Yıllardır süren bir tapu iptali davası vardır, duruşma günü yaklaşmaktadır ve davacı vefat eder. Mirasçılar iki soruyla karşılaşır: “Dava düştü mü?” ve “Biz devam edersek mirası kabul etmiş mi oluruz?” Kanun her iki soruyu da düşünmüş ve yargılamayı geçici olarak durdurmuştur.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6100 s. HMK | m.55 | Taraflardan birinin ölümü |
| 6100 s. HMK | m.53 | Zorunlu dava arkadaşlığı |
| 6100 s. HMK | m.124 | Taraf değişikliği |
| 6100 s. HMK | m.150 | Dosyanın işlemden kaldırılması |
| 6100 s. HMK | m.114 | Dava şartları |
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.605-606 | Mirasın reddi ve üç aylık süre |
| 4721 s. TMK | m.610 | Ret hakkının düşmesi |
| 4721 s. TMK | m.640 | Miras ortaklığı ve temsilci |
| 4721 s. TMK | m.702 | Elbirliği mülkiyetinde tasarruf |
| 4721 s. TMK | m.181/2 | Boşanma davasında ölüm |
| 6098 s. TBK | m.513 | Vekâletin ölümle sona ermesi |
| 2004 s. İİK | m.53 | Terekenin borçlarında takip |
Derdest davanızda taraf vefatı varsa hemen görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Temel Kural: Erteleme
6100 s. HMK m.55
Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine veya resen tereke temsilcisi atanmasını isteyebilir.
Hükmün iki fıkrası, iki farklı ihtiyacı karşılar.
HMK m.55’in yapısı
| Fıkra | Amacı | Sonucu |
|---|---|---|
| Birinci fıkra | Mirasçıyı korumak | Yargılama ertelenir |
| İkinci fıkra | Tereke menfaatini korumak | Temsilci atanabilir |
| Erteleme süresi | Ret süresi kadar | TMK m.606: üç ay |
| Kim isteyebilir | Talep veya resen | Hâkim de harekete geçer |
| Koşul (2. fıkra) | Gecikmede sakınca | Acele hâller |
Erteleme, mirasçıyı zımnen kabulden korur
Hükmün gerekçesi şudur: mirasçı davaya devam ederse, terekeye ait bir hakkı takip etmiş olur ve bu davranış mirasın zımnen kabulü sayılabilir. Tereke borca batıksa mirasçı, farkında olmadan ret hakkını kaybeder. Bu nedenle kanun, mirasçıya önce karar verme süresi tanır. Bu koruma otomatiktir; mirasçının talebi gerekmez. Ancak sürenin dolmasıyla erteleme sona erer ve yargılama kaldığı yerden devam eder.
Hangi Davalar Mirasçılara Geçer?
Erteleme her davada aynı sonucu doğurmaz; önce davanın niteliği belirlenmelidir.
Dava türüne göre akıbet
| Dava türü | Mirasçılara geçer mi | Sonuç |
|---|---|---|
| Tapu iptali ve tescil | Evet | Devam eder |
| Alacak davası | Evet | Devam eder |
| Ortaklığın giderilmesi | Evet | Devam eder |
| Tazminat davası | Evet (mal varlığı) | Devam eder |
| Ecrimisil | Evet | Devam eder |
| Boşanma | Hayır (kişiye bağlı) | Konusuz kalır |
| Nafaka (ileriye dönük) | Hayır | Sona erer |
| Nafaka (birikmiş) | Evet (alacak) | Devam eder |
| Kişilik hakkına saldırı | Duruma göre | Değerlendirilir |
Boşanma davasında özel bir düzenleme var
Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse evlilik zaten ölümle sona ermiş olur ve dava konusuz kalır. Ancak TMK m.181/2’de özel bir düzenleme bulunur: davaya devam ederek ölen eşin kusurunun belirlenmesi hâlinde, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı bakımından sonuç doğar. Bu nedenle boşanma davası sürerken vefat gerçekleşmişse, diğer mirasçılar bakımından davaya devam edilmesinde hukuki yarar bulunabilir. Dosya konusuz kaldı diye kapatılmadan önce bu husus değerlendirilmelidir.
Davanız kişiye mi bağlı, mal varlığına mı? Belirleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Mirasçılar Davaya Nasıl Dahil Olur?
Mirasçıların davaya dahil olma süreci
| Adım | İşlem | Belge |
|---|---|---|
| 1 | Ölümün mahkemeye bildirilmesi | Vefat belgesi |
| 2 | Erteleme kararı | HMK m.55 |
| 3 | Ret kararının verilmesi | Üç ay içinde |
| 4 | Mirasçılık belgesi alınması | Noter / sulh hukuk |
| 5 | Dosyaya sunulması | Dilekçe |
| 6 | Taraf teşkilinin sağlanması | Tüm mirasçılar |
| 7 | Yargılamaya devam | Duruşma |
Üçüncü adım en kritik olanıdır: erteleme süresi, mirasçıya karar vermesi için tanınmıştır. Bu süre içinde tereke incelenmeli ve kabul mü ret mi edileceği belirlenmelidir.
Erteleme süresi bir armağan değil, bir görev penceresidir
Mirasçılar erteleme süresini çoğu zaman «dava durdu, rahatladık» diye algılar ve hiçbir şey yapmaz. Oysa bu üç ay, tereke bilançosunun çıkarılması için tanınmıştır. Süre sonunda mirasçı, aktif ve pasifi bilmeden mirası kabul etmiş sayılır ve davaya devam etmek zorunda kalır. Bu nedenle vefat öğrenildiği anda tereke araştırması başlatılmalı; tamamlanamayacaksa TMK m.619 vd. uyarınca resmî defter tutulması istenmelidir.
Zorunlu Dava Arkadaşlığı Sorunu
Mirasçılar birden fazlaysa ve dava konusu elbirliği mülkiyetine tabiyse, taraf teşkili ayrı bir engel doğurur.
Taraf teşkilinde karşılaşılan sorunlar
| Durum | Sonuç | Çözüm |
|---|---|---|
| Tüm mirasçılar katılıyor | Sorun yok | Devam |
| Bir mirasçı katılmıyor | Taraf teşkili eksik | Tereke temsilcisi |
| Mirasçıya ulaşılamıyor | Tebligat sorunu | İlanen tebligat |
| Mirasçı yurt dışında | Tebligat uzuyor | Konsolosluk yolu |
| Mirasçı mirası reddetti | Taraf değil | Diğerleriyle devam |
| Küçük mirasçı var | Yasal temsilci | Vesayet izni |
6100 s. HMK m.55/2 (ilgili kısım)
Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine veya resen tereke temsilcisi atanmasını isteyebilir.
Temsilci, tıkanan davanın anahtarıdır
Mirasçılardan biri davaya katılmıyor, ulaşılamıyor veya karşı çıkıyorsa, dava taraf teşkili sağlanamadığı için ilerleyemez. Bu, yıllardır süren bir davanın fiilen durması demektir. HMK m.55/2 ve TMK m.640/3 bu tıkanmayı çözer: tereke temsilcisi atandığında, temsilci terekeyi davada temsil eder ve yargılama devam eder. Bu talep hâkim tarafından resen de değerlendirilebilir; ancak beklemek yerine mirasçıların talepte bulunması süreci hızlandırır.
📄 Ölüm Bildirimi, Erteleme ve Mirasçıların Davaya Katılım Dilekçeleri
BÖLÜM 1 — ÖLÜM BİLDİRİMİ VE ERTELEME TALEBİ
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DOSYA NO : 2026/... Esas
BİLDİRİMDE BULUNAN : ... (TC: ...) — Mirasçı
VEKİLİ : Av. ...
KONU : Davacının/davalının VEFATININ BİLDİRİLMESİ ve HMK m.55
uyarınca yargılamanın ERTELENMESİ talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1. Sayın mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında
taraf olan ... (TC: ...), .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR.
Vefat belgesi ektedir.
2. HMK m.55/1 uyarınca "Taraflardan birinin ÖLÜMÜ hâlinde,
mirasçılar mirası KABUL VEYA REDDETMEMİŞSE, bu hususta kanunla
belirlenen SÜRELER GEÇİNCEYE KADAR dava ERTELENİR."
3. TMK m.606 uyarınca mirası ret süresi ÜÇ AY olup, bu süre henüz
dolmamıştır. Müvekkil, mirası kabul veya ret konusunda henüz
karar vermemiştir.
4. Terekenin aktif ve pasifi belirlenmeden davaya devam edilmesi,
mirasın ZIMNEN KABULÜ sonucunu doğurabilecektir.
TALEP SONUCU :
1- Taraflardan birinin vefatının KAYDA GEÇİRİLMESİNE,
2- HMK m.55/1 uyarınca yargılamanın, TMK m.606'daki üç aylık ret
süresi geçinceye kadar ERTELENMESİNE,
3- Bu süre içinde DURUŞMA GÜNÜ VERİLMEMESİNE
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Vekil
Av. ...
EKLERİ : Vefat belgesi, nüfus kayıt örneği, vekâletname
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 2 — MİRASÇILARIN DAVAYA KATILIM DİLEKÇESİ
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DOSYA NO : 2026/... Esas
KATILAN MİRASÇILAR : Müteveffa ... 'nın mirasçıları
1- ... (TC: ...)
2- ... (TC: ...)
3- ... (TC: ...)
VEKİLİ : Av. ...
KONU : Müteveffanın mirasçıları olarak DAVAYA DEVAM EDİLMESİ
talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1. Dosyada taraf olan ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiş;
yargılama HMK m.55 uyarınca ertelenmiştir.
2. TMK m.606'da öngörülen ÜÇ AYLIK ret süresi .../.../2026
tarihinde DOLMUŞ olup, müvekkiller mirası REDDETMEMİŞTİR.
3. Müvekkiller, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı
MİRASÇILIK BELGESİ uyarınca müteveffanın mirasçılarıdır. Belge
ektedir.
4. TMK m.599 uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın hak ve borçlarını
BİR BÜTÜN OLARAK kazandıklarından, dava konusu hak ve talepler
müvekkillere GEÇMİŞTİR.
5. Dava konusu hak ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİNE tabi olduğundan, tüm
mirasçılar arasında ZORUNLU DAVA ARKADAŞLIĞI bulunmakta olup,
işbu dilekçe TÜM MİRASÇILAR adına sunulmaktadır.
6. Müteveffanın önceki vekiline verdiği vekâletname TBK m.513
uyarınca ölümle sona ermiş olup, müvekkiller tarafından YENİ
VEKÂLETNAME düzenlenmiştir. Vekâletname ektedir.
TALEP SONUCU :
1- Müvekkillerin müteveffanın MİRASÇILARI SIFATIYLA davaya DAHİL
EDİLMELERİNE,
2- Taraf teşkilinin sağlanarak YARGILAMAYA DEVAM OLUNMASINA,
3- Duruşma günü tayin edilerek taraflara TEBLİĞİNE,
4- Önceki tüm beyan ve delillerimizi TEKRAR EDERİZ
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Mirasçılar Vekili
Av. ...
EKLERİ : Mirasçılık belgesi, vefat belgesi, vekâletnameler,
nüfus kayıt örneği
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 3 — TEREKE TEMSİLCİSİ TALEBİ
(Bir mirasçı katılmıyorsa / taraf teşkili sağlanamıyorsa)
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(veya ... Sulh Hukuk Mahkemesine)
DOSYA NO : 2026/... Esas
TALEP EDEN : ... (Mirasçı)
VEKİLİ : Av. ...
KONU : HMK m.55/2 ve TMK m.640/3 uyarınca TEREKE TEMSİLCİSİ
ATANMASI talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1. Dosyada taraf olan ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir.
2. Müteveffanın mirasçıları ... , ... ve ... 'dır.
3. Dava konusu hak ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİNE tabi olup, mirasçılar
arasında ZORUNLU DAVA ARKADAŞLIĞI bulunmaktadır.
4. Ancak mirasçılardan ... :
(SEÇENEK A) Davaya katılmayı REDDETMEKTEDİR,
(SEÇENEK B) Kendisine ULAŞILAMAMAKTADIR,
(SEÇENEK C) YURT DIŞINDA bulunmakta ve tebligat yapılamamaktadır.
5. Bu nedenle TARAF TEŞKİLİ SAĞLANAMAMAKTA ve yargılama
İLERLEYEMEMEKTEDİR.
6. Dava konusu taşınmaz üzerinde ... nedeniyle GECİKMESİNDE SAKINCA
BULUNMAKTADIR. Yargılamanın uzaması hâlinde TELAFİSİ GÜÇ ZARAR
doğacaktır.
7. HMK m.55/2 uyarınca "hâkim, GECİKMESİNDE SAKINCA BULUNAN
hâllerde, TALEP ÜZERİNE VEYA RESEN tereke temsilcisi atanmasını
isteyebilir."
TALEP SONUCU :
1- HMK m.55/2 ve TMK m.640/3 uyarınca terekeyi temsil etmek üzere
TEREKE TEMSİLCİSİ ATANMASINA,
2- Temsilciye, işbu davada terekeyi TEMSİL ETME ve yargılamayı
TAKİP ETME yetkisi verilmesine,
3- Talebimizin İVEDİLİKLE karara bağlanmasına
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Talep Eden Vekili
Av. ...Vekâletin Sona Ermesi
Taraf vefat ettiğinde, onun avukatının yetkisi de tartışma konusu olur.
Vekâletin akıbeti
| Konu | Durum | Yapılması gereken |
|---|---|---|
| Vekâlet ilişkisi | Kural olarak sona erer | TBK m.513 |
| Önceki işlemler | Geçerliliğini korur | — |
| Yeni işlem yapma | Yetki yok | Yeni vekâletname |
| Dosyadaki beyanlar | Dosyada kalır | Tekrar edilebilir |
| Mirasçıların vekili | Yeni ilişki | Ayrı vekâletname |
| Aynı avukatla devam | Mümkün | Mirasçılar vekâlet verir |
Aynı avukatla devam edilebilir ama yeni vekâletname gerekir
Müteveffanın avukatı dosyayı bilir ve devam etmesi mirasçıların yararınadır. Ancak bu, kendiliğinden olmaz: mirasçıların ayrı ayrı vekâletname vermesi gerekir. Uygulamada avukat dosyayı takip etmeye devam eder ve mirasçılar vekâletname vermeyi ihmal eder; bu hâlde yapılan işlemlerin yetkisiz olduğu ileri sürülebilir. Ölüm bildirimi yapılırken yeni vekâletnamelerin de aynı anda düzenlenmesi en güvenli yoldur.
Adım Adım Yol Haritası
- Ölümü derhal mahkemeye bildirin. Erteleme buna bağlıdır.
- Davanın niteliğini belirleyin. Kişiye bağlı mı, mal varlığına mı?
- Üç aylık süreyi takvime alın. Karar penceresi budur.
- Tereke araştırmasını hemen başlatın. Bilanço gerekir.
- Bitmiyorsa resmî defter isteyin. Süre baskısı kalkar.
- Mirasçılık belgesini alın. Katılım için gereklidir.
- Tüm mirasçıları belirleyin. Zorunlu dava arkadaşlığı olabilir.
- Yeni vekâletnameleri düzenleyin. Eski vekâlet sona ermiştir.
- Tıkanma varsa temsilci isteyin. HMK m.55/2, TMK m.640/3.
- Önceki beyan ve delilleri tekrarlayın. Dosya bütünlüğü korunur.
Ölüm Bildirilmezse Ne Olur?
Uygulamada en tehlikeli senaryo, tarafın vefatının mahkemeye hiç bildirilmemesidir.
Bildirilmeyen ölümün sonuçları
| Durum | Sonuç | Risk |
|---|---|---|
| Ölüm bildirilmedi | Yargılama sürer | Erteleme işlemez |
| Vefat etmiş kişiye tebligat | Usulsüz tebligat | Karar sakatlanabilir |
| Duruşmaya kimse gelmiyor | Dosya işlemden kalkabilir | HMK m.150 |
| Aleyhe karar çıktı | Kanun yolu süresi işler | Hak kaybı |
| Karar kesinleşti | İcraya konabilir | Telafi güç |
| Sonradan öğrenildi | Kanun yolu değerlendirilir | Süre sorunu |
Bu tablodaki üçüncü satır sıkça yaşanır: taraf vefat etmiş, mirasçıların davadan haberi yoktur ve kimse duruşmaya katılmaz. Dosya işlemden kaldırılır ve süresinde yenilenmezse dava düşer.
Mirasçıların çoğu davadan habersizdir
Miras dosyalarında sıkça karşılaşılan bir tablo şudur: müteveffanın yıllardır süren bir davası vardır, ancak mirasçılar bunu bilmez. Tereke araştırması yapılmadığı için dava ortaya çıkmaz, duruşmalara katılınmaz ve dosya işlemden kalkar. Bu nedenle tereke araştırmasında derdest dava ve icra dosyası taraması mutlaka yapılmalıdır. Müteveffa adına açılmış veya ona karşı açılmış dosyalar, terekenin hem aktif hem pasif tarafında yer alabilir; bu tarama yapılmadan çıkarılan bilanço eksik kalır.
Karşı Taraf Vefat Ettiyse
Madalyonun diğer yüzünde, davasını sürdüren tarafın karşısındaki kişi vefat etmiştir.
Karşı taraf vefatında yükümlülükler
| Sorumluluk | Kimde | Yapılacak |
|---|---|---|
| Ölümü öğrenme | Davacıda | Takip yükümlülüğü |
| Mirasçıları belirleme | Davacıda | Nüfus kaydı araştırması |
| Mirasçılık belgesi çıkarma | Davacı isteyebilir | Menfaat sahibi |
| Tebligat yaptırma | Davacıda | Adres araştırması |
| Erteleme | Kanunen | Mirasçılar için |
| Temsilci talebi | Davacı da isteyebilir | HMK m.55/2 |
Bu tabloda dikkat çekici olan şudur: davalı vefat ettiğinde mirasçılarını bulmak davacının işidir. Davacı bunu yapmazsa dava ilerlemez ve kendi aleyhine sonuç doğar.
Mirasçılık belgesini davacı da alabilir
Davalı vefat ettiğinde mirasçılarının kim olduğu bilinmiyorsa, davacı bekleyip kalmak zorunda değildir. Hukuki menfaati bulunan kişi sıfatıyla, ölen kişinin mirasçılarının belirlenmesi için başvuruda bulunabilir ve nüfus kayıtlarının celbini isteyebilir. Bu, davanın yıllarca askıda kalmasını önler. Ayrıca mirasçılar belirlenemiyorsa HMK m.55/2 uyarınca tereke temsilcisi atanması talebi davacı tarafından da ileri sürülebilir.
İcra Takibinde Taraf Ölümü
Aynı durum icra takiplerinde de doğar ancak farklı bir hüküm uygulanır.
Dava ile icra takibinin karşılaştırması
| Ölçüt | Dava (HMK m.55) | İcra takibi (İİK m.53) |
|---|---|---|
| Sonuç | Erteleme | Takip geri bırakılır |
| Süre | Ret süresi | Üç gün + ret süresi |
| Amaç | Mirasçıyı korumak | Aynı |
| Aykırılık | Usul sorunu | Kamu düzeni — süresiz şikâyet |
| Devam | Mirasçılarla | Mirasçılara yöneltilir |
| Temsilci | Atanabilir | Atanabilir |
İki dosyayı birlikte kontrol edin
Miras bırakanın hem derdest davası hem icra dosyası bulunabilir ve her ikisinde de vefat sonrası aynı koruma işler. Ancak İİK m.53’e aykırılık kamu düzenine ilişkin olduğundan süresiz şikâyete tabidir; HMK m.55 bakımından ise usul kuralları uygulanır. Bu fark, geç fark edilen dosyalarda önemlidir: yıllar sonra ortaya çıkan bir icra takibinde m.53 savunması hâlâ ileri sürülebilirken, davada durum daha sınırlıdır. Bu nedenle tereke taramasında UYAP üzerinden her iki dosya türü de araştırılmalıdır.
Mirası Reddeden Mirasçı Davada Ne Olur?
Erteleme süresi içinde bazı mirasçılar mirası reddedebilir; bu, davanın tarafını doğrudan etkiler.
Ret kararının davaya etkisi
| Durum | Davadaki konumu | Sonuç |
|---|---|---|
| Tüm mirasçılar reddetti | Taraf kalmaz | Tasfiye / Hazine |
| Bazıları reddetti | Kabul edenlerle devam | Paylar değişir |
| Reddeden mirasçı | Taraf değildir | Dosyadan çıkar |
| Reddedenin altsoyu | Duruma göre mirasçı | Yeni taraf olabilir |
| Ret iptal edilirse | Yeniden taraf | TMK m.617-618 |
| Hükmen ret | Borca batıklık | Tasfiye |
İkinci satır uygulamada önemlidir: mirasçılardan bazıları reddettiğinde dava sona ermez; kabul eden mirasçılarla devam eder. Ancak reddedenin payı diğerlerine geçtiğinden, taraf yapısı ve paylar yeniden belirlenir.
Ret, davadan çekilmek değildir
Mirası reddeden mirasçı, davadan da çekilmiş olur; ancak bunun bir bedeli vardır: terekedeki hiçbir haktan yararlanamaz. Kazanılması muhtemel bir tapu iptali davası varsa, ret kararı o haktan da vazgeçmek anlamına gelir. Bu nedenle ret kararı verilmeden önce, derdest davaların terekenin aktifine ne katacağı mutlaka hesaplanmalıdır. Kazanılma ihtimali yüksek bir dava, borca batık görünen bir terekeyi kâra çevirebilir ve ret kararını gereksiz kılabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Ölümü mahkemeye bildirmemek. Erteleme işlemez, aleyhe karar çıkabilir.
- Vefat etmiş kişiye yapılan tebligatı sorgulamamak. Usulsüz tebligat kararı sakatlar.
- Erteleme süresini boş geçirmek. Tereke bilançosu için tanınmıştır.
- Bilanço olmadan davaya devam etmek. Zımnen kabul riski doğurur.
- Bir mirasçıyı dosyaya eklememek. Taraf teşkili eksik kalır.
- Yeni vekâletname düzenlememek. Yapılan işlemler yetkisiz sayılabilir ve tekrarı gerekir.
- Tıkanmada temsilci istememek. Dava yıllarca askıda kalır ve zamanaşımı riski doğar.
- Boşanma dosyasını doğrudan kapattırmak. TMK m.181/2 değerlendirilmeli.
- Karşı taraf ölünce beklemek. Mirasçıları belirlemek davacının işidir.
- Derdest davayı tereke araştırmasına katmamak. Aktif veya pasif kalemdir.
- Ret kararını dava kazanma ihtimalini hesaplamadan vermek. Aktif eksik değerlendirilir.
📘 İlgili Rehberler
Ölümün Yargılamaya ve Takibe Etkisi
Taraflardan birinin ölümü, davayı sona erdirmez; ancak yargılamanın ve varsa icra takibinin akışını değiştirir. Bu değişiklik farklı kanunlarda düzenlenmiştir ve birlikte okunmalıdır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yargılamanın ertelenmesi | Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddedinceye kadar dava ertelenir | HMK m.55 |
| Mirasın kazanılması | Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereği kazanır | TMK m.599 |
| Elbirliği | Paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahip olunur; birlikte hareket kuralı işler | TMK m.640 |
| Temsilci | Miras ortaklığına, sulh hâkiminden temsilci atanması istenebilir | TMK m.640 |
| Vekâlet | Vekilin veya vekâlet verenin ölümüyle vekâlet kural olarak sona erer | TBK m.513 |
| İcra takibi | Borçlunun ölümü hâlinde takip, kanunda öngörülen süreler geçene kadar geri bırakılır; alacaklı takibi terekeye mi mirasçılara mı yönelteceğini bildirir | İİK m.53 |
Beşinci satır, uygulamada en sık gözden kaçan noktadır: ölen tarafın vekilinin vekâleti kural olarak sona erer. Yargılamaya devam edilebilmesi için mirasçıların yeni vekâletname vermesi veya davayı bizzat takip etmesi gerekir; ölen tarafın vekiline yapılan tebligat, bu nedenle sorun doğurabilir.
Erteleme kendiliğinden değil, ölümün bildirilmesiyle işler. Mahkeme ölümden haberdar olmadıkça yargılama yürümeye devam eder ve verilen kararlar sonradan tartışmaya açılır. Bu nedenle ölümü öğrenen taraf — karşı taraf olsa dahi — durumu derhâl mahkemeye bildirmelidir. Bildirimin yapılmaması, ölen kişi adına yürütülen işlemler nedeniyle kararın kanun yolunda bozulmasına yol açabilir.
Mirasçıların Davaya Dâhil Olması
Erteleme sona erdiğinde davanın kimlerle sürdürüleceği, terekenin niteliğine ve mirasçıların tutumuna göre belirlenir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Tüm mirasçılar kabul | Dava, mirasçıların tamamıyla sürdürülür |
| Bir mirasçı reddetmiş | Reddeden mirasçı taraf sıfatını kaybeder, payı diğerlerine geçer |
| Tümü reddetmiş | Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; taraf sıfatı iflas idaresine geçer |
| Elbirliği zorunluluğu | Terekeye ilişkin taleplerde mirasçıların birlikte hareket etmesi aranır |
| Temsilci atanması | Birlikte hareket sağlanamıyorsa miras ortaklığına temsilci atanır |
| Kişiye bağlı talep | Mirasbırakanın şahsına sıkı sıkıya bağlı talepler mirasçılara geçmez |
| Adres tespiti | Mirasçıların güncel adresleri için mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları çıkarılır |
Üçüncü satır, alacaklı taraf bakımından belirleyicidir: en yakın yasal mirasçıların tamamının reddi hâlinde terekeye ilişkin taleplerde aktif dava ehliyeti mirasçılarda değil, iflas idaresindedir. Davanın yanlış kişilere yöneltilmesi, esasa girilmeden ret sonucunu doğurur.
Ret sürecinin ayrıntısı için mirasın reddi rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Dava sürerken taraf ölürse yargılama sona erer mi?
Hayır. HMK m.55 uyarınca taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar yargılama ertelenir.
Neden erteleme öngörülmüştür?
Mirasçıların mirası kabul edip etmeyeceklerine karar vermeleri için süre tanınmıştır. Davaya devam edilmesi, mirasın zımnen kabulü sonucunu doğurabileceğinden koruma amaçlıdır.
Erteleme süresi ne kadardır?
TMK m.606 uyarınca mirası ret süresi üç aydır. Yargılama, bu süre geçinceye kadar ertelenir.
Süre dolduktan sonra ne olur?
Mirasçılar mirası kabul etmiş sayılırsa yargılamaya onlarla devam edilir. Mirası reddedenler bakımından ise davanın durumu ayrıca değerlendirilir.
Her dava mirasçılara geçer mi?
Hayır. Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davalar mirasçılara geçmez. Mal varlığına ilişkin davalar ise külli halefiyet gereği devam eder.
Hangi davalar kişiye bağlıdır?
Boşanma, nafaka gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı taleplere ilişkin davalar bu kapsamdadır. Ancak bu davaların mal varlığına ilişkin sonuçları bakımından farklı değerlendirme yapılabilir.
Boşanma davası devam ederken eş ölürse ne olur?
Evlilik ölümle sona erdiğinden boşanma davası konusuz kalır. Ancak TMK m.181/2 uyarınca kusur belirlemesine ilişkin özel bir düzenleme bulunur.
Mirasçılar davaya nasıl dahil olur?
Mirasçılık belgesi ibraz edilerek davaya devam edilir. Mahkeme, taraf teşkilinin sağlanması için gerekli işlemleri yapar.
Tüm mirasçılar davaya katılmak zorunda mı?
Elbirliği mülkiyetine konu haklarda zorunlu dava arkadaşlığı bulunur. Bu hâlde tüm mirasçıların davada yer alması gerekir.
Bir mirasçı katılmak istemezse ne olur?
Zorunlu dava arkadaşlığı bulunan hâllerde taraf teşkili sağlanamazsa dava ilerleyemez. Bu durumda tereke temsilcisi atanması gündeme gelebilir.
Vekilin yetkisi ölümle sona erer mi?
TBK m.513 uyarınca vekâlet ilişkisi kural olarak ölümle sona erer. Ancak HMK’da vekilin bazı işlemleri bakımından özel düzenlemeler bulunur.
Süreler ölümle durur mu?
Yargılamanın ertelenmesi süresince yargılamaya ilişkin süreler bakımından HMK hükümleri uygulanır. Maddi hukuka ilişkin süreler ise ayrı değerlendirilir.
Karşı taraf ölürse ne yapılır?
Davalı taraf vefat etmişse, mirasçılarının belirlenmesi ve davaya dahil edilmesi gerekir. Bu, davacının takip etmesi gereken bir husustur.
Mirasçı bulunamıyorsa ne olur?
Mirasçıların tespiti için nüfus kayıtları araştırılır. Gerekiyorsa tereke temsilcisi atanması veya ilanen tebligat yoluna gidilir.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
