Değerli konut vergisi, bina vergi değeri kanunda belirlenen yüksek bir eşiği aşan mesken nitelikli taşınmazlardan alınan, emlak vergisinden ayrı ve ek bir vergidir. Bu rehberde, değerli konut vergisini kimlerin ödeyeceğini ve nasıl hesaplanacağını 1319 sayılı Kanun çerçevesinde açıklıyoruz.
Değerli Konut Vergisi Nedir?
Değerli konut vergisi, 2019 yılında 7194 sayılı Kanunla getirilmiş ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 42-49. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu vergi, Türkiye sınırları içindeki mesken nitelikli taşınmazlardan, bina vergi değeri kanunda belirlenen tutarı aşanlardan alınır. Emlak vergisinden ayrı, ek bir vergidir; yani bir taşınmaz hem emlak vergisine hem (eşiği aşıyorsa) değerli konut vergisine tabi olabilir.
Hangi Konutlar Tabidir? (Değer Eşiği)
Değerli konut vergisine, bina vergi değeri (veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değer) kanunda öngörülen eşiği aşan mesken nitelikli taşınmazlar tabidir. Kanun metnindeki başlangıç eşiği 5.000.000 TL olarak belirlenmiş olup, bu tutar ve vergi tarifesindeki dilimler her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Bu nedenle güncel eşik ve dilimler için ilgili yılın resmi düzenlemeleri esas alınmalıdır. Önemli nokta: vergiye tabi olan, mesken nitelikli taşınmazdır; işyeri, arsa veya arazi bu verginin konusu değildir.
Matrah ve Artan Oran
Değerli konut vergisinin matrahı, taşınmazın bina vergi değerinin kanunda belirlenen tutarı (eşiği) aşan kısmıdır. Yani verginin tamamı değil, eşiği aşan kısım vergilendirilir. Vergi, artan oranlı bir tarifeye göre hesaplanır: değer arttıkça uygulanan oran da yükselir. Tarifedeki tutarlar her yıl güncellendiğinden, hesaplama ilgili yılın tarifesine göre yapılır.
Önemli: Değerli konut vergisinde matrah, taşınmazın tüm değeri değil, kanuni eşiği aşan kısımdır. Bu nedenle eşiğin hemen üzerindeki konutlarda vergi yükü, değerin tamamı üzerinden hesaplanan bir vergiye göre düşüktür.
Değer Tespiti ve İtiraz
Değerli konut vergisinde değer, kural olarak bina vergi değeri esas alınarak belirlenir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nce (TKGM) ayrıca bir değerleme yapılmışsa, bu değer ilan ve tebliğ edilir; tebliğden itibaren on beş gün içinde TKGM’ye itiraz edilebilir. Süresinde itiraz edilmeyen değer kesinleşir. Bu idari itiraz yolunun yanında, kesinleşen değere ve tahakkuk eden vergiye karşı vergi yargısı yoluna da başvurulabilir.
Beyan ve Ödeme
Değerli konut vergisinde mükellef, taşınmazın bulunduğu yer vergi dairesine beyanname vererek vergisini tahakkuk ettirir. Vergi, kanunda belirlenen taksit zamanlarında (uygulamada yıl içinde iki eşit taksitte) ödenir. Birden fazla değerli konutu olan mükellefler bakımından ve eşler/çocuklar yönünden özel kurallar bulunduğundan, beyan öncesi durumun değerlendirilmesi önemlidir.
Önemli: Değerli konut vergisinde değer eşiği, tarife ve beyan yükümlülüğü her yıl değişebilir. Güncel tutarlar ve beyan süreleri için bir uzmana danışmanız önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Değerli konut vergisi nedir?
2019’da 7194 sayılı Kanunla getirilen, 1319 sayılı Kanun m.42-49’da düzenlenen bir vergidir. Bina vergi değeri kanuni eşiği aşan mesken nitelikli taşınmazlardan alınır. Emlak vergisinden ayrı, ek bir vergidir.
Değerli konut vergisini kimler öder?
Bina vergi değeri (veya TKGM’ce belirlenen değer) kanuni eşiği aşan mesken nitelikli taşınmaz malikleri öder. Eşik kanun metninde 5.000.000 TL olarak başlamış olup her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. İşyeri, arsa ve arazi bu verginin konusu değildir.
Değerli konut vergisi nasıl hesaplanır?
Matrah, bina vergi değerinin kanuni eşiği aşan kısmıdır; verginin tamamı değil yalnızca aşan kısım vergilendirilir. Vergi, artan oranlı tarifeye göre hesaplanır ve tarife her yıl güncellenir.
Değerli konut vergisinde değere itiraz edilebilir mi?
Evet. TKGM’ce yapılan değerleme tebliğ edildiğinde, tebliğden itibaren on beş gün içinde TKGM’ye itiraz edilebilir. Süresinde itiraz edilmeyen değer kesinleşir. Kesinleşen değere ve tahakkuka karşı vergi yargısına da gidilebilir.
Değerli konut vergisi emlak vergisinin yerine mi geçer?
Hayır. Değerli konut vergisi emlak vergisinden ayrı, ek bir vergidir. Eşiği aşan bir mesken hem emlak vergisine hem değerli konut vergisine tabi olabilir.
Değerli konut vergisi nasıl beyan edilir?
Mükellef, taşınmazın bulunduğu yer vergi dairesine beyanname vererek vergisini tahakkuk ettirir ve kanunda belirlenen taksit zamanlarında öder. Birden fazla değerli konut ve aile bireyleri yönünden özel kurallar bulunur.
Değerli konut vergisi ve değer tespiti konusunda uzman desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
