Rekabet Kurulu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.14 uyarınca görevlerini yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi kamu kurumlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir; muhataplar bu bilgiyi Kurulun belirlediği süre içinde vermek zorundadır. Bilginin hiç verilmemesi, süresinde verilmemesi ya da eksik, yanlış veya yanıltıcı verilmesi m.16/1-c uyarınca teşebbüsün bir önceki mali yıl gayri safi gelirinin binde biri oranında idari para cezasına bağlanır; 2026 yılı için bu cezanın alt sınırı 302.484,86 TL’dir. Bilgi belirlenen sürede verilmezse m.17/1-c uyarınca ayrıca her gün için gayri safi gelirin on binde beşi oranında süreli para cezası işleyebilir. Ticari sır veya kişisel veri gerekçesi bilgi vermemenin değil, gizlilik talebiyle bilgi vermenin sebebidir. Ceza kararına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir; ancak dava açılması tahsili durdurmaz ve bilgi verme ihlallerinde Kurulun ceza verme yetkisi üç yıllık zamanaşımına tabidir.
Bu yazının dayanakları. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.3, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 25, 40, 43, 44 ve 55 (7246 ve 7511 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler işlenmiş metin); 4054 Sayılı Kanunun 16 ncı Maddesinin Birinci Fıkrasında Öngörülen İdari Para Cezası Alt Sınırının 31/12/2026 Tarihine Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırılmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/1, RG 12.12.2025/33105); Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2010/3, RG 18.4.2010/27556); Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (RG 27.12.2024/32765) ve Rekabet Kurumunun buna ilişkin Kılavuzu; 6698 sayılı KVKK m.5 ve 8; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17; 2577 sayılı İYUK m.7. Örnek hesaplar yalnızca oranların uygulanışını göstermek içindir.
Rekabet Kurumundan bilgi talebi mi aldınız?
Süre, kapsam, ticari sır ve kişisel veri değerlendirmesi ilk günden doğru yönetilmezse cevap kendisi ayrı bir ceza dosyasına dönüşebilir. Talep yazınızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Rekabet Kurulunun Bilgi İsteme Yetkisi (4054 m.14)
4054 sayılı Kanun m.14 kısa ama geniş bir yetki tanır: Kurul, Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir; bu makamların, teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin yetkilileri istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek zorundadır. Yetkinin kullanılması için muhatabın soruşturma tarafı olması gerekmez. Rakip, müşteri, tedarikçi, dağıtıcı veya yalnızca aynı pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüs de bilgi talebinin muhatabı olabilir.
Bilgi talebi Kurumun hemen her faaliyetinde karşımıza çıkar. Önaraştırmada raportör otuz gün içinde elde ettiği bilgileri, delilleri ve görüşlerini Kurula yazılı olarak bildirir (m.40); soruşturma safhasında raportörlerden oluşan heyet, m.14’teki bilgi isteme ve m.15’teki yerinde inceleme yetkilerini kullanabilir ve lüzum gördüğü evrakın gönderilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilir (m.44/1). Birleşme ve devralma incelemeleri ile sektör incelemeleri de bilgi taleplerinin yoğun olduğu süreçlerdir. Sektör incelemelerinin işleyişi Rekabet Kurumu sektör incelemeleri yazımızda anlatılmıştır.
Bilgi talebinin muhatapları ve yaptırım rejimi
| Muhatap | Bilgi verme yükümlülüğü | 4054 m.16-17 cezası |
|---|---|---|
| Soruşturma veya önaraştırma tarafı teşebbüs | Var (m.14, 44) | Uygulanır |
| Taraf olmayan teşebbüs (rakip, müşteri, tedarikçi) | Var (m.14) | Uygulanır; m.16 “teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler” için ceza öngörür |
| Teşebbüs birliği (dernek, birlik, oda niteliğindeki yapılar) | Var (m.14) | Uygulanır; birliklere veya üyelerine |
| Kamu kurum ve kuruluşu | Var (m.14) | m.16 ve 17 teşebbüs ve teşebbüs birliklerine ceza öngörür; kamu kurumu teşebbüs niteliğinde değilse bu cezalar uygulanmaz |
| Teşebbüsün yöneticisi veya çalışanı | Teşebbüs adına cevap verir | Bilgi verme ihlali cezası teşebbüse verilir |
Kanun “teşebbüs” kavramını piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişiler ile bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler olarak tanımlar (m.3). Ekonomik bütünlük kavramı ceza hesabında gayri safi gelirin hangi şirketler üzerinden hesaplanacağını etkileyebileceğinden, şirketler topluluğu içinde gelen taleplerde cevabın hangi tüzel kişilik adına verileceği baştan netleştirilmelidir. Konu tek ekonomik bütünlük ve ana şirket sorumluluğu yazımızda ele alınmıştır.
Hangi Fiiller Cezalandırılır? (m.16/1 ve m.17/1)
4054 sayılı Kanun bilgi rejimine ilişkin ihlalleri iki ayrı ceza türüyle karşılar. m.16 sabit (bir defalık) nispi idari para cezası, m.17 ise ihlal sürdükçe her gün için işleyen süreli para cezası öngörür. İki ceza birbirinin alternatifi değildir; m.17, m.16’nın birinci fıkrasındaki cezaların saklı olduğunu açıkça belirtir.
Bilgi rejimine ilişkin ihlaller ve cezalar
| Fiil | Ceza | Oran | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Muafiyet, menfi tespit veya birleşme-devralma izin başvurusunda yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge | Sabit | Gayri safi gelirin binde biri | m.16/1-a |
| m.14 ve 15 uygulanırken eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi | Sabit | Binde bir | m.16/1-c |
| Bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde verilmemesi ya da hiç verilmemesi | Sabit | Binde bir | m.16/1-c |
| Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması | Sabit | Binde beş | m.16/1-d |
| Bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde verilmemesi | Süreli (her gün) | On binde beş | m.17/1-c |
| Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması | Süreli (her gün) | On binde beş | m.17/1-b |
m.16’ya göre sabit cezaların alt sınırı Kanun metninde on bin Türk lirası olarak yazılıdır; bu tutar her yıl Kurum tebliğiyle yeniden değerleme oranında artırılır. 12.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ No: 2026/1 ile alt sınır, 2025 yılı yeniden değerleme oranı olan yüzde 25,49 artış esas alınarak 1.1.2026-31.12.2026 dönemi için 302.484,86 TL olarak belirlenmiştir. Bu nedenle cirosu küçük olan bir teşebbüs için bile tek bir cevapsız bilgi talebinin bedeli 2026’da 300 bin TL’nin üzerindedir.
m.16’nın birinci fıkrasındaki bu cezalar, rekabet ihlali (kartel, hâkim durumun kötüye kullanılması) için m.16/3’e göre verilen yüzde ona kadar cezalardan bağımsızdır. Teşebbüs asıl dosyada ihlal tespit edilmeden kapansa bile bilgi verme yükümlülüğünü ihlal ettiyse bu nedenle ayrıca cezalandırılabilir. Para cezası veya süreli para cezası Kanuna aykırı hareket eden tarafların her birine ayrı ayrı uygulanır (m.18/1). Rekabet ihlallerindeki cezaların hesaplanması rekabet ihlallerinde idari para cezaları yazımızda anlatılmıştır.
Cezanın Hesabı: Gayri Safi Gelir, Alt Sınır ve Örnek Tablo
Oranların uygulandığı matrah, teşebbüsün karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan, bu hesaplanamıyorsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanan yıllık gayri safi geliridir (m.16/1, 17/1). Matrah ihlal tarihine değil karar tarihine göre belirlendiğinden, büyüyen bir şirket için ceza tutarı da büyür. Aşağıdaki tablo, yalnızca oranların aritmetik uygulanışını göstermek amacıyla üç farklı gayri safi gelir için hesaplanmıştır.
Örnek hesap: bilgi rejimi cezaları (2026 alt sınırı ile)
| Yıllık gayri safi gelir | Binde bir (m.16/1-c) | Binde beş (m.16/1-d) | Günlük on binde beş (m.17) | 30 günlük süreli ceza |
|---|---|---|---|---|
| 100.000.000 TL | 100.000 TL hesaplanır; alt sınır nedeniyle 302.484,86 TL | 500.000 TL | 50.000 TL | 1.500.000 TL |
| 1.000.000.000 TL | 1.000.000 TL | 5.000.000 TL | 500.000 TL | 15.000.000 TL |
| 20.000.000.000 TL | 20.000.000 TL | 100.000.000 TL | 10.000.000 TL | 300.000.000 TL |
Tablonun gösterdiği gerçek şudur: süreli ceza, birkaç haftalık gecikmede sabit cezayı kat kat aşabilir. Örneğin yıllık geliri 1 milyar TL olan bir teşebbüs için sabit ceza 1 milyon TL iken, günlük on binde beş oranındaki süreli ceza iki günde bu tutara ulaşır. Bu yüzden süre dolduktan sonra bile bilginin bir an önce verilmesi, ceza tutarını sınırlamanın en etkili yoludur.
Süreli Para Cezası Nasıl İşler? (m.17)
m.17/1, teşebbüs ve teşebbüs birliklerine m.16/1’deki cezalar saklı kalmak kaydıyla; nihai karar veya geçici tedbir kararıyla getirilen yükümlülüklere ya da taahhütlere uyulmaması (a), yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması (b) ve m.14 ile 15’in uygulanmasında istenen bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde verilmemesi (c) hallerinde her gün için gayri safi gelirin on binde beşi oranında idari para cezası verilmesini öngörür. Cezanın başlangıcı da Kanunda yazılıdır: (a) ve (c) bentlerindeki cezalar, kararlarda yükümlülüğe uyulması için belirlenen sürenin dolmasından itibaren; (b) bendindeki ceza ise fiilin gerçekleştiği günü takip eden günden itibaren verilebilir (m.17/2).
Süreli ceza kararına karşı dava açılır ve süreli para cezası konusunda yürütmeyi durdurma kararı verilirse, yargıya başvurma tarihinden itibaren süreli para cezası uygulanmaz (m.18/2). Bu hüküm, süreli cezaya itiraz edecek teşebbüs için davanın hızla açılmasını ve yürütmeyi durdurma talebinin gerekçeli olarak ileri sürülmesini önemli kılar. Ancak yürütmeyi durdurma kararı alınamazsa cezanın işlemeye devam edeceği unutulmamalıdır; en güvenli yol, uyuşmazlık konusu yaparken bile istenen bilgiyi vermektir.
Yerinde İncelemede Bilgi Verme Yükümlülüğü (m.15)
Bilgi isteme yetkisinin sahadaki karşılığı yerinde incelemedir. 7246 sayılı Kanunla değişik m.15/1’e göre Kurul, teşebbüslerin defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir; belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir ve teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde inceleme yapabilir. İnceleme Kurul emrindeki uzmanlarca yapılır ve uzmanlar incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idari para cezası uygulanacağını gösteren yetki belgesi taşır. İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür; inceleme engellenir veya engellenme olasılığı bulunursa sulh ceza hâkimi kararıyla inceleme yapılır.
Yerinde inceleme sırasında sorulan sorulara verilen cevaplar da m.16/1-c kapsamındadır: incelemede eksik, yanlış veya yanıltıcı açıklama binde bir oranında cezaya, incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması binde beş oranında sabit cezaya ve günlük süreli cezaya yol açabilir. Yerinde incelemenin mahkeme kararıyla gerçekleştirilmesi, engelleme ve zorlaştırma cezasının uygulanmasını engellemez (m.16/2). Elektronik verilerin silinmesi, cihazların teslim edilmemesi veya erişimin geciktirilmesi bu nedenle ciddi risk taşır. İnceleme gününün ayrıntıları yerinde inceleme (dawn raid) ve yerinde incelemenin engellenmesi ve cezası yazılarımızda anlatılmıştır.
2024 tarihli yeni ceza Yönetmeliğine ilişkin Rekabet Kurumu Kılavuzu, yasal yükümlülüklerin ötesinde yerinde incelemenin daha kısa sürede veya daha etkin tamamlanmasını sağlayan fiziksel ve teknik imkânların sunulmasını ya da inceleme konusuyla bağlantılı ilave bilgi ve belgelerin kendiliğinden sunulmasını, rekabet ihlali cezasında hafifletici unsur olarak kabul edilebilecek haller arasında sayar. Kılavuz, Kanunun m.15’te saydığı yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ise tek başına hafifletici unsur sayılmayacağını açıkça belirtir. Yani işbirliği, yükümlülüğün ötesine geçtiğinde değer taşır.
Ticari Sır, Kişisel Veri ve Hukuki Danışmanlık Yazışmaları
Bilgi talebine en sık verilen hatalı cevap “bu bilgi ticari sırdır, paylaşamayız” cümlesidir. 4054 sayılı Kanun ticari sırları reddetme sebebi olarak değil, korunacak bilgi olarak düzenler: Kurul üyeleri ve personeli, Kanunun uygulanması sırasında öğrendikleri teşebbüslerin ticari sırlarını görevden ayrılsalar bile ifşa edemez ve kendi veya başkalarının menfaatine kullanamaz (m.25/4). Usul, Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ (2010/3) ile belirlenmiştir.
Ticari sır talebinin kuralları (Tebliğ No: 2010/3)
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Tanım | Teşebbüsün faaliyet alanıyla ilgili, gizli tutma iradesi bulunan, yalnız sınırlı bir kesimce bilinen ve açıklanması halinde ciddi zarar ihtimali bulunan bilgi ve belgeler | m.12/1 |
| Örnekler | İç organizasyon, mali ve nakit durumu, Ar-Ge, faaliyet stratejisi, üretim bilgileri, fiyatlandırma politikaları, pazarlama masrafları, pazar payları, müşteri ağları, sözleşme bağlantıları | m.12/2 |
| Sır sayılmayanlar | Rekabet hukuku ihlali niteliğindeki sözleşme, anlaşma ve eylemlere ilişkin bilgiler; kamuya açıklanmış veya beş yıl ya da daha fazla geçmesiyle önemini yitirmiş bilgiler | m.12/3-4 |
| Beyan ve gerekçe | Hangi bilgilerin sır olduğu, gerekçesi ve belgelerin sır içermeyen halleri yazılı bildirilir; “belgenin tamamı sırdır” beyanı kabul edilmez | m.13/2, 13/5 |
| Yerinde inceleme | Sureti alınan belgelerin sır değerlendirmesi, meslek personelinin belirlediği süre içinde Kuruma gönderilir | m.13/3 |
| Talep yoksa | Gizlilik talebi bulunmayan bilgi ve belgelerin ticari sır içermediği kabul edilir; Kurumun talebine rağmen değerlendirme yapmayan teşebbüs sonradan sır iddiasında bulunamaz | m.14/1, 14/3 |
| Sınır | İhlalin ispatı için delil olarak kullanılması kaçınılmaz bilgilere ilişkin gizlilik talebi dikkate alınmayabilir; açıklama ölçülülük gözetilerek yapılır | m.15/2 |
Kişisel veri gerekçesi de bilgi vermemeyi haklı kılmaz. 6698 sayılı KVKK m.5/2’ye göre kanunlarda açıkça öngörülmesi (a) ve veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması (ç) hallerinde açık rıza aranmaksızın kişisel veri işlenebilir; m.8/2-a’ya göre bu şartlardan birinin varlığında kişisel veriler açık rıza aranmaksızın aktarılabilir ve diğer kanunlardaki aktarım hükümleri saklıdır (m.8/3). 4054 m.14 bu anlamda kanuni bir yükümlülüktür. Bununla birlikte talebin amacıyla ilgisi olmayan kişisel verilerin ayıklanması veya maskelenmesi, Kurumla yazılı olarak kararlaştırılabilecek makul bir uygulamadır.
Avukat ile müvekkil arasındaki yazışmaların korunmasına ilişkin 4054 sayılı Kanunda açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle böyle bir koruma iddiası genel ilkelere ve Kurul ile yargı uygulamasına dayanır; iddianın belge bazında, gerekçeli ve özellikle yerinde inceleme sırasında derhal ileri sürülmesi gerekir. Sonradan, genel ifadelerle yapılan bir koruma iddiasının dikkate alınma ihtimali düşüktür. Gizliliğe ilişkin kişisel hukuk tarafı için ticari sır ve gizlilik sözleşmeleri yazımıza bakılabilir.
Yanlış Bilginin Para Cezası Dışındaki Sonuçları
Eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi yalnız para cezası doğurmaz; bu bilgiye dayanılarak verilmiş lehe kararları da sarsar. Kanun bu sonucu üç ayrı yerde düzenler:
Yanlış veya eksik bilginin kararlara etkisi
| Karar | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Birleşme-devralma bildirimi | Bildirim, Kurulun hazırladığı Bildirim Formunun istediği bilgileri tam ve eksiksiz içermelidir; izin başvurusunda yanlış veya yanıltıcı bilgi binde bir oranında cezaya tabidir | m.12, 16/1-a |
| Muafiyet ve menfi tespit kararı | Karar yanlış veya eksik bilgiye dayanılarak verilmişse geri alınabilir; yanlışlık hile veya kastla gerçekleşmişse karar hiç alınmamış sayılır | m.13/1-c, 13/3 |
| Taahhüt kararı | Karar taraflarca sunulan eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgiye dayanılarak verilmişse Kurul tekrar soruşturma açabilir | m.43 |
Bu nedenle bilgi talebine verilen cevap, şirketin ileride başvurabileceği muafiyet, menfi tespit veya taahhüt gibi lehe kararların da temelini oluşturur. Cevaptaki bir yanlışlığın fark edilmesi halinde, Kurum bunu kendisi tespit etmeden önce yazılı düzeltme yapılması, kastın bulunmadığını gösterecek en önemli delildir. Birleşme ve devralma bildirimlerinin genel çerçevesi birleşme ve devralmalarda Rekabet Kurulu izni yazımızda anlatılmıştır.
Bilgi Veren Teşebbüsün Hakları
Bilgi verme yükümlülüğünün karşısında teşebbüsün usule ilişkin hakları da vardır. Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen taraflar, sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş her türlü delilin bir nüshasının verilmesini isteyebilir; Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz (m.44). Soruşturmada taraflar kararı etkileyebilecek her türlü bilgi ve delili her zaman Kurula sunabilir. Tebliğ 2010/3’e göre dosyaya giriş hakkı, Kurum içi yazışmalar ile başka teşebbüslere ait ticari sırlar ve diğer gizli bilgiler hariç tutularak kullandırılır; soruşturma raporunun tebliğinden önceki talepler gerekçesi açıklanarak ertelenebilir ve taraflar son yazılı savunma sürelerinin dolmasına kadar dosyaya giriş talebinde bulunabilir (m.6, 8). Dosyaya giriş hakkıyla elde edilen bilgiler yalnız ilgili dosyadaki savunmalarda ve idari yargı başvurularında kullanılabilir (m.11).
Bilgi Talep Yazısında İlk Kontrol Edilecekler
Bilgi talep yazısının ilk okumasında kontrol listesi
| Kontrol noktası | Neden önemli? |
|---|---|
| Dayanak ve dosya türü | Önaraştırma, soruşturma, birleşme-devralma veya sektör incelemesi olması; teşebbüsün taraf mı üçüncü kişi mi olduğunu ve riskin boyutunu gösterir |
| Verilen süre ve tebliğ tarihi | m.16/1-c ve m.17/1-c bakımından ihlal anını belirler; takvime ilk gün işlenmelidir |
| Muhatap tüzel kişilik | Şirketler topluluğunda cevabın hangi şirket adına ve hangi gelir verisiyle verileceği netleşmelidir |
| İstenen dönem ve format | Veri hangi sistemde, hangi dönem için tutuluyor; Kurumun istediği tablo formatıyla uyumlu mu |
| Belirsiz sorular | Yoruma açık sorular için Kurumdan yazılı açıklama istenmesi, yanlış cevap riskini azaltır |
| Gizlilik ve kişisel veri | Sır talebi ve maskelenecek kişisel veriler baştan belirlenir; gizli ve gizli olmayan sürüm hazırlanır |
| Belge saklama | Talep konusu dönemle ilgili kayıtların silinmesini veya değiştirilmesini önleyen iç talimat derhal verilir |
Süre Yetmiyorsa: Ek Süre, Kapsam ve Kısmi Cevap
m.14’e göre bilginin verileceği süreyi Kurul belirler. Kanunda ek süreye ilişkin özel bir hüküm bulunmasa da, süre dolmadan yapılan gerekçeli bir ek süre talebi uygulamada ihlali önlemenin başlıca yoludur. Ek süre talebinde bilginin hangi birimlerden derleneceği, hangi kısmın hazır olduğu ve kalan kısmın ne zaman verileceği somut bir takvimle gösterilmelidir. Talep cevaplanmadan süre dolabileceğinden, hazır olan kısım süresinde gönderilmeli ve kalan kısım için verilen takvime uyulmalıdır.
- Tek sorumlu birim: Talep, geldiği gün hukuk birimine ve gerekiyorsa dış avukata iletilir; cevap tek bir koordinasyonla hazırlanır.
- Soruların ayrıştırılması: Her soru numaralandırılır, cevabın kaynağı (muhasebe, satış, ERP) ve hazırlayan kişi kayıt altına alınır.
- Kayıtta olmayan bilgi: Elde bulunmayan veri için tahmin yürütülmez; bilginin kayıtlarda bulunmadığı ve nedeni açıkça yazılır. Tahmini değer verilecekse tahmin olduğu ve yöntemi belirtilir.
- Tutarlılık kontrolü: Aynı veri farklı tablolarda farklı görünmemelidir; çelişkili cevap eksik veya yanıltıcı bilgi riski doğurur.
- Ticari sır ve kişisel veri: Gizli ve gizli olmayan sürümler ayrı hazırlanır, sır talebi gerekçelendirilir.
- Düzeltme: Gönderilen cevapta hata fark edilirse derhal yazılı düzeltme yapılır; sessiz kalmak, yanıltıcı bilgi riskini büyütür.
Şirketin bu süreçleri olay anında değil önceden tasarlaması, rekabet uyum programının temel bileşenlerinden biridir.
Ceza Kararına Karşı: Zamanaşımı, Dava ve Ödeme
Bilgi rejimi cezalarında usul kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Zamanaşımı | Bilgi verme veya yerinde inceleme hükümlerinin ihlalinde Kurulun ceza verme yetkisi üç yıl; süre ihlalin vuku bulduğu gün, sürekli ihlalde sona erdiği gün başlar | 4054 m.19/1-a, 19/2 |
| Zamanaşımının kesilmesi | Kurulun inceleme veya araştırma amaçlı işleminin taraflardan birine tebliği ve karar aleyhine yargı yoluna başvurulması zamanaşımını keser | m.19/3-4 |
| Dava | İdari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava; Kurul kararlarına karşı davalar öncelikli işlerdendir | m.55/1 |
| Dava süresi | Özel süre öngörülmediğinden idari yargıda genel dava süresi altmış gündür | İYUK m.7 |
| Tahsil | Yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz | m.55/2 |
| Süreli ceza ve yürütmeyi durdurma | Yürütmeyi durdurma kararı verilirse yargıya başvurma tarihinden itibaren süreli ceza uygulanmaz | m.18/2 |
| Erken ödeme | Ödeme süresi içinde ödenen idari para cezasında yüzde 25 indirim; ödeme dava hakkını etkilemez | 5326 m.17/6 |
Dava aşamasında tartışılan başlıca konular; bilgi talebinin Kurulun görevleriyle bağlantısı, talepte verilen sürenin istenen bilginin hacmine göre makul olup olmadığı, eksik veya yanlış denilen bilginin gerçekten eksik ya da yanıltıcı olup olmadığı ve gayri safi gelirin doğru tespit edilip edilmediğidir. Bu nedenle ceza riskine karşı en güçlü delil, süre içinde yapılan yazışmalar ve ek süre talepleridir. Kurul kararlarına karşı dava yolunun ayrıntıları Rekabet Kurulu kararlarına karşı dava, Kurum önündeki temsil ise Rekabet Kurulu süreçlerinde hukuki temsil yazılarımızda anlatılmıştır.
Soruşturma süreciyle bağlantılı olarak 7246 sayılı Kanunla getirilen uzlaşma usulünde idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim yapılabilir ve Kanun bu indirimin Kabahatler Kanunu m.17/6’daki indirime engel olmadığını açıkça belirtir (m.43). Uzlaşma ve taahhüt kurumları taahhüt ve uzlaşma yazımızda, kartellerde ceza bağışıklığı ise pişmanlık (leniency) programı yazımızda ele alınmıştır.
Bilgi Taleplerinde Sık Yapılan Hatalar
- Talep yazısını sıradan bir yazışma gibi ilgili departmana bırakmak ve süreyi takvime işlememek.
- “Ticari sır” veya “kişisel veri” gerekçesiyle bilgi vermeyi reddetmek; doğru yol gizlilik talebiyle bilgi vermektir.
- Belgenin tamamının ticari sır olduğunu beyan etmek; Tebliğ m.13/5’e göre bu beyan kabul edilmez.
- Süre dolduktan sonra ek süre istemek; talep süre dolmadan ve somut takvimle yapılmalıdır.
- Farklı birimlerden gelen çelişkili verileri kontrol etmeden göndermek.
- Kayıtta olmayan bilgi yerine tahmin yazıp bunu tahmin olarak belirtmemek.
- Süreli cezanın her gün işlediğini hesaba katmadan cevabı ertelemek.
- Yerinde inceleme sırasında e-posta, mesaj veya dosya silinmesine, cihaz tesliminin geciktirilmesine izin vermek.
- Ceza kararına karşı davanın tahsili durdurmadığını bilmeden ödeme planı yapmamak.
- Hata fark edildiğinde düzeltme yapmak yerine sessiz kalmak.
Hukukçular Evi Bu Süreçlerde Ne Yapar?
Hukukçular Evi Ankara olarak Rekabet Kurumundan gelen bilgi taleplerinde talep yazısının kapsamını ve süresini inceliyor, gerekiyorsa ek süre ve kapsam daraltma yazışmalarını hazırlıyoruz. Cevabın derlenmesini koordine ediyor, ticari sır taleplerini ve gizli olmayan sürümleri Tebliğe uygun biçimde düzenliyor, kişisel verilerin ayıklanmasını planlıyoruz. Yerinde inceleme protokolleri ve çalışan eğitimleriyle şirketin hazırlığını sağlıyor; bilgi verme veya yerinde incelemenin engellenmesi gerekçesiyle verilen idari para cezalarına karşı dava süreçlerini yürütüyoruz.
Bilgi talebi yazınız, verilen süre ve hazırladığınız taslak cevapla 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Rekabet hukukuna ilişkin bütün rehberlerimiz Rekabet Hukuku Rehberi sayfasında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Rekabet Kurumunun bilgi talebine cevap vermek zorunlu mu?
Evet. 4054 sayılı Kanun m.14’e göre kamu kurumları, teşebbüsler ve teşebbüs birliklerinin yetkilileri istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek zorundadır. Soruşturma tarafı olmak gerekmez.
Bilgi talebine cevap vermezsem ne olur?
m.16/1-c uyarınca bir önceki mali yıl gayri safi gelirinizin binde biri oranında idari para cezası verilir; 2026 için alt sınır 302.484,86 TL’dir. Bilgi süresinde verilmezse m.17/1-c uyarınca her gün için on binde beş oranında süreli para cezası da işleyebilir.
Eksik veya yanlış bilgi vermenin cezası nedir?
Eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi de m.16/1-c kapsamında gayri safi gelirin binde biri oranında idari para cezasına tabidir.
Ticari sır gerekçesiyle bilgi vermeyi reddedebilir miyim?
Hayır. Ticari sır, bilgi vermemenin değil gizlilik talebiyle bilgi vermenin gerekçesidir. Tebliğ 2010/3’e göre sır olan bilgiler gerekçesiyle ayrı ayrı belirtilir; belgenin tamamının sır olduğu beyanı kabul edilmez.
Kişisel verileri Rekabet Kurumuna verebilir miyim?
Evet. KVKK m.5/2-a ve ç uyarınca kanunda öngörülme ve hukuki yükümlülük halleri açık rıza gerektirmez; m.8/2 aktarım için de bu şartları yeterli sayar. Talebin amacıyla ilgisiz kişisel veriler ayıklanabilir.
Verilen süre yetmiyorsa ne yapmalıyım?
Süre dolmadan, hazır olan kısmı ve kalan kısmın teslim takvimini gösteren gerekçeli bir ek süre talebi yazın; hazır bilgileri süresinde gönderin. Süre dolduktan sonra yapılan talep, ihlali ortadan kaldırmaz.
Süreli para cezası ne zaman başlar?
m.17/2’ye göre bilgi verme ihlalinde süreli ceza, kararda belirlenen sürenin dolmasından itibaren verilebilir; yerinde incelemenin engellenmesinde ise fiilin gerçekleştiği günü takip eden günden itibaren işler.
Yerinde incelemenin engellenmesinin cezası nedir?
m.16/1-d uyarınca gayri safi gelirin binde beşi oranında sabit ceza ve m.17/1-b uyarınca her gün için on binde beş oranında süreli ceza öngörülür. İncelemenin mahkeme kararıyla yapılması bu cezayı engellemez.
Ceza hangi yılın cirosu üzerinden hesaplanır?
4054 m.16/1 ve 17/1’e göre karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan, bu hesaplanamıyorsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurulca saptanan yıllık gayri safi gelir esas alınır. Matrah ihlal tarihine değil karar tarihine göre belirlenir.
Kamu kurumları da Rekabet Kurumuna bilgi vermek zorunda mı?
Evet. m.14, bilgi isteme yetkisini tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayacak şekilde düzenler. Ancak m.16 ve 17’deki para cezaları teşebbüs ve teşebbüs birliklerine yöneliktir; teşebbüs niteliği taşımayan kamu kurumlarına bu cezalar uygulanmaz.
Bu cezalar ne kadar sürede zamanaşımına uğrar?
4054 m.19/1-a’ya göre bilgi verme veya yerinde inceleme hükümlerinin ihlalinde Kurulun ceza verme yetkisi üç yıllık zamanaşımına tabidir; Kurulun inceleme işleminin tebliği ve dava açılması zamanaşımını keser.
Ceza kararına karşı dava açarsam ödeme durur mu?
Hayır. m.55/2’ye göre dava açılması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Süreli cezada yürütmeyi durdurma kararı alınırsa, dava tarihinden itibaren süreli ceza uygulanmaz (m.18/2).
Bilgi talebinizin cevabını birlikte hazırlayalım
Süre, ticari sır, kişisel veri ve tutarlılık kontrolü tek elden yönetildiğinde cevap bir ceza dosyasına dönüşmez. Hukukçular Evi yanınızda.
Dosyanız için değerlendirme
Talep yazısını, verilen süreyi ve taslak cevabınızı birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
Bu içerik Rekabet Hukuku alanındadır.
Rekabet Hukuku Rehberi · Yerinde İnceleme (Dawn Raid) · Yerinde İncelemenin Engellenmesi · Kurul Kararlarına Karşı Dava · Rekabet Uyum Programı · Bu alandaki tüm rehberler


