Bazı şirketler hem rakiplerine girdi satar hem de aynı pazarda onlarla rekabet eder. Bu çift rol, fiyat sıkıştırması riskini doğurabilir.
Fiyat Sıkıştırması Nedir?
Fiyat (marj) sıkıştırması, dikey bütünleşik ve üst pazarda hâkim durumda olan bir teşebbüsün; üst pazardaki girdi fiyatını yükselterek ve/veya alt pazardaki perakende fiyatını düşürerek, alt pazardaki rakiplerine yeterli kâr marjı bırakmamasıdır.
Hukuki Dayanak
Bu uygulama, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim durumun dışlayıcı biçimde kötüye kullanılması hâllerinden biridir. Maddede sayılan kötüye kullanma örnekleri tahdidi değildir.
Etkin Rakip Testi
Değerlendirmede genellikle “eşit derecede etkin rakip” ölçütü kullanılır: Üst pazardaki girdi fiyatı ile alt pazardaki perakende fiyatı arasındaki marj, hâkim teşebbüs kadar etkin bir rakibin alt pazarda normal bir kârla faaliyet göstermesine yetiyor mu? Yetmiyorsa fiyat sıkıştırması söz konusu olabilir.
Hâkim Durum Şartı
Fiyat sıkıştırmasından söz edebilmek için teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması gerekir. Hâkim durumda olmayan bir teşebbüsün fiyat politikası bu kapsamda değerlendirilmez.
Sonuçları
Fiyat sıkıştırması tespit edilirse, teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanabilir ve ihlale son verilmesi için gerekli tedbirlere karar verilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıkıcı fiyatlamadan farkı nedir? Yıkıcı fiyat tek bir pazardaki maliyet altı satıştır; fiyat sıkıştırması üst ve alt pazar arasındaki marjla ilgilidir.
Her düşük fiyat ihlal mi? Hayır; hâkim durum ve marjın yetersizliği birlikte aranır.
Kim şikâyet edebilir? Alt pazardaki rakipler ve menfaati etkilenenler.
Fiyat sıkıştırması ekonomik analiz gerektirir. Profesyonel hukuki destek almak yerinde olur.
Görsel: R. Henrik Nilsson, Wikimedia Commons (CC BY 4.0).
