Ev Sahibi Evcil Hayvan Beslememi Yasaklıyor — Hakkı Var mı?

Ne yaşandı?

Bir kiracı, kiraladığı evde bir evcil hayvan (kedi, köpek vb.) beslemek ister veya beslemektedir. Ev sahibi buna itiraz eder, ‘evde hayvan istemiyorum’ der; bazen sözleşmede hayvan yasağı maddesi vardır, bazen yoktur. Taraflar arasında anlaşmazlık çıkar.

Kiracı, evcil hayvan besleyip besleyemeyeceğini ve ev sahibinin bunu yasaklama hakkını araştırır.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Sözleşmeye bakın: Öncelikle kira sözleşmesinde evcil hayvana ilişkin bir hüküm olup olmadığına bakılır. Tarafların sözleşmeyle kararlaştırdığı kullanım kuralları önemlidir.
• Özenli kullanım ilkesini gözetin: Kiracı, kiralananı özenle ve sözleşmeye uygun kullanmak; komşulara saygı göstermekle yükümlüdür. Evcil hayvan, bu yükümlere aykırılık (zarar, rahatsızlık) yaratmadığı sürece değerlendirme farklı olabilir.
• Somut zarar/rahatsızlığı ayırın: Hayvanın kiralanana zarar vermesi veya komşuları ölçüsüzce rahatsız etmesi hâli ile, hiçbir soruna yol açmayan bir besleme durumu birbirinden farklı değerlendirilir.
• Yazılı mutabakat arayın: Tarafların konuyu yazılı ve makul biçimde netleştirmesi, ileride çıkacak uyuşmazlıkları önler.
• Avukata danışın: Sözleşme hükmü ve somut durum için profesyonel değerlendirme alın.

Evcil hayvan besleyip besleyemeyeceğiniz, öncelikle sözleşme hükmüne ve kiralananı özenli, komşulara saygılı biçimde kullanma yükümünüze bağlıdır. Hayvanın zarar veya ölçüsüz rahatsızlık yaratıp yaratmadığı belirleyici olabilir. Bu nedenle durumu yazılı netleştirmek ve bir uzmana danışmak yararlıdır.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.

Üç Belge Belirler: Yönetim Planı, Sözleşme ve Komşuluk Hukuku

Kiralık bir evde evcil hayvan beslenip beslenemeyeceği tek bir kurala değil, üç kademeli bir değerlendirmeye bağlıdır. Türk Borçlar Kanunu evcil hayvan yasağına ilişkin doğrudan bir hüküm içermez; bunun yerine sırasıyla şunlara bakılır: (1) apartman veya sitenin yönetim planı (en bağlayıcı belge), (2) kira sözleşmesindeki özel hükümler ve (3) TBK m.316’daki özenle kullanma ve komşulara saygı borcu ile KMK m.18’deki ‘birbirini rahatsız etmeme’ yükümlülüğü. Kural olarak evcil hayvan beslemek yasak değildir ve kişinin özel yaşam alanına girer; ancak bu hakkın sınırları bu üç çerçeveyle çizilir. Bu nedenle ‘ev sahibimin hakkı var mı?’ sorusunun cevabı, önce bu belgelerin içeriğine bakmayı gerektirir.

En Belirleyici Belge: Yönetim Planı (KMK m.28)

Yönetim planı, adeta apartmanın anayasasıdır; kat mülkiyeti kurulurken hazırlanıp tapuya ibraz edilir ve sonradan alınan tüm apartman kararlarının üstündedir. Buna göre: Yönetim planında açık bir yasak VARSA, bu kesinlikle bağlayıcıdır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, planda yasak bulunduğunda hayvanın kimseye rahatsızlık verip vermediğine, gürültü yapıp yapmadığına dahi bakılmaz; hayvan dünyanın en sessiz canlısı olsa bile mahkeme uzaklaştırma (tahliye) kararı verebilir ve bu durumda malik olmak bile sizi kurtarmaz. Yönetim planında yasak YOKSA, kiracı ya da malik olmanız bir fark yaratmaz; evcil hayvan besleyebilirsiniz. Bu durumda yönetim kurulunun veya genel kurulun sonradan oy çokluğuyla aldığı ‘hayvan beslenemez’ kararı yönetim planı değişikliği yerine geçmez; kararın iptali dava yoluyla istenebilir ve bu karara dayanarak hayvanınız evden çıkarılamaz. Böyle bir yasak ancak tüm maliklerin beşte dört çoğunluğuyla yönetim planı değiştirilerek konabilir; değişikliğin, değişiklikten önce binada hayvan besleyenlere nasıl uygulanacağı ise uygulamada tartışmalıdır. Bu yüzden anlaşmazlıkta ilk yapılacak şey, tapu müdürlüğünden veya site yönetiminden yönetim planının onaylı örneğini alıp ilgili maddesini incelemektir.

Sözleşmedeki Yasak, Komşuluk Sınırı ve Ev Sahibinin Yolu

Kira sözleşmesinde ‘evde evcil hayvan beslenemez’ maddesi bulunuyor ve imzalanmışsa bu hüküm bağlayıcı kabul edilir; ancak dikkat: salt bu yasağa aykırılık, ortada somut bir rahatsızlık veya taşınmaza zarar (hor kullanma) yoksa tek başına otomatik tahliye sonucu doğurmaz. Nitekim kişinin kişisel özgürlük alanına ve hobilerine ilişkin aşırı kısıtlamalar, sözleşmede yazılı olsa bile dürüstlük kuralı ve genel işlem koşulları çerçevesinde denetlenebilir. Yargıtay’ın ‘küçük hayvan serbest, büyük hayvan yasak’ gibi tür/boyut üzerinden kategorik bir yaklaşımı da yoktur; her olay somut olarak değerlendirilir. Asıl belirleyici sınır komşuluk hukukudur: hayvan sürekli ve aşırı gürültü yapıyor, kötü kokuya yol açıyor, ortak alanları kirletiyor ya da güvenlik riski (saldırgan/tehlikeli hayvan) oluşturuyorsa sorun doğar; ölçü ‘çekilmez rahatsızlık’tır, arada bir havlayan bir köpek yeterli değildir. Kiraya verenin izleyeceği yol da bellidir: kiracının hayvanı komşuları rahatsız ediyor veya kiralananı özen borcuna aykırı kullanıyorsa, kiraya veren yazılı bir ihtarla en az 30 gün süre verip aykırılığın giderilmesini ister (TBK m.316); ihtara rağmen giderilmez veya rahatsızlık katlanılamaz ve sürekli hâle gelirse, sözleşmeyi feshedip Sulh Hukuk Mahkemesinde tahliye davası açabilir. Hiçbir hâlde mahkeme kararı olmadan; ne ev sahibi, ne yönetim, ne zabıta, ne de komşu imza kampanyası hayvanı evden çıkaramaz ve rahatsızlık iddiası bilirkişi (veteriner ve çevre incelemesi, ses ölçümü) ile tespit edilir.

Üç Belge Hiyerarşisi: Hangisi Üstün?

Evcil hayvan tartışmasında dayanılan belgeler farklı hukuki güçtedir. Çatışma hâlinde hangisinin öncelikli olduğu bilinmelidir.

Yasak Yoksa: Komşuluk Sınırı Nasıl Değerlendirilir?

Yönetim planında açık bir yasak bulunmuyorsa, değerlendirme rahatsızlık ekseninde yapılır. Ölçüt, hayvanın varlığı değil doğurduğu somut etkidir.

Sağ sütunun ortak özelliği şudur: hukuk, hayvan beslemeyi kendiliğinden bir taşkınlık saymaz. Değerlendirmede aranan, komşuların olağan hoşgörü sınırını aşan somut bir rahatsızlığın bulunmasıdır. Bu nedenle şikâyette bulunan tarafın da somut olay, tarih ve etki göstermesi beklenir.

Hayvan Sahibinin Alması Gereken Önlemler

Uyuşmazlığın büyümesini önleyen ve dava aşamasında konum sağlayan adımlar:

1. Kayıt ve aşılar. Kimliklendirme ve aşı kayıtlarının güncel tutulması; mevzuatın öngördüğü kayıt yükümlülüklerinin yerine getirilmesi.
2. Ortak alan kuralları. Tasma ve gerekiyorsa ağızlık kullanımı; ortak alanların temizliğinin sağlanması.
3. Ses yönetimi. Uzun süre yalnız bırakmaktan kaynaklanan havlama sorunu için önlem alınması ve bunun belgelenmesi.
4. Yazılı iletişim. Şikâyet iletildiğinde alınan önlemlerin yazılı olarak bildirilmesi — iyiniyeti gösterir.
5. Sözleşme aşaması. Kiralama öncesinde durumun açıkça konuşulması ve sözleşmeye izin verildiğine ilişkin kayıt konulması.

Son olarak bir ayrım: yönetim planındaki yasak, malikleri ve kullananları birlikte bağlar. Bu nedenle “ben kiracıyım, yönetim planı beni ilgilendirmez” yaklaşımı hatalıdır. Buna karşılık kiraya verenin sözleşmeye koyduğu yasak, yalnızca kira ilişkisinin taraflarını bağlar ve yönetim planına aykırı biçimde genişletilemez.

Kiracının Özel Yaşam Alanı ve Kiraya Verenin Denetim Sınırı

Kiralanan konut, kira süresince kiracının yaşam alanıdır ve anayasal korumadan yararlanır. Herkes özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir (Anayasa m.20); kimsenin konutuna dokunulamaz ve kanunun açıkça gösterdiği hâllerde usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça konuta girilemez (Anayasa m.21). Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıya karşı korunmasını isteyebilir (TMK m.24). Bu nedenle kiraya verenin mülkiyet hakkı, kiracının konutta evcil hayvanla birlikte yaşamasını tek taraflı olarak engellemeye yetmez; kiraya verenin yetkisi kanunda ve sözleşmede gösterilen sınırlarla sınırlıdır.

Kiraya verenin kiralanana girme hakkı da sınırlıdır. Kiracı, kiraya verenin kiralananı gezmesine ve incelemesine, özellikle bakım, satış veya gelecekte yeniden kiralama amacıyla gerekli olduğu ölçüde izin vermekle yükümlüdür; kiraya veren ise bu işleri kiracıya uygun bir süre önceden bildirmek ve kiracının yararını gözetmek zorundadır (TBK m.319). Hayvan bulunup bulunmadığını kontrol etmek amacıyla habersiz ve izinsiz eve girilmesi bu yetkinin dışında kalır ve konut dokunulmazlığını ihlal suçunu oluşturabilir (TCK m.116). Kiracının kişilik değerlerine yönelik ağır ve hukuka aykırı saldırılarda ise manevi tazminat talebi gündeme gelir (TBK m.58).

Kiraya Verenin Hukuka Aykırı Tepkileri ve Sonuçları

Evcil hayvan uyuşmazlıklarında kiraya verenlerin zaman zaman başvurduğu fiilî yöntemler, hukuken kiraya vereni zor duruma sokar. Kiracının yokluğunda eve girilmesi konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116), hayvanın veya eşyaların alınması ya da zarar görmesi mala zarar verme (TCK m.151) kapsamında değerlendirilebilir. Kiracının elektrik, su veya doğal gaz kullanımının engellenmesi, kapı kilidinin değiştirilmesi veya sürekli rahatsız edici davranışlar, kiraya verenin kiralananı sözleşmeye uygun kullanıma elverişli bulundurma borcuna aykırılık oluşturur (TBK m.301) ve somut olayın özelliklerine göre kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu (TCK m.123) gündeme gelebilir.

Kiraya verenin “hayvanı çıkarmazsan kirayı iki katına çıkarırım” demesi de hukuki sonuç doğurmaz. Kira bedeli, sözleşmedeki geçerli artış şartına veya TBK m.344’teki sınır ve tespit kurallarına göre değişir; konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez (TBK m.346). Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak da sözleşmeyi sona erdiremez (TBK m.347). Bu nedenle kiraya verenin tek hukuki yolu, kiracının hayvan nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığını TBK m.316’daki usulle ortaya koymaktır.

İhtar Geldiğinde Kiracının İzleyeceği Yol

Kiraya verenin hukuki yolu yazılı ihtardır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının özenle kullanma veya komşulara saygı borcuna aykırılığı nedeniyle kiraya veren, en az otuz gün süre vererek aykırılığın giderilmesini, aksi takdirde sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak ihtar eder (TBK m.316/2). Süre, ihtarın kiracıya ulaştığı tarihten itibaren hesaplanır; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş günü sona erer (TBK m.93). Kiracının kiralanana kasten ağır bir zarar vermesi, sürenin yararsız olacağının anlaşılması veya aykırılığın çekilmez olması hâlinde ise süre verilmeksizin yazılı bildirimle fesih mümkündür (TBK m.316/3).

İhtarı alan kiracının otuz günlük süreyi pasif geçirmemesi gerekir. İhtarda ileri sürülen somut rahatsızlığın (gürültü, koku, ortak alan kirliliği, saldırganlık) giderildiğinin belgelenmesi, örneğin veteriner raporu, eğitim veya bakım belgeleri, komşu beyanları ve alınan önlemlerin fotoğrafları ile yazılı olarak kiraya verene bildirilmesi, olası tahliye davasında aykırılığın süresi içinde giderildiğini ispat etmeyi sağlar. Rahatsızlık iddiası tartışmalıysa ve delillerin kaybolma tehlikesi varsa, kiracı da kiraya veren de dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti isteyebilir (HMK m.400). Kira uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (HUAK m.18/B) ve tahliye davası sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4).

Belediye, Zabıta ve Gürültü Şikâyetleri: Hangi Mevzuat Uygulanır?

Komşuların şikâyetleri çoğu zaman belediyeye veya kolluğa yöneltilir. Başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde sebepsiz yere gürültüye neden olan kişiye Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası verilebilir (5326 s.K. m.36); çevresel gürültüye ilişkin sınır değerler ve denetim ise Çevre Kanunu ve buna dayanan yönetmeliklerle düzenlenir (2872 s.K. m.14). Ancak bu idari yaptırımlar, gürültünün ölçüm veya tutanakla somut olarak tespit edilmesini gerektirir ve kiracının evcil hayvanı beslemesini yasaklama veya hayvanı konuttan çıkarma yetkisi vermez.

Hayvanın sahibinden alınması ise istisnaidir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda 7527 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, sahipli hayvanların bakımının ciddi şekilde ihmal edilmesi hâlinde hayvanlara el konularak yeniden sahiplendirilinceye kadar bakımevinde barındırılmaları öngörülmüştür; bu yetki hayvanın refahına yönelik bir koruma tedbiridir ve kiraya verenin veya komşuların talebine bağlı bir tahliye aracı değildir. Kedi ve köpek sahiplerinin hayvanlarını dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırma yükümlülüğünü yerine getirmesi, olası bir şikâyet sürecinde kiracının özenli davrandığını göstermek bakımından da önemlidir.

Komşunun Hukuki Yolları: Taşkınlık ve Rahatsızlığın Önlenmesi

Rahatsızlıktan etkilenen komşunun yolu kiraya verenin yolundan farklıdır. Herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken, özellikle işletmesinde komşularının taşınmaz mülkiyetini olumsuz etkileyecek taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlüdür; yerel âdete, taşınmazın konumuna ve niteliğine göre komşular arasında hoş görülmesi gereken düzeyi aşan duman, koku, gürültü ve benzeri etkiler bu kapsamdadır (TMK m.737). Malikin mülkiyet hakkını aşan kullanımından zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hâle getirilmesini, zarar tehlikesine karşı önlem alınmasını ve zararının giderilmesini dava edebilir (TMK m.730). Kat mülkiyetinde ise komşular arasındaki bu ilişki ayrıca KMK m.18’deki birbirini rahatsız etmeme borcu ve KMK m.33’teki hâkimin müdahalesi yoluyla korunur. Bu davalarda da ölçüt hayvanın varlığı değil, hoş görülmesi gereken düzeyi aşan somut etkinin ispatıdır.

Yönetim Planında Yasak Varken Sözleşmede İzin Verilmişse

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum da kiraya verenin kira sözleşmesinde evcil hayvan beslenmesine açıkça izin vermesine rağmen, binanın yönetim planında hayvan yasağı bulunmasıdır. Bu durumda yönetim planı bütün kat maliklerini bağladığından, yönetici veya diğer kat malikleri yönetim planına aykırılığın giderilmesini isteyebilir ve kiraya verenin sözleşmede verdiği izin diğer kat maliklerine karşı ileri sürülemez (KMK m.18, m.28). Kira sözleşmesi ise yalnızca tarafları bağladığından, kiraya verenin verdiği iznin sonuçları kiracı ile kiraya veren arasında ayrıca değerlendirilir.

Kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür (TBK m.301). Evcil hayvanla birlikte oturmak sözleşmede açıkça kararlaştırılmışken yönetim planı nedeniyle bu kullanım mümkün olmuyorsa, kiraya verenin yönetim planındaki yasağı bildirmemesi ve kiracının hayvanı nedeniyle kiralananı kullanamaz hâle gelmesi, somut olayın özelliklerine göre kiralananın sözleşmeye uygun kullanıma elverişli olmaması niteliğinde değerlendirilebilir. Bu durumda kiracının ayıptan doğan haklarına dayanması veya sözleşmenin ifasını kendisi için çekilmez hâle getiren önemli bir sebep nedeniyle yasal fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshetmesi gündeme gelebilir; önemli sebeple fesihte hâkim, bütün durumu değerlendirerek parasal sonuçları belirler (TBK m.331).

Kiralama Öncesinde Evcil Hayvan Maddesi Nasıl Yazılmalı?

Uyuşmazlığın en etkili önlemi, kiralama sırasında konunun açıkça yazılmasıdır. Kiracının önce binanın yönetim planını görmesi, ardından kira sözleşmesine hayvanın türü ve sayısı belirtilerek beslenmesine izin verildiğine ilişkin açık bir madde konulması gerekir. Maddede ortak alan kurallarına uyma, olağan temizlik ve bakım yükümlülüğü ile hayvanın kiralanana olağan kullanımı aşan bir zarar vermesi hâlinde bu zararın giderileceği yazılabilir; ancak konut kiralarında hayvan için ayrıca aylık ücret, ceza koşulu veya kanuni sınırı aşan ek güvence öngören kayıtlar geçersizdir (TBK m.342, m.346).

Kiraya veren bakımından da açık bir madde yarar sağlar. Hayvan beslenmesine izin verilmeyecekse bu durumun matbu metnin arasında kaybolan bir cümle yerine, kiracıya ayrıca gösterilen ve kiracının imzasıyla kabul edilen bir kayıt olarak düzenlenmesi, genel işlem koşulu itirazlarının önüne geçer (TBK m.20-21). İzin veriliyorsa, teslim anında kiralananın durumunu gösteren tarihli fotoğraflı bir tutanak düzenlenmesi, sözleşme sonunda olağan kullanımdan doğan eskime ile hayvan kaynaklı zararın ayrılmasını kolaylaştırır (TBK m.334-335).

Konuyla ilgili diğer rehberlerimiz: evcil hayvan yasağının geçerliliği ve YHGK kararı · ev sahibi izinsiz eve giriyorsa · sözleşmeye aykırı kullanım · yenilemede şart değişikliği · kira davasında arabuluculuk · 7527 sayılı Kanun rehberi

Sık Sorulan Sorular

📘 Ana Rehber: Kira Hukuku Rehberi

Bu konuyla bağlantılı bir diğer rehberimiz: Türkiye’de Hayvan Hakları ve 7527 Sayılı Kanun Rehberi.