Konkordatonun Kısmen Feshi

Tasdik edilen konkordato bir söz verme törenidir: borçlu, yeni takvime uyacağına söz verir. Sözün tek bir alacaklıya karşı tutulmaması bile, o alacaklıya planı kendi adına yırtma hakkı verir.

Bu dava türü nedir?

Kısmen fesih; borçlunun konkordato şartlarını belirli bir alacaklıya karşı yerine getirmemesi hâlinde, o alacaklının kendi alacağı yönünden konkordatonun feshini isteyebilmesidir (İİK m. 308/e). Talep, konkordatoyu tasdik eden mahkemeye yapılır. Kararın etkisi cerrahi biçimde dardır: fesih yalnızca o alacaklı bakımından hüküm doğurur; alacaklı planın bağından kurtulur ve alacağının tamamı için borçluyu serbestçe takip edebilir hâle gelir. Konkordato, diğer tüm alacaklılar yönünden aynen ayakta kalır.

Bu uyuşmazlık nasıl doğar?

Senaryo neredeyse hep aynıdır: tasdikten sonraki ilk taksitler düzenli öder, derken nakit sıkışır; borçlu “büyük alacaklıyı küstürmeyeyim” diye ödemeleri ona yöneltir, küçük bir alacaklının taksiti sessizce atlanır. Atlanan alacaklı önce bekler, sonra ihtar çeker, en sonunda fesih yoluna gider. Bazen de sorun tutar değil şekildir: ödeme yapılmıştır ama plandakinden eksik ya da geç — bu da şartların ihlalidir.

Örnek (temsilî): Projeye göre her ayın beşinde taksit alması gereken bir yedek parça tedarikçisi, üst üste iki taksitini alamasın. Yazılı uyarısına da yanıt gelmesin. Bu tedarikçi, tasdik mahkemesinden konkordatonun kendi yönünden feshini isteyip, alacağının tamamı için icra takibine geçebilir.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Temerrüt: Plandaki bir yükümlülük, o alacaklıya karşı yerine getirilmez.
2. Belgeleme: Ödeme takvimi, banka kayıtları ve ihtar yazışmaları toplanır.
3. Talep: Alacaklı, tasdik kararını veren mahkemeden kısmen fesih ister.
4. İnceleme ve karar: Mahkeme ihlali tespit ederse, konkordatoyu o alacaklı yönünden fesheder.
5. Sonuç: Alacaklı, alacağının tamamı için bireysel takip ve dava haklarına kavuşur.

Yaklaşımımız ve çözümümüz

Alacaklı vekilliğinde parolamız hız ve kayıttır: tasdik kararındaki takvimi dosyaya işler, her taksiti vade gününde kontrol ederiz; ilk aksamada belgeli ihtar, makul süre içinde yanıt yoksa fesih talebi gelir — çünkü beklemek, borçlunun kasasındaki son nakdin başka alacaklılara akmasını izlemek demektir. Borçlu tarafında ise feshi bir son değil, önlenebilir bir kaza olarak görürüz: ödeme planını nakit akışıyla aylık eşleştirir, sıkışıklık ufukta göründüğünde alacaklıyla aksama yaşanmadan önce yazılı mutabakat ararız. Tek bir kısmen fesih çoğu zaman zincirin ilk halkasıdır; onu engellemek, arkadan gelecek takip dalgasını da engellemektir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden, somut bir durumda karar vermeden önce güncel düzenlemelerin ve dosya ayrıntılarının birlikte değerlendirilmesi önerilir.

Kısmen Fesih Kavramı ve Yasal Dayanak

Konkordatonun kısmen feshi, tasdik edilmiş konkordatonun belirli bir alacaklı için geçersiz kılınmasıdır. Bu hukuki müessese İİK m. 308/e vd. hükümlerinde düzenlenmiştir. Amacı, konkordato yükümlülüklerini yerine getirmeyen borçluya karşı bireysel alacaklının korunmasıdır.

Kısmen fesih, konkordato tümüyle bozulmadan yalnızca ilgili alacaklının hakları yeniden canlanır. Yani söz konusu alacaklı, konkordato indiriminden yararlanamaz; alacağın tamamını talep hakkını yeniden kazanır. Diğer alacaklılar konkordato hükümlerine göre işlem görmeye devam eder.

Kısmen feshin en önemli koşulu, borçlunun konkordatonun ilgili alacaklıya ilişkin edimlerini yerine getirmemiş olmasıdır. Ödemenin geciktirilmesi, kısmi ödeme yapılması veya taahhüt edilen teminatın verilmemesi kısmen fesih sebebidir.

Fesih Sebepleri ve İspat Yükü

Kısmen fesih için birkaç somut sebep sayılır. Öncelikle ödeme yükümlülüğünün ihlali: konkordato projesinde belirtilen ödeme takvimine uyulmaması. İkincisi teminat yükümlülüğünün ihlali: teminat verilmesi taahhüt edildiği hâlde bunun sağlanmaması.

Diğer sebepler arasında; konkordato mühletinde alınmış özel yükümlülüklerin ihlali, kişisel hesap defterlerinin tutulmaması ve alacaklıya karşı hile yapılması sayılabilir. Bu son durum en ağır sonuçları doğurur; hem kısmen fesih hem de olası tam fesih ile birlikte cezai sorumluluk da gündeme gelir.

İspat yükü alacaklıya aittir. Alacaklı, borçlunun konkordato yükümlülüklerini ihlal ettiğini somut delillerle kanıtlamalıdır. Ödeme tarihleri, mahsup işlemleri, teminat belgeleri ve borçlu ile yazışmalar temel delil kaynaklarıdır.

Fesih Davası ve Hukuki Sonuçlar

Kısmen fesih davası, konkordato tasdikinin gerçekleştiği asliye ticaret mahkemesinde açılır. Yetki İİK m. 308/e uyarınca belirlenmiştir. Dava, borçlunun yükümlülük ihlaline dair somut olayın öğrenilmesinden itibaren makul sürede açılmalıdır.

Davada mahkeme, borçlunun ihlal iddialarını inceler; borçluya cevap ve karşı delil sunma imkânı tanır. İhlal ispat edilirse ilgili alacaklı için konkordato hükümleri fesih edilir. Ancak fesih, feshin ilan edildiği tarih itibarıyla ileriye doğru sonuç doğurur; geçmiş yapılmış ödemeler geri istenmez.

Kısmen fesih sonrası alacaklı, indirim öncesi tam alacak için doğrudan icra takibi başlatabilir. Bu, borçlu şirket için ciddi bir mali risktir ve tetikleyici etki yaratarak diğer alacaklıların da benzer başvuru yapmasına yol açabilir; bu durum sonunda tam feshe kadar gidebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Rehberler

• 📘 İcra ve İflas Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
• Konkordatonun Tamamen Feshi
• Konkordato Hukuku Genel Rehber
• Konkordatonun Tasdiki Davası
• Alacaklıların Konkordatoya İtirazı