuk mahkemesinden hâkimin müdahalesini istemektir (KMK m.33). Beşinci adım, sağlık etkisi varsa sağlık kuruluşuna başvurmak ve kayıtları saklamaktır. Bu adımlardan sonra gürültü sürüyorsa, ölçüm raporu, tutanaklar, sağlık kayıtları ve tanıklarla birlikte Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması, soruşturmanın sonuç verme şansını önemli ölçüde artırır. Gürültü belirli bir kişiyi hedef alan ve kasıtlı olarak tekrarlanan bir davranışsa, TCK m.123 için altı aylık şikâyet süresi ayrıca izlenmelidir.

Tadilat, İnşaat ve Günlük Yaşam Sesleri

Çevre Kanunu m.14, şantiyelerden ve konutlardan kaynaklanan gürültünün de yönetmelikle belirlenen standartlara indirilmesi için faaliyet sahiplerinin gerekli tedbirleri almasını öngörür. Tadilat ve inşaat gürültüsünde belirleyici olan, faaliyetin yönetmelikteki çalışma koşullarına ve sınır değerlere uygun yürütülüp yürütülmediğidir. Mevzuata uygun ve geçici nitelikteki tadilat sesi kural olarak suç oluşturmaz; ancak sınır değerlerin aşılması, gece saatlerinde çalışılması ve bu durumun sürekli hâle gelmesi hâlinde önce idari yaptırım, koşulları varsa TCK m.183 gündeme gelir.

Evcil hayvan sesleri, çocuk sesleri ve günlük yaşamın olağan sesleri bakımından ölçüt, TMK m.737’deki “komşular arasında hoş görülebilecek derece”dir; bu değerlendirme taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre yapılır. Olağan yaşam sesleri kural olarak bu sınırın içindedir ve ceza hukukunun konusu olmaz. Buna karşılık sınırı aşan ve süreklilik kazanan rahatsızlıklarda, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalarına aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hâline getirilmesini ve tehlikenin ve zararın giderilmesini dava edebilir (TMK m.730).

Katılma ve Tazminat

Kamu davası açılırsa, suçtan zarar gören kişi hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek davaya katılabilir (CMK m.237/1); katılan sıfatı, delil sunma ve kanun yollarına başvurma imkânı sağlar. Ceza davasından bağımsız olarak, gürültü nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi hukuk mahkemesinde istenebilir: taşkın kullanım nedeniyle zararın giderilmesi (TMK m.730) ve kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat bu kapsamdadır. Hukuk davası ile ceza şikâyetinin birlikte yürütülmesi, delillerin iki dosyada da kullanılmasını sağlar. Komşuluk ilişkisinden doğan diğer uyuşmazlıklar için komşuluk hukuku rehberine bakabilirsiniz.

Savunma Tarafındaysanız

Hakkında gürültüye neden olma suçundan soruşturma başlatılan kişi için ilk soru, hangi kanuni yükümlülüğün ihlal edildiğidir. Suçun ilk unsuru olan mevzuata aykırılık somut olarak gösterilmemişse, sırf rahatsızlık iddiası suçun oluşması için yeterli değildir. İkinci olarak ölçümün usule uygun yapılıp yapılmadığı denetlenmelidir: ölçüm cihazının kalibrasyonu, ölçüm noktası, süresi ve arka plan gürültüsünün hesaba katılıp katılmadığı önemlidir. Üçüncü olarak elverişlilik unsurunun somut olarak ortaya konup konmadığına bakılmalıdır; tek seferlik bir olay ile süreklilik gösteren gürültü aynı değerlendirmeye tabi değildir.

Gürültü kaynağının doğru tespit edilip edilmediği de sık tartışılan bir husustur: aynı binada veya bölgede başka kaynakların bulunması, ölçülen gürültünün şüpheliye ait olduğunu şüpheli hâle getirebilir. Şikâyet sonrasında ses yalıtımı yapılması, çalışma saatlerinin kısıtlanması veya cihazların değiştirilmesi gibi alınan tedbirler belgelenmeli ve dosyaya sunulmalıdır. Bu tedbirler hem kastın yokluğu hem de takdiri indirim ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirmesi bakımından önem taşır.

Dilekçe Örneği: Eğlence İşletmesinin Gürültüsüne Karşı Suç Duyurusu

Aşağıdaki örnek, konutun hemen altında faaliyet gösteren bir eğlence işletmesinin aylardır gece saatlerinde sürdürdüğü yüksek sesli müzik nedeniyle, uyarılara ve idari para cezalarına rağmen gürültünün devam ettiği bir durumda hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

Suç duyurusuyla birlikte belediyeye veya ilgili idareye ölçüm ve denetim başvurusu yapılması, bina yönetimi aracılığıyla işletmeye yazılı ihtar gönderilmesi ve gerekirse Kat Mülkiyeti Kanunu veya komşuluk hukuku kapsamında sulh hukuk mahkemesine başvurulması, sonuç alma süresini önemli ölçüde kısaltır. Her başvurunun tarih ve sayısının kaydedilmesi, sonraki başvurularda ve dilekçelerde sürekliliği göstermek için gereklidir; bu kayıtlar hem ceza dosyasında hem de hukuk davasında aynı şekilde delil olarak kullanılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Komşu gürültüsü suç mu?

Gürültü mevzuattaki yükümlülüklere aykırıysa ve başkasının sağlığına zarar vermeye elverişliyse suçtur (TCK m.183). Bu şartlar yoksa kabahat olarak idari para cezasına konu olur (Kabahatler K. m.36).

Gürültüye neden olma suçunun cezası nedir?

İki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; ceza seçimliktir (TCK m.183).

Sağlık raporu gerekli mi?

Suçun oluşması için sağlığın fiilen bozulması aranmaz, elverişlilik yeterlidir; ancak sağlık kayıtları elverişliliği ispatlamada güçlü destekleyici delildir.

Gürültü ölçümü şart mı?

Mevzuattaki standartların aşıldığı, yönetmelikteki usule uygun bir ölçümle ortaya konmalıdır; kişisel cihaz ölçümleri tek başına teknik delil değeri taşımaz.

TCK 183 ile TCK 123 farkı nedir?

m.183 sağlığa zarar vermeye elverişli gürültüyü amaçtan bağımsız cezalandırır ve şikâyete bağlı değildir; m.123 sırf huzur bozmak maksadıyla ısrarla gürültüyü cezalandırır ve şikâyete bağlıdır.

Gürültü için kime şikâyet edilir?

Kabahat için kolluk veya belediye zabıtasına; ölçüme dayalı çevre cezası için yetkili idareye; suç için Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa (CMK m.158/1).

Gürültü nedeniyle idari para cezası ne kadar?

Kabahatler K. m.36’da kişiye kanunda 50 TL, ticari işletmeye 1.000 – 5.000 TL; tutarlar her yıl yeniden değerlenir. Çevre K. m.20/h’de kaynağa göre kademeli tutarlar vardır.

İdari ceza verildi, ayrıca dava açılabilir mi?

Fiil suç oluşturuyorsa suçtan dolayı yaptırım uygulanır; suçtan yaptırım uygulanamazsa kabahat yaptırımı devreye girer (Kabahatler K. m.15/3).

Şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi?

Hayır. TCK m.183 şikâyete bağlı değildir; soruşturma resen yürütülür.

Gürültü suçunda uzlaştırma var mı?

Kural olarak yoktur; yalnızca adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m.253/1-c).

İşletmenin ruhsatı varsa suç oluşur mu?

Ruhsat, mevzuattaki sınırlar içinde faaliyet yetkisi verir; sınırların aşılması hâlinde ceza sorumluluğunu kaldırmaz.

Şirket cezalandırılabilir mi?

Tüzel kişilere ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2); faaliyeti yürüten gerçek kişi sorumludur. İşletme idari para cezasına muhatap olabilir (Kabahatler K. m.36/2).

Apartmanda gürültü yapan komşuya ne yapılabilir?

Sulh hukuk mahkemesinden hâkimin müdahalesi istenebilir (KMK m.33); kat malikleri birbirini rahatsız etmemekle yükümlüdür (m.18).

Gürültücü komşunun dairesi satılabilir mi?

Yükümlülüklerini diğer kat malikleri için çekilmez derecede ihlal eden kat malikine karşı mülkiyetin devri davası açılabilir (KMK m.25).

Kiracım gürültü yapıyor, sözleşmeyi feshedebilir miyim?

Komşulara saygı yükümlülüğüne aykırılıkta en az otuz gün süreli yazılı ihtar verilir; aykırılık giderilmezse fesih mümkündür (TBK m.316).

Gürültü suçunda zamanaşımı nedir?

Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Gürültü suçunda HAGB verilebilir mi?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa ve diğer şartlar varsa verilebilir (CMK m.231/5).

Komşumun gürültüsünü kaydedebilir miyim?

Kendi konutunuzdan duyduğunuz gürültünün kaydı sürekliliği göstermekte kullanılabilir; ancak başkalarının aleni olmayan konuşmalarının kaydı ayrı bir suç riski taşır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, 5235 sayılı Kanun, Kabahatler Kanunu, Çevre Kanunu, Kat Mülkiyeti Kanunu, TMK ve TBK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.